Το Τούρκικο Αρχείο Ηρακλείου («T.A.H.») αποτελείται, από χειρόγραφα με την μορφή των λυτών εγγράφων ή κωδίκων, του Ιεροδικείου Ηρακλείου και άλλων υπηρεσιών που σχετίζονται με την οθωμανική διοίκηση. Όλα τα τεκμήρια είναι στα Οθωμανικά και εκτείνονται χρονικά από 1637 έως 1930. Είναι δε προσβάσιμα μόνο σ’ όσους έχουν κάνει οθωμανικές σπουδές. Ειδικά για τους Ιεροδικαστικούς κώδικες οι κατήδες καταχωρίζουν έγγραφα που έχουν σχέση με τις δημόσιες λειτουργίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Νικόλαος Σταυρινίδης, επί 45 χρόνια υπεύθυνος του «Τ.Α.Η.», επισημαίνει ότι: «…Δεν περιορίζονται τα έγγραφα των κωδίκων αυτών εις γεγονότα μόνον του Τμήματος του Χάνδακος, αλλά εκτείνονται και εις ζητήματα της κεντρικής και δυτικής Κρήτης, μη παραλειπομένων και άλλων θεμάτων, αφορώντων είτε εις εκκλησιαστικά ζητήματα της Ανατολικής Κρήτης, είτε εις άλλα γενικής φύσεως. Και πλείστα άλλα θέματα, μεγίστης ιστορικής σημασίας, παρελαύνουν δια των κωδίκων του Ιεροδικείου Ηρακλείου. Τοιαύτα είναι, π.χ., η παράδοσης της νήσου Γραμπούσας και η υπόθεσις των ανδρών της φρουράς της, η παράδοσης της Σούδας και της Σπιναλόγκας, το θέμα της εφαρμογής του θεσμού των αρματωλών εν Κρήτη, η καρατόμησις δύο πασάδων της Κρήτης και τα πρακτικά της δίκης αυτών, η απόβασις του Ενετού ναυάρχου Μοτσενίγκου εις την Κρήτην, η διένεξης των Σφακιανών μετά των τουρκικών Αρχών η επανάστασης του Δασκαλογιάννη (1770), η δημιουργηθείσα εν Κρήτη συν τη παρόδω του χρόνου παμφάγος τάξις των αγάδων και ο στραγγαλισμός αυτών, ο μακάβριος «Κώδιξ των Θυσιών», συνταχθείς κατά το 1828, εις ον αναφέρονται ονομαστικώς οι κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν του 1821 φονευθέντες και αιχμαλωτισθέντες κατά χωρία Χριστιανοί κ.α.». «Πώς, όμως, επετεύχθη» -αναρωτιέται ο Ν. Σ. Σταυρινίδης- «η περισυλλογή, συγκέντρωσης και διάσωσης του πολύτιμου τούτου τουρκικού αρχειακού υλικού, του αποκειμένου εις την Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη («Β.Δ.Β.») - Και δίδει ο ίδιος την ακόλουθη απάντηση: «Το κεντρικόν πρόσωπον, περί το οποίον στρέφεται η επισήμανσης, συγκέντρωσις και διαφύλαξις του μεγίστης αξίας αρχειακού τούτου υλικού, είναι ο προκάτοχος μου εν τω Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου Γεώργιος Ι. Οικονομίδης. Ως τουρκομαθής αντελήφθη την σημασίαν του υλικού. Ούτος, προ της προσλήψεώς του εν τω Μεταφραστικώ Γραφείο Ηρακλείου (1909), είχεν εργασθεί επί τι χρονικόν διάστημα εις την Υπηρεσίαν Εβκαφίων της Κρήτης, η οποία είχεν υπό την δικαιοδοσίαν και επιμέλειάν της όλα τα αφιερωθέντα εις ευαγή ιδρύματα ακίνητα. Το πρώτον μέλημα του Γ. Οικονομίδου, όταν διωρίσθη Διευθυντής του Μεταφραστικού Γραφείου, ήτο να ενεργήσει παρά τη Κυβερνήσει και να παραλάβει δια του Εισαγγελέως τους φυλασσομένους εν τη Υπηρεσία των Εβκαφίων Κώδικας του Ιεροδικείου Ηρακλείου. Αυτοί οι πολύτιμοι τουρκικοί κώδικες παρέμειναν τελικώς εν Κρήτη και αποτέλεσαν τον πρώτον πυρήνα του ούτω επονομασθέντος έκτοτε Τούρκικο Αρχείο Ηρακλείου». Και συνεχίζοντας ο ίδιος: «Η ανάγκη της δημοσιεύσεως των εγγράφων τούτων κατέστη πλέον επιτακτική. Δεν είναι δυνατόν να γράφωμεν και να ομιλώμεν περί θεμάτων της εποχής της εν Κρήτη Τουρκοκρατίας άνευ της γνώσεως και των τουρκικών πηγών».

Η πολύχρονη μεταφραστική προσφορά του μεγάλου ιστοριοδίφη Νικολάου Σταυρινίδη συνεχίστηκε, με κάποια προσπάθεια τακτοποίησης-καταλογογράφησης του «Τ.Α.Η.» από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Βασίλη Δημητριάδη και τους σπουδαστές του την δεκαετία του ’80. Την τελευταία δεκαετία η κ. Ελισάβετ Ζαχαριάδου και οι συνεργάτες της υλοποιούν με μεγάλη επιτυχία ένα πρόγραμμα του Δήμου Ηρακλείου που αφορά στις μεταφράσεις των Κωδίκων του Ιεροδικείου, από το οποίο προέκυψε μέχρι τώρα η έκδοση του 3ου Ιεροδικαστικού Κώδικα και ακολουθούν στο προσεχές μέλλον ο 5ος και ίσως και ο 4ος.