97193 – ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ

Αριθμός τεύχους

Νο.: 10

Χρονική Περίοδος

Ημερομηνία Έκδοσης

1894
i

Αριθμός Σελίδων

513

Πρωτότυπο Αρχείο

Οδηγίες

Κλικάρετε πάνω στην αριστερή εικόνα για να δείτε περισσότερες φωτογραφίες.

Κείμενο

OCR
Σύνολο σελίδων:
Γ. ΔΡΟΣΙΝΗ και Γ. ΚΑΣΔΟΝΗ
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΝ ΕΘΝΙΚΟΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ
ΚΑΤ' ΕΤΟΣ ΕΚΔΙΔΟΜΕΝΟΝ
ΕΤΟΣ ΠΡΩΤΟΝ
1894
iti
_
5^
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ
Ες ·τ»ού Τυϊτορραφειου φηώ
Έντυς τον!' τΐεμχβόλου ττκ; Βονλής;
ΕΞΑΓΩΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΝ ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ
m
ΕΤΛ Λ Λ Ο Υ Ρ Γ ΕΙΩ Ν
ΑΝΠΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΝ ΒΕΡΟΛΙΝΩ
ΔΙΛΡΚ1Ι1 ΚΚΗΚΙΙΣ ΙΙϋΛΙΙΣΙΣ ΚΛ1 1ΤΛΦΚΙΛ
*Κν ΑΘΙΙΛΑϋ.,
Oôôr loyoKÎwSorç,
11 (Π
VynvumoTiiinov)
*ν«οκατή«ίτηΜα έν ΙΠίΙΡΑΙΠΙ, ΙΙλατεΐα Απόλλωνος.
11ο/
Ilıdı
και ΐτοοιιιιθι κι ί'αϊυοι >>_
j/'/tij/,
αη/ανιόν, :ργαλ:
tov,
τ:/ν κων 5'δών
/λ' δ1 ο) 7; -αί τ-//'χα; /αν .νομη/α/'/α- αναγ/α; w δτ(ρος /αι ^α/^ψ
Ijj.~o.qoj,
δια-
δ
İ
δ δ Ο ά
αετάλλων,
q)mv
~ίο/ οιατ-ασ:ί>/ /*-(' δ'
o/ojc "ojc rj/o'oj;
/τ) ^ρμγ
παντός :ίδο^ς. ϋιδ^ροο.2θ;χι/ο;
j/uov
δ·α στ
>ùj; -XaTc7-
/α /α:αα7τους σιδηοοδρο-
uioj;.
ΓΥλνόν δ· * 'π—
o^'örtıooÖ.oo[xojc
Όδοστς' )τ^ρ :
v;f
)τάτο^-υσττ,ιχατο^,
oî/.ovou.'-
/ωτατθ' όϊ: πρό; ττ,ν
/ajo j.ov j)r,v,
άτμοκ ντ,τί;' /α ~-:ο/ /τ,τοι ' τ[ΐο|ΑΓ,/αναί χαί
άτ^ΐολεβητες ~αντο;
^j-x^uaTO
Ι'^αρτ^αατα /α' όργανα άταομη/ο'νών /α' άτυιολε-
οητων
llapcjj.Ca'jjJ.ata
'ΐτ^τ,
/oij
ce
:λαστνο2 άξεστου /)π
'luavxsc
ατ,/ανών ζ/
ίεραατο- /ϊ
ioacsiiTOc
Μτ,/α/α'
/'jojjjcvi'
δ'α
sotîco oj,
τό ν:ώταΐο,· /α' -=λί'θ-
τατον ^ραβ
-jOcV
ajiT^aa
Koillllli;
|Ι£οτινγι
Mr,/a^a
-ΐληρ(.ισε''Κ /.α* πλοσ-ιχατος
ΐ'αλών, πο>;χΐτ·>σ:,·; εφαρμογή;
/a|jX,ı/
ι/τρα /τλ
Mrj/ava'
~ρός
/siXcpYao'av

ofj.j/i'iV,
Ο'νο-
-:ν2ϋαατοζθ'ε·ϊιίν,
()'/O"ou(>>v /jOono'C fov.
11αγο":ο:'>> Ζα/αροποι:
tuv,
^απωνο-
το ε'ων Κλα,ο,ιργί'ων
U'S/ioSst:
'»ν, Ί υ-ογραι
m/,
> βογρΐφε ων, Πλινθο-οιε'ων,
Bap:Xo":or: rov
. ΓΑ[Αα-οτ:ο'ε ο>^ 5'
>7a"GOJ /a* r() »/tovoj
φ,οτος Καρφο6ελτονών εϊδ·-
/α; [ΛΓ,/α/α -.τΐ))«>ν Μτ,/»/» /^γ.τ,ιλ-.οι /? -ι Χ αχ-ο, δια τρι/ό /αι ·.άλτσ«.
Μη/ανά· ρα-τ'/ΐτ,;
lfnp--va tujiın
νδρυλνα
-'C—rlp'a
/α' άλλα /^'ροχινητα
δια :λα·α;
/Ar:
Άν-/
i'
/α1
-roj/aoij-.Tpa
ο/,ον το>ν ζ δών /.α- δ'αστάσείον Γ1'δρο-
τρο/θ',
TOjpS
ν?' /α
"jpoio.ar
/α αντ/·α' .ναχαθαρ'ατηρια /α1 δ'^/ιστήρια
otvo-
rv:j[a.ato:
τα τ-) :"!--;» Οταρ/ο/τα
toj
γν
>-i-oj
Ιν
IJ-po/
νιο Ιργοσται
oj
('
Ileck-
Ilianil
|Κ Κ?[χαν) ΙΙ/^τρι/α /α
Tr,/:vı>v/a ;j.r,/av>JaaTa.
Λάιχπαι χα'
noXj-
Ο'οτα δι' η/-/-ο·/όν φω;, δ·' ά;ρ·υφ'·>; /α1 ττ-τθα ο/ Ιΐοδη/ατα άρ
?Tr,c xaTaaZcjfjc

zat1
ε
/ôjjxaja
.
Il
-pO'jSciT'/a1
~cpı/.^çaXa"aı
χα1
cvùjjxa-

pc
j
p

j
σίαι. Μαγε'ρ'/.α χαί ο'Χ'2/α σ
/cjr, Aoj
-τ,ρ:: />α· ατ,/ανα1
ànoraTcov. WîpjiasTpai
χομ-
ψότατα' /α·
May:ıpcr2
Κργαλ:"α /α) δ'α^ορα σ'δτ,ρ'/α ώ; λ ιχα·,
/.AS'oapıa
,
Xoj
/ίέτα,
aa/a'porrcpu/a·
/ο//'»ρα /ονδ^λοαά/α'ρα Λ'ν=)α·ον (ιχο^ταααδες), :-:ιηρωσε'ς
-/aTOj;
"2 ;ιε-ρ'>>
XapTr,;
έπ'ΐτεγασ.ιο; /ατραυοαε/ο;
öıaçopoj
πα
/oj:
Ι,ιαεντον
ττρ'ϋτ στη; ~ο υτητο;
'i j~ovpaçı/.y(
ιχε/ανη ο/,ον των ποιοτητο,/ χα1 τΐ[λών Χρώ-
αατα /α ,3-ρ/ /.'α δ'α
tj~o
,'ράφο^ς,
X'OoYpâçoj;
λ- λριομιατα άνΑινης.
Γ»|ΐοκατάλ.ογοι, σ^έοια και π/.ηροφορίαι οορεπν.

ΙΣΤΟΡΙΑ
TOT
ΙΘ ΑΙΩΝΟΣ
ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ
ΥΠΟ
ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΡΟΛΙΔΟΥ
χα&ηγητοΰ τ0" Πανίπιοτ-ημίον
Κίς τόμους 3 μεγάλον 8ον
Ή Ιστορία τού ΙΘ'αίώνος περιλαμβάνει την χρονικόν
r.spiooov
άπα
της πτώσεως του Ναπολέοντος Α ' και των άλλων μεγάλων γεγονο'των των
Ιτών 181
i
και 1815 μέχρι τή? σήμερον και διαιρείται είς τόμους Τρείς.
Ό Α ' τόμος, έκ σελίδων 720, περιλαμβάνει την ιστορίαν από της
πτώσεως του Ναπολέοντος μέχρι του 1830, πλήν τής Ελληνική; 'Επα¬
ναστάσεως.
Ό Β' τόμος,
âz
σελίδων 784, πραγματεύεται αποκλειστικώς τα τής
Ελληνικής 'Επαναστάσεως, η; την ιστορίαν, μάλ'.στα την διπλωματικήν, ό
συγγραφεύς εκθέτε*, επί τή βάσει νέων πηγών, ας παρέσχεν αυτώ ή δημο-
ί
οάντα, τα τε εν Ευρώπη, Αμερική και 'Ασία διαδραματισθςντα, άπο του
1830 μέχρι τής νήμζρον
Ή Ί ότου ία τού ΙΘ' αιώνος έξετιμήθη ώς έργον ιστορικόν έκ των
σπουδαιότατων, είνε δ' ανάγνίοσμα εξόχως ενδιαφέρον και εκ των νρησιμω-
τάτων ε·; πάντα φιλαναγνοίστην. Τό έργον πραγματεύεται έν λεπτομέρεια
και άκριβείϊ πάντα τα γεγονο'τα τα αναγόμενα είς τόν πολιτικόν βίον χαί
τό πολιτικόν καθεστώς τής Ευρώπης και τα αποτελούντα την ιδιαιτέραν
εκάστου Ευρωπαϊκού λαού ιστορίαν. Και τα αναγόμενα δέ είς την ιστορίαν
των εκτός του Ευρωπαϊκού κο'σμου βιοΰντων λαών εκτίθενται εν ίδιαιτέροις
χεφαλαίοις Ικτενέστερον ή (υντομιότερον, αναλόγως τής σπουδαιότητος ήν
έχουσιν. Σημαντικά κεφάλαια τής ιστορίας άφιεροΰνται εις τα αφορώντα
την 'Ελληνικήν Ανατολήν και είς την λεπτομερή και άναλυτικήν ε^ιστο'ρη-
σιν των διαφο'ρων φάσεων τοϋ 'Ανατολικού ζητήματος κατά τόν ΙΘ' αιώνα.
Έν γένει δέ τό έργον είνε πλούσιον μέν είς αφήγησιν ιστορικών γεγονότοιν,
άλλα διατρ·'6ε·. συνάμα μετά πάσης τής δυνατής ακριβείας και σαφηνείας
περί την έξεικόνισιν τοϋ έσοντερικοϋ βίου των λαών τής Εϋρο,πης.
Τα Ιργον ιινι άριστα τετνπωιιένον, -Λθβμΐϊται δε καΐ υπό πολλών
είαονων.
Τιμή κατ των τριών τόμων όηοΰ δρα};. 30. — Έν τώ εσω¬
τερικώ
&Q.
νρ· 30.
Πάσα παραγγελία απευθύνεται :
Ilpoç
τον ι:ύριον Γεώογιον
KcıcSoövnv
διιν9νντην τον βιβλιοπωλείον
rj)s
Έβτίας
Είς 'Αθήνας
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ
ΕΣΤΙΑ
ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΚΑΤΑ ΚίΡΙΑΚΗΝ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ
ΣΤΝΎΑΚΤΑΙ Οί ΠΛΕΙΣΤΟΙ
TSIN
ΠΑΡ ΗΜΙΝ ΑΟΓΙίΙΝ
Ή
'Erftia
δημοσιεύει νλην έκλεκτην και ποηαλωτά-
την, ήτοι : Διηγήματα, ΙΙοιηματα. Δραμάτια, Ίστορι-
κάς μελέτας. 'Ηθογραφίας, 'Επιστημονικάς πραγμα¬
τείας, Περιηγήοεχς, Λαογραφικά, Βιβλιογραφίας, Χρο¬
νικά της παγκόσμιον 'Επιστημονικής, Καλλιτεχνικής
και Φιλολογικής κινύσεως, Παίγνια κλπ. κλτΐ.
Αί δέ εικόνες της καλλιτεχνικώτατα, εν Γερμανία έκ-
τελούμεναι περιλαμίίιΐνουοι Προσωπογραφίας, Σκηνο¬
γραφίας, Τοπιογραφίας ελληνικάς και άνατολνκας, Θαυ¬
μάσια έκ των επιστημών και τεχνών, "Εργα μεγά?.^ν
ζωγράφων. Γελοιογραφίας, Παίγνια κλπ κλ-π
ΣΥΝΔΡΟΜΑΙ ΠΡΟΠΛΗΡΩΤΕΑΙ
ίτηιϋα
5j».
1ί> —
tiuuııvoç
Γ,ο. 8
»
oj».
2^5»·
S>
— » ώρ.
jjp. i(>
Ai drvôpoyai
άποιίτέλλονται κατ ' ενθίϊαν
την Αιεί'βΐ'νιίΐν και άρχονται Ίλ> Ι Ίανοναρίον
h
i
Ot
συνδρομηταί της 'Εΰτίας λααβαν&υσ; οιαφορχ εκλεκτά
βλ'α
xat
λα;Απρας εικόνας είς ηλϊττοιΐΛενας
T'.aac
Γ. ΔΡΟΣΙΝΗ και Γ. ΚΑΣΑΟΝΗ
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΝ ΕΘΝΙΚΟΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ
ΚΑΤ' ΕΤΟΣ ΕΚΑΙΛΟΜΕΝΟΝ
Ε Φ Ο Σ ΠΡΩΤΟΝ
1894
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ
του -Τυώογραφειου
Έντίιι· τον .πκ>ιΊό?,ον τη
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
γ*
Ι π ο τον τίτλον ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ Ιδρύεται άπα τούδε ετήσιον δημοσίευμα
έκδιβάμενον κατά 'Οκτώβριον καϊ φέρον τον παρ' ημίν καθιερωθέντα τύ¬
πον 'Ημερολόγιον.
'Η Νέα Ελλάς περιέχουσα ύλην ποιχιλωτάτην, ενδιαφέρουσαν κυ-
ριώτατα το Ελληνικόν δημόσιον, καΐ Λλουΰίως εικονογραφημένη, σκοπόν
ίδιον θα Ιχη την κατ' ίτος άναγραφήν πάντων των άψορώντων είς την
εθνικήν πρόοδον καθ' όλας αυτής τας φάσεις : πολιτικήν, κοινωνικήν, επι¬
στημονικήν, καλλιτεχνικον, εμπορικήν κλπ. 'Επειδή δε ή πρόοδος αντη μη
περιοριζόμενη έντος των ίπιβήμων ορίων του 'Ελληνικού Βασιλείου επεκ¬
τείνεται χκί πέραν άνα το διεαπαρμίνον
iv
Ανατολή ελληνικόν ατοι-
χείον, &α διατίθενται επαρκείς αελίαες τής ΙΝέας Ελλάδος
«ai
πρός
τούτο. "Ετεραι δ' ίύάρι&μοι αελίδες

αυνοψ'ξωαι στοιχειώδεις καϊ άπα-
ςαιτήτονς γνώσεις περί των ξένων κρατών, όπως εύκολωτέρα και πρόχει¬
ρος κα&ίσταται οντω η μετά τής ημετέρας πατρίδος παραβολή.
Ή ΙΝ'έα Ελλάς

είνε λοιπόν άλη&ης "Εθνική Έπετηρίς, ελα¬
φρά μεν καϊ καλλιτεχνική την μορφήν, όπως καθίσταται είς πάντας προ-
βιταν καϊ άρεστον ανάγνωσμα, άλλα και επιμελημένη κατά την σύν&εβιν
■και ακριβής ίφ όσον το δυνατόν κατά τας δαψιλείς πληροφορίας, ας θα
περιέχΐ], καϊ συστηματικώς κατηρτισμένη, όπως χρηβιμεύΐ] ώς πρόχειρος αμα
xal
ασφαλής σύμβουλος των ενδιαφερομένων, περί τον ίθνικοϋ ημών βίον.
Ή Λέα Ελλάς εξησφάλισε προς τουτο την ευμενή συνεργασίαν πάν¬
των των δυναμένων να συντελέσωσιν είς εκτέλεσιν τού εΰρντάτον προ¬
γράμματος της, ιδίως δε έπύκνωαε περ'ι αύτην τον όμιλον των ασχολου¬
μένων είς τα γράμματα ώς την ύψηλοτάτην «αί εύγενεστάτην εκδήλωσιν
τής εθνικής ξωής.
Ή Νέα 'Ελλάς ενθνς από τής πρώτης αρχής δεν ήτο δυνατόν να
Χάβΐ) τον τελειότατων τύπον- "ίσως υπολείπεται χατά πολλά, άτινα συν τω
χρόνιο θα διορθωθώσι καϊ διαρρυθμισθώσιν, άλλα καϊ όντως ώς Ιχει, προ¬
βάλλει θαρραλέα, άπενθννομένη προς το απανταχού ίλληνικον δημόσιον
καϊ ίπικαλονμένη την υποστήριξιν αυτόν.
ΟΙ ΕΚΔΟΤΑΙ
Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κατά ν
e
ω τ α τ η ν φωτογραφ·αν.
Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ
Κατά νΕο>τάτΐ)ν φωτογραφίαν.
ΣΥΝΤΑΚΤΑΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΑΙ
Δ. Αιγινήτης — Χ. Αννινοσ — Δ. Βικέλας
Θ. Βελλιανιτησ — Γ. Βιζυηνός — Ι. Δαμβεργησ
Ραϊνολδοσ Δημητριάδης — Γ. Δροσίνης
ft.
Εφταλιώτης — Ευα — Δ. Κακλαμανοσ
Λ. Καρκαβίτσας — Γ. Κασδονησ—
ft.
Κουρτιδησ
Κ. Κρυσταλλησ — Σ. Π. Λάμπρος — Ε. Λυκουδησ
Δ. Μαργαρησ — Γ. Μαρκορασ
Στ. Μαρτζοκησ—
ft.
Μηλιαρακησ — Σ. Μηλιαρακμσ
Γρ. Ξενόπουλος — Σ Παγανελησ
ft.
Παλαιολόγος — Κ. Παλαμάς —
ft.
Παλλησ
Α. Παπαδιαμάντης — Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου
ft.
Παράσχος — Ι. Πολέμης
Ι. Πολυλάς — Ε. Δ. Ροίδης — Ν. Σπανδονησ
Β. Γ. ΣτΕΦΕΛΙΔΗΣ — Γ. ΣθΥΡΗΣ — Β. ψΐΛΑΚΗΣ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ
ΣΑ.
Χρονολογικός πίνας του 1894............ 17
Ίΐορταϊ επίσημοι χα! θρησκευτικά1'.......... 18
"Ωραι του έτους 1894.............. 18
Πασ/άλιον του 1894.............. 18
'Εκλείψεις τοί 189 4.............. 19
Διάβασις του Έρμου.............. 19
Φάσεις σελήνης κατά το 1891........... ?0
Μν,νολόγιον.................
Ü
Ι
ΠΟΛΙΤΕΙΟΓΡΑΦΙΚΑ
Βασιλική οικογένεια τής 'Ελλάδος.......... 34
Βασιλική Αυλή................ 35
Αυλή Διαδόχου................ 36
'Ελληνικά Συντάγματα............. 37
Τό έν ισχύϊ Σύνταγμα.............. 37
Στοιχειώδεις συνταγαατ. διατάξεις.......... 38
Αί επί Όθωνος Βουλαί............. 51
Πρωθυπουργοί κατά τή δθετίαν (184 3 -931....... 53
10
Σελ.
Ελληνική ιθαγένεια.............. 54
Πληθυσμός τής 'Ελλάδος κατά νομούς......... 58
Πληθυσμός των μεγαλυτέρων έλλην, πόλεων....... 59
Εθνικός πλούτος................ 60
Ό προϋπολογισμός του 1893............ 60
Ανάλυσις των κυριωτέρων εσόδων.......... 6?
'Εμπόριον τής 'Ελλάδος............. 64
Στρατιωτική υπηρεσία του "Ελληνος.......... 74
Στρατιωτικόν Σχολείον Ευελπίδων. '......... 82
Σχολή Ναυτικών Δοκίυιων............ 84
Γεωργικαΐ σχολαί............... 98
Σχολείον Βιομηχάνων τεχνών........... 99
Υπηρεσία ταχυδρ. επιταγών 'Εξωτερικού........ 104
Τα εκπαιδευτικά τέλη.............. 106
Άστεροσκοπεϊον "Αθηνών............... 109
ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ1ΟΣ
Αυστροουγγαρία............
H9
Βέλγιον.................. 120·
Βουλγαρία............. £20"
Μ. Βρετανία............ . 423
Γαλλία.............
J231
Γερμανία . . -........
j
24
Δανία............... 424
Ελβετία......... £25
Ισπανία......... 125
'Ιταλία.............. .... 126
Μαυροβουν·ον.......
J26
Ολλανδία........ 426
Πορτογαλλία........
jc>7
Ρωιχουνΐα.............. 127
Ρωσσία.............
j2g
Σε?βίΐ.................. 128
Σουηδία κα! Νορβηγία.......... 428
11
Τουρκία.................. 129
Ιαπωνία.................. 129
Κίνα.................. 130
ΙΙερσία..................
1
30
Μαρόκον.................. 130
Βρασιλία................... 131
'Ηνωμεναι ΙΙολιτεΐαι................ 131
Μεξιχόν................... 131
Παγκόσμιον Ναυτικόν.............. 132
ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ
Ή Ριστόρη υπο Ε. Δ. Ροίδου............ 137
Τα Μιχρα Χαρτιά υπο Δ. Κακλαμάνου......... 146
Το Λα/εϊον των Παραδαραένων υπο Χ. Άννίνου...... 154
"Ενας Βασιλιάς νωριάτικα ντυμένο;........... 157
Ή Δασκαλοιιάνα υπό Α. Παπαδιαμάντη......... 173
Ό Διάδοχος υπό Σπ................ 199
Ή Σμυρνια υπό Α. Καρκαβίτσα............ 225
Ένας /ορός Οπό 'Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. . . .... 248
Ό Λωποδύτης υπό Γρ. Ξενόπουλου........... 287
Τό "Εαρ επι των Θεσσαλικών ορέων Οπό Ρ. Δημητριάδου. . . 298
Τό σπίτι τοΐί γραμματικοί υπό Κ. Παλαυ.5......... 326
Ήτο πεπρωμένον υπό Ι. Μ. Δαμβεργη.......... 370
ΠΟΙΗΜΑΤΑ
Εί; την Φωτογραφίαν μου υπό Γ. Σουρή......... 141
Τό Ρημάδι τοϋ
y
ωριοί υπό Γ. Μαρκορα.......... 171
"Ερως διπλούς υπό Α. Παράσ/ου............ 186
Επιστολή πρός Κ. ΠαλαΐΑΪν υπό Δ. Βικέλα......... 196
Ίλιάδος Ν. μετάφρ. υπο Πολυλά............ 207
Τό Τραγούδι τής Βρύσης υπό Κ. Κρυστάλλ?,........ 222
Τό κρυφό μου τραγούδι υπό Ι. Πολέμη.......... 235
Ό Τρύγος υπό Γ. Δροσίνη.............. 246
_____
ΣΑ.
Έραοκλήσι υπό Β. Γ. Στεφίλίδου........... 254
Ν υ/τα υπό Άργ. 'Εφταλιώτη............. -'"
Στην 'Αγάπη μου υπο Άλ. Πάλλη........... 297
Ταστέρι τής Βηθλεέμ υπο Δ. Μάργαρη.......... 325
Ό Σεισαός υπο Στ. Μαρτζώκη..........; · 338
Συμβουλαί υπό Ι. Πολέμη............. 355
ΊΙ Κόρη του Βασιλιά (κατά τον Ού'λανδ) υπο Γ. Βιζυηνοί. . . . 367
Ι2Τ0ΡΙΚΑΙ
AIATPIBAJ
Μία πεντηκονταετηρις (του Έλλην. Συντάγματος) υπο Ε. Λυχοΰδη. 39
Μετάθεσις τής πρωτευούσης είς 'Αθήνας ύπ'ο Α. Ραγκαβή . . . 161
Τα όπλα τού Δοξαπατρή υπό Σ. Π. Λάμπρου....... 188
Ό Κολοσσός τής Ρόδου υπο Κ. Λυκούδη......... 258
Σίσίνης χα'. Άμιλτών υπο Α. Μ............ 321
11
epi
των έν Κρήτη 100 πόλεων υπό Β. Ψιλα'κη....... 341
ΠΟΙΚΙΛΑ ΑΡΘΡΑ
Ό Ναύσταθμος υπό Θ. Βελλιανίτη........... 86
Τό οδυνηρόν μέρος τής ανατροφής υπό Α. Κουρτίδου..... 210
Ό Κουμανοΰδη; περί τοϋ Γλωσσικού Ζητήματος υπό Ν. Ι.Σπανδωνή 237
Έ; Ουρανών επιστολή υπό Εύ'ας............ 284
Και πάλιν τό Γλωσσιχόν Ζήτημα· γνώμη Α. Ραγκαβή υπό Ν. Ι. Σ. 350
Ή Ελλάς έν Σικάγω υπό Σ. Παγανέλη. . . ..... 356
Το έν 'Αθήναις 'Ωδειον.............. 390
Έργαστήριον 'Απόρων γυναικών υπό Γρ. Ξενόπουλου..... 400
ΑΓΑΘΟΕΡΓΙΑ
Το Δρομοχαίτε'.ον Φρενοκομείον...........407
13
ΒΙ0ΓΡΑΦΙΑ1 ΚΑΙ ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑΙ
των {ΐεγάλων πόλίων της 'Ελλάδος
ΣεΙ.
Μ. Μελάς (Αθηνών)............... 66
Θ. Ρετσίνας (Πειραιώς)............... 68
Α. Κοντογούρης (Πατρών).............. 69
Κ. Τσιροπινας (Σύρου).............. 70
Ι. Ε. Κρεστενίτης (Πύργου)............. 72
Άλ. Τοπάλης (Βόλου)............... 73
Διενθννταΐ τον έν Ελλάδι Τραπεζών
Π. Καλλιγάς (Έθν. Τραπέζης)............ 113
Λ. Μερχάτης ('Ιονικής Τραπέζης).......... Ι
i
Άλ. Μαθιουδάκης ( Ήπειροθεσσ. Τραπέζης) . . .... 115
Γ. Άθηνογένης (Κωνσταντινουπόλεως)......... 117
Δ. Σαμιωτάκη; 'Βιομν,ν. Τραπέζης).......... 118
Καθημερινός τνπος 'Αθηνών
Κ. 'Αγγελόπουλος (Παλιγγενεσία).......... 306
Α. Ρουκης ('Εφημερίς)....... 307
Άγησ. Γιαννόπουλος 'Ηπειρώτης » ....... 308
Βλ. Γαβριηλίδης (Ακρόπολις)........... 310
Ι. Καμπούρογλος (Νέα Εφημερίς).......... 311
Π. Κανελλίδης (Καιροί)............. 314
fc>.
"Αννινος ("Αστυ)............. 316
Δ. Κακλααάνος »............. 319
Ό Μ. 'Αρμοστής τής Κύπρου........... 451
Ερ. Νάϊμαν, διευθυντής τής Άδριατ. Άσφαλιστ. 'Εταιρίας . . 474
Ερ. Ποντρεμολι, διευθυντής τής Άσφαλίστ. "Εταιρίας « Εθνικής». 476
Ν. Ι. Σπανδωνής, τύπος ρεπόρτερ.......... 478
14
ΛΙΑΦΟΡΑ
ΣίΧ.
Σκέψεις καΐ παρατηρήσεις............ 282
Ή αθανασία τής ψυχής κατ», τ'ον Ουγκώ........ ■ 348
'Ανάλεκτα................. 38"
Γαμήλιον δώρον......... ..... 481
Η ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ
'Οδοί.................... 410
Σιδηρόδρομος 'Αθηνών-Πειραιώς........... 'ι1~
Τπόγειος Σιδηρόδρομος. .•■..••..••••416
Σιδηρόδρομος 'Αττικής.............417
>' Θεσσαλίας . . . ·........ 418
» Πύργου -Κατακώλου .·.....·· 420
» Μεσολογγίου- Αγρινίου . ■ · . . . . · ■ 4-1
Λαρίσης........·...·■ Ί22
" Διαχοφτοΰ-Καλαβρύτων. ..··....· 42/
» Πεντέλης............. -427
" Βώλου - Λεχωνίων.......... 429
Διώρυξ Κορίνθου............... 429
Πορθμός Ευρίπου................ 434
Πανελλήνιος 'Ατμοπλοία............. 43?
ΑΝΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗΝ
Σμύρνη . _ ....... 44 :
Κύπρος......... .....
45 i
Κρήτη. 461
Σάμος. .......... ..... 470
, ΕΙΚΟΝΕΣ
ΙΙ^οόωπογοαόία»
Sel
Ο βασιλεύς κατά νεωτατην φωτογραφίαν ... ο
Ή βασ'λισσα κατά νεωτάτην φωτογραφ'αν . . 7
Ό διαδο/ος έφιππος · ϋ
Λ Κουντουριώτης, Μ. Αύλαρ/ης 40
Λ Καλλ'νσκης, ό αποθανών γραμματεύς τοϋ Βασίλειος 48
Σ Μπουντούρης. τελεταρ/ης τής Β Αυλής . 41
Α Συγγρός . . . 56
Α. Κυταςίας, υπουργός τ?,ς Ιΐαιδε'ας . 57
Μ Μελάς, δήμαρ/ος Άθ-ηνα·ων 66
dû)
Ρετσίνας, δημαρ/ος Πειραιώς. . . 68
Άρ Κοντογουρ-ης, δήυαρ/ος Πατρών. . 6!)
Κ Τσιροπινας, δήμαρ/ος Σύρου 70
I Κ Κρεστεντης, δήμαρ/ος Πυογου . 7'2
Α/ Τοπαλης δήυαο/ος Βόλου 7.
i
Άναστ. Θεόφιλος, διευθυντής Πολυτε/νείου
i
00
Λ Α'γιν'της, διευθυντής Αστεροσκοπείου 109
II
Καλλ'γας, διο'κητης τής Εθνικής Τραπέζης 113
V
Μερκατης, διευθυντής τής Ιονικής Τραπέζης . 114
Α Μαθιουδάκης, διευθυντής τής Ήπειροθεσσαλικής Τραπέζης . Ι1Γ>
Γ Άθηνογένης δευθυντής τής Τραπέζης Κιονσταντινουπό)
so>;
. 117
Λ Σαμιωτακης δ-ευθυντης της
Bıo'j
η/ανιχής Τραπέϊης . 118
Γ Σουρής ■ ■ 144
Α Βερναρδακγ,ς 160
Κ Αγγελόπουλος
vîjHj'i-i^
τής «Πχλγ , - /.ι ϊ- 306
'
c
Ρουκης διευθυντής τής « Εφηυερ'δος» 307
Λ Γ'αννοτουλος ΙΙπειριότης
vç/terjvtïxtt,ç
τής ' Εϊη^ερ'δος 308
Β Γαβριηλ'δης διευθυντής τής «■ ΆχοοπόΛεως» 310
Ι Καυπουρογ/ος διευθυντής τής «Ν Εφημερίδος» 311
II
Κανελλίδης, διευθυντής των «Καίριον 314
Η ννινος. διευθυντής τοϋ « Αστεως) 116
Λ Κακλαμάνος συντάκτης τοϋ « Αστεως» . . 119
Γ Θεοτόκης, -τρώην υπουργός Έβωτερ'κών
36S
. Κοοδέλλας διευθυντής το>ν Μεταλλουρν
Aajcoj
^69
16
ΣιΧ.
Γ. Νάζος, διευθυντής του Ωδείου ....... ■ ■ 390
Φ. Παρασκευαίδτ,ς, διαχειριστής του ΣΑΠ · ■ · ■ · 411
Ι. Δουυιας, διευθυντής των Σιδηροδρ. Πελοποννήσου . 418
Στρατηγός Σ. Τύορ........... . . 431
Α. Ματσας, εκτελεστής τής Διώρυγος Κορίνθου · ... 431
Ν. Βλάγχαλης » » » >' · · . · 431
Κ. Ψα/αρόπουλος, διευθυντής τής Πανελληνίου Άταοπλοίας . 437
Ό Μέγας Άρυ-οστής τής Κύπρου . . ..... 451
Ό Διοικητής τής Κρήτης .... ... . ... 461
Ό Ήγειιών τής Σάμου. ... · ... ...410
Ερρίκος Νάίααν, διευθυντής τής Άδριατ Άσφαλ. 'Εταιρίας . Ί74
Ερρίκος Ποντρεαολι, διευθυντής τής Άσφαλ. Έτ. «Εθνικής» . 4"6
Ν. Σπανδωνής ........... 478
IloiKÎJ.uı Kıi'.ovrr.
Ό Ναύσταθυιος . .... ..... . . . 88
ΊΙ πλωτή δεςαμενή..... .... .89
ΊΙ Ζάκυνθος κατά τους σειστούς. .... .136
Συσσίτιον 'Ελλήνων Στρατιο^τιον. . .153
Τό Γραφείον του Βασίλειος. . . 169
Ό Κοιτών τής Βασιλ^σση; . .... 185
Τό θωρηκτόν "Τβρα . 201
Τό ΟωρΥ|Χτόν Σπίτβαι . . 217
Τό θωρηκτον Ψαρά . ... 233
"Αποψις τής Κοοινθιακής Διώρυγος . . . 256
Στόλον αυτής πρός την Ίσ6μ>'αν. . . ... 257
Ό Κολοσσός τής Ρόδου. . . . . 265
Κακός καπνός (σειρά γελοιογραφιών] . . . . .281
'Τπογειος σιδηρόδρομος Σταθμός Μοναστηρίου . . . 413
" » Στό[Λΐον σήραγγος. . . 413
» » Σταθμός Πλατ. 'Ομονοίας . . 414
Σιδηρόδρομος Λαρίσης Μεσημβρ. Διατομή "Οθρυος . . 424
« » Στόαιον σήραγγος "Οθρυος . . . 424
» » Προβλής Στυλίδος. ... . 425
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ ΤΟΥ 1894
ΑΠΟ
κτίσεως κόσμου κατά τους Ο' . 7402
» » κατά Λατίνους 5898
» » καθ' 'Εβραίους 5654
του Κατακλυσμού...... 5160
τής Πυργοποιίας......
48Î7
τής έν Μαραθώνι μάχης. . . 2384
τής
év
Θερυ-οπυλαις μάχης . 2374
τής έν Σαλαμίνι ναυμαχίας . 2374
τής έν Πλαταιαϊς μάχης. . . 2374
κτίσεως 'Ρώμης ..".... 2372
του Πελοποννησιακού πολέμου 2325
του θανάτου του Περικλέους . 2323
τής έν Άργινούσαις καταστρο¬
φής του Πελοποννησ. στό¬
λου υπο των Αθηναίων. . 2300
τής έν Αιγός ποταυ-οϊς κατα¬
στροφής του ' Αθηναϊκού
στόλου υπό του Λυσάνδρου 2300
τής καταλύσεως των 30 Τυράν. 2298
τής αναβάσεως και καταβά-
σεως των Μυρίων .... 2294
του θανάτου του Σωκράτους . 2293
τής έν Λευχτροις ^ά/ης και
τής των Θηβαίων ηγεμο¬
νίας ........... 2266
τής έν Μαντινεία μάχης. . . 2257
τής έν Χαιρώνεια μάχης. . . 2232
τής έν Γρανικώ μάχης. . . . 2228
κτίσεως 'Αλεξανδρείας . . . 2226
θανάτου 'Αλεξάνδρου του Μεγ. 2217
τής αλώσεως των 'Αθηνών
Οπό Συλλα........ « 980
τής έν Φιλίπποις μάχης . . . 1936
τής έν Άκτίω ναυμαχίας . . 1925
τής καταστροφής τής 'Ιερου¬
σαλήμ υπό Τίτου..... 1824
ΑΠΟ
τής μεταθέσεως του αύτοκρα-
τοριχ. θρόνου έκ'Ρώμης είς
Βυζάντιον υπό Κωνσταντί¬
νου του Μεγάλου.....1564
κτίσεως 'Ενετίας......1473
κτίσεως τής Άγιας Σοφίας επί
Ιουστινιανού.......1352
γεννήσεως του Μωάμεθ κατ'
'Οθωμανούς.......1312
του αύτοϋ καθ' ήοιας .... 1272
τοϋ χωρισμού των δύο Εκκλη¬
σιών επί Λέοντος θ' Πάπα
'Ρώμης και Μιχαήλ Κηρου-
λαρ.ου ΙΙατριάρχ. Ιν/πο'λεως 842
τής αλώσεως τής Κωνσταντι¬
νουπόλεως υπο των Λατίνων 690
τής ευρέσεως τής τυπογραφίας 454
τής αλώσεως τής Κωνσταντι¬
νουπόλεως υπο Μωάι/εθ του
Β' τώ 1453 κατά Μάϊον. . 441
τής άνακαλύψ. τής Αμερικής 402
τοΰ Γρηγοριανόν 'Ημερολογίου 312
τής συστάσεως των 'Ομόσπον¬
δων Πολιτειών τής Βορείου
'Αμερικής........
d
07
τής Γαλλικής 'Κπαναστάσεως 105
τής 'Ελληνικής » 73
Όθωνος Α'Βασ. τής'Ελλάδος 61
Γεωργίου τοϋ Α ' Βασιλέως
των 'Ελλήνων...... 31
τής ενώσεως τής Επτανήσου
μετά τής 'Ελλάδος. ... 30
τής άνιδρυσεως τής Γερμανι¬
κής Αυτοκρατορίας .... 23
τής καταλήψεως τοϋ Βώλου
Οπό τοϋ Έλλην. Στρατοί 12
18
Β
OPT A I
ΕΟΡΤΑΙ ΕΠΙΣΗΜΟΙ
25 Μαρτίου. Ή 'Ανεξαρτησία της 'Ελλάδος.
23 'Απρίλιον. Ή εορτή τού Βασιλέως.
ΕΟΡΤΑΙ ΘΡΜΣΚΕΤ
TIKftI
ΚΑΘ'ΑΣ
İEN
ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΤΑ
ÜHM0ZIA
ΓΡΑΦΕΙΑ
1. Νέον έτος.— 2 θεοφάνεια. — 3. Ευαγγελισμός. — 4. Μεγάλη
Παρασκευή και Σάββατον.—5. Κυριακή και Δευτέρα τοϋ Πάσχα.—
6. Πεντηκοστή. — 7. "Αγιος Γεώργιος. — 8. Άνάληψις. — 9. "Αγιοι
'Απόστολοι.—10. Κοίμησις της Θεοτόκου.—11. "Αγιος Δημήτριος.—
12. ΑΙ δύο ημέραι των Χριστουγέννιον
ΩΡΑΙ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Ι 894
ιορ.Ι.
τον ίαρος τ
j)
8 Μάρτιον 4 34 μ. μ.
τοδ
dtçovs
τη 10 Ίοννίον Ο 32 μ μ.
τοΰ φ&ιναπώροον
rjj
12 Σεπτέμβριον 3 2 π. μ.
τού χειμώνος τή 9
de
-χεμβρίον 9 33 μ. μ.
Μίαον
χρόνον
Ά&ηνών
ΠΑΣΧΑΛΙΟΝ ΤΟΥ 1894
Ίνδιχτιώνο; ζ'—7.
'Ηλίου χύχλοι Γ—11).
Σελήνης χύχλοι
ta'

ti.
Σελήνης θεμίλιον 8'—4.
Κρεωφαγίας ημέραι νη'—58.
Τα Τριώδ'.ον άρχεται Φεβρουαρ. ς'—6
Έωβινόν ε' τ,/ος πλ. α'
Ή Άπο'χρίω; Φεβρουαρίου χ'—20.
Ό Εύαγγελ. τ^ Παραΐχ. της 8' Ιβδορ.
Νοιχιχόν Φάσχα 'Απριλίου η'—8.
Λατίνων Πάσχα Μαρτίου ιγ'—13.
το αγιον πασχα 'Απριλίου ιζ'—17.
Ή Άνάληψι?
Maİoj
χς1'—26.
Ή Πεντηκοστή 'Ιουνίου ε'—5.
ΚυοιαχήτώνΆγ.ΠάντωνΊουν. ι6' —
il
Ή νηστεία των αγ. Άποστόλ. ήμι.ις-'-Ιβ
Ή μνήμη αυτών ήμερα Τετάρτη.
Παραμι. των Χριστουγ. ημ Σάβδατον.
19
ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ ΤΟΥ 1894
Κατά το έτος τουτο θά λάβωσι χώραν τέσσαρες έν όλω εκλεί¬
ψεις, έξ ών 8ύο τοϋ Ήλιου και σύο της Σελήνης.
10ν) Μερική έλλειψις τής Σελήνης, την 9 Μαρτίου, αόρατος
έν Ελλάδι.
2ον ) Όλικ,ή ΐΐακτυλΐΐεισ'ής έΥλειψις τοϋ Ηλίου, την 25 Μαρ¬
τίου, αόρατος έν ΈλλάσΊ, δρατή ο"ε ώς μερική περί το τέλος αυτής
κατά την ανατολήν τοϋ Ηλίου και ολίγον μετ' αυτήν εις τα παρά¬
λια τής Μικρας 'Ασίας, τάς άνατολικωτέροις νήσους τοϋ Αιγαίου,
έν Κωνσταντινιυπόλει και αλλαχού. Είς τους τόπους αυτούς δ
Ήλιο; θα ανατείλη την 25 Μαρτίου έν μέρει έκλελοιπώς.
3ον ) Μερική έλλειψις τής Σελήνης την 3 Σεπτεμβρίου, έν μέρει
ορατή έν Έλλάαι.
ώρ. λ.
Είσοδος τής Σελήνης έν τω ϋποσκ,ιάσματι 3 36 π. μ 3
» » » » τί) σκι* .... 5 11 π. μ. Ι
-ğ_ı§
Μέσον τής εκλείψεως.......... 6 7 π. μ. > ^^
"Εξοίΐς έ* τής σκιάς.......... 7 2 π. μ. Ι
g

» » τοϋ ύττοσκιάσματος...... 8 38 π. μ. /
S
40ν ) 'Ολική έλλειψις τοϋ 'Ηλίου, την 17 Σεπτεμβρίου, αόρα¬
τος έν Ελλάδι, ορατή
Si
ώς μερική έν Αιγύπτω, είς τα μεσημ¬
βρινά παράλια τής Κύπρου και αλλαχού.
Διάβασις τοί?
'Epyoxf
«ρδ
toi?
δίίι«η,' τον Ήλιον
την 29 'Οκτώβριον 1894.
Κατά τό έτος τουτο ό εγγύτερος τω Ήλίω έκ των γνωοτών
πλανητών Έρμης θά διέλθη και. πάλιν, ώς ·καί κατά τό 1891, πρό
τοϋ ηλιακού δίσκου. Τό φαινόμενον τούτο θά
five
αόρατον έν
'Ελλάδι, όρατόν δε είς την δυτικήν Ευρώπην και πλείστους τό¬
πους της Αφρικής και Αμερικής.

20
ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 1894
ώρ
λ.
ώρ
λ
Πρ.Τέταρτ.
την 3
Ίανουαρ
. 1
45
π.μ.
Πανσέληνος την
5
Ιουλίου
11
38
μ.μ.
Πανσέληνος
9
»
4
47
μ.μ.
Τελ.Τέταρ. »
13
»
10
42
μ.μ.
Τελ.Τέταρ.
16
6
26
μ.μ.
Ν. Σελήνη »
20
1
59
μ.μ.
Ν. Σελήνη
24
»
11
21
μ.μ.
Πρ.Τέταρτ. »
27
»
11
41
π.μ.
Πρ.Τέταρτ.
1
Φεβρ.
ο
18
μ.μ.
Πανσέληνος »
4
Αύγούστ.
2
52
μ.μ.
Πανσέληνος
»
8
»
3
52
π.μ.
Τελ.Τέταρ. »
12
»
7
15
π.μ.
Τελ.Τέταρ.
15
2
4
μ.μ.
Ν. Σελήνη »
18
»
9
40
μ.μ.
Ν. Σελήνη
ι)
23
»
3
54
μ.μ.
Πρ.Τέταρτ. »
26
2
38
π.μ.
Πρ.Τέταρτ.
»
0
Μαρτίου
8
3
μ.μ.
Πανσέληνος »
3 Σεπτεμβρ
.5
57
π.μ.
Πανσέληνος
»
9
ο
3
47
μ.μ.
Τελ.Τέταρ. »
10
»
2
8
μ.μ.
Τελ.Τέταρ.
υ
17
»
10
3
π.μ.
Ν. Σελήνη »
17
7
19
π.μ.
Ν. Σελήνη
»
25
5
35
π.μ.
Πρ.Τέταρτ. »
24
»
8
37
μ.μ.
Πρ Τέταρτ.
1
'Απριλίου 2
8
π.μ.
Πανσέληνος »
2
Όχτωβρ
8
16
μ.μ.
Πανσέληνος
8
»
4
37
π.μ.
Τελ.Τέταρ. »
9
»
8
31
μ.μ. ^
Τελ.Τέταρ.
16
4
56
π.μ.
Ν. Σελήνη »
16
7
33
!*·!*·
Ν. Σελήνη
Μ
23
»
4
17
μ.μ.
ΙΙρ.Τέταρτ. »
24
»
4
51
μ.μ.
Πρ.Τέταρτ.
»
30
7
56
π.μ.
Πανσέληνος »
ι
Νοεμβρ.
9
24
π.μ.
Πανσέληνος
»
7
Μαίου
6
18
μ.μ.
Τελ.Τέταρ. »
8
»
3
44
π.μ.
Τελ.Τέταρ.
15
»
9
40
μ.μ.
Ν. Σελήνη »
15
w
10
30
π.μ.
Ν. Σελήνη
»
23
Μ
ο
3·!
π μ.
Πρ.Τέταρτ. »
23
»
1
51
μ.μ.
Πρ.Τέταρτ
»
29
)>
2
50
μ.μ.
ΙΙανσέληνος »
30
»
9
21
μ.μ.
Πανσέληνος
»
6
'Ιουνίου
8
42
π.μ.
Τελ.Τέταρ. »
7
Δε/,εμβρ.
ο
51
μ.μ.
Τελ.Τέταρ.
w
14
»
11
38
π.μ.
Ν. Σελήνη »
15
»
3
55
π.μ.
Ν. Σελήνη
)>
«1
w

21
π.μ.
Πρ.Τέταρτ. »
22
Μ
9
27
μ.μ.
Πρ.Τέταρτ
»
27
»
11
51
μ.μ.
Πανσέληνος »
29
Μ
8
25
μ.μ.
21
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τόν Ύδρο^όον.
Άν.
die.
Ν. Π. ήμ ίβ
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέ>.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέα.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
7.15
5. 3
fl3
1
7.15
5. 4
f
14
2
7.15
5. 5
15
3
7.14
5. 6
16
4
7.14
5. 7
17
5
7.14
5. 8
fl8
6
7.14
5. 9
19
7
7.13
5.10
20
8
7.12
5.12
f2i
9
7.
İt
5.13
22
10
7.11
5.14
23
11
7.10
5.15
24
12
7.10
5.16
25
13
7.09
5.18
26
14
7. 8
5.18
27
15
7. 7
5.20
f
28
16
7. 7
5.20
29
17
7. 6
5.22
30
18
7. 4
5.24
31
19
7. 3
5.25
1
20
7. 3
5.26
2
21
7. 2
5.27
3
22
7. 1
5.28
t
4
23
7. 0
5.29
5
24
7. 0
5.31
6
25
6.58
5.31
7
26
6.58
5.32
8
27
6.56
5.34
9
28
6.55
5.34
10
29
6.54
5.36
fil
30
6.53
5.37
12
31
Ή κατά σάρκα περιτομή του Κυρίου ημών 'Ιησού
Χρίστου καΐ μνήμη Βασιλείου του Μεγ. Αργία.
Προεόρτ. των Θεοφαν. και μνήμη Σιλβεστρου
Πάπα 'Ρώμης.
Μαλανίου του προφήτου καϊ Γορδίου μάρτυρος.
Ή Σύναξ. των 70 Άποστ. και θεοχτίστου του όσ.
Θεοπεμπτου καΐ Θεωνά μαρ. καϊ Συγκλητικ. της
όσ. Παραα. των Θεοφ. Νηστ. έν Τ) άν ήμ.
-ruyyj.
Τα Άγια Θεοφάνεια του Κυρίου ημών Ίησοϋ
Χρίστου. 'Αργία.
Ή Σύναξις του Προφ. Προδρόμου καϊ Βαπτιστοΰ
Ιωάννου. Αργία καϊ ΐγθύος κατάλυσις.
ΔομνίκΤ|ζ τής όσια;, Γεωργίου του Χοζεβίτου.
Πολύευκτου μάρτυρος.
Γρηγρ. Ιπισχ. Νύστης και Δομητιαν. Μελιτηνής.
Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου.
Τατιανής μάρτυρος.
Έρμύλου χαί Στρατονίχου μαρτύρων.
Των έν 'Ραίθα χαΐ Σινά άναιρεθέντων πατέρων.
Παύλου του Ηηβαίου καϊ Ίωάνν. του Καλυβίτου.
Ή προσκύν. τής τιμ. άλυσδως του Άπ. Πέτρου.
Αντωνίου του Μεγάλου. 'Αργία.
'Αθανασίου και Κυρίλ. άρχιεπ. Άλεςανδρ. Άργ.
Μακαρίου του Αίγυπτ. καϊ 'Αρσενίου Κερκύρας.
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
Ευθυμίου τοϋ Μεγάλου.
Μαξίμου τοϋ όμολογητοϋ χαϊ Νεοφύτου μάρτυρος.
Τιμοθέου του Άποστ. και Αναστασίου τοΰ Πέρσ.
Κλήμεντος 'Αγκύρας καϊ Άγαθαγγέλου μαρτυρ.
Ξένης τής όσίας.
Γρηγορίου επισκόπου Κων]πόλεως. Αργία.
Ξενοφώντος τοΰ οσίου καϊ τής συνοδείας αΰτοΰ.
Ή άνακοα. τοϋ λειψ. 'Ιωάν. του Χρυσοστ. Άργ.
Έφραιμ Σύρου τοϋ οσίου.
Ή ανακομ. τοϋ λειψάνου 'Ιγνατίου τοϋ θεοφόρου.
Των τριών 'Ιεραρχών Βασιλ. τοϋ Μεγ., Γρηγο-
ρίου τοϋ Θεολ. καϊ Ιωάν. τοΰ Χρυσοστόα. Άργ.
Κύρου και Ιωάννου των θαυμ. Αναργύρων.
22
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τους Ίχθϋς.
Άν.
àvB.
Ν. Π.ήμ. ίβ
fi.
52!
fi.
51
6.501
6.48
6.48
6.46
6.45
6.43
6.41
6.40
6.39
6.38
6.37
6.35
6.34
6.32
6.31
6.30
6.29
6.27
6.26
6.25
6.23
6.22
6.20
6.19
6.17
5.37
5.39,
5.40
5.41
5.43
5.44
5.44
5.46
5.47
5.48
5.49
5.50
5.51
5.52
5.53
5.55
5.55
5.56
5.57
5.58
5.59
5.59
6.01
6.01
6.03
6.03
6.05
6.156.05
13
-f-14
15
16
17
•18
19
20
21
22
23
24
t25
26
27
28
9
10
fil
12
17
26
Τρίτ.
Τετ.
ΠΕΙΑ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέυ..
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ..
Παρ.
Σάβ.
Κ·ιρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέυ..
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
28
Δευτ.
Τρύφωνος μάρτυρος.
Ή 'Υπαπαντή του Κυρίου ημών Ίησοΰ Χριστοί.
Συμεών του Θεοδόχου και τής προφήτιδος
"Αννης.
Ισιδώρου του Πηλουσιώτου.
' Αγαθής μάρτυρος.
"Αρχεται το
TçımSıov.
— Βουχόλου τοΰ οσίου και
Φωτίου Κωνσταντινουπόλεως.
Παρθενίου επισκόπου Λαμψάκου και Λουκά του
οσίου.
Θεοδώρου του Στρατηλάτου χαϊ Ζαχαρίου του
Προφήτου.
Νικηφόρου μάρτυρος.
Χαραλάμπους ίερομάρτυρος.
Βλασίου ιεροί/., καΐ Θεοδώρας τής Αύγουσττις.
Μελετίου αρχιεπισκόπου Αντιοχείας
Μαρτινιανοΰ του οσίου.
Αυξεντίου του οσίου.
Όνησίμου τοϋ 'Αποστόλου.
Παιιφίλου μάρτυρος.
ΜΑΡΤΙΟΣ
Γρηγορίου τοϋ Παλααα καί Θεοδώρου του
Τήρωνος.
Λέοντος Πάπα Ρώμης.
Ψνχοβάββατον. — Άρ/ίππου του 'Αποστόλου.
Τής
'A«6y.qsiù.
—Λέοντος επισκόπου Κατάνης.
Τιμοθέου τοϋ έν Συμβόλοις και Ευσταθίου επι¬
σκόπου Άντιονείας.
Των έν Εύγενίοις μαρτύρων.
Πολυκάρπου ίερομ. έπισκ. Σμύρνης.
Ή α' και β' εΰρεσις τής τιμίας κεφαλής τού
Προδρόμου.
Ταρασίου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως.
Πορφυρίου επισκόπου Γάζης.
Τήί Τνροφάγον. — Προκοπίου τοϋ Δεκαπο-
λίτου.
Ka&açà Jevréça.
— Βασιλείου του όμολογητοΰ.
ΜΑΡΤΙΟΣ
Ό "Ηλιος εις τον Κριόν.
Άν. Αύβ. Ν. Π.ήμ.έβδ
6.14 6.06 13 1 Τρίτ.
6.12 6.08 14 2 Τετ.
6.116.08 15 3 Πέυ..
6.09 6.10 16 4 Παρ.
6.08 6.10 17 5 Σάβ.
6.07 6.11
f
18 6 Κυρ.
6.0ο
6.04
6.02
6.01
5.59
5.57
6.12
6.13
6.14
6.15
6.15
6.17
5.56 6.17
5.55
5.53
5.52
5.50
5.49
5.48
5.46
5.43
5.42
5.
40 6
5.39
5.38
5.36
5.35
5.33
5.32
5.30
5.28
6.18
6.19
6.20
6.21
6.22
6.22
6.24
6.25
6.26
.27
6.27
6.28
6.29
6.30
6.31
6.32
6.33
6.35
19
20
21
22
23
24
Τ25
26
27
28
29
30
31
t
5
t
6
10
11
12
14
Ευδοκία; όσιουιάρτυρος.
Ησυνίου, Εύθαλίας μαρτύρων.
Εύτροπίου μάρτυρος καΐ των συν αυτώ.
Γερασίμου οσίου τοΰ έν 'Ιορδάνη.
Των Αγ. θίθδάρων. — Κόνωνος μάρτυρος.
Τής 'Ορθοδοξίας.— Των έν Άαβορίω 42 μαρ¬
τύρων.
Δευτ. Των έν Χερσώνι Βασιλέως χαί συν αύτω μαρ¬
τύρων.
Τρίτ. Θεοφύλακτου επισκόπου Νικομήδειας.
Τετ. Των έν Σεβάστεια 40 μαρτύρων.
Πέα. Κοδράτου «λάρτυρος και των συν αύτω.
Παρ. Σωφρονίου αρχιεπισκόπου 'Ιεροσολύμων.
Σάβ. Θεοφάνους τοϋ όΐλολογητοϋ.
Κυρ. Β'. Των Ληστειών.— Ή άνακομ. του λειψάνου
Νικηφόρου Κωνσταντινουπόλεως.
Δευτ. Βενεδίκτου τοΰ όσιου.
15 Τρίτ. 'Αγαπίου και των συν αΰτ« μαρτύριον.
16 Τετ. Σαβίνου μάρτυρος καΐ Χριστοδούλου του οσίου.
17 Πέμ. 'Αλεξίου του άνθρωπου του Θεού.
18 Παρ. Κυρίλλου άρν/ιείΓίσχόπου Ιεροσολύμων.
19 Σάβ. Χρύσανθου και Δαρείας μάρτυρος.
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
20 Κυρ. Τής ΣίταυροΛροβχυντίθίως. — Των έν τγι
u.ov7|
τοΰ αγ. Σάββα άναιο. όσ. πατέρων.
21 Δευτ. Ιακώβου του όμολογγιτοϋ.
Βασιλείου ίεροαάρτυρος.
23 Τετ. Νικωνος όσιοαάρτυρος και των 199 μαθητών
αύτοϋ.
24 Πά;/.. Ζαχαρίου τοΰ όσιου.
25 Παρ. Ό Ευαγγελισμός
ttjç
Θεοτόκου. Αργία.
26 Σάβ. Ή σύναςΊς του Άρ/αγγέλου Γαβριήλ.
27 Κυρ. Δ''. Των Νηΰτΐΐών. — Ματρώνγ,ς ττ,ς όσίας.
28 Δευτ. Ίλαρίωνος του νέου.
29 Τρίτ. Μάρκου άρν. και Κυρίλλου διακόνου.
30 Τετ. 'Ιωάννου του συγγρ. τής Κλίμακος.
31 Πεμ. Ύπατίου ίερο;Αάρτυρος.
24
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
Ό Ήλιος εις τόν Ταϋρον.
Άν. Μα. Ν. Π.ήμ.ίβδ.
5.26 6.36 13 1 Παρ
5.25 6.37 14 2
5.24 6.37 +15 3
5.23
5.22
5.21
5.19
5.17
5.15
5.14
5.14
5.12
5.11
5.09
5.08
5.07
5.06
5.04
5.02
5.01
5.01
4.59
4.59
4.58
4.56
4.56
4.54
4.54
4.52
4.52
6.37
6.38
6.38
6.39
6.40
6.42
6.44
6.44
6.451
6.46J
6.46
6.48
6.48
6.49
6.50
6.51
Τ15
16
17
18
19
20
21
f
22
23
24
25
26
27
28
f
29
30
6.53
6.54
6.54
6.55
6.56
6.56
6.57
6.58
6.59
7.00
7.01
7.01
H
16
17
18
.υρ.
.ευτ.
Ιριτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δ ευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Μαρίας όσίας τής Αιγύπτιας.
Τίτου όσιου του θαυματουργού.
Νικήτα όβ. και Ιωσήφ ΰμνογ.
Γεωργίου όσ. του έν Μαλεω.
Κλαυδίου, Θεοδώρου κλπ. μαρτύρων.
Εύτυ/ίου άρχιεπ. Κωνσταντινουπόλεως.
Καλλιοπίου μάρτυρος, Γεωργίου επισκόπου Μυ¬
τιλήνης.
Ήρωδίωνος, Άγάβου κλπ. έκ των 70.
Τον Λαξάρον.—Εύψυ^ίου μάρτυρος.
Των Βαΐων. — Τερεντίου, Πομπηίου και των
συν αυτοίς.
Άντίπα ίερομ. έπισκ. Περγάμου.
Βασιλείου του όμολογϊ|τοϋ.
Μαρτίνου Πάπα Ρώμης.
Άριστάρνου, Πούδη και Τροφίμου έκ των 70.
Κρήσκεντος μάρτυρος.
Αγάπης, Ειρήνης χαί Χιονιάς των αΰταδέλ-
φων.
ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ. Συμεών ίερομάρτυρ. τού
έν Περσίδι.
Ίοιάνου του οσίου.
ΜΑΙΟ Σ
Παφνουτίου ίερομάρτυρος.
Θεοδώρου οσίου του Τρανινα.
'Ιανουαρίου ίερομάρτυρος.
Τής Ζωοαόχον Πηγής. Θεοδώρου του Συκεώτου.
Γεωργίου του Μεγαλομάρτυρος. 'Αργία.
Τον θωμά. Σάββα του στρατηλάτου και 'Ελισά¬
βετ τής όσίας.
Μάρκου τοΰ 'Αποστόλου καί Εύαγγελιστοϋ.
Βασιλέως ίερομάρτυρος.
Συαεοιν ίεροαάρτ.
Των έν Κυζίκω 9 μαρτύρων.
Ίάσωνος και Σωσιπάτρου των Αποστόλων.
Ιακώβου τοΰ Αποστόλου άδελ&ου Ιωάννου τοΰ
Θεολόγου.
25
ΜΑΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τονς Διδύμονς.
Άν.
4.51
4.50
4.49
4.48
4.47
4.46
4.46
4.45
4.43
4.43
4.42
4.41
4.41
4.40
4.40
4.40
4.40
4.39
4.38
die.
7.03
7.03
7.04
7.06
7.06
7.07
7.08
7.09
7.10
7.10
7.11
7.13
7.13
7.14
.15
7.15
7.15
7.16
7.17
4.38
4.38
4.37
4.37
4.36
4.36
4.3Î
7.17
7.18
7.19
7.19
7.20
7.21
7.22
7.22
7.23
7.23
7.23
7.24
Ν. Π. ήμ. έβδ.
Κυρ. Των Μυροφόρων. 'Ιερεμίου του Προφήτου.
Δευτ. Αθανασίου του μεγάλου.
Τρίτ. Τιμοθέου και Μαύρας μαρτ.
Τετ. Πελαγίας μάρτυρος.
Πει*. Ειρήνης υ.εγαλοΐλάρτυρος.
Παρ. Ίώβ του δικαίου και πολυάθλου.
Σάβ. Άκακίου και Κοδράτου μαρτύρων.
Κυρ. Τον ηαραΧντον. 'Ιωάννου του Θεολόγου Άποστ.
και Εύαγγελιστοϋ. '
Λευτ. Ήσαίου του προφήτου κα'ι Χριστόφορου μάρτ.
10 Τρίτ. Σίμωνος Αποστόλου και Ζηλωτοΰ.
11 Τετ. Μωκίου ίεροα.
12 Πέα. Έπκρανίου έπισχ. Κύπρου καΐ Γερμανοί άρχιεπι-
σκόπου Κωνσταντινουπόλεως.
13 Παρ. Γλυκερίας μάρτ.
14 Σάβ. 'Ισιδώρου μάρτυρος.
15 Κυο.
Trjs
Σαμαριίτιδος. Παχωαίου του μεγάλου καΐ
'Αχίλλειου άρ/ιεπ. Κωνσταντινουπόλεως.
16 Δευτ. Θεοδώρου του ήγιασμένου μαθητού του όσιου
Παχωμίου.
17 Τρίτ. Ανδρόνικου του Αποστόλου και Ίουνίας.
18 Τετ. Πέτρου, Διονυσίου και των συν αυτοίς μαρτύρων.
19 Πέιι. Πατρικίου ίερομ. επ. Προύσσης καϊ των συν αυτ.
14
15
16
17
18
19
-J-20
21
22
23
24
25
26
-f-27
28
29
30
31
ΐ
8
g
f
10
H
12
ΙΟΥΝΙΟΣ
Παρ. Θαλλελαίου ΐΛαρτυρος.
Σάβ. Των ίσαποστόλ. Κωνσταντίνου και'Ελένης.Άργ.
Κυρ. Τού τνψΧον. Βασιλίσκου μάρτυρος.
Δευτ. Μιχαήλ του όμολ. έπισκ. Σονάδων.
Τοίτ. Συμεώνος του έν τω θαυμαστώ ό'ρει.
Τετ. Ή γ' εΰρεσις ττ,ς τιμίας κεφαλής 'Ιωάννου του
Προδρόμου.
Πεμ. Κάρπου του 'Αποστόλου έκ των 70.
Παρ. Έλλαδίου ίεροιιάρτ.
Σάβ. Ευτυχούς επισκόπου Μελιττηνής.
Κυρ. Θεοδοσίας ίεροαάρτ.
Δευτ. Ίσαακίου ηγουμένου τής Μονής των Δαλαάτων.
Τρίτ. ΈραΕΪου μάρτ.
26
ΙΟΥΝΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τόν Καρνηνον.
Άν. Δνβ. Ν. Π. ήμ. ίβ
4.35!
4.35
4.35
4.35
7.25
7.26
7.26
7.26
4.357.26
4.35
4.35
4.35
4.36
4.37
4.37
4.37
4.37
4.38
4.38
4.38
4.38
4.39
4.39
4.40
4.40
4.4 1
4.43
4.44
4.44
4.45
4.46
4.47
7.26
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
7.27
.27
7.27
7.26
7.26
".26
25
.25
7.24
7.24
7.24
7.24
7.24
7.23
13
14
15
46
t"
18
19
20
21
22
23
Τ24
25
26
27
28
- 29
30
t
t
10
1
12
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σαβ.
30
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Ίουστίνου μάρτυρος του φιλοσόφου.
Νικηφόρου άρνιεπ. Κων]πόλεως.
Λουκιλλιανοϊ
u
-άρτ.
Των
yit
-Λθΐμημένων. Μητροφάνους άρχιεπ. Κων¬
σταντινουπόλεως.
Τής Πίντηιιοοτής. Δωροθέου
iepoutov.
επ. Τύρου.
Τον 'Αγίου Πνεύματος. Ίλαρίωνος του νέου ηγ.
της ΐΛ.ονγ,ς των Δαλμάτων.
θεοΒότου ίεροΐλ. έπισχ. Άγκυρας.
Ή άνακου,ιδή του λειψάνου Θεοδώρου τοΰ στρα-
τηλάτου.
Κυρίλλου άρχιεπ 'Αλεξανδρείας.
'Αλεξάνδρου κα'ι Άντωνίνης μαρτύρων.
Βαρθολομαίου και Βαρνάβα των Αποστόλων.
Των Άγιων Πάνιων. 'Ονούφριου χα! Πέτρου τοΰ
έν τώ "Αθω.
Άκυλίντ,ς μάρτ.
Έλισσαίου τοΰ προφ. χα'ι Μεθοδίου Κων]πόλεως.
Άμώς τοί προφήτου.
Tûyıovoç
έπισχ. Άααθοΰντος τής Κύπρου.
Ίσαύρου, Μανουήλ, ΣεβΕλ και Ισμαήλ μαρτύρων.
Λεοντίου μάρτυρος.
ΙΟΤΛΙΟ Σ
'Ιούδα του Αποστόλου.
Μεθοδίου ίερομάρτ. έπισκ. Πατάρων.
ΊουλιανοΟ μάρτυρος τοΰ Ταρσέως.
Εύσεβίου ίερου.άρτυρος επισκόπου Σααοσάτων.
Άγριππίνης ιχάρτυροζ.
Το γενέθλιον τοΰ προφήτου Προδρόμου και Βα-
πτιστοΰ. 'Αργία.
Φεβρωνίας όσιομάρτυρος.
Δαυίδ όσιου τοΰ έν Θεσσαλονίκη.
. Σαμψών οσίου τοΰ Ξενοδόχου.
Κύρου και 'Ιωάννου των Αναργύρων.
Πέτρου και Παύλου των κορυφαίων 'Αποστό¬
λων. 'Αργία.
Ή σύναξις των 12 Αποστόλων.
27
ΙΟΥΛΙΟΣ
Ό "Ηλιος είς τόν Λέοντα.
Άν. Δνβ. Ν. Π. ήμ,. ίβ
4.48
7.23
4.50
7.21
4.51
7.20
4.52
7.19
4.52
7.18
4.52
7.18
4.52
7.17
4.52
7.17
4.53
Λ
C.A
7.17
7
1R
4.54İ7.15
4.55,7.15
4.557.15
4.55 7.15
4.57(7,
4.57'7
13
14
-15
16
17
18
19
20
21
'22
23
24
25
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δ
eut.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
4.587.13
4.587.13
4.58İ7.I3
4.597.13
5.00,7.11
5.01 7.10
5.02 7.09
5.03İ7.08
5.03 7.07
5.04ι7.06
5.05,7.04
5.07 7.02
5.08;7.01
5.09ι7.00
5.10 6.59
| Πέμ.
27 15 Παρ.
28
1G
_άβ.
-J-29.I7
Κυρ
30 18Δευτ.
31 19 Τρίτ.
1
Κοσμά και Δαμιανού των 'Αναργύρων. Αργία.
Ή έν Βλαν έρναις κατάθ. τής έσθήτ. τής Θεοτόκου.
Υακίνθου μάρτ. χα! Άνατολίτου Κων]πόλεως.
'Ανδρέου Κρήτης τοΰ Ίεροσ&λυυ.!του.
'Αθανασίου του έν τω "Αθω χα'. Λαμπαδοΰ θαυ¬
ματουργού.
Σισίνη του μεγάλου.
Θωμά τοΰ έν Μαλα:ώ χαΐ Κυριακής μεγαλομάρ.
Προκοπίου |χεγαλο;Λαρτυρος.
Παγκρατίου ίερου,ον. έπισκ. Ταυρομενίας.
Των έν Νιχοπόλει 45 μαρτύρων.
Ευφημίας τής μεγαλοαάρτυρος.
Πρόκλου καΐ Ίλαρ.ου των μαρτύρων.
Ή σύναςις του Άρ/αγγέλου Γαβριήλ και Στε¬
φάνου του Σαββαίτου.
Ακύλα τού Αποστόλου και Ιωσήφ θεσσαλονίκης.
Κούκου και Ίουλίττγ,ς των ααρτύρων.
Άθηνογένους ίερου-αρτυρος.
Μαρίνης μεγαλομάρτυρος.
Αιμιλιανού του μεγαλομάρτυρος.
Μακρινής αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου και
Δίου των οσίων.
ΑΤΓΟΤΣΤΟΧ
20 Τετ.
21
Τετ. Του Προφήτου Ήλιου του Θεσβίτου. 'Αργία.
Πέμ. Συμεών του δια Χριστον σαλοϋ και "Ιωάν
ργ
Ιωάννου
3 22 Παο. Μαρίας τής Μαγδαληνής τής Μυροφόρου.
4ι23|Σάβ. Φωκά ίερομ. καΐ 'Ιεζεκιήλ του προφήτου.
"f
5 24(Κυρ. Χριστίνης τής αεγαλομάρτυρος.
6|25 Δευτ. Ή κοίμησις τής αγ. Άννης μητρός τής θεοτόκου.
26|Τρίτ. Έραολάου και Παρασκευής των ααρτύρων.
~ Παντελεήμονος τού αεγαλοα. και ίααατικ. Άργ.
Προνόρου, Νικάνορος, Τίαωνος καΐ Παρμένα των
'Αποστόλων.
Καλλινίκου και θεοδότης των ααρτύρων.
Σίλα, Σιλουανοϋ και Κρήσκεντος έκ των 70.
Ευδόκιμου και Δικαίου. Προεόρτια του τιμίου
Σταύρου.
9 28 Πέμ.
10,29Παρ
11 3θ|Σάβ
12
31 Κυρ.
28
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
Ό Ήλιος εις την Παρθένον.
Άν.
dva.
Π. Ν. ήμ. ίββ.
5.106.59
5.10
5.H
5.12
5.13
5.14
6.58
6.57
6.55
6.54
6.52
5.156
5.15
5.16
5.1
5.18
5.19
5.20
5.21
5.22
5.22
5.24
5.24
5.25
5.27
5.27
5.28
5.28
5.30
5.30
5.31
5.32
5.33
5.34
5.35
5.3!
51
.50
.49
.47
.46
.45
.43
6.42
6.40
1.38
6.37
.3
.34
6.33
6.32
6.31
6.29
6.28
6.26
6.24
6.22
6.20
6.19
6.17
6.15
13
14
15
16
17
1-18
1-19
20
21
22
23
24
25
+ 26
27
28
29
30
31
t
2
t
10
11
12
1 Δευτ. Ή πρόοδος τοί τιμίου και ζωοποιοί Σταυροί και
των παίδων των Μακαβαίων Σολομονής καί'Ελε-
αζάρου.
Τρίτ. Ή άνακοΐΛΐδή τοΰ λειψάνου Στεφάνου τοί πρω-
τομάρτυρος.
3 Τετ. Ίσαακίου, Δαλμάτου και Φαύστου των οσίων.
4 Πει*. Των έν Έφέσω επτά αγίων παίδων.
5 Παρ. Ευγενίου μάρτυρος.
6 Σάβ. Ή Μεταμόρφωσις τοΰ Κυρίου ημών Ίησοί Χρι¬
στοί. Αργία και ίνθΰος κατάλυσις.
7 Κυρ. Δομιτίου ίερομάρτυρος.
8 Δευτ. Αιμιλιανού τοί όι/.ολογΥ|τοί.
9 Τρίτ. Ματβία τοί 'Αποστόλου.
10 Τετ. Λαυρεντίου μάρτυρος χαΧ άρχιδιακόνου.
11 Πέμ. Εΰ'πλου τοί Διακόνου και μάρτυρος.
12 Παρ. Φο>τίου και Ανίκητου των μαρτύρων.
13 Σάβ. Μαξίμου του ο;χολογϊ)τοΐ.
14 Κυρ. Μιχαίου τοί Προφήτου.
15 Δευτ. Ή κοίμησις τής Θεοτόκου. Αργία.
16 Τρίτ. Τοί Αγίου Μανδηλίου. Διομήδους μάρτυρος.
17 Τετ. Μύρωνος μάρτυρος.
18 Πέ;χ. Φλώρου χαΐ Λαυρου των μαρτύρων.
19 Παρ. 'Ανδρέου τοί στρατηλάτου μάρτυρος.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
20 Σάβ. Σαμουήλ τοί Προφήτου.
2 1 Κυρ. Θαδδαίου τοί 'Αποστόλου και Βάσσης μάρτυρος.
22 Δευτ. Άγαβονίκου μάρτυρος.
23 Τρίτ. Λουππου μάρτυρος.
24 Τετ. Εΰτυν/οίς ίερομάρτυρος.
25 Πέμ. Βαρθολομαίου καΐ Τίτου των 'Αποστόλων.
26 Παρ. Αδριανού και Ναταλία: μαρτύρων.
27 Σάβ. Ποιμενος τοί οσίου.
28 Κυρ. Μωυσέως οσίου του Αίθίοπος.
Δευτ. Ή άποκεφάλισις Ιωάννου τοί Προδρόμου. Άργ.
30 Τρίτ. 'Αλεξάνδρου, Ιωάννου και Παύλου ν. άρχ. Κων¬
σταντινουπόλεως.
Τετ. Ή κατάθεσις τής τιμίας ζώνης τής θεοτόκου.
29
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τόν Ζυγόν.
Άν.
die.
5.37 6.14
Ν. Π. ημ. ίβα.
5 37
5 38
5.40
5.41
5.42
5.43
5.44
6.12
6.10
6.08
6.07
6.06
6.04 19
456
ο.
5.45
5.46
5.46
5.47
5.48
5.49
5.51
5.52
5.53
5.54
5.54
5.55
5.56
5.56
5.58
5.58
5.59
6.00
6.01
6.02
6.03
43
14
15
-{-16
17
18
6.02
6.01
5.59
58
56
55
53
5.51
5.50
5.
5.46
5.44
5.43
5.42
5.41
5.40
5.38
5.37
5.35
5.33
5.32
5.30
5.28
20
21
22
1
23
24
25
f26
27
28
29
f30
10
11
12
19
Π έ μ. ( Άρ^ή τής Ίνδίκτου, ήτοι τοΰ νέου έτους ). Ή
συναψις τής Θεοτόκου και μνήμη Συμεών τοΰ
Στυλ.του καΐ Ίησοΰ Ναυή. 'Αργία.
Παρ. Μάμαντος μάρτυρος και Ιωάν. τοΰ Νηστευτοΰ.
Σάβ. 'Ανθίμου ίεροα. Νικοδηαίας και Θεοχτίστου όσ.
Κυρ. Βαβύλα
iepou..
και Μωύσέ«ς τοΰ προφήτου.
Δευτ. Ζαχαρίου τοϋ προφήτου πατρός τοϋ Προδρόμου.
Τρίτ. Ή άνάμνησις τοϋ θαύματος και Μιχαήλ τοΰ άρ-
νιστρατήγου.
Τετ. ΐίροεόρτια τοϋ γενεθλίου τής Θεοτόκου και Σώ¬
ζοντος μάρτυρος.
Πίμ. Τό γενέθλιον τής θεοτόκου.
Παρ. 'Ιωακείμ καΐ Άννης καϊ Σεβηριανού μάρτυρος.
Σάβ. Μηνοδώρας, Μητροδιυρας, Νυμφοδώρας μαρτ.
Κυρ. Θεοδώρας τής όσίας τής έν 'Αλεξάνδρεια.
Δευτ. Αυτονόμου ίερομάρτυρος.
Τρίτ. Κορνηλίου τοΰ έκατοντάρχου.
Τετ. Ή υψωσις τοϋ Τιμίου Σταύρου. Αργία και νηστ.
Πέυ.. Νικήτα μάρτυρος.
Παρ. Ευφημίας τής μεγαλοιχάρτυρος.
Σάβ. Σοφίας, Πίστεως, 'Ελπίδος, 'Αγάπης.
Κυρ. Εύμενίου τοϋ θαυματουργού Ιπισκ. Γορτύνης.
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
Δευτ. Τροφίμου, Σαββατίου και Δορυμέδοντος μαρ¬
τύρων.
Τρίτ. Ευσταθίου τοΰ μεγαλομ. και τής συνοδ. αΰτοΰ.
Τετ. Κοδράτου τοϋ Αποστόλου και Ίωνϊ τοΰ ποο-
φήτου.
Πέμ. Φωκά ίερομαρτυρος επισκόπου Σινώπης.
Παρ. Ή σύλληψις τοΰ Προδρόμου και βαπτιστοΰ Ιωάν.
Σάβ. Θέκλης τής πρωτομάρτυρος.
Κυρ. Ευφροσύνης τής όσίας.
Δευτ. "Η αετάστασις Ιωάννου τοϋ Θεολόγου. 'Αργία.
Τρίτ. Καλλιστράτου καϊ των συν αύτω μαρτύρων.
Τετ. Χαρίτωνος όμολογητοϋ και Βαρούχ τοΰ προφήτου.
Πεμ. Κυριάκου τοΰ άναχωρητοΰ.
Παρ. Γρηγορίου επισκόπου μεγάλης 'Αρμενίας.
30
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τόν Σκορπιόν.
Άν.
dise.
6.05
6.06
6.07
6.08
6.09
6.09
6.10
6.11
6.13
6.14
5.27
5.26
5.24
5.23
5.21
5.21
5.19
5.18
5.16
5.15
6.155.14
6.16
6.17
6.18
6.18
6.19
6.21
6.21
6.23
5.13
5.12
5.10
5.09
5.08
5.07
5.06
5.04
6.25
6.25
6.26
6.27
6.28
6.29
6.30
6.32
6.32
6.34
6.34
6.36
5.03
5.02
5.01
δ.θθ
4.59
4.58
4.57
4.56
4.55
4.54
4.53
4.52
23
2
25
26
27
-J-28
29
30
31
t
*
Ο
6
+ 7
g
10
12
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ. Διονυσίου τοϋ Άρειοπαγίτου ίερομάρτ.
Τρίτ. Ιεροθέου επισκόπου Αθηνών.
Ν. Π. ήμ,.ίβδ.
13
f
14
15
16
17
18
19
20
21
Άνανίου τού Άποστ. χαί Ρωμανού τοϋ μελωδού.
Κυπριανού ίερομ. χαί Ίουλή/ης της παρθένου.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
ί Κυρ.
Δευτ.
Χαριτίνης μάρτυρος.
Θωμά τού 'Αποστόλου.
Στεργίου καϊ Βάκνου των μαρτύρων.
Πελαγίας της όσίας.
Ίακώο&υ τού Άποστ. χαί Ανδρόνικου τοϋ οσίου.
10 Δευτ. Εύλαμπίου και Εΰλαμπίας των αδελφών μαρ¬
τύρων.
11 Τρίτ. Φιλίππου του Ά π. και Θεοφάνους τοϋ Γραπτοϋ.
12 Τετ. Πρόβου, Ταράνου και Ανδρόνικου των μαρτ.
13 Πέμ. " Καρπού, Παπύλου χα! Άγαθονίκης μάρτυρος.
14 Παρ. Ναζαρ.ου και των συν αύτω. Κοσαα τού ποιητού.
15 Σάβ. Λουκιανοϋ μάρτυρος.
16 Κυρ. Λογγίνου τοϋ έκατοντάρνου.
17 Δευτ. Ώσηε τοϋ προφήτου καΐ 'Ανδρέου τοϋ όσιο-
μάρτυρος.
18 Τρίτ. Λουκά τοϋ Εύαγγελιστοϋ.
19 Τετ. Ιωήλ τοϋ προφήτου και Οΰαρίου μάρτυρος.
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
20 Πέ;Α. Αρτεμίου
u
-άρτ. Γερασίμου τοϋ όσιου κα'ι της όσίας
Ματρώνης της Χιουπολίτιδος.
2 1 Παρ. Ίλαρίωνος τοϋ μεγάλου και Σωκράτους πρεσβυ¬
τέρου.
Σάβ. Άβερκίου τοϋ θχυυ.ατουργοϋ καΐ των έν Έφεσω 7
παίδων.
23 Κυρ. 'Ιακώβου τοϋ άδελφοθέου και αποστόλου.
24 Δευτ. Άρεθα μάρτυρος και των συν αυτώ.
Τρίτ. Μαρκιανοΰ και Μαρτυρίου των Νοταρίων.
26 Τετ. Δημητρίου μεγαλοαάρτυρος τοϋ μυροβλήτου.
Πει/.. Νέστορος μάρτυρος.
28 Παρ. Στεφάνου τ&ϋ Σαβαΐτου καϊ Τερεντίου μάρτυρος.
Σάβ. 'Αναστασίας της Ρωμαίας και Άβραιχίου τού όσ.
30 Κυρ. Ζηνοβίου καϊ Ζηνοβίας των αδελφών μαρτύρων.
31 Δευτ. Στά/υος καϊ των συν αύτω καϊ Έπιμάνου μάρτ.
31
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
Ό Ήλιος είς τόν Τοξότην.
Άν.
6.37
6.38
6.39
6.40
6.41
6.42
6.43
6.45
6.46
6.47
6.48
6.48
6.49
6.50
4-52
4.51
4.50
4.49
4.48
4.48
4.48
4.47
4.47
4.46
4.46
4.45
4.45
4.44
6.51
6.52
6.53
6.54
6.55
6.56
6.58
6.59
4.44
4.44
4.43
4.43
4.43
4.42
4.42
7.004.42
7.01
7.01
7.02
7.03
7.04
7.05
4.42
4.42
4.42
4.45
7.054.42
İV.
13
14
15
16
17
t
18
19
20
21
22
23
24
f25
26
27
28
29
30
1
t
2
t
3
8
t
9
10
1
12
Π. ήμ. ΐβδ.
1 Τρίτ.
14
26
28
30
Πεμ.
[lap.
Saë.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τρίτ.
Τετ.
Πέμ.
Παρ.
Σάβ.
Κυρ.
Δευτ.
Τοίτ.
Τετ.
Πέ>.
Παρ.
Kup.
Δευτ,
Τρίτ.
Τετ.
Κοσαδ και Δαμιανού των Οαυματουρ. Αναργύρων.
Ακίνδυνου καϊ των συν αύτω 70 μαρτύρων.
Άκεψιμα μάρτυρος.
Ίωαννικίου μεγαλομ., Νικάνδρου, Ερμαίου ίεροα.
Γαλακτίωνος και Επιστήμης των μαρτύρων.
Παύλου του όμολογητοΰ αρνιεπ. Κων (πόλεως.
Των έν Μελιτινΐ, 33 μαρτ. Λαζάοου του θαυματ.
ΊΙ σύναξις Μιχαήλ του άρχιστρ. και των λοιπών.
Όνησιφόρου, Πορφυρίου μαρτύρων και Ματρώνης
τής όσιας.
Έράστου και των συν αύτω 'Αποστόλων.
Μήνα, Βίκτωρος και Βικέντιου των μαρτύρων.
Ιωάννου του Ελεήμονος και Νείλου του όσιου.
Ιωάννου του Χρυσοστόμου αρ/ιεπισκόπου Κων¬
σταντινουπόλεως. Άργια.
Φιλίππου του Άποστόλ. Άργ. (Την αυτήν ήξεραν
τελείται και ή ;·" ή μ-/) του ν. μάρτ. Κο)νσταντίνου
του 'Τοοαίου του μαρτυρήσαντος έν Ρόδω έν ετει
-1300).'
Γουρία, Σααωνϊ
xai
Άβι'βου ΐΛαρτύρων.
Ματθαίου του Αποστόλου
xai
Εύαγγελιστου.
Γρηγορίου του θαυαατ. έπισχ. Νεοχαισαρείας.
Πλάτωνος χαί Ρωυιανοϋ των μαρτύρων.
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
Άβδιού του προφήτου
xai
Βαρλαάμ μάρτυρος.
Γρηγορίου του Δεκαπολίτου χα Πρόκλου άρ/ιε-
πισχόπου Κωνσταντινουπόλεως.
Τα Είσόδια τής Θεοτόκου. 'Αργία.
Φιλήαονο: και των συν αύτω
xai
Κιλικίας μάρτ.
Γρηγορίου επ. Άχραγαντίνων
xai
Άμφιλονίου μ.
Κλήμεντος Παπα Ρώμης και ΙΙέτρου Αλεξανδρ.
Αικατερίνης υ-εγαλοαάρτυρος και Μερκουρίου
μάρτυρος. 'Αργία.
Άλυπίου του Κιονύτου
xai
Νίκωνος μαρτύρων.
Ιακώβου Πέρσου του ιχεγαλοΐΛαρτυρος.
Στεφάνου του Νέου και Είρηνάρνου μάρτυρος.
Παραπόνου
xai
Φιλοαένου των μαρτύρων.
'Ανδρέου του Πρωτοκλήτου 'Αποστόλου. Αργία.
32
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
Ό "Ηλιος είς τόν Αίγόκερων.
Άν.
die.
Ν. Π. ήμ. ΐβδ.
7.06
7.06
7.07
7.08
7.09
7.09
7.10
7.11
7.11
7.12
7.12
7.12
7-13
7·'3
7·13
7· 14
7.14
7.14
7.15
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.16
7.15
7.15
4.42
4.42
4.44
4.44
4.48
4.49
13
14
15
fl6
17
18
19
20
21
22
+ 23
24
25
26
4.49 27
4.50İ
4.51
4.52
4.52
4.53
4.53
4.54
4.55
4.55
4.56
4.57
4.59
4.59
5.00
5.01
5.03
28
29
+ 30
31
f
6
10
H
12
lieu.
Ναούμ τοϋ προφήτου.
Παρ. Άββακουμ του προφήτου.
Σάβ. Σοφον'ου τον προφήτου.
Κυρ. Βαρβάρας τής μεγαλομάρτυρος και Ιωάννου του
Δαμάσκηνου.
Δευτ. Σάββα του θεοφόρου καϊ ήγιασμένου. Άογία.
Τρίτ. Νικολάου Ιπισκ. Μύρων τής Λυκίας. Αργία.
Τετ. 'Αμβροσίου έπ'.σκ. Μεδιολάνων.
Πέμ. Παταπίου τοϋ όσιου.
Παρ. Ή σύλληψις τής Θεοπρομήτορος "Αννης. Αργία.
Σάβ. Μηνά, ΈομογΕνους και Εύγράφου μαρτύρων.
Κυρ. Δανιήλ τοϋ Στυλίτου.
Δευτ. Σπυρίδωνος του θαυματουργοί.
Τρίτ. Ευστρατίου χαί των συν αύτω μαρτύρων.
Τ θύρσου και των συν αύτω μαρτύρων.
Ελευθερίου ίεροιιάρτυρος.
Άγγαί'ου τοϋ προφήτου χα! Μαρίνου μάρτυρος.
Δανιήλ τοΰ προφήτου καΐ των τριών παίδων. Διο¬
νυσίου άρ/ιεπ. Αίγίνης τοϋ έκ Ζακύνθου.
Κυρ. Σεβαστιανού, Ζωής και των συν αυτοίς μαρτύρων.
10
11
12
13
14 Τετ.
15Πέ;χ.
16Παι
1
Δίυτ. Βονιφατίου μάρτυρος.
20
26
8 27
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
Τρίτ. Προεόρτια των Χριστουγέννων και 'Ιγνατίου Θεο-
φορου.
Τετ. Ίουλιανής μάρτυρος.
Πέμ. 'Αναστασίας μάρτυρος τής φαρΐΛακολυτρίας.
Παρ. Των έν Κρήτν) δέκα μαρτύρων.
Σάβ. Παραμ. των Χριστουγέννων χαί Ευγενίας τής όσ.
Κυρ. Ή κατά σάρκα ΓΕΝΝΗΣΙΣ τοϋ Κυρίου ημών
Ίησοϋ Χριστού. 'Αργία τριήμερος και χατάλυσις
είς πάντα μέγρι τής παραμονής των θεοφανείων.
Δευτ. Ή συναψις τής Θεοτόκου και Ευθυμίου ίερομάρτ.
Τρίτ. Στεφάνου άρχιδιακόνου και πρωτομάρτυρος και
Θεοδώρου τοϋ Γραπτοί.
28 Τετ. Των έν Νικοαηδεία χαέντων δισμυρίων μαρτ.
29 Πέμ. Των έν Βηθλεέμ άναιρεθέντων 14,000 νηπίων.
30 Παρ. Άνυσίας τής ίερομάρτυρος.
3 1 Σάβ. Μελάνης όσιας και απόδοσις των Χριστουγέννων.
Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Γεώργιος Α', βασιλεύς των 'Ελλήνων, γεννηθείς έν Κοπεγ¬
χάγη την 12 Δεκεμβρίου 1845, εδέχθη το ελληνικόν στέμμα τΐί
25 Μαίου 1863 και ανέλαβε την βασιλείαν τί) 19 'Οκτωβρίου
τον αύτοϋ έτους. Ένυμφεύθη έν Πετρουπόλει τϊί 15 ΌΛτωβρίου
1867 την
"Ολγαν, θυγατέρα του μεγάλου σΌυ/,ός Κωνσταντίνον Νι-
χολάιεβιτς, γεννηθεΐσαν τ?) 22 Αύγουστου 1851.
ΤΕΚΝΑ
1) Κωνοταντϊνος, οΊαοΌχος τοϋ 'Ελληνικού θρόνου, γεν-
νηθίίς έν 'Αθήναις τη 21 'Ιουλίου 1868, υποστράτηγος αρχηγός
τοϋ Γ' 'Αρχηγείου Ένυμφευθη
iv
Αθήναις τίί 15 'Οκτωβρίου·
1889 την
35
πριγκίπισσχν της ΙΙρωσσίας, γιννηθεισαν τγ 2 'Ιουνίου
1870, έξ ης εγεννήθησαν έν Δεκέλεια τγ) 7 'Ιουλίου 1890 ό υιός
Γεώργιος καί τ?, 20 'Ιουλίου 1893 ό δεύτερος υιός Αλέξανδρος.
2) Γεώργιος, γεννηθείς έν Κερκύρα τγ 12 'Ιουνίου 18ό9,
πλωτάρχης ~Λ Έλληνικοϋ ναυτικού.
3)
y
'Αλεξάνδρα, γεννηθεϊσα έν Κερκύρα τγ 18 Αύγου¬
στου 1870. Ένυαφεύθη έν ΙΙετρουπόλει τΐί 5 'Ιουνίου 1889 τόν
Πανλον Ι4λε%άνδροβιτς, μέγαν ίοϋκα της Ρωσσίας, και απέθανεν
έν Ίλλίνσκιϊ της Ρωσσίας την 12 Σεπτεμβρίου 1891.
4) Νικόλαος, γεννηθεί; έν Αθήναις τη 9 'Ιανουαρίου 1872,
υπολοχαγός τοϋ πυρίβιλικοϋ.
5) Μαρία Μαγδαληνή, γεννηθεΐσα έν 'Αθήναις τγ 20
Φεβρουαρίου 1876.
6)
-J-
"Ολγα, γεννηθεΐια τγ 26 Μαρτίου 1880· άττοθανοϋσα
τγ 20 'Οκτωβρίου 1880.
7) 'Ανδρέας, γεννηθεί; έν 'Αθήναις τ?ί 20 'Ιανουαρίου 1882.
8) Χρκίτόφορος, γεννηθείς έν τοίς Άνακτόροις τοϋ Παυ-
έν Πετρου—όλει τγ 29 'Ιουλίου 1888.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΥΛΗ
Α. Κουντουριώτης, μέγας αυλάρχης. — Σ. Μπουντού-
ριις. τελετάρχης. — Μ. Κουτσοϋκος, πλοίαρχος, Δ. Κριεζης,
πλοίαρχος, Τ. ΒάοΌος, συνταγματάρχης, Χ.
Toidaç,
συνταγ¬
ματάρχης, Ι. Βότσαρης, συνταγματάρχης, Ι. Παπαδιαιιαν-
τόπουλος, συνταγματάρχης, ϋπαααιβταί. — Φ. Λέλλης, γραμ¬
ματεύς τον Β. Γραφείον. — Γ. Σωτηριάδης, ταμίας τον Βα-
βιλε'ως. — Κυρία Ε. θεοχάοη, μεγάλη κνρία. — Κυρία Α.
Σαπουντζάκη, Δεσποινίς Χ. Αναργύρου, κυρίαι τής Τιμής.
36
— Δ. ΜεοΌαλας, κλειαονχος τή? Βαβιλίββης. — Ν. Φιλοσο-
φώφ, γραμματεύς της Βα0ιλίββης. — Δεσποινίς Ίνάλ, Κ. Γκι-
νιάρ, παιδαγωγοί των Βαβιλοπαίόων. — Ν. θών, γενικός επι¬
μελητής των 'Λνακτόρων. — Γ. Μακκας, ιατρός των Βασιλέων
— Γ. Παπαζήσιις, ιατρός των Βαβιλοπαίαων. — Δ. Το*έο-
νοβιτς, άρχιιπποκόμος.
ΑΥΛΗ ΔΙΑΔΟΧΟΥ
Α. Ράχνεκ, συνταγματάρχης, αυλάρχης. — Κ. Σαπουντζά-
KTlç,
άντιβυνταγματαρχνις, ύπαβπιβτής.—Ν Μοσχάκης, γραμ¬
ματεύς. — Ι. Ψάλτης, ταμίας.
ΠΟΛΙΤΕΓΜ Α
- ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑ
Απο τοϋ 1821 μέχρι τοϋ 1864 έψτ,φίιθτιταν 6 Ελληνικά συν¬
τάγματα :
α1)

τή; Επιδαύρου »Προσωρινόν ΠολίτευΐΑ» » ψηφισθέν ύτϊό
της Εθνικής Συνελεύσεως 1822
β' ) Τό τοϋ "Άστρους «Νόμο; τή; Έ~ιδα.ύρΐυ, -ήτοι προσωρινόν
πολίτευμα τή; Ελλάδος» 1823.
γ') Τό τής Τρΐιζήν;; » Πολιτικόν Σύνταγμα, τή; Έλλάδο;»
1827
ο") Τό τοϋ Ναυπλίου «Πολιτικόν Σύνταγμα τή; Ελλαδι;» τ,
«Σύνταγμα Βασιλικόν » 1832
ε') Τό τής 3ης Σεπτεμβρίου 1843
ς-') Τό έν ισχύϊ τή; 17 Νοεμβρίου 1864
ΤΟ ΕΝ ΙΣΧΥΪ ΣΥΝΤΑΓΜΑ
ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ
Ή επί τής συντάξεως τοϋ σχεδίου επιτροπή έκ 17 μελών αποτελούμενη
υπέβαλε δια τοϋ Ρήγα Παλαυ-ήοου την 23 Λεκευιβρίου 1863 το καταρτι¬
σθέν σχέδιον, ή δέ αιτιολογική έκθεσις υπεβλήθη υπο τοϋ Ν. Σαριχόλου
την 8
Matou
1864. Ή χατ' άρθρον συζήτησις ήρ/ισε την 31 'Ιουλίου
38
1864 καϊ επερατώθη δία τής
τβυ-
TOV(,Xou.
|ξ άοθοων „„ τήν
ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΊΊΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρον 1. Ή έ-ικρατοϋσα θρησκεία έν Ελλάδι ε!νε ή τής ' Ανα¬
τολάς Ορθοδόξου τού Χριστού Εκκλησίας. Πάσα δέ Λλ, γνωστή
θρησκεία «ν« ανεκτή και τα τής λατρείας αυτής τελούνται άκωλυτως
υπο την προστασίαν των Νόμων.
"Αρθρον 2. "Ολοι οί Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον τού Νόμου χα'·
συνειο,ερουσιν αδιακρίτως είς τα δημόσια βάρη αναλόγως τ,ς Ι'
μονΪ! !
μονται ούτε αναγνωρίζινται.
»4 χ; ""■ * '"
ς τίτλοι ευγενείας ούτε άχονε-
ρεύεται.
Ι—^
39
Άρθρον 61. Ούΐεμία σύνταξις ή αμοιβή δίδεται έκ τού Δημοσίου
Ταμείου ά'νευ νόμ.ου.
Άρθρον 77. Ουδείς έκ τής Βασιλικής Οικογενείας δύναται νά «ο¬
ρισθή υπουργός.
"Αρθρον 99. Άνευ νόμου στρατός ξένος οέν είναι οεκτϊς είς την
ελληνικήν υπηρεσίαν, ουδέ δύναται νά διαμείνη είς τό Κράτος ή νά
διέλθη δι' αυτού.
Άρθρον 110. Ή τήρησις τού ζαρόντΐς Συντάγματος άφιερούται
εις τον πατριωτισμόν των 'Ελλήνων.
ΜΙΑ ΙΙΕΝΤΗΚΟΝΤΑΕΤΗΡΙΣ
ΙΙεντήκοντ* διέρρευσαν ένιαυτοί άπό τής νυκτός της 3 Σεπτεμ¬
βρίου 1843, καθ' ην ό στρατός των 'Αθηνών, εκτελεστής αξιώ¬
σεως επιβλητικής τοϋ όλου "Εθνους, άπέσπα βία άπό των χειρών
τοϋ Όθωνος τον συνταγμ.α.τικ,όν Χάρτην.
Ή σύγχρονος γενεά, κρίνουσα έκ τοϋ ένεστώτος, δέν ευρίσκει βε¬
βαίως λόγους πολλοϋ ενθουσιασμού οια την συντελεσθείσαν την
νύκτα έκείνην πολιτικήν μεταβολήν. 'Υπάρχουσι μάλιστα οί /.%-
ταρώμενοι το συνταγματικόν πολίτευμα, και φρονούντες, ότι εάν
εξηκολουθεί κυβερνών την Ελλάδα το βαυαρικον άνακτοβούλιιν
τοϋ Όθωνος και οί οιαδήποτε οΊάοιχοι τοϋ Γκραφ και τοϋ Βέ-
τλαν, θά έπλέομεν είς πέλαγος ευδαιμονίας και ΐσως 'ίσως ή κυα¬
νόλευκος θα έκυμάτιζεν ήδη επί των όχθων του Βοσπόρου.
Τάς ύπερβολάς ταύτας, 'ίνα μη είπω τα; βλασφημίας, γεννί και
εκτρέφει ή άπό τοϋ θλιβεροϋ παρόντος άποθάρρυνσις.
Διότι ομολογουμένως δεν δύναται τις να αρνηθή, ότι ή παρ '
ημίν έφχρμογη τοϋ κ.οινοβΐυλευτικ.οϋ πολιτεύματος ΰποκ,ατέστησίν
είς τοϋ μονάρχου την τυραννίχν την πολυκέφαλον τυραννίαν των
φατριών, ίίτι Ιπολεμήθη και κατετρίβη παρά τώ άπλάστω τούτω
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ
Μέγας Αυλάρχης
toj
Βασιλέως.

ri ''.Six
τοϋ καθήκοντος,
OTt
ό κοινοβουλευτικός
γιγαντειΐς, μυριοπλόκ,αμος —ολύπους, συνθλίβων τους εκάστοτε ήτ-
τωμένουΐ, οΊειτει τα τΐϋ κράτους, φθειρών την κοινωνίαν, άιτομυζών
■πασάν Ίκααι^α. ζωτ,ς. Διότι είνε άναι/.φΐ'ίβήττιτος άλν)θειχ ό'τ·.
zùos-
αίχ
cuvTYipyiTinYi
τροχοπέο"-/) συνΐχει την κατωφερη πορείαν τού
κ:ινίβουλευτικοϋ οεσποτισμΐϋ, ότι αί οτιμόσιαι 7,ειτΐυργίαι πάται
ώζειίώθνιιχν παρ' ημίν,
b Si
μηχανισμός αυτών κινείται άστόχως
υπό μόνη; κινητικής ίυναμεω; της πολιτικής, ότι έν τω άαΐιβχίω
των φατριών άνταγωνισμώ, συγκεντροΰντι πάσαν ίρασιν περί την
αμοιβαίαν εξόντωσιν, παρωράθησαν ζωτικά τοϋ ε"θνους συι/.φΕρΐντα,
ήμελήθη της χώρας ή οικονομική έπίρρωσις και ηο*η ατον;ς και
εξηντλημενη υφίσταται αυτή την ψυνολογ'.κήν έπίο'ρασιν τελείας
άποθαρρΰνσεως.
Πολύ δμως σφάλλει
ô
έταστή; τοΰ παρόντΐί άνακηρύσσων ΰπεύ-

ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΜΠΟΥΝΤΟΥΡΗΣ
Τ
s
λ ε τ ά ρ / η ς τ ή ; Β. Λ ϋ λ ή ς.
θυνον τής τοιαύτης καταστάσεως το συνταγμχτικόν τ.ιλίτευυ.*., το
όποιον κοιτά τύπους μέν καθιερωσεν ή 3 Σεπτεμβρίου 1843, εισή¬
γαγε
o"è
πράγματι, ώς ζώντα τ;ϋ "Έθνους
9erru.ov.
ρ.όντ) ή ΙΟ'ι
'Οκτωβρίου 1862.
Αίτιώμεθχ τοϋ Συντάγματος 5ιά τα έκ της συγχρόνου ημών
αθλιότητος ο'εινά και άνακγιρυσσοι/.εν υπευθύνους της αθλιότητος
ταύτης τους πατέρας αας, χωρίς να πρισίξωμεν ότι ΐΰτε εκείνοι
έ'πταιον οΰτε ημείς τόσον, σΊότι
ûc,
την εφαρ^.ογήν κα,θΐλ'.κ,οϋ νό-
jaou,
τοϋ νόμου της αντιδράσεως οφείλονται αϊ παραφοραί και αϊ
καταχρήσεις της κάτωθεν παντοο'υνχαία.ς, τας όποιας εισηγηθή ή
οκτωβριανή έπανάστασις και των όποιων τους καρπούς γευόμεθα
σήμερον, και τουτο οότι προηγήθησαν τούτων ή βία ή άνωθεν, ή
42
νοθεία ή άνωθεν, ή οΊαφθορά ή άνωθεν, αΐτινες ίΐίίπον τα του
κράτους άπό τ·?,; βαυαρικής 'Αντιβασιλείας, και κατόπιν άπο τή;
ψευοΌϋ; και ανειλικρινούς υπό τοϋ "Οθων;; άποίΐχή; τοΰ Συν¬
τάγματος τΐϋ 1844 [λέχρι της ρίταβολής τοϋ 'Οκτωβρίου.
Αί κοινοβουλευτικαί ϋπερβασίαι τοιαύτην έχουσαι την αφετηρίαν
ίεν «ύθύνουν τους πατέρας ημών Ιπιζητήσαντας άκάρπω; στοιχει¬
ώσει; συνταγματικά; ελευθερίας, ίεν θεραπεύονται
Si
βεβαίως τα
έξ αυτών ίίΐνά
ita
της επανόδου είς τον «ΐίσποτισμόν. Αύται έν
παντί κράτει, πολλω μάλλον καρά τώ άγαθώ τούτω λαώ, περι¬
στέλλονται και χαλιναγωγούνται και
Sià.
μόνης της ένχσκγΐ5εω;
δικαιωμάτων, ά—' αυτών των θεσμών απορρεόντων, ών ίσως ή επί¬
καιρος χρήσις ήρε λήθη.
'Αλλ ' οιονδήποτε και άν ήναι το παρόν ημών, ΐίινίήποτε κρύ-
πτεται τό μέλλον, βεβαίως ίεν ε"πταισαν ημίν
ci
άνίρε: τή; 3 Σε-
πτεμβρίΐυ 1843.
Και ομω; τα παρελθόντα κρίνει ή άφιλοσόφτ)τ;ς σύγχρΐνο;
έρευνα άπό τής στενής απόψεως του παρόντΐ:. Ή λήθ·/) παρεισίύει
ταχέως έν τή εθνική οικογένεια, αϊ ίε γενεαί ύπαΐΛείβονται και
ϊπεύο":υσιν έν τή όοω τοΰ βίου, ξέναι πρό; τό παρελθόν. άοΊάφΐρ:ι
πρό; α·>τό, έν τή άποκλειστικΐΐ
Si
περί τοϋ παρόντ;; μερίμννι πολύ
ολίγον άσχΐ7.ΐϋνται περί την ανεύρεσιν κ*ί την στάθαισιν των
«κλήρων συνθηκών, ύφ' ά; ήγωνίσθησαν αί προκάτοχοι γΕνεαί
iv
τώ πολίτικω βίω.
Ταλχίπωρΐΐ πατέρες ! Άφοΰ κατίκτησαν την πΐλιτικήν ανε¬
ξαρτησίαν, (οΊότι των ίημΐτικών και κοινοτικών ελευθεριών ουδέ¬
ποτε είχον στερηθή), κατόπιν αγώνων και θυσιών, πρωτοφανών
iv
τϊ) ιστορία, άφοϋ τ, μοίρα τού; έστίρησί προώρω; τή; οργανωτικής
και ανορθωτική; σ*ρασεω; τοϋ μόνου άληθοϋ; πατρό; και Κυβερνή-
του. του άνεξαλείπτουμνήαη; ΚαπΐοΝστρίου,
r,
έκ τοϋ αΐΊλα,το; του
Δικαίου τούτου άρα τοϋ 'Υψίστου έπεφύλαξεν αυτοί; άλνιστα
ietva.
'Ενώ υπό τιην «γγύτ,ν τή; ύποσχΐσεω; του Βασιλέω; τή; Βαυα-
ι
43
ρίας ανέμενε τό έ'θνος, άν ούχι προώρου; κοινοβουλευτικούς θεσμού;,
οΐτινες ϊσω; ίέν ήσαν —
poapspsı,
άλλ ' οργανισμόν τουλάχιστον πολι¬
τειακόν συγκερασμίνον, ευθύς άπό τη; πρώτη; 'Αντιβασιλείας, ίίπως
ήρεμα κ,αΐ κατά μικρόν οιαπακΐαγωγγ)θγ) ό άπλαστο; αλλά υπέρ
πάντα χρηστό; λαο; εί; πολιτικά ήθη και έ^φρίνα των πολιτικών
ελευθεριών άσκτισιν, ευρεθή αΐφνη; υπό την προπετ·?, εξουσίαν άνίρών
άγνοιύντων τό έθνος, περιφρονούντων τόν λαόν, τάς παραβάσει;, ά;
διέσωσε δια της σκληρώς δουλείας, τους κοινοτικού; αύτοϋ οργα¬
νισμού;. 'Επέβαλλον νόαους όθνείους, κομισθεντας ε"ξωθεν Ιτοΐαου;,
ώς επί δορυαλώτων, νόαου;, ών αόλνίς κατείέγοντο νά Ιπιτρεπωσι
την μετάφρασιν. Έρριπτον
el;
τα; είρκ,τάς τόν Κολοκοτρών/ιν, τόν
Γεννκίΐν, τόν Καλλεργών κ,αί κα.τεο"ίκαζον εί; θάνατον οά τ?,;
{ίία; της λόγγνι; τόν Στραταρχών τοϋ ενδόξου αγώνος. Μετά ίέ την
έντιλικίωσιν τΐϋ "Οθωνο;, ένω εί; τό έ'θνο; οεν επετρέπετο ΐΰτε ©ω-
νίιν να έχγι περί των συμφερόντων του,
z'jSk
τόν πρωθυπουργόν καν
κα,τε^έχετο νκ έκλέξϊ) έκ των άνιΐρών τοϋ έ'θνου; ό Βασιλεύ;. Τί θα
έ"λεγον σήμερον
si
/.αττ)γ:ρΐϋντε; εκείνων επί τη αξιώσει συνταγ-
ί/ατικΐϋ βίΐυ, αν σήμερον ή Βασιλεία έ|Λίσθ:νεν έ"ξωθεν άλλοίαπόν
πρωθυπουργόν εφ' ώρισμένΐν χρόνον ; Θα ηδύνατο να ύπάρξγι τε-
>εΐ9τέρα εικών έξανίραποσΊσμΐϋ ; Και ό'μω; εγένετο και τΐϋτο τότε.
ΕΙ: νιμάρχγ); βαυαρό;, ό Ρΐύοαρτ, έιασθώθϊ) έκ τΐϋ ταμείου
Tr,;
"ωγτ,; Έλλάόο; επί τετραετίαν,
età va
λάβ·/) τόν κόπον νά τγ,
χρτ,σιμευσγι ώ; άρχιγραμΐΛατεύς. Και μετ' αυτόν οί γραφίσκοι,
ci
μεταβληθΕντε; είς άνακτοβούλίον, ό
Graff
κ.χί οί λοιποί, [Ααταιοϋν-
τε; τα; αποφάσει; των Έλ>γ)νων υπουργών τοϋ βασιλεω;, /.αί
lîta-
τάσσοντε; αυτού; έζ όνόι/.ατό; του, περιυβρίζοντες αυτού; και λει-
σΌροϋντες, κατά τρόπον, ώστε να άποτελί) στοιχειώνε; πρόγραμμα
τή; πολιτιχ
-r,;
έ/.άστου ύπουργοϋ, τα πώ; να γίνεται άξιο; τής εϋ-
νΐία; και τίί; προστασία; των. Δέν Ϋίξιζε βεβαίω; τόν κόπον νά
άνταλλάξϊΐ τι; την κυριαρχίαν τοϋ Σουλτάνου ίια να σΌυλίύσγ/
τοιούτου; αύθέντα;.
44
Και 6(λως απέναντι τοιαύτας καταπτώσεως τί εζήτει ό λαός
ούτος, τοϋ όπΐίου τα. όπλα έκάιτνιζον έτι και αί ιΐάφναι ίέν είχον
ακόμη μαρανθή ; Σύνταγμα ; "Όχι. Τώ εφαίνετο, ότι θά ήτ: προ-
πετή; πρό; την Βασιλικήν Μεγαλειότητα τοιαύτη άξίωσι;.
Δια τουτο ήρκ,εϊτΐ κατ' αρχάς παρακαλών τόν βασιλέα του
vac
συναίνεση είς την βαθμηδόν απομάκρυνσιν των τετράκι; χιλίων
βαυαρών, να εΰοΌκήση να οΊορίση πρωθυπουργόν Έλληνα και να
αή ασκή ό
ıSıoç
την «ρωθυπουργικην εξουσίαν, να επιτρέψη είς τόν
πρωθυπουργόν τΐυ τούτον νά συγκαλή τό υπουργικόν συμβούλιον,
■/.αϊ να παύση ή εξουσία, των βαυαρών γραφέων τοϋ άνακτοβιυλίου,
τό όποιον Ιλυμαίνετο την χώραν άν ήθελε
Si,
νά παράσχη είς τόν
τόπ:ν και υπουργόν των στρατιωτικών Έλληνα, ουναμένων και
των 'Ελλήνων να άσκήσωσι τα καθήκοντα τοϋ Σμαλτς και των
συναδέλφων του βαυαρών αξιωματικών, ΐϊτινες ύπαμειβόι/.εν;ι ίιηύ-
θυνον τό ύπΐυργίΐον των στρατιωτικών.
Ό
Si
"Οθων ι/.εγαθύμως επέτρεπε αέν την συγκάλεσιν τον
υπουργικού συ[Αο:υλΐΐυ υπο του πρωθυπουργΐΰ, αλλά ιιόνον τέσσα¬
ρας ήμερα:, άφ' ής ήθελεν είοοπιιεΐσθαι αυτός, ϋια. να σκεφθή έν
τω υ.εταξύ άν πρέπη νά προεο'ρεύσν) ό ΐοΊος η νά επιτρέψη την
προεο'ρεία.ν τβΰ υπουργικού συαβΐυλίιυ είς τόν πρωθυπουργόν του.
Τίς θα αρνηθή μετ' αυτήν την άΐλυοράν του παρελθόντος σκια-
γραφίαν, ότι ή 3 Σεπτει/.βρίΐυ ήτο επιτακτικής, ανυπερβλήτου
ανάγκης ύπαγόρευσις ; "Ισως Ο'.' ζλλ: τι οΊον νά ιιεμφθΐ) τις τού;
εργάτας τή; 3 Σεπτε;ο.βρίΐυ, ότι έχοντες επαρκή πείραν ίεκαίτίας
ολη; τοϋ τί ήίύνατΐ νά αναμένη ή /ώρα από των άρχων τής
δυναστείας εκείνη; ήρκέσθησοιν εί; ημίμετρα, και ο"εν έβαλον ευθύ
πρό; ωρισμένον σκοπόν, ώ; κατά τό 1862, άγνΐοϋντε; τό ιΐόγα*
τοϋ
Cousin,
ότι επί παντό; πΐλιτικοϋ έγχείρήματο; ό

των
προτέρων άκριβώ; καθωρισμένΐ; σ/.οπόιτ αποτελεί τό μυστήριον τό
ίξαβφαλίζον τάς μονίμου; επιτυχίας.
'Εσκέφθησαν Ιν τή αφελεία αυτών δτι ό "Όθων ή θά παραιτηθή
ri
θα αποδεχθή ειλικρινώς τό Σύνταγμα — Καί ένεπεσαν είς
παγίδα.
Όταν την νύκτα εκείνην την ιστορικήν ό βασιλεύς Γ/,εγε πρός
του: πρίσβεις: «'Απώλεσα όλα τα ηγεμονικά μου δικ.αιώαατα, ίέν
είμαι -λέον βασιλεύς», ή ήγεμονικωτίρα δι' αυτόν πράξις θα ήτο
ή παραίτησις. Θα ήτο έ'ντιμ,ον, θά ήτο εξόχως βασιλικόν να άπορ-
ρίψη στέμμα, το όποιον δεν είχε κατ' αυτόν επαρκή αίγλην 'Ορ¬
κιζόμενος ά'μ-ως ενώπιον της Συνελεύσεως πίστιν είς τό Σύνταγμα,
έδει να άναμνησθίί, ότι ή τιμή είναι στοιχειώδες -/.αθήκον παντός
ανθρώπου, τΐΰ όποιου ό^εν δύνανται να ήναι ά~ιηλ7ναγ[ο.ίνοι οί βα¬
σιλείς
Πάσα κυβέρνησις και ή μαλ/.ον άπόλυτΐς, λέγει ό
Valtour,
sıvat
καλή Οταν είναι τιμία Άλλ ' αί πλείσται, προσθέτει, έχουσι
■/.αταγωγήν, καθιστώσαν αϋταΐς άούνατον την τιμίαν άσκησιν ττ,ς
'Αρχής.
Τό ελάττωμα τουτο είχεν άτό βάθρου του Όθωνΐς ό θρόνος μετά
τό Σύνταγμα του 1844.
Διότι υπό τό ψευίές πρισωπεϊον συνταγματικού βασιλέως, ούχι
τουλάχιστον έν εΰθύτητι κ.αί παρρησία απολύτου μονάρχου, έξτ,-
κολούθησεν ο αΰταρχικώτερος δεσποτισμός, απόλυτος, τραχύς, άσυγ-
κΕραστΐς, κ-ληροοΌτήσας είς τό Έθνος πρός τγι υποδουλώσει, ήτι:
αποτινάσσεται ευχερώς καί την οΊαφθΐράν των χαρακτήρων, ητι:
άπου.ένει χρονιά καί ίυσ—ολΐμητος Υπήρχον βουλαί, καί ήσαν πα-
ρωίίαι βουλών, διεξήγοντο εκλογαί τα: όποιας άπεφάσιζε καί ένήρ-
γει ή λόγχη των χωροφυλάκων ττρο; άνκόειζιν των
ftsQuxovtoav
καί άφωβιωμενων, καί τα ακατονόμαστα, εκείνα Κρόνια έκύρουν
φυσικώς εξελέγξεις βουλευτικαί, κατά τάς οποίας ο"έν υπήρξε βόρβο-
ρος, όστις ίεν έρρίφθη κατά του προσώπου τή: ηθική; ΟϋοΥις ικανό;
άνήρ, ουδεμία ίοΊοφυία ήίύνατο να χρησιιο.οποιηθ-7, έ"' άγαθω τή:
τατρίοΌς. αν
o"èv
έ/νάαβανε τό χρίσμα τοϋ άφωΰιωμενον. Τίνα
Si
σημασίαν ένεΐχεν ή προσωνυαία. ά; άναττολήσωσιν οί έπ'.'ζώντε;.
46
Είς επίμετρον δέ επέτεινε την απόγνωσιν εκείνη ή αδυσώπητος
τής 'Ιδέας καταδίωξις έν τγ λυσσώδει καταδιώξει τοϋ Τύπου. Διότι
ή "Ιδέα είναι θρησκεία και αυτή, και 6 άποπνίγων την 'Ιδέαν περιυ¬
βρίζει χυτό το θρησκευτικόν αίσθημα. 'Υπο την εντύπωσιν των
σημερινών καταχρήσεων τοϋ τύπ:υ και τής επερωτήσεως, δεν έν-
νοοΟιιεν δποϊα διαθέτει δι' αυτών ό αδικούμενος δπλα, ώς δεν εν¬
νοούμεν όπιΐον ο'ώρον τοϋ θίοϋ
eîvaı
ό ατμοσφαιρικός άήρ, τί δταν
πάθη των πνευμόνων ή λειτουργία.
Ευλαβώς αποκαλύπτομαι πρό των ιδιωτικών τοϋ "Οθωνΐς αρε¬
τών, πρό της μεγάλης καρδίας τΐϋ φιλοπάτριδος, τοΰ φιλάνθρωπου,
τοϋ άμνησικάκου Βασιλέως, τοϋ όποιου ή μεγαλόφρων γενναιοοωρί*
έφθανε ΐΛεχρις άτωτίας εί; έξυπγιρετησιν παντός έθνικοϋ
r,
φιλάν¬
θρωπου ε"ργου. 'Αλλ' έν τη ασκήσει τνίς βασιλικής εξουσίας δεν
ανευρίσκω την ευεργετικήν αΰτοΰ δρασιν, ειμή μόνον έν τή >.επτο-
μερεΐ εποπτεία τοϋ ονιαοσίου και Ίδιωτικοϋ βίου πάντων των ύπαλ-
λή7.ων και τίί ενεργώ προστασία των έντιμων και χρηστών, οτ*ν
εννοείται ήσαν Ι/, των άφωσιωμένων. Διότι τό πλείστον τοϋ βίου
κατίτριοε μίλετων τα των προσώπων και μερίμνων επιτυχώς περί
των ελαχίστων, άλλα περί μόνων δυΰτνχως τ&ν έλαχίβτων. Έν
ττ, Τίΐαύτν) δε ασχολία, είς ήν είχεν αφιερώσει όλην την εΰσυνεί-
δητΐν προσήλωσίν του ούδίπιτε έλάνθανε. Άλλ' είς ταυτα δύνα¬
ται νά άρκίσθνί ή φιλοδοξία προσωπάρχου η γενικού γραμματέως.
Προκείμενου ό'αως περί των ισταμένων επί τής κορυφής τής Πολι¬
τείας ή ακρίβεια έν Τ5ΐς έλαχίστοις ανευ καθολικού σχεδίου κχί επί
παραμελήσει των γενικωτέρων, ομοιάζει πρός χρονόμετρον εξόχου
ακριβείας τό όποιον, ένώ σημειοΐ αλανθάστως τα δευτερόλεπτα,
στερείται δείκτου των ωρών.
Α'ιρομενης τής ευσυνείδητου των προσώπων εκτιμήσεως καθ ' ό'λα.
τά λοιπά παρίσταται ενώπιον ημών Βασιλεύς ισχυρογνώμων άνευ
ίσχύο;, πείσμων άνευ αποφάσεως, συγκεντρών όλην την ενεργητικό¬
τητα αΰτοϋ είς παθητικήν αντίδρασιν κατά πάσης προτάσεως,
47____
κατά πάσης πρωτοβουλίας, αελετών, ένίιιαζων, οΊασκεπτόμενο;
και αποφασίζων νά ένίργήση δτχν ήίη είχεν έπιστή ό χρόνος, καθ'
Sv
έπρεπε να παρχιτηθγ) πάσης ενεργείας, τους πάντας αφιερωτών,
άλλα και πρός πάντας δύσπιστων, κατατρίβων δε όλας α,ϋτοϋ τάς
δυνάμεις περί την άμυναν των μοναρχικών δικαιωμάτων του, όποια.
ύπελάμβανε ταυτα συμφώνως πρός τάς παραδόσεις τής βαυαρικής
αυλής και της κ,ληρικής ανατροφής του. Και Ινω επί των τυχών
αΰτοϋ δέν επετρέπετο να έχη γνώμην το δύσμοιρον Έθνος, άπεφά-
σιζον περί αυτών Βαυαροί γραφίσκοι και γραμματείς πρεσβειών
κατά την εκάστοτε κυριαρχούσαν επί τοϋ πνεύματος τοϋ βασιλέως
ξενην πολιτικην επιρροήν.
Λέγουν ότι έν τη μοναρχική συγκεντρώσει, μη περισπωαένου τοϋ
κράτους έκ τοϋ ανταγωνισμού των φατριών, προάγεται τουλάχι¬
στον ή χώρα είς ισχύν, αναπτύσσεται ύλικώς, εντείνονται αί οικο¬
νομικαί αυτής ουνάμεις.
Άλλ ' άς [Αθί εΐπωσιν
si
έν στεναγμ,ΐΐς άναρ.ιμνησκόμενΐΐ τοϋ
vieux beau temps,
καθ' όλην την τριακονταετή περίοδον τής
μοναρχικής βαυαρικής δυναστείας, τί εγένετο υπέρ τής στρατιωτι¬
κής τής χώρας συντάξεως, τί υπέρ τής έπιρρώσεως τής εθνικής
οικονομίας και τής αναπτύξεως τής εθνικής παραγωγής ; Δύο έν
συνόλω άμαξιτάς όίΐύς κατελιπεν είς την Έλλάιΐα ή τριακοντα¬
ετία, εκείνη, ένω άφ' έτερΐυ άπό τοϋ 1833 μέχρι τού 1862 έκαστον
έτος μετεβίβαζεν είς το οΊαοΌχον άπειρα ίεινά, άνευ εννοείται τοϋ
ευεργετήματος τής απογραφής.
Ολόκληρος ή νεαρά ηλικία τοϋ "Έθνους, καθ' ην ειΐει τεϋτο να
ίιαπαιο'αγωγηθή έν εύθύτητι και άν^ρωθΐ) έν άλκ.9), κατετρίβη είς
εργασίαν ανακαλύψεως κ,αί καταοΊώξεως συνωμοτών πραγματικών
η φανταστικών, εις προγραφάς, είς φυλακίσεις, είς καταδιώξεις τοϋ
Τύπου, είς εξορίας, είς είχονικ,άς εκλογάς και βιαίας διαλύσεις βου¬
λών, είς σκανδαλώδεις μετασχηματισμούς τής Γερουσίας. Πέραν
ίέ τΐύτιυ ολίγαι τινές σπασμωίικαί απόπειραι υπέρ τής Μεγάλης
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΛΙΝΙΚΗΣ
ό ά-οθ*νών
r?1WK;j; TOJ
ΒΐΦ/ίω:.
___49___
'Ιδέας, οΰ'τως άκαιροι πάσαι και γελοίαι, ώστε να γεννάται ή εύ¬
λογος υπόνοια, ότι παρεσκευάζοντο μάλλον ώς δικλείδες ασφαλείας
■/.ατά της απειλητικής έντατεω; των εσωτερικών άτιιών. Άρκίΐ να
αναπόληση τις, ότι Ινώ έζοφοϋτο ό εσωτερικός ορίζων και έ"βρεμεν ή
βροντή, προάγγελος τής λαίλαττος τής 10 'Οκτωβρίου, ενώ τό κρά¬
τος ήπόρει χρημάτων και στρατιωτικής δυνάμεως πρό; καταστολήν
τής ναυπλιακής Ιπαναστάσίως,
h
"Οθων παρεσκεύαζε την λύσιν
του 'Ανατολικού Ζητήματος, διά πρεσβεύσεων και συνθηκών πρός
τον βασιλέα τής 'Ιταλίας και τον Γαριβάλδην, δι ' ών απέναντι
αντιστοίχων υποχρεώσεων τής 'Ελλάδος ή έκτοτε μεγάλη εκείνη
Δύναμις ανελάμβανε να ελευθέρωση την ελληνικήν φυλήν, πέμπουσα
πέντε χιλιάδας Ούγγρους είς Ήπειρον υπο τον Γαριβάλδην, είς
'Αθήνας δε δύο Εκ,χτοαμύρια φράγκων και πεντήκοντα χιλιά¬
δας στολάς εθνοφυλάκων διά την βνβτη&ηβομένην υπό τοϋ "Οθωνος
Ιθνοφυλακ,ήν, πρός καταπολέμησιν τοϋ Ισλαμισμού.
Κατά τό φαινόμενον μόνον διΐφθειρεν ό υπό τό συνταγματικόν
πολίτευμα βίος, ό άπό τοϋ 1864 κ.αί εφεξής, τα πολιτικά ήθη. Διότι
βαθύτερα έρευνα θα άνευρη τα νοσογόνα σπέρματα έν τη πολιτική
διαφθορά, ήτις είσέδυ βαθύτατη έν τω κοινωνικω σώματι ένεκα τοΰ
τρόπου, καθ' δν ή ιτρώτη δυναστεία έχειρίσθη τους συνταγματικούς
θεσμούς, διδάσκουσα, διά τοϋ ιδίου παραδείγματος την άπάρνησιν
τοϋ καθήκοντος και την Ιλαφρα συνειδήσει χρήσιν παντός μέσου
ιτρός άθετησιν αΰτοϋ. Θά ήτο πολύ αστείον να άπαιτώμεν, όπως
διαπαιδαγωγηθή ό λαός είς τόν κατά Σύνταγμα βίον, ό'ταν ολό¬
κληρος βίο; μακράς βασιλείας κατηναλώθη είς τό νά τόν νοθεύσν)
κ,αί τόν έξΐυδετερώστ).
Αί ΰπερβασίαι τοϋ κοινοβουλευτισμού είναι άπταί και νωπαί.
Τό ειδεχθές παρελθόν άπώτατον και διά τουτο αί κ;ινωνίαι υφι¬
στάμεναι Τϊα,θολογικήν ά-οθάρρυνσιν επιζητούν Ινίοτε απότομα αν¬
τιδραστικά και ονειρεύονται την θεραπείαν διά τής επανόδου είς
απολυταρχικά συστήματα, εί; πολιτικ,ήν δουλείχν.
. 4
50
"Αλλοίμονον όμως είς τα? υφισταμένας τοιαύτα; επιδράσεις πο¬
λιτικάς κοινωνίας. Δέν αφορώ εί; τους έξ ιδιοσυγκρασίας Αουλόφρο-
νοί,ς·
oV
αυτούς θα είναι πάντοτε υπέρτατη ήίονή ή άποθέωσις του
Αβσποτισμοϋ και ή έξιίανίκευσι; της ΰποοΌυλώσεως.
'Αλλ' οί αληθώς πονούντβς την πατρίΑα ο^εον να μη λησμονώσιν
Οτι το οΊασείειν άεννκως τα ο'ενα'ρα και τους θεσμούς είναι Αι' αμ¬
φότερα ή ατυχεστέρα μέθοδος πρός καρπΐφορίαν, ότι οε όσον είοε-
•/θεΐς και άν άποβαίνωσι πολλάκις επί βλάβη της πολιτείας αί
κοινοβουλευτικαί ϋπερβασίαι είναι ολιγώτερον επικίνδυνοι άπό το
να κυβερνα/ται εν έ"θνος υπο της θελήσεως των εκάστοτε αυλικών
θεραπειών, αί οποίαι έν οΰΑεμι^ χώρα κκί εποχή απετέλεσαν κατά
κανόνα τό άφρόγαλχ τοϋ "Εθνους.
Έν αύτνί τη άσκησε! τοϋ κΐινοβουλευτικοϋ πολιτεύματος, σω-
φρόνως συνεχομέν/ι, θά ίιαπαιοΌιγωγτιθ^ ή κοινωνία. ΎπέστΥ) ύπ'
αΰτο αναντιρρήτως τό κράτος και αυττι τραύματα πολλά. 'Αλλά
μ·ί) λησμονώμεν δτι τα σοβχρώτερΐν τούτων ή οίκονομικΥΐ κατα¬
στροφή οφείλεται ολιγώτερον είς τό κοινοβουλευτικόν πολίτευμα τί
είς την άκαιρον και άσκοπον εξυπηρέτησιν της εθνικής Ίο"έας άπό
τοϋ 1866 και εφεξής. Άφ' ετέρου
èi
άς πχραβαλωμεν την οικο¬
νομικήν ανάπτυξιν τής χώρας υπό τό ελεύθερον πολίτευμα τής ση¬
μερον, τό έν είλικρινεϊ πίστει άπό τοϋ 1864 λειτουργούν, πρός τό
άκινητοϋν τέναγος τριακονταετούς μοναρχίας, και άς μη ήμεθα τό¬
σον απαισιόδοξοι.
Άλλοτε έκυβερνώμεθα όπως άλλοτε- και είδομεν πώς. Σήμερον
ίέν δυνάμεθα νά ζήσωμεν ή ίιά τοϋ βίου τής σήμερον. "Άλλως,
καταργήσατε και τα όινόμακτρα, σότι έν τφ παρελθόντι οί πα¬
τέρες ημών άπεμάσσοντο
Six
των δακτύλων και των περιχει-
ρίσων.
Άλλα δεν είναι και τόσον εύκολα τα εγχειρήματα ταύτα. Ούτε
ό ρους των ποταμών ανήλθε ποτέ την κοίτην πρός τάς πηγάς, οΰτε
ή κοινωνική συνείοησις ηδυνήθη ποτέ να ανάκτηση την πίστιν πρός
51
θεσμούς, άφ' ών άπό πολλοϋ άπεμακρύνθη, και μάλιστα όταν ου¬
δέποτε είχεν έξοιχειωθγ) πρός αυτούς.
Διά τουτο μόν·/) ή εξέλιξις τοϋ πολιτικού βίου έν πίστει και εύ-
θύτητι έκ μέρους πάντων αίίττ) μόνη θα παράσχη την έπανόρθωσιν.
Άν τουτο ήτο το πρόγραμμα της βαυαρικής δυναστείας, οΰτε
ή 3 Σεπτεμβρίου, ούτε ή 10 'Οκτωβρίου ήθελον χρειασθη. Άλλ'
ώς έκείνγ) έπολιτεύθη, ή μέν 3 Σεπτεμβρίου ήτο έργον ανάγκας, ή
ίέ 10 'Οκτωβρίου έργον σωτηρίας, αμφοτέρων
Si tticv
εύλαβγ) νά
τηρώμεν την άνάμνησιν.
Εμμανουήλ Σ. Λυκουδησ
ΑΙ ΕΠΙ ΟΘΩΝΟΣ ΒΟΥΛΑΙ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ Α1
Σύνοδος α', 7 Σεπτεμβρίου 1844 — 31 'Οκτωβρίου 1845. Συνε¬
δριάσεις 256. Πρόεδρος Κ. Δεληγιάννης.
Σύνοδος β', 10 Δεκεμβρίου 1845—31 'Οκτωβρίου 1846. Συνε¬
δριάσεις 175. Πρόεδρος Ρ. ΙΙαλαίΛτόίης.
Σύνοδος γ, 7 Νοεμβρίου 1846—14 Απριλίου 1847. Συνε-
ίριάσεις 75. Πρόείρις Ρ. ΠαλαμΫιόης.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β'
Σύνοδος α', 28 Ιουλίου 1847.
Σύνοδος β', 28 'Οκτωβρίου 1848—18 'Οκτωβρίου 1849. Συνε¬
δριάσεις 135. Πρόεδρος Δ. Χατζΐσκος.
Σύνοδος γ, 10 Δεκεμβρίου 1849 — 22 'Ιουλίου 1850. Συνε¬
δριάσεις 98. ΙΙρόςδρο; Α. Γεωργαντά:.
52
Σύνοδο;
*' ,
Σύνοδο;
β',
Σύνοδο;
γ-
Σύνοδο;
t
α ,
Σύνοδο;
β·,
Σύνοδος
Υ'
Σύνοδο;
χ ,
Σύνοδος
β',
Σύνοδο;
γ¬
Σύνοδος
α,
Σύνοδος
β·.
Σύνοδος
α',
1ΙΕΡΙ0Δ0Σ Γ'
30 'Οκτωβρίου 1850 — 29 'Ιουλίου 1851. Συνε¬
δριάσεις 125. Πρόεδρος Λ. Γιουρδης.
31 'Οκτωβρίου 1851—30 'Ιουλίου 1852. Συνε¬
δριάσεις 122. Πρόεδρος Λ. Γιουρδής.
31 'Οκτωβρίου 1852 — 30 'Ιουλίου 1853. Συνε¬
δριάσεις 98. Πρόεδρος Ε. Μ. ΙΙαρίσης.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ Δ'
30 'Οκτωβρίου 1853 — 20 'Απριλίου 1854. Συνε¬
δριάσεις 29. Πρόεδρος
II.
Βαρβογλης.
4 Δεκεμβρίου 1854 — 25 Ό/.τωβρίου 1855. Συνε¬
δριάσεις 96. Πρόεδρος Θ. Ζαίμης.
31 'Οκτωβρίου 1855 —29 'Οκτωβρίου 1856 Συνε¬
δριάσεις 130. Ιΐρόεδρος Α Κουμουνδούρος.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β'
7 Δεκεμβρίου 1856 — 6 'Ιουνίου 1857. Συνεδριά¬
σεις 62. Πρόεδρος Α. Κοντόσταυλος.
30 'Οκτωβρίου 1857 — 29 'Απριλίου 1858. Συνε¬
δριάσεις 62. Πρόεδρος Δ. Βουδούρης.
30 'Οκτωβρίου 1858—24 Μαίου 1859. Συνεδριά¬
σεις 91 Πρόεδρος Α. Αυγερινός.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ
Ç'
29 'Οκτωβρίου 1859 — 18 Μαίου 1860. Συν6δριά-
σει: 95. Πρόεδρος Α. Λόντος.
30 'Οκτωβρίου 1860—16 Νοεμβρίου 1860. Συνε¬
δριάσεις 4. Πρόεδρος Θ. Ζαίαης.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ Ζ'
15 Φεβρουαρίου 1861 — 11 Αύγουστου 1861. Συνε¬
δριάσεις 88. Πρόεδρος Α. Χ. 'Αναργύρου.
Σύνοδος β'
53
20 Σεπτεμβρίου 1861-19 Μαρτίου 1862. Συνε¬
δριάσεις 64. Πρόεδρος Ρ. Φίλωνος.
5 Μαίου 1862—11 Σεπτεμβρίου 1862. Συνεορτά¬
σεις 44. Ιΐρόε^ρος Λ. ΙΙετιι.ίζοίς.
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ
ΚΑ ΤΑ ΤΗΝ ΠΕΝΤΗΚΟΝΤΑΕΤΙΑΝ 1843-1893
3 Σεπτεμβρίου 1843 Α. Μεταξά?. — 30 Μαρτίου 1844 Α.
Μαυροκορδάτος.—6 Αυγούστου 1844 /. Κ&λέττης.— 5 Σεπτεμ¬
βρίου 1847 Κίτβος Τζαβέλα?. —1 Μαρτίου 1848 Γ. Κουντου¬
ριώτης.—15 'Οκτωβρίου 1848 Κ. Κανάρης.—12 Δεκεμβρίου
1849 Α. Κριεξής. — Ιδ Μαΐου 1854 Α. Μαυροκορδάτος. —
V.)
Σεπτεμβρίου 1855 /Ι. Γ. Βούλγαρης. —13 Νοεμβρίου 1857 Α.
Μιαούλης.—26 Μαίου 1862 Ι. Κολοκοτρώνης.—11 'Οκτωβρίου
1862
J.
Βούλγαρης.—13 Φεβρουαρίου 1863 Ζ. Βάλβης.—27
Μαρτίου 1863 ζ/. Κυριακάς. — 29 'Απριλίου 1863 Β. Ροϋφος.—
25 'Οκτωβρίου 1863 Δ. Βούλγαρης.— 5 Μαρτίου 1864 Κ. Κα¬
νάρης.— 16 'Απριλίου 1864 Ζ. Βάλβης.—26 "Ιουλίου 1864 Κ.
Κανάρης. — 2 Μαρτίου 1865 Α. Κουμουνδούρος. — 20 Όκτω-
€ρί:υ 1865 'Επ. Λεληγεώργης. — 3 Νοεμβρίου 1865 ζ/. Βοιόλ^α-
ρης.—6 Νοεμβρίου 1865 Α. Κουμουνδούρος.—13 Νοεμβρίου
1865 Ε. Αεληγεώργης. — 28 Νοεμβρίου 1865 Β. Ροϋφος. — 9
'Ιουνίου 1866 ζ/. Βούλγαρης.—18 Δεκεμβρίου 1866 Α. Κου¬
μουνδούρος.— 20 Δεκεμβρίου 1866 Α. Μωραΐτίνης.—25 'Ια¬
νουαρίου 1868 ζ/. Βούλγαρης. — 25 'Ιανουαρίου 1869 Θ. Ζαί¬
μης.— 9 'Ιουλίου 1870 Ε. Αηληγεώργης. — 3 Δεκεμβρίου 1870
Α. Κουμουνδούρος.— 28 'Οκτωβρίου 1871 ©. Ζαΐμης. — 25
Δεκεμβρίου 1871 Α. Βούλγαρης. — 8 'Ιουλίου 1872 Ε. Αελη-
54____
γεώργης.—
(J
Φεβρουαρίου 1874 ά. Βούλγαρης. —
Ti
'Απριλίου
1875 Χ. Τρικούπης.— 15 Ό-ιτωβρίου 1875 Α. Κουμουνδούρος.
—26 Νοεμβρίου 1876 Ε. Λεληγιώργης.
— i
Δεκεμβρίου 1876
Α. Κουμουνδούρος. —%$ Φεβρουαρίου 1877 Ε. Λεληγΐώργης.—
11) Μαίου 1877 Α. Κουμουνδούρος. — 26 Μνίου 1877 Κ. Κα¬
νάρης.—11 'Ιανουαρίου 1878 Α. Κουμουνδούρος.—21 'Οκτω¬
βρίου 1878 Χ. Τρικούπης.—26 "Οκτωβρίου 1878 Α. Κουμουν¬
δούρος.—W Μαρτίου 1880 Χ. Τρικούπης. —13 'Οκτωβρίου
1880 Α. Κουμουνδούρος. — 3 Μαρτίου 1882 Χ. Τρικούπης.—
19 "Απριλίου 1885 Θ. Δηλιγιάννης.—21 'Απριλίου 1886 Δ.
Βάλβης. — 1) Μαΐου 1886 Χ. Τρικούπης. — 24 "Οκτωβρίου 1890
&. Δηλιγιάννης.—18 Φεβρουαρίου 1892 Κ. Κωνβτκντόπονλος.
— 10 Ιουνίου 1892 Χ. Τρικούπης. —3 Μαίου 1893 Σ. Σωτη-
ρόπουλος.
ν
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ
Όπως αποκτήση τις την ελληνικήν ίθαγΐνειαν, ανάγκη να
•J—
οοκλγι αίτησιν χιρι τούτου προς τον Δήααρχον του τόπου, εν ω
ι/.ίλλει να έγκατασταθτ,. Άφοϋ καταχωρκΐθγ) έν τω οικείω πρωτο¬
κολλώ ή αίτησις χυττ), διαβιβάζεται προς την Αστυνομίαν, ήτις
λατασ«ι την σύνταξιν πρωτοκόλλου εγκαταστάσεως, τό οποίον
τυντασσεται υπο τοϋ αστυνόμου τοϋ τμήματος, Ιν ώ κατοικεί ό
αϊτών και ίνα; των ίημαρχικών παρείρων. Τό πρωτοκολλον της
εγκαταστάσεως έχον έπισυνγιμμενην και την α'ίτνισιν οΊαπεμπεται
υπο τής 'Αστυνομίας προς τον Δήμαρχον, εκείνος ο"ε επί τί) εμφα¬
νίσει τοϋ αιτούντος και ο*ύο μαρτύρων συντάσσει έκθεσιν ύπογραφο-
(Λίνην υπο πάντων τούτων και καταχωριζοαένγιν έν τω βιβλίω των
δηλώσεων.
Μετά παρίλίυσιν ίιετίας άπό ττ,ς αιτήσεως, αν ο αϊτών είνε
55
ομογενής, τριετίας
Si.
αν ούτος τυγχάνη ξένος, γίνεται νία αίτησις
πρός τόν Δήμαρχον περί εκτελέσεως και των λοιπών οΊατάξεων
τοϋ πρωτοκόλλου. Συνεπεία ταύτης ό Δήμαρχος
S:
' εγγράφου ζητεί
παρά τοϋ αρμοδίου εισαγγελέως των Εφετών την πληροφορίαν μη
ό αϊτών ύπέπεσεν είς πλημμέλημα ή κακούργημα, επί
Si
τή περί
τοϋ εναντίου πιστοποιήσει τούτου, προσέρχονται
Sus
μάρτυρες προς
τον Δήμαρχον βεβαιούντες ό'τι δ αϊτών από τοϋ χρόνου τής πρώτης
περί αποκτήσεως τής ιθαγενείας αιτήσεως του οΝεμεινε διαρκώς είς
Έλλάο"*· συντάσσεται
Si
και πάλιν έκθεσις περί τούτου, ήν ο Δή¬
μαρχος και ΐί
j
/.αρτυρες ύπογράφουσι.
Τότε ό Δήμαρχος υποβάλλων πρός τόν Νομάρχην τοϋ οικείου νο¬
μού δι ' αναφοράς πάντα τα σχετικά έγγραφα, Ιξαιτεΐται, όπως
υποβάλη τόν αιτούντα είς τόν δρκον τοϋ Έλληνος πολίτου. Μετά
Si
την ορκισιν και κατόπιν διαταγής τοϋ Νομάρχου ό Δήμαρχος
εγγράφει αυτόν είς τό Δηΐλοτολόγιον.
Άλλα την ανωτέρω οΊάταξιν τού άρθρ:υ 15 τοϋ 'Αστικού Νό¬
μου τροποποιεί άντικαθιστών

' άρθρου μοναδικού ό νόμος τής 19
Φεβρουαρίου 1881, καθ' δν δύναται δ αλλοδαπός νά πολιτογρα-
φηθή πρό τής παρελεύσεως τής διετίας ή τριετίας, άν, γενομένων
έκ των ανω των πρώτων διατυπώσεων, τής αιτήσεως κλπ. λάβη
αντίγραφα τής πράξεως ταύτης και πιστοποιητικών τής εισαγγε¬
λίας /.αί

' αιτήσεως υποβάλη ταύτα πρός τόν ίπί των Εσωτε¬
ρικών υπουργόν. Ό υπουργός, εγκρίνων την αίτησιν προκαλεί Β.
Δ. περί πολιτογραφήσεως τΐϋ είρημένου, μεθ'δ ούτος
S'ıStı
ενώπιον
Νομάρχου τόν ό'ρκον και εγγράφεται είς τό ίημοτολόγιον.
Τόν νόμον τούτον κατήργησεν ό ΑΩΟΘ' τής 31 Δβρίου 1890.
Νέος ό'μ,ως νόμος ψηφισθείς την 3 Φεβρουαρίου 1893 καταργεί
τόν νόμον τούτον και επιτρέπει και πάλιν 'ίνα
Six
Β. Διατάγματος
έπιτρίπηται ή 'Ελληνική πολιτογράφηση είς πάντα άλλοίαπόν
και πρό τής παρελεύσεως των έν τω άρθρω 15 τού 'Αστικού Νό¬
μου αναφερομένων προθεσμιών.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ
Πρός εκτέλειιν του νόμου εξεδόθη το άπα 21 Μχρτίου 1893 Β
Διάταγμα, καθ' δ οί αιτούμενοι την πρόσκλησιν τής Ελληνικάς
ιθαγενείας οφείλουσι ν ' άποοεικνύωσιν : α' ) την ενηλικιότητα αυ¬
τών κατά τον νόαον τής πολιτείας εί; ην άνήκουσιν,
Six
της προσ¬
αγωγής αντιγράφου τής νομίαου ληξιαρχικής πράξεως, ή, οσάκις
πρόκειται περί χώρας, έν
y
ίέν λειτουργεί 7νΥΐξιαρχικον σύστημα,
Six
της πρίσαγωγής πρωτΐγράφΐυ πιστοπΐΐητικίϋ τής αρμοδίας
οΊοι-Λϊΐτικής, οΎιαοτικής τ, οΎΐαογεροντικτ,ς αρχής του τόπου τής
καταγωγής των. νΐμίμως κεκ,υρωαένιυ υπό τή; άρμοίίας Ελλη¬
νικής Πρ:Εενι/.ή; αρχής
β') Την νόμιμ;ν κ*τ:χήν του πιστΐποινιτικοΰ τούτου οΊ ' ένορκου
βεβαιώσεως τής ταϋτότητΐς υπό ο"ύο ευυπόληπτων πΐλιτών ενώ¬
πιον τοϋ Είρτ,νΐοΊκείου του τόπου ένθα γίνεται ή ίήλωσις, μαρτυ-
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΥΤΑΞΙΑΣ
'Τπουργός επί των Έχχλησιαστιχών χαί της Δημοσία; Έχπαιδεύαεως.
ρουντων έντα,υτω και περί της χρηστότατος της προτέρας οια.γωγης
του αιτουμένου την πολιτογράφησιν
γ' ) Την περί εγκαταστάσεως έν τινι οττψ.ω θέλησιν οια της προσ-
αγωγτ,ς αντίγραφου της πρός
tyjv
οίκείαν σΊτιμοτικην αρχήν δηλώ¬
σεως περί προσκτήσεως τής 'Ελληνικής Ιθαγενείας.
ο" ) Την βεβαίωσιν, ότι
o"èv
ύπέπεσεν είς κακούργηι
/.x
η πλιημ—
μέλημ,α. έκ των οΊαλαρ-βανομένων έν τώ άρορω 22 τοϋ ποινιχοϋ
νόμου, ίιά της προσαγωγής πιστοποιητικού των αρμοδίων —αρ '
Έφέταις και Πληι/.μελεΐΐίίκαις εισαγγελέων.
58
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗΝ ΤΗΣ 15-16 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1889
ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΚΑΤΑ ΝΟΜΟΥΣ
ΝΟΜΟΙ ■
"dççıves
Θήλε

Σύνολον
1 Αττικής και Βοιωτίας. . 140,374 117,390 257,764
2 Φθιώτιδος **ί Φωκίδος . 68,136 68,334 136,470
3 Αιτωλίας και Ακαρνανίας 84,214 77,806 162,020
4 'Αργολίδος και Κορινθίας 72,753 72,083 144,836
5 'Αρκαδίας....... 75.199 73,086 148,285
6 Αχαίας και Ήλ-.δος . . 113,093 97,620 210,713
7 Λακωνίας........ 60,725 65,363 126,088
8 Μεσσηνίας ...... 97,364 85,868 183,232
1» Ευβοίας........ 53,269 50,173 103,442
10 Κυκλάδων....... 66,356 65,152 131,508
11 Κερκύρας........ 59,223 55,312 114,535
12 Κεφαλληνία;...... 38,525 41,653 80,178
13 Ζακύνθου........ 23.333 20,737 44,070
14 Άρτης ....... 16,516 16,374 32,890
15 Λαρίβ-ις ....... 89,516 78,518 168,034
16 Τρικκάλων...... 75,029 68,114 143,143
Σύνολον..... 1,133.625 1,053^583 2^
59
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΗΤΕΡΟΝ
ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΛΟΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΤΗ 1879 ΚΑΙ 1889
II
ό λ ε ι
c
Πληθυσμός
1889 Ι 18 7 9
1
2
3
1
5
ιί
7
8
9
10
Η
12
13
14
15
16
17
18
19
20
■21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
'Αθήναι . . .
Πειραιεί)? . .
Πάτραι . . .
Έριχούπολις .
Κέρκυρα . .
Ζάκυνθος . .
Τρίχκαλα . .
Λάρισσα. . .
Πύργος . . .
Βόλος. . . .
Τρίιτολις. . .
Καλάμαι . .
"Αργός. . . .
Χαλκίς . . .
Μεσολόγγιον.
Άργοστόλιον .
Φιλιατρά . .
Άνω Σϋρος .
Άγρίνιον. . .
"Αρτα ....
Αΐγιον . . .
Λζαία. . . .
Καρδίτσα . .
"Υδρα ....
Μεσσήνη . .
Μέγαρα. . .
Ληξούριον. .
Λεύκας . . .
Γαβγαλιάνοι.
Κρανίδιον . .
Λαγκάδια . .
Τύρναβος . .
Ναυπλιον . .
"Αμφισσα . .
Σπέτσαι. . .
114,355
34,327
33,529
22,104
19,025
16,603
14,820
13,600
12,647
11,029
10,698
10,696
9,814
9,919
9,476
9,075
8,973
7,338
7,430
7,048
7,001
6,888
6,798
6,413
6,325
6,036
5,740
5,539
5,528
5,500
5,375
5,305
5,459
5,186
5,172
63,374
21,618
25,494
21,540
16.515
16,050
5,563
13,169
8.788
4,987
10,057
7,609
9,861
6,877
6,324
7,871
5,632
4,328
5,218
5,700
5,311
5,506
4,501
6,446
5,853
5,348
5,418
3,434
,397
,628
.825
.387
4,589
4,667
6,495
Αύξησις
50,981
12,709
8,035
564
2.510
353
9,247
441
3,859
6,042
641
3.093
ελάττωσις
3,042
3,152
1,204
3,341
3,010
2,212
1,348
1,690
1.382
2,294
ελάττωσις
İ72
688
ελάττωσις
2,105
2,131
ελάττωσις
550
968
870
513
ελάττωσις
60
ΕΘΝΙΚΟΣ ΠΑΟΪΤΟΣ
Κατά τους υπολογισμούς τοϋ κ. Σκιαοόέ, όΝευθυντοϋ του εν τώ
'Υπουργείω των ΟΊ/.ονομικών Στατιστικού Γραφείου ή ιδιωτική
περΐΐυηία των κατοίκων τού Έλληνικΐϋ Κράτους ανέρχεται είς
o"pay.
5,319,703,000, αποτελείται ο" έκ. των έξη; κεφαλαίων :
ΟίκοοΌμαί......... δραχ. 2,672,203.000
'Ακίνητος ιδιοκτησία...... » 2,089,500,000
Δάση Ίίιόκτγιτα....... » 252,000,000
Χρεώγραφα τοϋ Δημοσίου . . . » 130,000,000
Κεφάλαια Εταιριών και Τραπεζών κα¬
τατεθειμένα....... λ 126,000,000
Άλλαι άξιαι........ » 50,000.000
Σύνολον » 5,319,703,000
Αί καλλιεργημένα! γαΐαι κατ'έκτασιν υπολογίζονται ώς έξης:
Σταφιο'άμπελοι και άμπελοι. . . . Στρ. 1,425,000
Καπνός και βάμβαξ...... » 750,000
Δημητριακοί καρποί...... » 2,700,000
Έλαιοστάσια........ » 975,000
Κτ,ποι.......... ,, 120,000
Σύνολον » 5,970.000
Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
TOT
1898
Έ α ο δ α
Άμεσοι φόροι........ οο*χ. 22,110,634
Φόροι καταναλώσεως...... » 36,003,000
Τέλη και δικαιώματα ..... » 19,538,907
Είς [θ-εταφοράν ίραχ. 77,652,541
61
Έκ μεταφοράς δραχ. 77,652,541
Μονοπώλια........ » 11.342,806
ΙΙρόσοδοι δημοσίων κτημάτων ... » 3,953,232
Έκποίησις κινητών και ακινήτων . . » 2.976,674
Άπόληψις έξοχων προϋπολογισμού . . η 1,551.000
Διάφορα. έσοδα....... » 5,558.000
"Εσοδα Ταμείου φάρων..... » 450,000
'Αποδοτέα τηλεγραφ, τέλη διεθνή . . « 500,000
Έξοδα υπέρ εκπαιδεύσεως .... » 3,401.200
Έκτακτοι πόροι....... » 1.800.000
Έκτακτα έσοδα....... » 306.000
Δάνειον οδοποιίας...... » 1,000,000
η
110,491,453
"Εξοδα
'Υποχρεώσεις τον Κράτους.
Δημόσιον χρέος.......
t
,ραχ.
35,468,596
10
Χορηγή;-».ατα........
»
131,899
.—
Συντάξεις.........
4,893,000
, —
Χορηγίαι Βασιλέως και Διαδόχου .
1,325,000
. —
Νομοθετικόν Σώμα......
»
504.258
.—
»
42,322,753.10
Γεντκη νπηρεόία.
Υπουργείον 'Εξωτερικών.....
c
1,916,658.
.—
η Δικαιοσύνης.....
β
4,589,951
.30
» 'Εσωτερικών.....
»
8.904,758
.—
» 'Εκκλησιαστικών
»
6,924,104
.—
w Στρατιωτικών ....
14,364,230.
.26
» Ναυτικών.....
»
5,034,254
80
» Οικονομικών ....
1,776,075.
35
43.510.031.71
62
Διοίκηο*ι; και είσπραξις έό"όδων.
Έξοία οΊοικήσεως, επιστασίας, βεβα(ώ-
ιεως και εισπράξεως ίημοσ. έσόίων. £ραχ. 8,105,011.35
Διάφοροι πληρωμαί.
Έτΐΐστροφαί χρημάτων κλπ. . . . ^Ρ«Χ· 1,863,000.—
"Εξοο** δημοσίου χρέους..... » 8,690,656.—
» ϊθΤ491,453.-
ΑΝΑΑΙ'ΣΙΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΤΕΡΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
ΆιιεοΌι φόρο*.
Άροτριώντα κτήνγ) . . ..... 2,572,000
Περιβόλια και βο5*αί ...... 285,620
Έλαιον........... 1,101,000
Οίνος............. 2,393,480
Σταφίς............. 3,804,158
Σϋ*α............ 206,544
Διάφΐρα -ρΐΐόντχ....... 2,509,898
Προϊόντα Έ"χνΫ|«υ ... ... 201,955
Ζώα . ....... ... 3,040.006
ΈΛΐττισ'εύματ*......... 3,307,000
Οίκ-^ομαί......... 2,321,973
'Eri
καθαρού ε'ισοονιματος....... 368,000
Ίί27ίΐΊλ634
Φόροι καταναλώσεως.
Τελωνιακοί δασμοί........ 29,437,000
Κ*-νός.......... 5,716,000
ΠνευΐΑχτώόΝη π;τα......... 500,000
Λιανική «ώλγισις οίνου........ 350,000
36TÖ037ÖÖ0
63
Τέλη και δικαιώματα.
Χαρτόσνιμον........... 12,339,067
Προξενικά............ 560,000
Ταχυδρομικά........... 1,675.000
Τηλεγραφικά........... 860,000
Τελών.
Saaıj.bç
εξαγωγής ...... 8,000
Ποιν τέλη, ε&$χ, πρόστιμα .... 1,110,000
Ιΐοινχί λαθρεμπορίας......... 120,000
» παραβάβ. φορΐλογ. νόμων..... 250,000
ΈιοσΌ, έκ καθυστερ οΎιμοσ. έσόίων .... 790,000
Δι * άπαλλαγήν στρατ. υπηρεσίας..... 1,400,000
Διάφορα οΊκαιώμ.ατχ........ 86,840
Τέλη αγκυροβολιάς......... 350,000
19,538,907
.Μονοπώλια.
Σιγαρόχαρτον........... 2,160,000
Παιγνιόχαρτα ... ...... 357,500
Πυρεϊ*........... 880,000
Πετρέλαιον . . ,....... 5,653,410
Άλας.......... 2,291,896
11,342,806
Μεταλλεία και λατοαεΐ*....... 1,228,160
'Εθνικά κτήματα.......... 227,540
ΈΑ*λη*. » .......... 247,000
Έσοδα όνιμοσ. κ.αταστηαάτων...... 297,932
'Ενοίκια, λουτρών.......... 59,000
Δάση............. 1,416,200
'Ιχθυοτροφεία........... 477,400
3,953,232
64
ΕΜΠΟΡΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Ή μετά των ξένων 'Επικρατειών κίνησις τοΰ Γεν.κοϋ 'Εμπο¬
ρίου της 'Ελλάδος κατά το έτος 1892 άνηλθε κατά την Επί¬
σημον Στατιστικήν τοϋ 'Υπουργείου των Οικονομικών δια την
Εισαγωγήν και Εξαγωγήν είς ίρ. χρ. 202.006,195' της μέν
εισαγωγής δρ. χρ. 116,041,594. της ο"' εξαγωγής 5ρ. χρ.
85,964,601.
Τοϋ ΕίοΥ/.ΐϋ Έυ.πιρίου ή Εισαγωγή και 'Εξαγωγή άνηλθον
είς ίρ. χρ. 201,567,471 ή μεν εισαγωγή ίρ χρ. 119,306,007,
ή 5' εξαγωγή όρ. χρ. 82,261,464.
Τα
îià
την ϋ—τορεσίαν των Μονοπωλίων ε'.ιανθίντα εΐίη : — ε—
τρέλαιον, πυρεια, σιγαροχαρτϊν, χάρτης χαρτοσήμου, χαριιτώσιν
έν ττ, ΕΙσαγωγη αξίαν 5ρ. χρ. 1,019,599, τα
Si
άργυρα κ.αί
χρυσά νομίσματα παρκττώτι τοιαύτην έν ττ) Έξαγωγτί ίρ. χρ.
2,954,255.
ΙΙίνοί 'Κξαγωγής κατά το 1892.
Ξύναι Έπιχράτίΐαι
'Αγγλία
Γαλλία
Τουρκία
Αυστροουγγαρία
Βέλγιον
'Ιταλία
Κάτω
Xtopat
'Ηνωμεναι Πολιτειαι
Γερμανία
Αίγυπτος
Ρωσσία.
Είς μεταφιράν
Γίνικον 'Εμπόριον
δ?·
VS-
33.140.870
14,778.506
8,728.028
6.376,366
5,846,379
2,666,556
3,590,070
5,154,441
2,782,442'
383,518
2,088,664
15^5357840""
Ειδικόν Εμπόριον
δΡ· ■/.?■
32.968,574
14,764,123
5,211.570
6,376.366
5.846,379
2,666,556
3,590,070
5,154.441
2,782,442
383.518
2,088.664
"817832,703
65
Πίναξ Έξαγωγίίς κατά τό
1892.
Seval·
Έπικράτιιαι
Γενικόν Κμτΐόριον
Ειδικόν 'Εμπόριον
δρ.
yo
δΡ· '/.?■
Έκ μεταφοράς
85,535,840
81,832,703
Ρΐυμανία
388,055
388,055
Τύνις και Τρίπολις
7,515
7,515
Διάφοροι Έχικ,ράτίΐαι 33,191
33,191
Σύνολον
85,964,601
82,261,464
Κατά
Si
το 1891
110,443,501
107,489,713
Πίναξ Εϊοαγωγϋς κατά τό
1892.
Serai
Έπικράτιιαι
Γενικόν 'Εμπόριον
Είδηον Εμπόριον
3Ρ· /.?■
3Ρ· /.Ρ-
'Αγγλία
33,586,093
34,186,360
Δανία
168,577
178,355
Ρωσσία
13,542,221
15,354,760
Τΐυρκία
21,765,523
22,173,792
Αυστροουγγαρία
15,823,151
15,828,706
Γαλλία
10,084,127
10,663,150
'Ιταλία
3,501,489
4,468,106
Γερμανία
8,365,677
8,557,141
Ηνωμεναι Πολιτειαι
3,754,273
2,468,060
Βέλγιον
2,234,510
2,360,533
Κάτω Χώραι
469,724
492,307
Αίγυπτος
276,299
298,885
Ρουμανία
241,713
269,495
'Ελβετία
354,392
183,080
Τύνις και Τρίπολις
142,404
250,217
Διάφοροι Έπικράτειαι 1,731,421
1,573,060
Σύνολον
116,041,594
119,406,007
Κατά
Si
τό 1891
155,514,982
140,359,674
ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΜΙΧΑΗΛ ΜΕΛΑΣ
Ο Μιχαήλ Μελάς εγεννήθη έν
Έρμουπόλει την 2 'Απριλίου 1833.
Ο πατήρ του Γεώργιος, ανήκων
εις ένα των δια-ρε-£στέρων οί'κο>ν
των Ιωαννίνων, έλαβε μερςς ένερ-
γόν -Ις την Φιλικήν Έταιρίαν,
îıs-
σωθη 2ε έκ των
iv
Κωνσταντινου-
^:λει σφαγών κατά την έναρξιν τής
ΐ-αναστάσεως, καταφυγών είς Ρωσ-
σ'αν, οπόθεν ΐιαρκ:ύντ;ς ετι τού
αγώνος κατήλθε·; εί; τήν 'Ελλάδα.
Ή μήτηρ του ήτ; θυγάτηρ
tij
ές
Αργυρΐ-Αάστρου Μιχαήλ Βασιλείου
**'! Ανεψιά -ού Άλεςάνδρου Βα-
σιλειου, των φίλων τού
Kopar.
Συμπλήρωσα? τάς εγκυκλίους —
5jîa,- ZZJ
·. Μιχ^λ Μίλάς ,νγ;γ.
καΑΐ,θη „ ίμ«ρι«ν στάδια συν^αιρισθείς μετά των πρεσβυτέρων
άθελων του. Ες α^των
i
πρωτ:τ:«;, Λέων Μελάς, ι όν5μαστό=
συγγραφεύς «3 «Γεροστάθη», εγκρ1τ5ς νομομαθής, ρήτω? έκ των ευ¬
φραδέστερων, έχρημάτισε δις υπουργός, άλλ' απεσύρθη τής πολιτικής
και «φωσιωθη κατά τα τελευταία τής ζωής του |— ,{. φ βελτίωσιν
τής παιδαγωγίας έν Ελλάΐι. Ό δευτ^ος Βασίλειος, ,αοαιτηθείς
του εμπορίου, εγκατεστάθη
r.cl
ετών είς Αθήνας, άπ56ίωσ= ^ το
67
1886, διαθέσας μέγα μέρος τής περιουσίας του πρός ί'δρυσιν Νηπια¬
γωγείων. Ό τρίτος, Κωνσταντίνος, άρχίσας τό στάδιον του ώς δικα¬
στής, επεδόθη επίσης είς τό εμπόριον και συνέγραψε μάλιστα τί «'Εμ¬
πορικόν Έγχειρίδιον», τού οποίου τρείς μέχρι τούδε εκδόσεις εχρησί¬
μευσαν πρός φωτισμόν και ποδηγέτησιν τής έμ.πορευΐμ,ένη; Ελληνικής
νεολαίας. 'Αλλά παραιτηθείς και ούτος τού εμπορικού έ-αγγελμ.ατο;,
ζή ιδιωτεύων έν Μασσαλία. Ακολουθών τό ~αράδειγμ.α των αδελφών
του, ούτε ό Μιχαήλ άφωσιώθη αποκλειστικώς είς τό έμ.πόριον. Ένω
ετι διηύθυνε τό έν Μασσαλία κατάστημα των «Αδελφών Μελά», ένη-
σ·/ολε;το έκε? είς τα τής τέχνης, οί δέ Γάλλοι έν μ,έσω των όποιων Ιζη,
έκτιμώντες τάς καλλιτεχνικά; γνώσεις και τόν υπέρ τού καλού ζήλον
του, άνηγόρευσαν αυτόν πρόεδρον τού έκΐΐ «Καλλιτεχνικού συλλόγου».
Παραίτησα; και
sjtc;
οριστικώς τό εμπορικόν στάδιον έγκατέλιπε την
ξένην κα'ι επιστρέψας εί; την πατρίδα εγκατεστάθη οικογενειακώς είς
Αθήνας τό 1874. "Εκτοτε ουδέποτε 5-αυσε λαμβάνων ενταύθα μ.έρ:;
ένεργόν εις παν ό,τι πατριο)τικϊν ή φιλανθρωπικόν. Μέλ;ς έ/, των δρα-
στηριωτέρων των κυριωτέρων συλλόγων κα'ι εταιριών,
~ps:
δέ και τή;
Εθνικής 'Αμύνης,
£-/pv;;j.aTtjîv
επι Ιτη πολλά ττρόΐδρΐς τή; Φιλεκ¬
παιδευτικής 'Εταιρίας. Κατά τό 1889 έςελέ"/θη πρόεδρο; τού Νομαρ¬
χιακού συμβουλίου. Κατά δε τάς προτελευταίας βουλευτικά; εκλογάς
(τής 1 'Οκτωβρίου 1890) ανεκηρύχθη βουλευτής, άλλ' ώς γνωστόν ή
εκλογή του εκείνη ήκυρώθη ϋ~ό τής Βουλής.
Δήμαρχος τής πρωτευούσης έςΥ/,ένθη κατά τό 1891.
68
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΡΕΤΣΙΝΑΣ
Ο νυν Δήμαρχος τού Πειραιώς
Θεόδωρος Ρετσίνας είνε έκ των ολί¬
γων, των σπανίων εκείνων ανδρών,
οίτινες διά τής βιομηχανίας άνεδεί-
χθησαν παρ' ημίν και οίτινες επίστευ¬
σαν επ' αυτήν.
Άνήρ των χειρών του,
self-made,
όπως θά έλεγεν ό Άγγλος, ό κ. θ.
Ρετσίνας, άνευ πόρων και ά'νευ προ¬
στασίας κατοιρθωσεν έν διαστήματι
εικοσαετίας νά καταστή εις των χρο>-
των, αν ϊγι ό πρώτος βιομήχανος τής
Ελλάδος και νά τεθή επί κεφαλής
επιχειρήσεως αντιζρΐσωττευούσης πολλά εκατομμύρια δραχμών. Μω-
ραίτης ευφυέστατος, δραστηριότατος, έπιχειρηματικώτατος εσκέφθη
μετά τού άδελφοΰ του κ. Άλεςάνδου Ρετσίνα, περί τό 1871, ότι ό
Πειραιεύς ηδύνατο νά καταστή βιομηχανική πόλις. Συνεζήτησε ποιον
είδος βιομηχανίας νά έκλέξν;, έταξείδευσεν επί τούτω είς Ευρώπην,
είδε τα βιομηχανικά καταστήματα, έμελέτησε τα διάφορα συστήματα
και επανελθών απεφάσισε νά ".δρύση νηματοποιεϊον επωφελούμενος τής
παραγωγής βάμβακος έν Λεβαδεία και τής γειτονίας τής Αιγύπτου.
Κατ' αρχάς ίδρυσεν εν νηματο-οιεϊον, είτα δεύτερον και πρό ολίγων
ετών ί'δρυσε και ύφαντουργεΐον κατασκευάζων τα περίφημα και γνω¬
στότατα καθ' όλην την 'Ελλάδα και Ανατολήν υφάσματα και έτοιμα
ενδύματα διά τόν λαόν, τα καλούμενα ρετσίνες.
'Ολίγον κατ' ολίγον ή εργασία του προεχώρησε και ήδη ομού μετά
τού αδελφού του κα'ι τού έν Πειραιεί πλουσίου κ. Χατζηλαζάρου κέ¬
κτηται πέντε μεγάλα εργοστάσια : Δυο νηματουργεία και τρία ϋφαν-
τουργεϊα, άπασχολών είς αυτά περί τάς 2000 γυναίκας και κοράσια
69
κα'ι χρομηθεύων ολόκληρον την Ελλάδα και μερίς τής Ανατολής μέ
τα προϊόντα αυτών.
Ό κ. Ρετσίνας πολλάκις τιμηθείς διά τής ψήφου των συμπολιτών
του ανεδείχθη τύπος δημάρχου φιλ&πόλιδος, άκαμάτω; μόχθων υπέρ
τής πόλεως τού Πειραιώς, ήν έπροίκισε διά πολλών χρησιμωτάτων
έργων, έφ ω κα'ι δικαίως απολαύει τής κοινής υπολήψεως /.α': άγά-ης.
Άγει τι πεντηκοστόν περίπου έτος τής ηλικίας.
ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗΣ ΚΟΝΤΟΓΟϊΡΗΣ
Ανήκει είς οικογένειαν διακε-
κριμένην κα'ι παλαιάν των ΙΙατρών,
έκ Κεφαλληνίας καταγομένην, και
•πρό τής επαναστάσεως έν Πάτραις
άκ οκατασταθεΐσαν.
Ό πάππος του Ανδρέας Κοντο-
γΐύρης ήτο Πρόξενος τής ΓΙρωσ-
σίας, Βαυαρίας και Αμερικής μέ-
ypı
του 1848 έν Πάτραις. Ό πατήρ
του Στυλιανός, διδάκτωρ τής Νομι¬
κής κα'ι Εφέτης έν Πάτραις μέχρι
τού 1883.
Ό κ. Αριστομένης Κοντογούρης
εγεννήθη τΐν Νοέμβριον τού 1842
έν Ιΐάτραις. Έςεπαιίεύθι; έν τοις
Γυμνασίοις Πατρών κα'ι Αθηνών.
Έφοίτησεν είς το έν Αθήναις Πανεπιστήμιον επι 3 ετη, και έ-
Βερολίνω και Παρισίοις, όπου έλαβε το δίπλωμα τού διδάκτορ
Νομικής. 'Επανήλθεν έν Ελλάδι τω 1868. Ήρχισε νά
Su
επιτυχώς, αλλ' άπό τού 1872 ανεμίχθη είς την πίλιτικήν. Ά
-
1873 μέχρι τΐύ 1890 έςελέγετο διαρκώς σχεδόν Βουλευτής τής
'ι 7 έν
ής

s
τού
έ-αρ-

70
/ία; Πατρών /.α: του Νομο3 Άχαιβήλιδο;. Τώ 1885 ανήλθεν
sic
το
αξίωμα
tîj
Ί'πβυργοΰ τής Δικαιοσύνης κα'ι -ρΐσωρινώς τής Παι¬
δείας, την 3' ανατεθείσαν αύτω άρ'/ήν διεχειρίσθη αξιοπρεπώς και
άμερΐλήπτως, είς μόνον τό συμφέρον τής πολιτείας αποβλέπων.
Τώ 1891 εξελέγη Δήμαρχο; ΙΙατρέων 2ιά πλειονοψηφίας 1632
ψήφων επί 7,500 ψηφοφορησάντων, ώς τοιούτΐ; δ' εργάζεται άκαμάτως
υπέρ των συμφερόντων τής πόλεως, απολαύων τής αγάπης χα'ι υπο¬
λήψεως των συμπολιτών του.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΡΟΠΙΝΑΣ
τον
έ'καστ
ληλ;
:στι;
τέρα
Εγεννήθη έκ πατρός Χίου, έγ-
κατζστάντος έν Σύρω μετά την κατα¬
στροφήν τής πατρίδος του κα'ι γενο¬
μένου έκ -ών πρώτων οικιστών τής
Ερμουπόλεως. Ό πατήρ του ένυμ-
3;ύθη κόρην έκ τής επίσης Χιακής
ζεριφανού; οικογενείας ΙΙαρ-αριά,
έξ ης απέκτησε τέσσαρας υιούς, Τι-
μολέοντα, Μιλτιάΐην, ΙΙαντολέοντα
•/.αί τόν νεώτερον Κωνσταντίνον, ου;
άπαντας έτιποθέτησεν άμα περατώ-
ιαντα; τάς γυμνασιακά; των σπου-
:α; παρά διαφόροις έκ των πρώτων
εμπορικών καταστήμάτων ώς πρώ-
ΰτ:αλλ(;λ;υ;, τ;ν μέν έν Βηρυττω, τόν δέ έν Μασσαλία, και
.■;ίτ;ν
i/
Αγγλία, όπου διενήργησαν κατόπιν ίδιον εμπόριον
:;. Εν Σύρω έμεινε μόνον ό μικρότερο; Κωνσταντίνος, υπάλ-
: -αρά τώ βυρσΐϊεψικω έργοστασίω 'Εμμανουήλ Σαλούστρου,
τ;σΐ/ έςειίμητε τάς άρετά; του, ώστε έξέδΐτο αύτω την θυγα-
t;j
εις γαμ;ν. Έν τω γάμω τούτω ό Κ. Τσιροπινάς υπήρξεν
71
άτυ·χής, διότι ή σύζυγος του απεβίωσεν είς νεαρωτάτην ηλικίαν, άφή-
τοργής
σασα αυτώ αυγατερα και ουο υιούς, εις ων την ανατροφήν μ:
επεδόθη. Άλλα τα πατρικά ταυτα καθήκοντα ουδόλως απέτρεψαν
αυτόν άπό τής αναπτύξεως των εργασιών τοϋ εργοστασίου τού -ενθϊροϋ
του, ας έν σμικρω χρονικώ 2ιαστήματι έδϊκαπλασίασε, άναΐϊίςας το
εργοστάσιον Σαλούστρου τό πρώτον τής Ανατολής βυρσοδεψεΐον, λόγω
τελειότητος κα'; παραγωγής, δι' όπερ και επανειλημμένως έβραβεύθη
εί'ς τε τάς Όλυμπιακάς και ξένας εκθέσεις. Κατά τό 1887 εξετέθη
τό πρώτον ώς υ-οψήφιος Δήμαρχος, άντι-αραταχθείς και νικήσας τόν
τέως άήττητον νομιζόμενον κολοσσόν Βαφειαδάκην. Τό οζύτερο'/ έςε-
λέγη δήμαρχος τω 1891. Ή δημαρχία του ένεκαίνισε περίοδον -ροό-
οου, διότι έκαλλώπισε την Σΰρον πολλα-/ώς, έπετέλεσεν έργα νέα ή
έπέρανεν ά'λλα ημιτελή. Μετά την εκλογήν του ώς Δημάρχου ό Κ.
Τσιροπινάς, εκλεγείς σύμβουλος έν τή Ελληνική Ατμοπλοία ειργά¬
σθη μετά των συναδέλφων του έκθύμως πρός άνόρθωΐιν των ο'ικονο-
μικών της, πλήν αργά πλέον, διότι ή Άτμο-λοία κολλά είς -ολλοϋς
όοείλουσα, απολέσασα δέ την πίστιν της, δεν ηδύνατο -λέον νά σταθή,
ούτω δ' επήλθεν ή κήρυξις είς πτώχευσιν τής Εταιρίας, καίτοι και
α!»τός ό κ. Βαφΐΐαδάκης, εκλεγείς έκ νέου σύμβουλος, ώς κα οί συγ¬
γενείς του, ήνώθησαν είς τάς ενεργείας των μετά τού κ. Τσιροπινά.
Τελευταίον σπουδαίον αγώνα άνέλαβεν ό κ. Τσιροπινάΐ -ήν άνασύ-
στασιν τής Ατμοπλοίας ΐιά κεφαλαίων Συριανών, σύνθημα Ιχων τό
«ή Έρμούπολις διά τής Έρμουπόλ=ως», όστις έλ-ίζίτα1. τή φιλοτιμώ
των κεφαλαιούχων συμπολιτών του συμ-ράξει νά
=J;î(.)0f(.
Ό Κωνσταντίνος Τσιροπινάς είνε ηλικίας ετών 46, αναστήματος
ύψηλού, χαρακτήρος σκεπτικού καί ήσυχου, όλιγόλογΐς, ΐιά ,ΐρα-χέων
απαντών, σταθμίζων τάς λέξεις και την βαρύτητα των τ:ρ'ιν τάς έκ-
φέργ;, έκ τού ήθους του δέ τού πράου και μετριόφρονΐς ο·.ΐ3-/_ΐρώς τις
δύναται νά μαντεύση τόν έπιχειρηματίαν βιομ.ή-χανον ν.α'ΐ άπιφασιστικόν
έμπορον.
72
ΙΩΑΝΝΗΣ Ε. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ
Εγεννήθη την 29 'Ιουλίου 1850
έκ πατρός Επαμ. Κρεστενίτου και
μητρός Καλλιόπης' Λ. Ζαρειφοπού-
λου. Διήκουσεν άπαντα τα μαθήματα
έν Αθήναις οπού διαρκώς διέμενε
κα'ι άχεπεράτωσε τάς σπουδάς του
είς την Νομικήν Επιστήμην.
Συνεχίζων οικογενειακάς παραδό¬
σεις εξετέθη είς τόν πολιτικόν αγώνα
κατά τό 1879 ώς υποψήφιος Δή¬
μαρχος, άλλ' απέτυχεν. Κατά τάς
εκλογάς τοϋ 1883 επέτυχε Δήμαρ¬
χος, αλλά κατά τό 1887 εγένετο
Βουλευτής τής ευρείας περιφερείας
TSÜ
Νομού Αχαίας κα'ι "ΗλιόΌς,
επίσης δέ κα'ι κατά τάς εκλογάς τοΰ
1890. Άλλα κατά τό 1891 επεβλήθη είς αυτόν παρά των συνδη¬
μοτών
t5'j
νά χαθεςτ, την θέσιν τοΰ Δημάρχου Λετρίνων και ανεδεί¬
χθη τοιούτος
îti
πλειοψηφίας 1000 ψήφων μεταξύ τεσσάρων χιλιάδων
ζερίπου ψηφ:φ:ρηβάντων. Δραστήριος έν τή διαχειρίσει τής ανατεθει¬
μένης αύτω αρχής κα'ι φιλότιμος, μερίμνων υπέρ των συμφερόντων
του δήμου του, ασχολείται ήδη νά ΐίσαγάγη έν τή πόλει Πύργου φω-
ταέρΐδν ή ηλεκτρικόν φως, ψηφισθέντος περί τούτου ειδικού Νόμου
τή είσηγήσει αυτού, χα; είς την εκτέλεσιν διαφόρων δημοτικών έργων,
άλλ' ή επελθούσα ΐ;ς —ι Δήμον καταστροφή τής σταφίδος έκ τής
νόσου
tïD
περονοσπόρου κα'ι ή έφετηνή ατυχία τοϋ προϊόντος ανέ¬
στειλε την εκτέλεσιν αυτών.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΟΠΑΛΗΣ
Εισ Ιγκριτον τού Βώλου ανήκων οικογένειαν εξελέγη τό πρώτΐν
νυν Δήμαρχος κατισχύσας τοϋ κ. Καρτάλη, όστις εθεωρείτο τέως
■πανίσχυρος έν Βόλω. Είνε νϊώτατος, ηλικίας μόλις 33 έτών.Έ—
eıî-
δασε δέ είς 'Εμπορικήν Σχολήν τής Μασσαλίας. Άφ' ότου ανήλθεν
βΐς τό άξίωμ.α τού Δημάρχου επέδειξε πολλήν δραστηριότητα, εργαζό¬
μενος υπέρ τού καλλωπισμού τής πόλεως και τής πληρώσεως
3ıa-
φόρων αναγκών αυτής. Έκ των πρώτων δ' είνε ί διά φωταερίου
•προσεχής φωτισμός των οίων, ή μεταφορά «φθόνων ύΐάτων, ή κατα¬
σκευή υπονόμων και ή ανέγερσις 5η;λ5τικο3 θεάτρου.
74
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΣ
ΛαΪΓ.ίι διαΐνπωόις ).
Τίνες νπτ,ρετονβι. ΙΙας Έλλην,
r,Ts>.
-χ; ϋπήκ,οο; του Βασι¬
λέως Γεωργίου Α' υποχρεούται νά υπηρέτηση στρατιωτικάς την
πατρίδα, και
ir,
αυτοπροσώπως, καθόσον τό σύστηυ.α. τής γενι/.ής
στρατολογία; ίέν
s—
t
-τρέττει αντικατάστασιν.
Ανάξιοι. Ό νόι/.ος θεωρεί Έλληνας τινχς αναξίους να φέρωσι τό
στευ-μχ και τό δπλον τ?,ς —χτρίοΐς ν. τοιούτοι ώς άνάξιΐι
iâv »jTpa-
τολογοϋνταΐ' είνε ο"έ
st it'
έγκλτιμα τι καταοΊκαιθέντες (ί*|λ. όσοι
ΑατεοΊκάσθ7)7αν είς θάνατον,
diijAa
η ουλακιιιν τουλάχιστον 5
Ιτών)- οί χαταίικασθίντες
iià
πλνιμυ.έληυ.α είς φυλάκισιν 1 — 5
«των συγχρόνως
Si
και είς στίρησιν των πολιτικών οΊκαιωμάτων.
Μεταζύ δμως των 5ύο τούτων κατηγοριών υπάρχει ή έξης διαφορά:
Ότι οί πρώτοι
«ive
καθ ' όλον αυτών τόν βίον ανάξιοι, ένώ οί δεύ¬
τεροι όσον χρόνον οΊαρκεϊ ή στίρησις των πολιτικών οΊκαιωματων.
JiUQXcia
ότρατολογίας. Ή στρατολογία, διαρκεί 30 έτη, «ΐιαι-
ριιται
Si
εί; 4 σταοΊα. Έν τω πρώτω σταίίω άνήκουσιν οί συα-
^λγιρώσο'.ντίς τό 21 έτος τή; ηλικία; των ούτοι ύζηρετοϋσι 2 έ*ττ)
iv
ενεργητική ϋπηθίσία. Έν τω
oV
-ιτέρω σταίίω είνε οί λεγόμενοι
έφεαροι, ήτοι οί περατώσαντε; τό πρώτον στάδιον. Ή οΊάρκειχ
του σταδίου τή; έφείρείχ; είνε 10 ετών. Κατ' αυτά οί έφεδροι υπο¬
χρεούνται να προσέρχωνται οσάκις ή Κυβέρνησις τους καλεί, είτε
χαριν γυμνασίων, είτε λόγω ττολέΐΛου κλπ. Έν τώ τρίτω σταο'ίω
ίίνε οί ί&νοφρονροί, ήτοι οί ττερχτώσαντε; και τό β' στάοΊον. Ή
διάρκεια του σταδίου τή; εθνοφρουρά; είνε οκτώ ε"τη. Κατ'αυτά οί
εθνοφρουροί εάν Ικραγή, πόλεαο; οφείλουσι καλούυενοι να προσέρχων¬
ται ύττό τας ση;;.αΐ7: Έν τω τεταρτω σταιΐίω είνε οί έφεδροι τής
ϊ&νοφρονρ&ς, ήτοι οί ιτερχτώσαντε; και τέ γ' στάδιον. Ή σΊάρ-
κεια τοϋ σταδίου τούτου είνε 10 έτη. Κατ' αυτά οί έφεδροι εθνο¬
φρουροί εάν
b
έχθρες εισέβαλεν ή απειλή να είσβχλη είς τό πατριον
έδαφος ύ-οχρεοΰνται καλούμενοι νά προσέλθωσιν ύ—ό τάς σημαίας
—ρός υπεράσπισιν τή: πχτρώχς γης.
Μητρώα αρρένων. Τα κατ ' έτος γεννώμενα άρρενα δηλούμενα
•j—
ό των γονέων είς τους ιερείς και υπό τούτων είς τους δηααρχου;
καταγράφονται είς βιβλία καλούμεν* ε'τήθια μητρώα αρρενων.
Σημειωτέον ότι πάντες οί κατά έτος τι γεννηθέντες θεωρούνται
γεννηθέντες ομ.οϋ κατά την α.' 'Ιανουαρίου τοϋ έτους εκείνου. Τα
ετήσια μητρωχ αναθεωρούνται κατά ΙΟετίχν (1899, 1909), /.χι
συνεχεία ενστάσεων των ενδιαφερομένων γονέων η άλλων οιωνδή¬
ποτε πολιτών σιορθοϋνται πάσαι αί άνακρίβειχι, προστιθει/.Ινων των
χχρχλειφθΕντων κχί σΊχγρχφομενων των αποθανόντων /.7τγ. είτα
ο"ε συγχωνευομένων των ετησίων μητρώων, ζ,χταρτίζετχι τό μ^-
τρωον
ofXKfTt'a?
Sı'
έ'κχστον
5r,;o.ov.
"Εγγραφα. Σημειωτέον ό'τι πάντα τα έγγραφα, οίον άναφορχί,
ενστάσεις, κλπ. οσχ γίνονται έ'νεκχ τοϋ στρατολογικού νόμου συν-
τάσσοντχι επί άπλοϋ χάρτου, ούχι
Si
επί γαρτοσήαου. Μόνον
Si
τα πιστοποιητι/.ά δημάρχων η άλλων άρχων, ίτινχ ή έκ.'Ϊίίουσχ
αρχή παρέχει γενικώς /.αί ούχι ο~ως χρησι·ο.εύσωσ·.ν αποκλειστικώς
ιΐιά στρατολογικόν σχ.ο-όν, ίέον νά γράφωντχι επί χαρτοσήμου
ίραχαών 2.
Μη εγγεγραμμένοι,
lia;
μη ών Ιγγεγρα;ο.υ.ένος έν τω αητρώω
αρρένων ίήαου τινός υφίσταται τα έζτ,ς μειονεκτήματα :
α' ) Δέν δύναται νά διορισθή εί; ούίεμίαν (ΐτιαοσίαν η ιΐηαο-
τικήν θέσιν άν
Si
τύχη ίιωρισ;ο.έν;; -αύετζι άνακαλυπτόιιενο;.
β' ) Δεν έχει ίικαίωι/.α ψήφου, ούοε εκλέγεται
dià
ψηφοφορίας
ιΐήααρχος, βουλευτής κλπ.
"Οστις
Si
έγγραφτ, βραδύτερον, ήτοι ιο.ετά την κανονικήν επο¬
χήν, καθ'ήν ενεγράφησαν οί συνηλικιώταί του. υποβάλλεται ε·.ς
76
■κάσας τάς υποχρεώσει;, είς άς υπεβλήθησαν
si
συνηλικιώταί του'
όθεν, εάν ούτοι υπηρέτησαν λ. χ. σΊετίαν, οφείλει και αύτάς να ύπη-
ρετήση ομοίως Μόνον $έ αφού συμπληρώση το 51 έτος απαλλάσ¬
σεται τής στρατολογίας.
Όστις δι δολίως κατώρθωσε νά μη έγγραφη είς το αητρωον, η
να έξαιρεθγί τί απαλλαγή τής στρατολογίας, τιμωρείται και σία
φυλακίσεως 1 ΐΑΤ,νός έως 1 έτους, έκτος, εννοείται, τής υπηρεσία;.
'ErtjOia
Στρατολογία. Κατ'έτος άπο 1—20 'Ιανουαρίου τοι¬
χοκολλούνται
ci
κατάλογοι των στρατευσίμων τοϋ αρξαμένου έτους.
Πας έχων άντίρρησιν ίυναται να ποιήση ενστασιν είς τόν είρηνο-
ο"ίκ,ην αί ενστάσεις υποβάλλονται μΕχρι 31 'Ιανουαρίου. Έπι-
τροπνι άτΐθτελΐυμέντ) έκ τοϋ νομάρχου, τοϋ προέο'ρΐυ των πρωτο-
ίικών και τοϋ αρχαιοτέρου πρωτοίΐΛΐυ, εκδικάζει τάς ενστάσεις
έντό; 20 ήμερων. Αί άπΐφάσεις 5ε τής επιτροπής είνε όριστικ,αί.
Ούτω καταρτίζεται ό ύτρατολογιχος κατάλογος τού έτους-εκείνου.
Έκ. τοϋ στρατολογικού τούτου καταλόγου λαμβάνονται οί στρα¬
τεύσιμοι, ίνα ΰπτιρίτήσωσιν επί οΊετίαν, εξαιρουμένων των ανικάνων,
των εχόντων λόγους απαλλαγής ύ αναβολής και των αια&εθίμων.
Ανίκανοι. Τοιούτοι είνε οί πάσχοντες νόσημα τι έκ των άπαριθ-
μου;Λ£νων έν τω Β. Δ. τής 10 Σεπτεμβρίου 1892' λ. χ. άπό χοι-
ράίας, στομακάκιην κλπ Έν τω Ί^ίω
Si
Διατάγματι απαριθ¬
μούνται άλλα τινά νοσήματα, άτινα καθιστώσι τους πάσχοντας έξ
αυτών ανικάνους μεν σΊ ' ΙνεργτητικΥΐν υπηρεσίαν, ικανούς όμως
Six
βοη&Ύ]τιχα$ υπηρεσίας. Έν τοις τελευταίιις τάσσονται και οί
έχοντες άνάσττιρ-α μΛκρότερον τοϋ 1 μέτρου και 56 εκατ. η περί¬
μετρον θώρακος στενωτεραν των 78 εκατοστών.
Σημειωτέον ότι οί ώ? ανίκανοι εξαιρούμενοι τής στρατολογίας
οΰίεν καταβαλλούσα είς το Δημόσιον.
Άπαλλααύόμενοι. Τού; μέν ανικάνους ο'έν δέχεται ή Πολιτεία,
και εάν έτι ΘΙλωσιν ούτοι να ύπηρετήσωσι. Τού; έχοντας ό'αω: λό¬
γον απαλλαγή: ίέν εξαιρεί. Ικτός εάν ζητήσωσι τούτο καί μάλι-
77
στα κατά τύπους ωρισμένους. Έν πρώτοις ας είπωμεν τίνες απαλ¬
λάσσονται.
α' ) Οί μοναχογνιοί, αλλ'
oy t
και οί θετοί, οΊότι τα θετά τέκνα,
ιΐεν λαμβάνονται ύπ'οψει έν τη στρατολογία, ώς ίέν λαι/.βάνινται
ϋπ' όψει κ,αί έν τη οΊαοΌχν) είς τό σικαίωΐλα της συντάξεως τΐϋ
γονεως.
β' ) Ό πρεσβύτερος υιός, είτε ε'χει γονείς είτε ο"εν έχει. Εάν
ιίε ό πρεσβύτερος είνε τυχόν τυφλός η ανίκανος πρός εργασίαν απαλ¬
λάσσεται ό επόμενο; υιός. Έν ελλείψει υίοϋ η γαμβρού απαλλάσ¬
σεται και ό μόνις εγγονός τί ό πρεσβύτερος των εγγόνων γυναικός
χήρας η γυναικός, τις ό άνήρ εκηρύχθη άφαντος.
γ' ) Ό έχων αδελφόν υπηρετούντα έν τω στρατω η τω ναυτικω
η οιχτελοϋντα έν άναβολ?) κατατάξεως, τί έκπαιιΐευόαενΐν έν ττί
σχολή των ευελπίδων τί των οΌκίμων.
ο ) Ό νέος, ού ό άοελφός απέθανεν έν τω ενεργώ στρατω τί
έτεθττ) είς άποταξιν τί άποστρατείαν οΊά σωματικάς βλάβας προξε-
ντ,θείσας έκ ττ,ς ύπτιρεσίας.
ε' ) Ό υπηρετήσας ίύο έ'ττ) ώς έθελοντγις.
ς-.' ) Οί Ευέλπιδες, οί Δόκιμοι και οί της σχολής των υπαξιωμα¬
τικών μαθηταί.
ζ' ) Οί κληρικοί πάσης θρησκείας ανεγνωρισμένης.
r,'
) Οί των ιερατικών σχολών μαθηταί κ,α.1 οί ττ,ς Θεολογίας
φοιτνιταί.
Σϊΐμειωτεον ότι αί άπαλλαγαί Ίσχύ:υσι μόνον έν καιρώ είρτινγις'
οΊότι έν πολέμω στρατολογούνται πάντες οί ανωτέρω.
Σημειωτέον προσέτι ότι οί των κατηγοριών ς —η' απαλλάσσον¬
ται υπό τόν σιωπηρόν όρον, ότι θά εξακολουθήσωσι τό στάίιόν των
άμα ό'μως τό διακόψωσι στρατολογούνται, ώς οί λοιποί στρατεύσιμοι.
Τί δέον νά πράττονν ; Διά νά απαλλαχθεί της στρατεύσεως
ö
έχων λόγον τινά έκ των ανωτέρω οφείλει να έπιο'ώστ) αναφοράν
πρός τό στρατολογικόν συμβούλιον τοϋ νομοϋ του. Ή αναφορά
•παραδίδεται είτε εί; τόν δήμαρχον, είτε κάλλιιν είς τον νομαρχών
(/.éypt
τής 1 Απριλίου ή και βραδύτερον, άλλα πριν η το στρα¬
τολογικόν συμβούλιον ενεργήση τάς κληρώσεις τοϋ δήμου, είς δν
ανήκει ό αναφερόμενος. Έν τή αναφορά δέον νά εκθέτη τόν λόγον.
δν επικαλείται πρός άπαλλαγήν, να έπισυνάπτη δε κ,αί πιστΐ-
■πΐΐητικόν, δι' ού ν' άπιδεικ,νύηται ό λόγος ούτος. Λ. χ. εάν είνε
μοναχογυιός, πιστοποιητικών τοϋ δηαάρχου εάν είνε
πιστοποιητικόν τής Ριζαρείΐυ τχολής κλπ Πλήν τ;ϋ
τικοϋ
Si
απαιτείται να έπισυναπτη και γραμματιΐν ταμείου, έμ-
ραΐν;ν ότι κατεθηκεν εί: ίνιμόσιόν τι ταμείον τό άντιΰϊμωμα ίηλ.
Soxy
100 (τί 50 άν είνε έκτων ΐΕαιρουμένων ώς αρφανών, η ύπη-
ρέτνιτεν ώ; εθελοντής ολιγώτερον τίίς οιετίας).
Ση^είωτείν ό'αως ότι τοϋ άντισηκώμχτος απαλλάσσονται εντε¬
λώς ΐΐ των κατηγοριών ε' —τι'.
Σημειωτέον ~ροσέτι, ότι τό άντισήκωμα αναλαμβάνεται υπό
τοϋ καταβαλόντος αυτό, εάν ή αίτησις του περί απαλλαγής
άπορριφθη. ΕΊ:
Si
τους μή εγκαίρως ζητούντας άπαλλαγήν, επι¬
τρέπει μεν ό νόμος να ζητήσωσι ταύτην κ,αί βραδύτερον, άλλα
τοίς επιβάλλει οιονεί πρόστιμον ίραχ. 100 εάν την ζητήσωσι
μένρι τής 1 Ό/ΐτωβρί;υ τοϋ έτους τής στρατεύσίως, δραχ.
Si
150
εάν την ζητήσωσι μετά την 1 'Οκτωβρίου.
'Λναβολή. Πλήν τής κατηγορίας των απαλλασσομένων υπάρχει
και ή των λαμβανόντων άναβοίήν στρατεύσεως, εάν ζητήσωσι
τοιαύτην έννοίΐται δτι και ή αναβολή ο'ίο'εται μόνον έν -/.αίρω
ειρήνης, ώ; ή απαλλαγή
Δίδεται
Si
είς τους Ιξής :
Είς τους δευτεροετείς τουλάχιστον φοιτητάς τοϋ εθνικού ή ξένου
•πανεπιστημίου, εί: τους δευτεροετείς μαθητάς τού σχολείου των
τεχνών, είς τ:υς ρ.αθητά: των διδασκαλείων και είς τους έν δημο¬
σία υπηρεσία δημοδιδασ/.αλΐυ;· /.αί τέλος είς τού; εσωτερικούς
μαθητάς των ςΐνων στρατιωτικών ή τεχνικών σχολών.
79
:
οί ανωτέρω
$éov
να έπι$ώΐωο·ιν αναφοράν είς το στρα¬
τολογικόν συμβούλιον, ώ; είπομεν και ΐιά τους ζητούντας άιτχλ-
λαγήν Ή αναφορά
issv
ομοίως να συνοδεύηται και άπό το
κατάλ/ηλον πιστοποιητικόν, ότι λ.
y.
φοιτώσιν είς το Ιΐανεπι-
«ττήμιον, είς την ίεΐνα τεχνικήν σχολήν κλπ. Οί τυγχάνοντε;
αναβολής ίέν πληρόνουν ούίέν άντισήκωμα.
Λια&εβιμοι. Και άφΐϋ Ικ των στρατευσίμων εκάστου έτους
άοαιρεθώσιν οί ανίκανοι και
ci
τυχόντες απαλλαγής η αναβολής,
και τότε (ΐέν στρατολογοϋνται πάντες
ci
άλλοι' ίιότι έξ αυτών
αφαιρούνται
ot
λεγόμενοι άια&εβιμοι' ούτοι
Si
είνε οί εξής :
α' ) Οϊ έγγαμοι (εκ τούτων προτιμώμενων των εχόντων τέκνα,
και έκ τούτων πάλιν των εχόντων τα πλείονα.) έκ τοϋ ετησίου
στρατολογικού ελέγχου' ουχί
Öj
/.ως πάντες, άλλα τόσοι, όσους
ήθελεν ορίσει ό υπουργός των Στρατιωτικών μέχρις αναλογίας
10 °/0 έκ τοϋ όλου αριθμού των στρατευσίμων εκάστου
ivıy.ou.
β' ) Όσοι [/.ένουιτιν. άφοΰ ληφθώσιν οί ορισθέντες, ί'να. ιτρατολο-
γηθώτιν έξ έ/.άιτου ο"ή;Λου ώττε εάν λ. χ. έν τώ στρατολογικω
ελέγχω τοϋ
oyijasu
Α είνε 252 νέοι
(j
/.ετά την άφαίρειιν των Ιγ-
γά;ο.ων κατά τα ανωτέρω) πρόκειται
Hi Six
τό έ'τος τουτο νά
στρατολογηθώτιν έκ τοϋ ίήαου μόνον 150, οί τελευταίοι 102
;ο.ένουιτι διαθέσιμοι.
Καλούνται
Si
ούτω, ίιότι επί ίύο έτη είνε είς την αιά&εβιν τοϋ
υπουργού των Στρατιωτικών, ό'ττις ίύνχται να τους καλή «ρός
άναπληρωσιν των κενών τοϋ Ινεργοϋ στρατού, είτε έ'νίκα θανάτων,
ε'ίτε ένεκα λιποταξιών, είτε οΊα τίνα άλλην αιτίαν.
Οί οα.θΕσΐ[Λ0! 5αως καταβάλλουίΐν άντισήκωμα
iv. Spty I
50,
άλλως στρατολογούνται. Εάν
Si
οιαρκούσης τής οιετίας στρατο-
λογηθώσι. λαΐλβανουσιν οπίσω ανάλογον αέρος έκ τοΰ άντιτη-
κώματος.
Χρόνος ενεργού νπηρεβίας. Οί πρός οΊετή υπηρεσίαν υπόχρεοι
όοείλουιι νά έαφανισθώσι την α,' 'Οκτωβρίου, όπως καταταχθώιιν.
80
"Υπηρετΐϋσι 5ε ολόκληρα τα
Suo
έτη. Άλλα κατά τους τελευ¬
ταίους 4 αήνας ό υπουργός των Στρατιωτικών ο"ύναται να χορΥΐγ^
υποχρεωτικά; άδειας ενός μηνός είς τους ύπηρετοϋντας, αρκεί" να
μή ύπερβαίνωσιν οί λαμβχν;ντες την τοιαύτην αοειαν τους 25 ο/ο
έξ Εκάστου σώματος.
Έχπρό&ΐβμ,οι — 'Ανυπόταχτοι. Αύστηραί ποιναί υπάρχουσι
κατά των μη εμφανιζομένων εγκαίρως, αί έξης : Όστις εμφανί¬
ζεται μ«τά την 3ν 'Οκτωβρίου υπηρετεί 1 μήνα. περισσότερον
των συνηλικιωτών του, καταβαλλει οέ και πρόστιμον ϊρ. 25.
Άν
Si
ή
jAY)
εμφάνισις τΐυ υπερέβη έν ειρήνη μεν τάς 15 ημέρας,
έν έπιστρατεία
Si
τάς 8 /.αί έν πολέμω τάς 3, κηρύσσεται άνυ—ό—
τακτΐς.
Ilôtç
ο"ε ανυπότακτος έν καιρώ μεν ειρήνης υπηρετεί προσ-
θίτως 3 μήνας, αν ή άνυποταξί* τΐυ ίέν υπερέβη τον μήνα, 6
(λήνας εάν οέν υπερέβη του? 3 μήνας, 9 μήνας εάν ίέν ύπίρέβη
τΐυς 6 μήνας και 1 ε"τ;ς εάν υπερέβη τους 6 μήνας. Έν ώρα ίέ
εκστρατείας ό άνυπότακτΐς τιμωρείται οΊά φυλακίσεως 1—2
ετών, κχί ίν ώρα ττ;λέμ,ου οιά φυλακίσεως 2—5 ετών.
Έκτος όμως των ποινών τούτων υφίστανται οί ανυπότακτοι
και τάς εξής ζηαίας :
Δέν δύνανται να οΊΐρισθώσιν εί; ουδεμίαν υπηρεσίαν δημοσίαν
η ίημοτικήν, άν 8ί είνε οιωρισμένιι παύονται. Διαγράφονται τοϋ
ΐχ,λογικοϋ καταλόγου. Δέν λχρ,βάνουσι οΊαβατήριον
Six
το εξωτε¬
ρικόν. Δεν λαμβάνουσι την μηνιαίαν υποχρεωτικήν άίειοιν, περί
ής είπομεν ανωτέρω. Έν καιρώ
Si
πολέμου τα ονόματα των τοι-
χΐκολλώνται εί; ίηιιόσιον μέρος τοϋ ίήμου των και μένουσι τοιχο-
κολλημεν* ίνόσω ό πόλεμ.5; οΊ*ρκεϊ, οιονεί πρός στιγματισμόν.
Ού μόνον
Si
οί
ôuTtig
κηρύσσονται ανυπότακτοι άλλα και οί
έφεδροι, και οί εθνοφρουροί, ό'τχν προσκαλούμενοι ο"εν έμφανίζωνται,
κηρύσσονται ομοίως ανυπότακτοι και τιμωρούνται
Six
παρομοίων
εί και ελαφρότερων πως ποινών.
Έζαγόραβις.
Ilàtoa
Ομω; πρόσθετος υπηρεσία δύναται νά Ιξα—
γορασθγ) υπό τοϋ υπόχρεου, καταβάλλοντος ο*ραχ. 50 οΊ ' έκαστον
ı/.rjvy.
πρ;σθΙτου υπηρεσίας. Άλλ' είς τους έν Ιπίστρα,τεία ή πολέμω
■/.ηρυχθέντα; ανυπότακτου; ίέν επιτρέπεται ή τοιαύτη έξαγόρασις·
έζαιρετικώς ό'αως είς τους ανυπότακτου; των ο"ύο έπιστρατειών
1880 και 1885 επετράπη ιΐια νόμου να Ιξαγοράζωστ την πρόσθί—
Τ5ν υπηρεσίαν καταβάλλοντες 30 ΐρ οι' έκαστον μήνχ υπη¬
ρεσίας.
Στρατολογικά βνμβονλια. Ή ετησία κλήρωσις των στρατευ¬
σίμων ενεργείται υπο των στρατολογικών συμβουλίων έν εκάστω
v:ulö
συγκροτείται ϊοΊ;ν τοιούτον συμβούλιον, αποτελούμενον έκ >5ύο
αξιωματικών (ών είς υγειονομικό;), έκ τοϋ οΊίυθυντοϋ τΐϋ στρατο-
λΐγικ,οϋ γραφείου τοϋ
vsttsü,
έκ τού οιευθυντοΰ της νομαρχίας κχί
ι/, τΐϋ αρχαιοτέρου πρωτοίίκΐυ.
Αί εργασίαι των συμβουλίων άρχονται την 1 Άπριλίΐυ και
—ερατΐϋνται την 30 'Ιουνίου, οιαρκοϋσι οηλ. 3 μήνας. Τα συμβού¬
λια, περιερχομένη (ΐιαιίΐχικώ; τΐύς οήμους τοϋ οίκιίου νομοϋ, καταρ-
τίζΐυσι κλήρους ους θέτιυσιν έν κληρωτίοΊ" οί κλήροι είνε τόσοι όσοι
οί τίϋ ο'ή'Λΐυ στρατεύσιμοι οί έν τω μητρώω των αρρενων. Έκα¬
στος στρατεύσιμος προσερχόαενΐς την ωρισμένην ήαεραν εξάγει ένα.
/.λήριν, λ. χ. 8, 25, 92, 1 κλιτ. άναλόγω; δί τού άριθι/^ϋ δν έκα¬
στος έζήγαγί, καταγράφονται είς ΐοΊον κατάλογον. 'Εάν τίνες στρα-
τεύσιμΐΐ είνε απόντες, έξαγ;υσι τους κλήρους άντ' αυτών οί γονείς
η συγγενείς, έν ελλείψει $ε και τούτων ό ίήν.αρχος, όστις είνε ιξά-
παντςς παρών. Κατόπιν τό συμβούλιον λαμβάνει ύπ' όψει τάς αιτή¬
σεις των ένσΊα,φίριίΑενων, όρίζει§τούς ανικάνους, και τους έχοντας
λόγον ά—αλλαγής ή αναβολής.
Τάς αποφάσεις των συμβουλίων τοιχοκολλουμένας πρός γνώσιν
δύναται να έφεσιβαλη πί; ένσΊαφερόμενΐ; έντος 20 ήμερων άφ' ής
έτοιχοκΐλλήθησαν. Τάς εφέσεις διαβιβάζει ό είρηνΐο'ίΐΐης ιίς τον
οκ.αστικόν σύμβουλον, επιτροπή
Si
αποτελούμενη έκ τούτου, έκ
τ;ϋ αρχαιοτέρου εφέτου Αθηνών, και έκ τίϋ επί τής στρατολογίας
6
82
ταηι/.αταρχου τού Ύπουργ. των Στρατιωτικών αποφασίζει οριστι¬
κώς επί των εφέσεων.
Σημείωσε ότι οί λόγω ανικανότατος σωματικής ,,ητοϋντες να
έξχιρεθώσιν, οφείλουσι νά έμφχνισθώσιν είς το στρατολ, συμβουλιον,
ϊνα τους Ιξετζσνι ό ιατρός. Άλλ'οσοι δέν Ιαφανισθώσιν εγκαίρως
δύνανται
uiv va
ζητήσωσι
va
έξετασθώσι άχι βραδύτερον υπο εκτά¬
κτου στρατ συμβουλίου, αλλ''ίνα έξχιρεθώσι δεν άρκεΐ πλέον ή
γνώμη μόνον του ιατρού, άλλ ' απαιτείται και ή ομόφωνος γνώμη
των λοιπών του συμβουλίου μελών υ.αλιστα εάν
û
τελευταίοι κρι¬
θώσιν ικανοί πρός στράτευσιν, υποβάλλονται πρός ποινήν, σΊότι άνευ
λόγου άπτ,σχόλτ,σαν τό συμβούλιον, είς 3 μηνών πρόσθετον υπηρε¬
σίαν και 25 βραχνών πρόστιμον.
j^_ _
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΝ ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΟΝ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ
Τό Στρατιωτικόν Σχολείον των Ευελπίδων συνεστήθη τό πρώ¬
τον επί του Κυβερνήτου της 'Ελλάδος ΚαποοΊστρίου έν Ναυπλίω
την 1 'Ιουλίου 1828. Έκ Ναυπλίΐυ μετηνεχθη ή έ'ίρχ του Σχο-
λείΐυ εί; Αΐγιναν. εκείθεν
8t
είς Πειραια, οπού έκτοτε διαμένει έν
οίκήΐΛχτι του Δημοσίου
'Οργανωτής αύτοϋ υπήρξεν ό Γάλλο: λοχαγός τοϋ πυροβολικού
Πωζιέ
(Pauzié).
Κατά την τελευταίαν πενταετών έγένοντΐ σπουίαΐαι έ/.παι-
δευτικχί μεταρρυθμίσεις, δι' ών εξασφαλίζεται ή απρόσκοπτος ν.α
επωφελής εκπαιδευτική λειτουργία τοϋ σχολείου.
_τατιο*τιχή μα&ητών. Άπό τής συστάσεως τοϋ σχολείου ( 1
'Ιουλίου 1828) μέχρι 12 Σεπτεμβρίου 1892, ήτοι είς διάστημα
64 ετών εισήλθον μαθηταί έν Ολω 983, έξ ών εξήλθον 544 είς
τα διαφορά σώματα τοΰ στρατοϋ, 329 παρητήθησαν, απεβίωσαν
83
η άπεβλήθησα,ν κ-αί 110 έφοίτων -ήν 12 Σεπτεμβρίου 1892 είς
το Σχολείον.
Προβόντα
XQog
εΐβαγωγήν. Έν τω στρατιωτικά) σχολίίω των
Ευελπίδων είνε «ΐεκτοί πρός κατάταξιν μόνον υπήκοοι Έλ7,ηνες
υπό τους εξής ό'ρους :
i
) Να (όσιν εγγεγραμμένοι είς τα μητρώα των άρρΐνων ώς
άγοντες ηλικίαν ΐ-ΐικροτερχν των 18 ετών συαπεπληρωμένων.
2) Να έχωσιν απολυτήριον Γυμνασίΐυ.
3) Νά έχωσι οΊαγωγήν άνεπίληπτον.
4) Να εκρίθησαν ικανοί υπό τής ανωτάτης υγειονομική: Έπι-
τρΐπης.
Οί καταταιΐσόΐΛενΐΐ λαμβάνονται κατά σειράν ικανότατος
iv.
των επιτυχόντων είς τόν πρός τουτο γινόμενον οΊαγωνισμόν Ιιτί
των εξής μαθημάτων: α') επί τής ελληνικής γλώσσας, ιίς τού;
ο'ισ'ασκΐΐ-'.Ινςυς έν τοίς γυμνχσίοις "Ελληνας συγγραφείς πεζούς και
Τϊ5ΐ7)τάς· β' ) επί τής γαλλικής γλώσσης, ελευθέραν (Λίτάφρασιν έξ
αυτής ίίς την ελληνικήν γ' ) επί των μαθηματικών, είς ολό¬
κληρον την άριθμητικην και την γεωμετρίαν και την κ,ατωτεραν
άλγεβραν $' ) επί τής κοσμογρχφίας.
Ούίείς κρίνεται επιτυχών άν οέν λάβη κατά τόν ίιαγωνισΐΑον
τόν βαθμόν καλώς.
Οί μαθηταί κα,ταβάλλουν Ινιαυσίω; ίίίακτρα.. 800 ο"ραχμά;
■παλαιάς ήτοι 720 νέας πληρωι/ΐμένας κατά τριμηνίαν, και εφάπαξ
ίραχ. παλαιάς 1000 ήτοι 900 νέας.
Ή Ιν τω σχολείω έκπαίίευσις διαρκεί 5 ε"τη, ΐί επιτυγχάνοντες
Si
κχτά τάς απολυτηρίου: εξετάσεις κατατάσσονται ώς ανθυπο¬
λοχαγοί είς τα σΊάφορα. σώματα, τοΰ στρατοϋ.
'Μτηβία δαπάνη τον βχολείον. Κατ ' έτος δαπανώνται
Six
τάς
ανάγκας τοϋ Σχολείου, ήτοι [Λΐαθΐοοσίας αξιωματικών, στρατιω¬
τικών και πολιτικών καθηγητών και ίιο'ασκάλων. τροφΐοΌσίαν
ίϋελπίο'ων κτλ. ίραχ. 240,000 κατά τόν προϋπολογισμόν τον
84
1893, υπολογιζόμενων
iv
τώ προϋπολογισμώ 120 μαθητών.
Εισπράττονται ίέ -ιατ' έτος επί τί, βάσει τού υπάρχοντος αριθμόν
ααθητών περί τάς 98,000 σ"ρ7χ;./α:

νέον Κατάβτημα. Κατά τόν Σεπτέμβριον το
-j
έτους 1894
ή έ'ο'ρ* τοϋ Σχολείου πρόκειται νκ μετατεθτι είς 'Αθήνας, οπού
οίκοοΌμεΐτ» ; το νεον Κατάστημα, γορηγοϋντος τοϋ μεγάλου έν
Άλεξανίρεία ευεργέτου ομογενούς κ Γ Αβέρωφ Τό μέγιστον
τούτο Ατίριον, χωρητικότητος 250 μαθητών, οικοδομείται έν
άπόπτω ΘΙσει τοϋ πεδίου τού "Αρεις, παρά τον στρατώνα, τοϋ
ίππικοϋ αποτελείται ο*έ έκ τού Διοικητηρίου, κατέχοντος την
—ρό:ψιν, έκ των υπνωτηρίων θζ'/αυων, Ιλ των μελετητηρίων και
των αιθουσών οΊίασκαλίας, έκ θαλαμών εστιατορίων και όιασκε-
ίασεως, έκ τοϋ νοσΐκομείου, χημείου, σταύλιυ κτλ Πάντα τα
οικοδομήματα ταύτα είνε εΰρυχωρότατα και ρυθμού άπλοϋ και
αρρενωπού, συμφώνου προς τόν προορισμόν τοϋ κτιρίου Έπειοη,
ο"ε ό πέριξ χώρο: και
ci
λόφοι πρόκειται να ίασωθώσι, τό Άβί-
ρώφειον κτίριΐν θα καταστή έν των μεγαλοπρεπέστερων έξ όσων
κοσμούβι τάς Αθήνας
Ή μέχρι τούο'ε ίαπάνη υπερέβη τό 1,000,000, υπολογίζεται
ο"ε ότι μΕχρι της εντελούς άποπερατώσεως αυτού θα ο"απανηθώσι
περί τάς 1,200,000
ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ
(Νόμος ΑΡΝ~' της 27 Μαρτίου 1884, Β. Δ. της 19 'Απριλίου 1884,
Β. Δ. της 6 Αύγουστον 1884, Νόμος ΑΤΝΒ' της 12 Φεβρουαρίου
1886, Β. Λ. της 4 'Ιουλίου 1886, Νόμος ΒΙΙΖ' της 21 Αυγούστου
1892, Β. Δ. της 14 'Ιουλίου 18921
Σκοπός της σχολής ταύτης, έίρευούσης έν Πειραιεί η εντός πολε¬
μικού πλοίου, είνε ή έκπαίο*4υσις νεανιών ό'πως κατατα/θώιπν ώς
85
άςκιψ.ατικ,οί είς το πολεαι/.όν ναυτικόν. "Ινα εισέλθη
Ttç
είς την σχο¬
λήν
iéov
νά είνε εγγεγραμμένος έν τω μητρώω των αρρενων, (ελ¬
λείψει ληξιαρχικής ιΐηλώσεως)
f
/.ε ηλικίαν τα πολύ 16 ετών συιιπε-
πληρωίΑΕνων, να έχη περατώση εύοΌκίμω; την
[i'
γυμναστικήν τάξιν,
νά είνε οιαγωγης άνεπιλήπτου, να χίτηΟ-7) ή κχταταξίς του υπό του
γονεως η κηΐε;ο.όνο:, να κριθ-7) σωματικάς ίχχνόςύπό της Άνωτάτνι;
'Υγειονομικές 'Επιτροπής τοϋ Στρχτ;ϋ, νά επιτύχη έν ταίς έςετά-
;εσιν. Όταν οί εξεταζόμενοι είνε πλείονες
r,
δσοι ι/.Ιλλουσι νά είιελ-
θωσιν είς την σνο7.νιν, προτιαώνται κατά σειράν οί μάλλον βύίοκι-
μνΐσαντες. Αί εξετάσεις είνε γρατττχί και προφορικαί είς τα Ιξγ-,ς
μαθγιματα : Έλληνικνιν (αττικούς συγγραφίϊς) κχί γα7.λικΥ)ν, Άριθ-
υ.ν,τι*ήν μετά προόδων και λογαρίθμων, Γεωμετρίας 4 βιβλία, μέρος
Άλγεβρας, Γεωγραφίαν. Οί γινώσκοντες και άλλας ξένας γλώσ¬
σας, τλήν της γαλλικ,τ,ς, εξετάζονται και είς ταύτας, εάν ίηλώ-
cojt
τουτο εγκαίρως. Ή έν αύταΐς
Si
βαθμολογία των ίύνατχι νά
έ~ι5ρα ν) επί τοϋ γενικοϋ αποτελέσματος των εξετάσεων. Κυριώ-
τατον μάθημα θεωρούνται τα μαθηματικά. Τα σ'ιο'ακτρχ είνε 1000
ο*ραχα,αί κατ' έτος και 500 εφ' άπαξ κατά την εισαγωγήν οι' εν¬
δύματα, βιβλία, κλπ., άτινα χορηγεί τό ίηαόσιον, προς
Si
και
^ραχ. 100
Six
φθοράς και 'ζημίας κατά τα 4 έ'τη της φοιτήσεω;
τοϋ μαθητού. Οί εϋίοκίμως ύποσταντες απολυτήριον εξέτασιν κατα¬
τάσσονται έν τώ πολεμικω ναυτικω με τόν βαθΐΛθν σημαιοφόρου
(ρ.ισθ. 110 $ρ.),
si Si
εκάστοτε σ"ύο πρώτοι των άριστευόντων
αποστέλλονται πρό; πληρεστέραν σπουίην είς ξένους στόλους, «ίη-
αοσίοις άναλώρ.ασιν, αν ή υπηρεσία τό έπιτρεπη.
86
Ο ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΣ
Τη προτασει της συσταθείσης υπό τού αχτχ το 1881 υπουργόν
των Ναυτικών κ Γ Μπούμπουλη, τριμελούς επιτροπής έκ Γαλ¬
έων αξιωματικών, απεφασίσθη την 16 'Απριλίου 1881 ή ανέ¬
γερσις μονίμου πολεμικού ναυστάθμου επί της νήσου Σαλαμίνος
και επί τη; θέσεως 'Αράπη. Οί λόγοι οί προκαλέσαντες την μετα¬
φοράν τού μονίμου ναυστάθμου έκ Πόρου είς Σαλαμίνα ήσαν λόγοι
/.αθαρώς στρατηγικής ανάγκης Διότι ό κόλπος τής Σαλαμίνος έκ.
γερούς μέν των Αθηνών α"ύνχται νά υπερασπισθή είς ίκανάς απο¬
στάσεις, ίυναμένας νά παρακωλύσωσι ποέσαν απόπειραν αποβα¬
τικές- ε"τι
8i
και βομβαρδισμού κατά τή; πρωτευούσης- έκ, μέρους.
των Μεγάρων ή υπεράσπισις τάς αύτάς ίΰναται νά πχρέχν) εγγυή¬
σεις, ούτως άπαν τό εμπορικόν ναυτικόν δύναται ασφαλώς νά
καταφυγή είς τον κόλπον τής 'Ελευσίνος εγγύτατα των Αθηνών
κείμενη;. Οί λόγοι ούτοι προεκάλεσαν την ανέγερσιν τοΰ νχυ-
σταθΐΛθυ είς την Σαλαμίνα, τοϋ ^ηαοτικ,οϋ συμβουλίου Σαλαμίνος
χορηγήσαντος πρός τουτο την θέσιν Άράπην
Ό 'Λράπης κείται ει; τό ένο"ότερον τοϋ σχηματιζόμενου λιμένος,
επί γραφικής όντως ΘΙσεως, έξ ής πελώριος βράχος προκύπτων υπεν¬
θυμίζει [/.εγάλως τόν βράχον τής Γιβραλτάρης πρός πάντας τους
παραπλίύσαντας τα παραλία Ικεΐνα Έν τη θέτει ταύτη ξηρ^ και
άο*ένδ*ρω, ήγέρθησαν πάντα τα χρήσιμα ίιά την υπηρεσίαν κτίρια,
συμπληροϋνται ήβη ταυτα μετά τινος δαως νωχελείας περί την
εκτέλεσιν Έν τούτοις ίντός τής δωδεκαετίας καθ' ήν λειτουργεί
ό ναύσταθμος έν Σαλαμίνι, τό υ.έρος έ^εϊνο έ"λαβεν όψιν βιομηχα¬
νικής ή μάλλον ναυπηγικής πολίχνης τής Γαλλίας Τόσαι οικίαι
έγειρόμινχι. νέαι μή προσβληθεΐσαι ακόμη άπό τόν καπνόν των
87
εργοστασίων, παρέχουσιν εϋάρεστον και λευκ,αζουσχν όψιν, Ινώ έξ
άλλου τα συνεργεία κ,αί τα εργοστάσια, οί νεώσοικο·. κ,αί αί σχολαί,
και ολη ή λοιχή σειρά των οίκ,οσΌμ-ημάτων τή; πολυποίκιλου έργα-
-ϊία; τοϋ ναυστάθμου, παράγουσιν εύαρεστοτίραν εντύπωσιν είς τον
θεατήν, ην ιΐέν δύναται να μείωση τό αΰχμηρόν τοϋ 1ο*άφΐυς.
Έκεΐ καθ' όλην την έκτασιν τής γραμμής βλέπει τις ανθρώπους
Εργαζομένους, μετά τάξεως, ιΐραστηριότητο; και άγχινοία;, Ινώ έν
τή θαλασσή πλοία. κομψά, λέμβοι /.αί άτμάκατοι αΊασνίζουσι τον
λιμένα κ,αί είς υ,ακράν λευκήν γραμμήν τα τορπιλλΐβόλα σκάφνι
λικνιζόυ,ενα γεννώσι (Λυστικας Ιλπίοας είς τόν Έλλνινχ 6πισχ.=πτγ)ν.
'Επί τής α.ϋττ,ς γρχ[Α|λή:, Ιν τη ζνιρΧ ΰψΐϋντχι χι σχολαί τής
ΰ—ΐβρυχίΐυ άι/.ύνγ)ς, ένθ*. παρασκευάζονται οί τορπ[λλν)ταί. Αί
σχολχί αυτα>. αποτελούνται Ι/, της ανωτέρας σχολής των τορπιλ—
λνιτών, τής σχολής τής ζπό σταθν.οϋ αμύνης, τής σχολής τής κινη¬
τή; αμύνης και τής σχολής των μηχανικών τΐρπ-.λλητών, έν ταίς
ϋπΐίχις άπό τίνων Ιτών γίνεται συστηματική κχί επιστημονική
Ι/.παίο'ευσις των ναυτικών ΐΐς τόν χετριτίλόν τοϋ φοβεροϋ τούτου
όπλου, τοϋ συνάίοντο; πλειότερον παντός άλλου με τάς ναυτικάς
παραδόσεις τ;ϋ *Έθν;υ: ;-».ας και τόν ριψοκίνο'υνΐν χαρακτήρα των
ναυτών
axe
Αίΐτη είνε ή άπΐψις τοϋ ναυστάθαου άπό τής θαλάσσης, ώ: την
il8y.
πρωίαν τινά, ότε έπεσ/.ίφθην τούτον. Ή άτμά/.χτος ή »λετα-
οΐρουσά αε επλησίασε την πρΐκυααίαν τοϋ διευθυντηρίου ;ο.ετά
Ό.'.κρόν
Si
έπεσκεφθην τόν οΊευθυντην τοϋ ναυστάθμου κ. Κιυτσού-
ζ-ον, εί; τό ωραίον αΰτοϋ ΙνσΊαίτημα, ύψιύμενον Ιπί τοϋ ίεξιιύ
[ίρχχίΐνο; τοϋ λιυιέν:ς κχί κυ/.λούμενον άπό αχταίχ; αποπείρας
/.ηπαρίΐυ. "Ο φιλόφρων άνηρ μαθών τον σκοπόν τή; επισκέψεως
μου
>j.z
εχορήγησεν ώ; συνΐίΐύς ούο έκ των μάλλον εΰπαι^εύτων
αξιωματικών τού ναυτ·.κοϋ μας τού; κ. κ Άγγελον 'Αναστασίου
το
ο
Μ
ο
Μ
m
Ζ
σ
ε
ο
Ζ
Ζ

ζ
S
ill
3
90
ΛΟ.Ί Κ. Ραφτόπουλον, 'ίνα μοί έπισείξωσι τα διάφορα τμήματα.
του ναυστάθμου, Ιξηγούντές μοί την λειτουργίαν ταύτην

πρώτον οικοδόμημα όπερ γειτνιάζει μ έ το διοικητήριον του
ναυστάθμου είνε τα γραφεί* και τα ενδιαιτήματα των αξιωμα¬
τικών κάτωθεν των οποίων είνε οί ναυτώνε:. Το τμήμα, τουτο τοϋ
ναυστάθμου είνε τα χείρκττον.
To
οικοδόμημα ΐΐνε άπλουν εγέ¬
νετο δε χωρί; να εφαρμοσθή ουδέν σύστημα της οικοδομικής υγιει¬
νής. Οΰτε αφθονίαν αερισμού έχει. οΰτε φωτός δαψίλειαν Διά¬
δρομοι σκοτεινοί τα περιθεουσι και ατμόσφαιρα βαρεία ώς νά έκ.-
χέεται έν αύτω ή βαρεία πνοή λέβητας οΐνοπνίυματοποιείου. Την
αυτήν κατάστχσιν παρουσιάζουσι και των αξιωματικών τα οοψ-α-
τια. Στενά και ταυτα, μή έχοντα οΰτε τα ά-αραίτητα έπιπλα,
οΰτε εν τραπέζιον, ούτε εν γραφειον, οΰτε νιπτήρα ακόμη, φαί¬
νονται μάλλον ώς κελλία σωφρονίστηρίου η ώς κατοικίαι αξιωμα¬
τικών. Ιδιαιτεραν αίθουσαν
8iv
έχουσιν οί αξιωματικοί τ;ϋ ναυ¬
στάθμου, οΰτε άναγνωστήριον, οϋτε άλλο τι Ιντευκτήριον, άλλα
και ούτοι εύρίσκουσι καταφύγιον έ'ξω τοϋ περιβόλου είς τα μικρά
παντοπωλεία, ίνθα οΊέρχονται τάς ώρας τής σχολής των 'Υπο
την ετϊίψιν ταύτην υστερεί ΐύσιωοώς ό ημέτερος ναύσταθαος, ρ.ϊ)
παρέχων την ελαχίστην άνεσιν και ψυχαγωγίαν προ; τους
Sx'
όλης τής ήιιέρας κοπιάζοντας έν τή έπιπόνω εργασία των χ^ρας
Τα συνεργεία ευτυχώς αλλάζουν την όψιν τοϋ ναυστάθμου Την
άλγεινην εντύπωσιν την όποιαν πρΐςενεΐ ή επίσκεψις των ένόΐΛ'.-
τηαάτων των ναυτών εξαλείφουν τα εργοστάσια αναθέτοντα εύζ-
ρΐστως τον έπιΤΛΕπτην. Πάντοτε ό άνθρωπος έξ ένστικτου ενδια¬
φέρεται
5ıi
την εργασίαν κ,αί αν είνε άκόαη νωθρότατος και άν
ΐεν ειργάσθη ουδέποτε «κόμη. Αί ύψηλαί καμινοι και τα μεγάλα
εργοστάσια γαργαλίζουσι την ΰπολανθάνουσχν έν τω όργανισίλώ
τοΰ ανθρώπου τάσιν τής εργασία: την έκ. πλημμελούς ανατροφής
παραμίλτ,θεΐσαν Είς ίμε. ίοιαιτίραν έυ.ποιοϋσιν αγαλλίασιν ταυτα
καθ' δσον παιοΊόθεν θερρ,ην έ'τρεφα στοργήν προς τα μεγάλα έργο-
91
στασια τα δίδοντα /.άπω; ίοδίαν τής μ.εγαλουργία; του άνθρωπου.
Τα εργοστάσια δέ του ναυστάθμου, λειτουργούντα ώς έκ τή; φύ¬
σεως των Ιργατών, μετά στρατιωτική; τάξεως και πειθαρχίας δέν
έχουσι την άκαταστασίαν /.αί την άνακρίβειαν των κοινών ελλη¬
νικών εργοστασίων.
Κατά τα τελευταία ταυτα έτη πολλαί εγένοντο προοδευτικοί
αεταβολαί είς τα συνεργεία. Μία έκ των νεωτέρων μεταρρυθμί¬
σεων αυτού είνε ό καταρτισμό; τελείου πλέον λεβητοποιείου, όπερ
αε τα προστεθεντ* πρό τινο; |Ληχανή;./.ατα εγένετο εν των τελειό¬
τερων είς τό είίός του. Σήμερον έν αύτω δύνανται να κα/τασκευα-
σθώσι οϊου δήποτε μεγέθους και τύπου λέβητες. Είς τό λεβητο-
ποιεϊον τουτο προσετέθη έν μέγα. κα,ρφωτήριον, είς τό όποιον λει-
τουργοϋσιν ύδρχυλικαί τρυπάνχι, σ"ιά των οποίων είς μόνο; άν¬
θρωπο; δύναται να κατασκευάσ·/) τριακοσίας όπα; την ημέραν, ένω
προηγουμένως αόλις είκοσιν ήούνατο νά παρασκευάσγι τοιαύτας.
Ή ιΐιάτρησι; των οπών τούτων γινομένη άλλοτε σΊά τής χειρός
Ιπί παχύτατων ελασμάτων, εγίνετο όλως οιόλου ατελής, οΊό κατα¬
σκευή πλήρους λΐβητος /.αθίστατο απολύτω; άίύνατος. Σή^εοον έν
τω λεβητοποιείω τοϋ ναυστάθμου δύνανται νά έπισκευάζωνται και
νά /.ατασκευάζωνται έκ. νέου οί λέβητες των ήαετερων πλοίων,
άτινα, ^ιά την παρααικράν βλάβην άπεστΐλλοντο άλλοτε είς εΰρω-
πα'.ν.ά ναυπηγεία πρό; έπιοΊόρθωσιν
Η λειτουργία του ϋιΐροπιεστικ.ου καρφωτηρίου εκτελείται λίαν
περιέργως άτμοιζ-ηχανή μικρών διαστάσεων
jttvst
-αβολόν τ>. όίοαυ-
λικών κυλίνδρων, οί όποϊΐι κπορρ;φώσιν ΰιϊωρ Ι/- τής ΰιΐχταποθή-
■/.ης και οΊοχετεύουσι τουτο είς άγγεΐον "ισχυρών παρειών, μέχρις ού
ίιά τής πιέσεως ανέλθη ή θλίψις άνω των 3000 λίτρων. Έκ τοϋ
ΐΰτως πεπιεσμένου ΰίατος, 7>ααβανει την δύναμιν το ύο"ραυλικόν
/.αρφωτήριον. Πλέον των πεντήκοντα άνο"ρών εργάζονται είςτό οΊχ-
αΐρισι/.α τουτο των συνΐργείων, άλλ' έν άνάγκγι δύναται νά δι—
πλασιάσγι και τριπλχσιάση ακόμη τόν αριθμόν των έργχτών.
Παρά τό λεβητοποιεΐον εύρίσκίται το Ιφαρμοστήριον περιλαμ¬
βάνον πάντα τα εργαλεία πρός κατασκευήν πλήρ:υς μηχανή;. Το
μάλλον αξιοσημείωτον έν τω τμήματι τούτω είνε μέγας τόρνος, οά
κυλίνδρων μεγάλων ιΐιαμέτρων πρός τόρνευτιν. Το έργαλείον τουτο
πρό ετών πολλών υπάρχων έν τω ναυστάθμω μόλις προ τριετία;
ετέθη είς ενέργειαν. 'Ατυχώ; ομω; αλλά χρησιμώτατα εργαλεία,
ών ή αξία υπερβαίνον τό 1,000,000 αφέθησαν είς άχρηστείαν και
κατεστράφησαν ή$η τα πλείστα.
Αμέσως μετά τό έοαρμοστήριον ευρίσκεται τό σκΐηρουργεΐον, εϋρύ-
τατον έργ:στάσιΐν πολλούς άχασχολΐϋν εργάτας. Τό σιίτιρίυργεΐον
τουτο είνε καλώς αναντιρρήτως ο*ι».τεταγμένον, άλλ'έχει πλείστας
ελλείψεις -αρε;Α7::οΊζ:ύσας την πλήρνι έ/.—λήρωσιν τΐϋ σκοποϋ του.
Ό έττισκίφθίίς μεγάλα εύρω-αι/.ά σιίηριυργικά εργοστάσια σια-
κρίνει
ày
-έσω: την ττενιχρότητα τοϋ σιο"τιρΐυργείΐυ του ήΐΛετίριυ ναυ-
«ΐτάθμΐυ. Λείπει έξ αϋτΐΰ ολη
l/teivv) r,
μεγάλη πΐ'.χ.ιλία των ερ¬
γαλείων, οι'ών έλαττουται ή ανάγκη των χειρών και ίέν καθί¬
σταται τόσον έΐΐτίμΐχθΐς ή εργασία τοϋ έρνάτιυ. Ώς έκ τούτου με¬
γάλα έργα έν τώ τμήματι τούτω οέν δύνανται να κατασκευασθώ»?!.
Έν —ρώτοις οέν βλέπει τι; οΰοαμιϋ τάς απαραιτήτου; άτμοσφύ-
ρα: Εί; όλόκληρςν σιοηρΐυργεϊΐν ναυστάθμου μία αόνιν τοιαύτη
υπάρχει, και αυτή
Si
ούτε μεγάλη είνε. οΰτε τόσον βαρεί* ώστε
νά καταστή ίυνατή ή κατίργασία σιίήρων μεγάλων διαστάσεων.
Εί; βιομηχανικά; πόλει; τής Ευρώπη; και τα πενιχρότίρα των σι-
ίηρΐυργείων έχουσιν είκοσαττλ.ασίου μεγέθους και βαρου; άτμοσφύ-
ρα;. εί; 0*5 του; ναυστάθμου; βλέπει τις τεραστίων διαστάσεων τοι¬
αύτας, λειτουργούσα; μετ'απίστευτου ευκολίας. Έν Κρεζώ οπού
κατασκευάζονται οί θώρχκε; των μεγίστων θωρηκτών, υπάρχει άτ-
μόσφυρα,
r,v
κινεί ίεκαπενταετέ; παιίίον, και ή; τό βάρος υπερ¬
βαίνει τους 100 τόννους ήτοι τα; 80,000 οκάδας. 'Γπό την τερα¬
στίαν οε ταύτην σουραν οί εργάται παίζοντε; θέτουσι τα λίπτο-
κάρυα των και τα θρχύουσι. Τόσον εϋαίσθητον και απλή; κινήσεως
93
ατίχάννιμα είνε ό κολοσσός εκείνος Άνευ τοιαύτης σφύρας καθίστα¬
ται αδύνατος ή κατασκευή μεγάλων έργων. Παρ' ημίν βεβαίως με¬
γάλα ε'ργα δέν κατασκευάζονται "Ισως ούτε μικράς άταακάτου;
ο έν ειαεθα είς θέσιν να ναυπτηγήσωμεν. Έν τούτοις άν ύπήργον τα
ιι.έσα έπαρκ,ή το τμήμα τουτο τοΰ ναυστάθμου θά ηδύνατο να κατα¬
στή πρότυπον μεγάλου σιδηρουργικού εργοστασίου, διότι ούτε ή έρ-
γατικότνις λείπει άπό τους τεχνίτας μας, οΰτε ή αντίληψις και ή
νΐ7ΐ[Α0βύνγ). Ή εξάσκησις ήτις λείπει δύναται εντός ελαχίστου χρο-
νικοΰ διαστήματος νά άποκτΐηθ^. 'Υπάρχει ο" ελπίς ότι δέν θ' άρ-
γήσγι ό ναύσταθμος ν' άιτοκτήσ·») σιονιρουργεΐον άξιΐν καθ' οίΧχ τοϋ
μεγάλου αΰτοϋ προορισμού.
Είς ασυγκρίτως κρείσσονα θέσιν τοϋ σιδτιρουργείΐυ ευρίσκεται τό
χυτήριον. Αί ιο.ίτραι πρό άρκετοϋ χρόνου κατασκευασθεϊσαι λει-
τουργοϋσι σγιιιερΐν μετά δύο υψηλών καμίνων, δυναμένων να τγ,-
ζωσι πλέον των τεσσαράκιντα τόννων σιδήρου. Ή ττ,ξις τοΰ σιδήρου
ενεργείται δι ' αέρος διοχετευόμενου υπό δύο ισχυρών ανεμιστήρων,
κινουμένων υ.ετά καταπλτικτικης ταχύτητος εντός των ΰψτιλών
καμίνων, διευκολυνόντων ούτω την καϋσιν τοϋ άνθρακος και κ,ατ'
ακολουθίαν έπιφέροντος
tyjv
ττ,ξιν τοΰ σιδιήριυ, μεταφερομένου ϋι'
ισχυρών βαρούλκων κινουμένων μγ)χανικώς καθ ' όλην τήν έκ-ταιπν
τοΰ χυτηρίου. Δια τοϋ νέου τούτου χυτηρίου ό ναύσταθμος άπέ-
κτ-ησεν ού μόνον τό τελειότερον των έν τη "Ανατολή υπαρχόντων,
άλ7,ά και έν έκ των τελειότερων της Δύσεως. Τουτο συμπληροί δΐΐΐ-
α.έρισμα ιδιαίτερον πρός άποξήροινσιν των προτύπων, και τούτων δέ
όπως και παντός άλλου ν) μεταφορά γίνεται σιδηροδρομικώς.
Ού μακράν τοΰ τμήματος τούτου ευρίσκεται τό ίστιοποιεΐον και
τό ναυπηγεΐον. Τοϋ πρώτου παρήλθε πλέον ή εποχή. "Αλλοτε είς
-ήν ποιτ,τικνιν εποχήν τοΰ ναυτικοΰ μας, τό τμήμα τουτο ήτο ή
ψυχή τοϋ ναυστάθμου, σήμερον ιύρίσκεται είς αυτόν ώς ιστορική μό¬
νον άνάμνησις. Ό ατμός παραγκώνισε τό κυριωδέστερον άλλοτε
τμήμα τοϋ ναυστάθμου και τό κατέστησε μόλις επικουρικόν. Ή
94
έργασίχ των ιστίων σήμερον είνε μικρά κ*ί λίαν περιωρισμένην, είς οε
τό μέλλον ίεν είνε απίθανον να εκλείψη ολοσχερώς. Έν τούτοις οεν
παύει ιτερικλίΐον όλην την ναυτικόν ποίησιν τό τμήμα τουτο, έν
τω μέσω της πρακτικής, σιίηροβιομηχάνου κινήσεως τοϋ ημετέ¬
ρου ναυστάθμου Βεβαίως και αυτά τα σιδηρά και άτμήρη άντικεί-
αενα έχουσι την ποίησιν των Κάθε πράγμα και αυτό το ιτεζό-
τερον άκόαη τό περιβάλλει αϋ'τη. άλλα ή ιστιοφόρος ναυτι¬
λία περικλείει όλην την ίόξαν, και όλας τάς γλυκυτέρας ανα¬
μνήσεις τβΰ ναυτικού βίου τής ΈλλάοΌς, διά τουτο 5'ίσως ευρίσκε¬
ται έν τω τμνιματι τούτω άνηρτνιμένος ό μελανός κΕλης τοϋ ναυάρ¬
χου Μιαούλγ), τόν όποιον μετά ιδιαιτέρας αγάπης προσβλέπιυσι
μελαγχολικοί οί γέροντες εργάται, οΐτινες υπήρξαν άλλοτε ναύται
τοϋ ιστιοφόρου στόλου μας και οΐτινες ίν τω τμήματι τούτω κ,ατα-
νχλίσκουσι τάς τελευταίας τοϋ βίου των ημέρας.
Τοϋ ναυπηγείου επίσης ή εργασία. 6ΐνε λίαν περιωρισμέν·»]. Μόνον
λέμβοι κατασκευάζονται, τίποτε άλλο.
"Εξωθεν -ών τμημάτων τούτων βλέπει τις έκπληκτος τάς άτμο-
ρ,ηχα,νάς τού Νεωλκ,είου, η άκριβεστερΐν ειπείν των έρειτίίων του
Νεωλκείου. καθ" όσον τοιούτον σήμερον δέν υφίσταται. Έ/τίσθΥ,
μέν ινα. χρησιμοττΐΐηθή, άλλ' άττΐυ.εινίν έκ,εΐ ίρείπιΐν και ή ιστορία
αυτού οΊίάσκει μετά πόστις έπιττολαιότητΐς /.αί άααθείας
r
/.τε-
λούνται ενίοτε τα δημόσι* έργα. Ά; ίιηγηθώ[Α£ν την ιστορίαν ταύ¬
την,
o"ıOTt
είνε αρκετά περίεργος. Κατά τό 1882 τό νεωλκείον τοϋτ:
κατεσκευάσθη παραγγελθέν εί; τα γαλλικά ναυπηγεία. Μετά τρία
ε'τη εγένετο
si*se'su.vı
τοϋ κεκλιι/.ένΐυ έπιπέίου, άλλ ' Ιγενετί έττί
τόπου εντελώς ακαταλλήλου. Οί μηχανικοί ίέν έλαβον τόν κόπον
να εξετάσωσι τροηγουμένως αν τό έδαφος τού πυθμενΐς τής 6α.λάσ-
σ-η; είνε κατεργάσιμον, ώστε έκβαθυνόαενον να παρουσιάζη αρκετόν
βάθος Οπως προσεγγίζουν τα άνελκυσθησόιιενα σκάφη. Ο'Λψίκ
τοιαύτη πρόνοια ελήφθη- αφήκαν νά κατασκευασθή πρώτον τό
οικοδόμημα, έστησαν τάς αηχανάς και τα εργαλεία και τέλο:
95
την κατασκευήν τής έν θχλασση έσχαρχς. Τότε όμως
παρετηρήθη δτι ή έκ,βαθυνσις καθίστατο αδύνατος, το έργον εγκα¬
τελείφθη /.αί 1,500,000 ο'ρ. άπωλέσθησαν μετ' αυτού. Βεβαίως
ή ιστορία, αυτή ο"έν είνε ουδόλως ευχάριστος, αλλ ' είνε ίττορία υ.τ,
άποσποψ Ενη
zrtc
περιγραφής του ναυστάθμου
Τό λαμπροτέραν σημείον τοϋ ήαετΕρΐυ ναυστάθμου είνε σήμερον
τα τι/.ήμα. τής ύπ;βρυχί;υ άι/.ύνης, όπερ οιευθύνει ό Βχσιλόπαι:
Γεώργιος Είς το τι/.ήμα. τουτο υπάγονται αί σχολαί της αμύνης.
Τας σ/ολάς ταύτας οιευθύνουσι ούο έκ των καλλίστων άζιωρ.α-
τικών, τήν μέν των επιθετικών τορπιλλών σΊευθύνει ό ναυπηγός κ
"Αγγελος 'Αναστασίου, την ίέ των αμυντικών τορπιλλών ό ΰπο-
πλοίαρχος κ. Κων Ραφτο'—ΐυλος Άΐλφότεροι έκιταιίευθεντες έν
Εύρώπγι ήσχολΥίθτισαν ε'ιίικώς είς το δπλον τοΰτΐ /.αί εγένοντο κάλ¬
λιστοι καθηγηταί των συσττΐΐ/.ατων και των χειρισμών των τΐρ-
■πτι7.7.ών, τ;ϋ σνιμαντικωτΕρίυ ίσως όπλου έν ταίς σ-Λ|Λερινα.ίς ναυ—
μαγίατς Έκ τΐϋ πρώτου τμγι.ιχατος τής υποβρυχίου αμύνης, εξαρ¬
τάται, ή σχολτ, τής κινητικής αμύνης Το τμήαα τουτο έχει τάς
αυτοκίνητους τορπίλλα;, τάς έ—ακΐντίσεις, τα έκσφενίονιστικά
μτ)νανγ)(/.ατα και τα ηλεκτρικά φώτα, ώς τακτικόν
8i
προβωπικόν
έχει είκοσι τεχνίτας και θερυ.αστάς, καταγινίμΙνους είς τήν σύν¬
θεσιν, άποσύνθεσιν και συντήρησιν τοϋ σηαειΐυ;Λένου ανωτέρω ύλι-
κίυ Απλή επίσκεψις των αποθηκών τούτων ο'ίο'ει άχ.ριβή ίοΊαν
τής επικρατούσης έν τώ τμήαατι τούτω «τάξεως Ή τάξις αυτή
ουχί ττρο πολλού επήλθε σΊότι οί οΊευθύνοντες κ*τ ' αρχάς ξένοι
άπεοείχθη έκ των ύστερων ότι λίαν ασυνείδητος σΊεχειρίζοντο τα
πολύτιμα ταυτα ύ/.ικά τού κράτους
'Από τάς άπΐθήκ,α: μεταβαίνει τις είς τήν αϊθΐυσαν των πχρα-
ϊόσεων, ένθα ά/.ολΐυθοϋσι τα ααθήαατα τής χρήσεως των τορπΐλ—
λών οί αξιωματικοί και οί μηχανικοί οί ΐιίασκό;ο.ενοι τα τή; χριή—
τέως τή; αυτοκινήτου τορπίλλης. Οί ίιο'χχθίντε; μέχρι τοϋο"ε
αξιωματικοί παρέχουσι τώρα την Ιλπίσ^α, ό'τι έχομεν γυμνασι/.ενον
προσωπικόν, σ"υνάμενον να ενεργήση άπροσκόχτω; έν οεσομεννι,
στιγμή. Ήρχισαν ούτως να σχη;/.ατίζωνται κάπως ειδικότητες έν
τώ ναυτικω, πράγμα προ μικρού άγνωστον παρ' ήυ.ΐν. Ή σηαερινή,
ναυτική επιστήμη υποδιαιρείται είς ειδικού; κλάδους, ου; ίεν έιίι-
ιΐάτκοντΐ έν τη σχολί)
ci
αξιωματικοί [/-ας, και τή;ο.ερΐν άκό;ο.:η &ν
ιΐέν έφχραΐσθ/ί το ΐίύστηαα. της άπιστολής των μάλλον εΰοοκίρ-ων
έκ τούτων είς ευρωπαϊκά ναυτικά οΝά να —αρασκευκσθώιιν είς
tcjç
κλάο'^υς εκείνους, ένθα ιδιαιτέραν έκαστος έχει κλίσιν, οΰοέιτΐτε
ftà
τταρασκίυασθώσιν ίΙοΊκότνιτες, αΐτινες θα συντελεσωσιν εί; την
άναοιοργανωσιν τ:ϋ
Yjy
-ετίρου ναυτικού.

"ΐεύτερΐν τμϊ)μ.α. των σχιλών το «ΐιΐικΐύμενον υπό τοϋ κ,.
ΡαυτΐΤΓθύλου, εί; δ υπάγονται αί μόνιμοι τΐρπίλλαι αί κΐινώ; άμυν-
τικαί λεγόαεναι εν τγ ναυτικ?, γλώσσνι Έν τω τμήαατι τιύτω

eptlau.êavîvTat
πάντα τα έξχρτήαχτχ των τςραιλλών, νίτιι οί
τορπιλλΐθΐται, αί Ϋιλεκτρικχί «τηΑχι /.χι τα κχλώοΊα, εξαρτώνται
"Ϊέ κχί χί
iÎ'js
σχ:λχί Ϋ) των υπαξιωματικών και ή των ναυτών.
'Αμφοτέρων των σχολών τούτων οί μαθηταί καταγίν;νται εί; τον
/ειρισι/.όν των άυ,υντικών τορπιλλών, έκΐΛανθάνοντε; τον τρόπον τής
έαφραξεως των στενών, των στομίων των λιμένων και παντό; έτε¬
ρου
jAÉpsuç,
δι'ΐΰ παρακωλύεται ό ε'ίσπλου; έχθρικοϋ στόλου. Οί
υζαξιωαατ'.κοί ούτοι και οί να,ϋται έπιβαίνουσι των τορττιλλοφόρων
σκα,φών κατηρτισαένοι όντες ίια την κίνησιν των τορπιλλοφόρων
σκαφών, απαιτούσαν «'ιδικάς γνώσεις, άς ίέν δύναται νά κατέχνι
~χς υπαξιωματικός και ναύτη;.
Μετά τοϋ τμήματος τούτου συνδέεται και άμεσον ίχει σχέσιν
τό τΐλήαα των τορπιλλοβόλων, άτινα έν μακροί λευκή γραμμή είνε
παρατεταγμένα τα μεν έν τή θαλάσσν) τα
èi
εντός των νεωσοίκων.
ΙγειροαΙνων είς τό κέντρον τοϋ λιμένος και έμπροσθεν τοϋ πρό τρι-
97
ετίας έγερθέντος ωραίου ναυτώνος, καθαρού πλήρους φωτός, μέ λου¬
τήρας, με βρύσεις και μ έ μαγειρεία. Οί νχυτώνες ούτοι εγένοντο
κατος τό γαλλικόν σύστημα, παρέχοντις πασάν άνεσιν είς τον
ναύτην.
Τα ημέτερα τορπιλλοβόλα, ανέρχονται ί'ις τριάκοντα και είνε
διαφόρων συστημάτων, ίκ τούτων έξ είνε γερμανικά, πέντε γαλ¬
λικά και εξ αγγλικά' τα λοιπά είνε οΊαφόρων προελεύσεων και συ¬
στημάτων. Ό ναυπηγός χ.. 'Αναστασίου λίαν φιλοφρόνως
jaot
επέ¬
δειξε τα τορπιλλοβόλχ, έξηγήσας μοί τό σύστημα, της ενεργείας
ώ; και τόν μηχανισμόν των τόν λεπτότατον και τελειότατον. Πρός
προφύλαξιν των τορπιλλοβόλων εγείρονται οί νεώσοικοι, ευρύτατα
παραπήγματα εντός των δποίων ανελκύονται τα τορπιλλοβόλα,
αί μεγάλαι λέμβοι, κανονιοφόροι τινές και άτμάκ,ατοι. Εντός αυ¬
τών ειοΌν τα τορπιλλοβόλα τού άγγλικοϋ συστήματος ίιάφορα
/.ατά τό σχΐίμα των λοιπών, μετ ' αυτών ο"έ ευρίσκονται αί περί¬
εργοι Ικεΐναι κανονιοφόροι, αί άγορασθεΐσαι ώς οΊαλυόμεναι είς τί-
ι/.άνια, άλλ"
awciiiyOeiffai
κατόπιν ώς στερούμεναι των πλεονεκτη¬
μάτων τούτων αί κανονιοφόροι αύται ήγοράσθησαν όπως χρησι-
|/.οποινιθωσιν είς ώρισμενΐυς κόλπους, μεταφερόμεναι επί κάρρων,
τα όποια ευρίσκονται άκόαγ) έν τω ναυστάθμω, έξωθεν των νεω-
σΐίκων. Τοιαύτα, πειράματα μεταφοράς πλοίων οια ξνιροίς εγένοντο
sv
Άαερικϊί και Ρωσσία άλλ' εναυάγησαν, των τεχνικών μέτρων
άπίίειχθΐντων όλως ανεπαρκών προς τόν σκ,ιπόν τούτον.
Πρό; συμπλήρωσιν της εικόνος τοϋ ναυστάθμου σπμειοϋμεν τό
ίξωθεν της γραΐΑ^ης συσταθέν ναυτικόν νοσοκΐμεϊον, ούτινος πρό
όλίγΐυ χΜυ.·η χρόνίυ έστερεΐτο ό ήι/.έτερος ναύσταθμος. "Αλλοτε οί
άσθενΐϋντες ναϋται μετεφερΐντο είς ΙΙειραια προς νοσηλείαν, ευτυχώς
τό κακόν τουτο πρΐελήφθη και υπάρχει πρόχειρον έν τ/) ύπηρεσίοι
τ;ϋ ναυστάθμου τό θεραπευτήριον. Ε'ίχ;ι/.εν και άλλοτε επισκεφθή
τόν ναύστχθυ,ον και όαολογοΰαεν ότι άπο πενταετίας παρατηρείται
αξιοσημείωτος πρόΐ^ος είς όλα τα τμήματα, άπό των συνεργείων
7
98
μίχρι των σχολών
xoù
τού πυροβολείου ένθα έχουσι τοποθετηθή τα
των διαφόρων συστημάτων τηλεβόλα Ή θέσις τοϋ ναυστάθμου
ίέν παρέχει πάσας τάς ευκολίας, άς απαιτεί συγκέντρωσις τοσού¬
του πληθυσμού μία.
Si
έκ των κυριωο'εστέρων ελλείψεων αυτού είνε
■ή τοϋ ίίατος και έτΙρα ή κα.τα.ναγκ.ο'.στικ,Υ) άσκ,ητεία των άνιίρών
τοϋ ναυστάθμου Αξιωματικοί, τεχνίται και ναύται ευρίσκονται
άπομεμονωμένοι τής λοιπής κοινωνίας, ένώ οε τοιαύτν)ν άπορ.ε|-».ο-
νωμένην ζωήν οΊάγουσιν έχουσι τα μειονέκτημα να μή θεωρήται υι
ύπτιρεσία των ώς θχλασσία. Τουτο είνε άίίκημα. το όποιον ο έν ου-
ναται βιβαίως να έξακολουθήσγ, επί μακρόν.
Θεοαοροσ Βελλιακιτησ
Ι
ΓΕΩΡΓΙΚΑΙ ΣΧΟΛΑΙ
Υπάρχουσι ούο Γεωργικαί Σχολαί, έν 'Αθήναις και έν Άιίι-
νίω της Θεσσαλίας
Το προσωπικόν έκαστης Σχολής σύγκειται ;
α' ) Έκ τού Διευθυντού φέροντος πτυχίον μιόός των έν τη Εσπε¬
ρία Γεωργικών Σχολών και έξχσκΥΐσα,ντος το επάγγελμα αΰτοΰ
«πι πέντε τουλάχιστον έτη.
β' ) Έξ ενός ύποοΊευθυντου, φέροντες έπισης πτυχίον μιας των
έν ττ, Εσπερία γεωργικών Σχολοιν
γ' ) Έξ ενός λογιστΐύ
8" ) Έξ οκτώ εργοδηγών, ητΐι άρχιζευγ-.του, ίενίροκόμου.
άρχικηπουροϋ, αμπελουργού, οινοποιού, ελαιοκόμ,ου, μηχανικού
(ξυλουργού κα,ί σιδηρουργού) φερόντων απάντων τούτων αυθεντικά
πιστοποιητικά πενταετούς εύοΌκίμου εξασκήσεως τοϋ επαγγέλματος
αυτών
Οί βΐυλόμενοι νά μαθητεύσωσιν εν τινι των Σχολών τούτων
99
•πρέπει να έχωσι κρασιν ύγιί κ,α.ί ισχυράν, απολυτήριων Ελληνικού
Σχολείου και ηλικίαν άπό 14—18 ετών. Είνε ο"έ αόνον τρόφιμοι
πληρώνοντες ίρ 360 κατ' έτος Ή οΊαφκειχ τής ίίισασκαλίας
είνε τριετής· είς τό τέλος ίε εκάστου έτους οί μαθητευόμενοι υπο¬
βάλλονται είς εξετάσεις επί πρΐβιβασμω και ν.ιτχ την τριετή
αυτών έν ττ> Σχολτ) φοίτησιν υφίστανται τα: απολυτηρίου: Ιζε—
τάσεις καθ ' άς οί έπιτυγχανοντις λαμβανΐυιϊιν απολυτήριον
Ή θ[θΌί.σκαλία είνε θεωρητική χ,αί έφτιρμοσμέννι· και ή μεν
εφαρμοσμένη ίιαρκ,εΐ 5 ώρα: κα.0' έκαστων ήαέραν, καθ'
xc
ζ'ι
μαθητευόμενοι, υπό την επίβλεψιν των έργίίηγών, έκτελοΰσιν ίίίαι:
χερσί πάσας τας γεωργικάς εργασία: της Σχολής- ή ο^έ θεωρητική
οΊ^ασκαλία, έκτελΐυμένη υπό του Διευθυντΐυ, ΤπιοΊευθυντου και
Λογιστοϋ, οΊαρκεϊ τρεις ώρας καθ' έκκττην Έν τί-, Γεωργικ·/,
Σχολή 'Αθηνών συνειτήθησαν και συο έιϊραι θεωρητικής οιοα-
σκαλίας, είς άς διορίζονται καθηγηταί
si
φέροντες πτυχίον
y.ià;
των έν τγ Έσπερίβ: Γεωργικών Σχολών.
ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟΝ
TÛN
ΒΙΟΜΗΧΑΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ
Σκοπός
aV'Tovf.
—Διδασκαλία.
Τό Σχολείον των Βιομηχάνων Τεχνών, αποτελούμενον έκ τριών
ί'ιίικών Σχΐ7>ών, τκοττεΐ την επιστημονικήν μόρφωσιν πολιτικών
αηχανικών και μηχανουργών παραλλήλως πρός τους αποφοιτώντας
έξ ανωτέρων τεχνικών τής Ευρώπης Σχολών, και πρακτικών γεω-
μετρών κ*ί εργοδηγών, οΐτινες είνε προωρισμένοι νά πληρώσωσι τα:
ανάγκας τοΰ προσωπικού τής υπηρεσίας των οηΐΛΐσίων έργων, των
μηχανικών κλαίων και τής γεωμετρικής υπηρεσίας ή ν ' άνταπο-
κριθώσιν είς τάς πολυετείς ανάγκας τής ιδιωτικής βιομηχανίας
100
To
Σχολείον των Βιομηχάνων Τεχνών περιλαμβάνει τας έξης
Σχολάς
Α' Την των πολιτικών μηχανικών.
Β' Την των μηχανουργών.
Γ Ι ην των γεωμετροιν και εργΐοηγων.
Α' ) Ή Σ^ολη των πολιτικών μηχανικών παρα¬
σκευάζει μηχανικούς οια τε τάς
$ηΐ7.οσίας και ίοΊωτικάς ανάγκας,
καταλλήλους πρός κατασκευήν ό-
5ών, γεφυρών, σιο'ηροο'ρόιο.ων,ύίρα.υ-
λικών έργων και ΐ'ικ.ΐα'ομών Ή οι-
ίασκαλία. είνε τετραετής, ϋ8χ-
c/.ıvTat
ο"έ τα έξης μαθήματα :
Έτος πρώτον.— 1. Άναλυτι-
κήν γεω«.ετρί*ν. 2 Ιΐίριγραφικ,ήν
γεωι/.ετρίαν μετ' έφαραογών. 3.
Στοιχειώδη μηχα,νικήν 4. Έπι-
χείομετρίαν μετ' εφαρμογών 5
Φυσικήν. 6. Χημ,είαν. 7. Τεχνι¬
κάς σχεοΊάιεις. 8. Όπλαακίαν
"Ετος δεύτερον. 1. Διχφβρικόν κα.ί δλΐκληρωτικον λογισμον. 2.
Χωροστάθμηιϊιν μετ' έφαρμιγών. 3. Οίκοο'ΐμικήν—περί οΊκ,ΐοΌΐΛη-
ίτίμων υλών. 4 ΌοΌποιιαν 5. Όρυκτολογίαν και Γεωλογίαν. 6.
θεωρητικήν μηχχνικήν. 7. 'Ιστορίαν της τέχνης 8. Τεχνικάς
σχεδιάσεις. 9. Όπλασκίαν.
"Ετος τρίτον.
İ.
'Εφηρμοσμένην μηχανικήν.—2. Γεφυροποιίαν.
3. Οικονομικήν. 4. Άρχιτεκτονικήν. 5. Μηχανολογίχν. 6. Δ*σο-
λογίαν. 7. Αίσθητικήν. 8. Τεχνικάς σχεδιάσεις. 9. Όπλασκίαν.
Έτος τέταρτον. 1 Λιμενικά έργα. 2. Σιίηροίρομικήν. 3. ΟΊ¬
Α. ΘΕΟΦΙΛΑΣ
Διευθυντής
toj
Πολυτεχνείου
101
κοδομικήν. 4. Άρχιτεκτονικήν. 5. Διοικητικόν δίκαιον και πολι¬
τικήν ο'ικονομίαν. 6. Λογιστικήν. 7. Τεχνικάς σχεδ'ΐάσίι;. 8.
Όπλασκίαν.
Β' ) Ή Σ^ολη των μηχανουργών σκοπόν έχει την
ro.op-
φωσιν των μελλόντων ν' άσχοληθώσιν είς τους διά τίς χρήσεως
των μηχανών διεξαγόμενους κλάδους τή; τε δημοσίας ύ-τηρεσίας
και τή; βιομηχανίας. Ή διδασκαλία είνε τετραετής, διδάσκονται
ίε τα έξης μαθήματα :
"Ετος πρώτον. 1. 'Αναλυτικών γεωυ-ετρίαν. 2. ΙΙεριγραφικήν
γεωυ.ετρίαν μετ' εφαρμογών. 3. ΣτοιχειώοΎ) μηχανι-Λήν. 4. Κα,τα-
μέτρν)7ΐν κτιρίων και μηχανών. _5. 'Ασκήσεις έν τώ σιίηρΐυργικω
εργοστασίω. 6. Χηαείαν. 7. Τεχνικάς σχεδιάσεις. 8. Όπλοκτκ,ίαν.
"Ετος δεύτερον. 1. Διαφΐρικον και όλοκληρωτικόν λογισμόν. 2.
θεωρητΐκνιν ανιχανικην. 3. Ο'ικοοΌμικνιν — περί οΊκιοΊμησίμων
υλών. 4. 'Ασκήσεις
iv
τω σιδηρουργικά) έργοστασίω. 5. Τεχνικάς
ιχεοΊάσεΐς. 6. Όπλασκίαν
"£rog
τρίτον. 1. 'Εφηρμοσμένην μηχανικήν. 2. Άτρ.ομηχανικήν
μετά συνθέσεων και »ινηι/.ατικην μηχανικήν. 3. ΟίκοσΌμικήν. 4.
Μηχανίλιγίαν μετά συνθέσεων. 5. Χημικήν τεχνολογίαν. 6. Άσκή-
σκεις έν τω σιίηρΐυργικω έργοστασίω. 7. Τεχνικάς σχεοΊάσεις. 8.
Όπλασκίαν.
"Erog
τέταρτον. 1. Σιδηρά έργα. γεφυρών και οΐκβόομ,ών 2.
Κατασκευήν ρ.ηχανών. 3. Μεταλλουργίαν τού σιοήρου. 4. 'Ασκή¬
σεις έν τω σιίηρουργικω έργοστασίω. 5. Τεχνικάς σχεοΊάσεις. 6
Όττλασκίαν.
V
) Ή
ïvo^wii
των γεωμετρών, εργοδηγών και
πρακτικών μηχανουργών σκΐπόν έχει νά παρασκευάση
ικανούς γεωμετρας, έργΐο'ηγούς και πρακτικούς μηχανουργούς διά τε
τάς δημοσίας /.αί τάς ιδιωτικά; ανάγκας. Ή διδασκαλία διαρκεί
102
δυο ήαισυ έτη, έξ ών τα δύο οί μαθηταί διδάσκονται στοιχειωδώς
τα ιίς τόν κλάδον, δν άκολΐυθοϋσι, αναγόμενα μαθήματα επί των
Ιξη: :
"Ëro?
πρώτον. 1 Μαθηματικά — συμπλήρωσις γνώσεων 2.
Στοιχειώδη μηχανικήν 3 Περιγραφικήν γεωι/.ετρίαν 4. Έττιπε-
δομετρίαν μετ' εφαρμογών ο Όδΐποιίαν. 6 Μηχανολεγίαν 7.
Οί/.ΐδομικήν—περί οικοδομήσιμων ύ7>ών 8 Τεχνικά: σχεδιάσεις.
9 'Ασκήσει: έν τω έργοστασίω. 10 Όχλασκίαν
"Etog
δεύτερον. 1 Χωρ5στα6ι/.ησιν κ.ετ ' έφαραογών 2 Κατα¬
μέτρησιν κτιρίων κχί αηχανών 3 ΓεφυρΐΧΐιίοί,ν. 4 ΟΊκΐθΌυ.ικνιν
5 Άτμομηχανικήν 6 Δχσολογίαν 7. Τεχνικά: σχεοιασίΐ: 8
Ασκήσεις έν τω έργοστασίω. 9 Όπλασκίαν.
Το τελευταίον εξάμηνον οί μαθηταί ασχολούνται
el:
πθ7/.τ'.κάς
ασκήσει: του κλάδου, εί: όν άνήκ,ιυσιν
.Μαθηταί, (ί^ολικόν έτος, ίξετάό'ετς.
Άπαντε: οί είς το Σχολείον των βιομηχάνων τεχνών 'ί,οιτώ
şive
τακτικοί μαθηταί
Έν ττ, Σχο7η των πίλίτικών μηχανικών χαί τν; των μηχα¬
νουργών κατατάσσονται :
χ ) Οί άπο του Προτύπου Λυκείου άποφοιτώντε: μαθηταί και
οί τί;: τρίτη: ταξεω: του στρατιωτικού σχΐ/.είου των Ευελπίδων
αετα -ρονιγουμενην έν τω Σχολείω των βιομηχάνων τεχνών οΌκι-
[ο.ασίαν
el:
τα τεχνικά [Λαθήαατα και είς τα: τεχνικά: σχεδιά¬
σεις, κνί
δ' ) Οί φέροντες απολυτήριον γυμνασίου τοϋ Κράτους μετά δΐ-
κιμασίαν έν μέν τω Προτύπω Λυκείω είς τα μαθήματα, άτινα, δέν
ήκροάσθησαν, έν δέ τω σχολείω των βιομηχάνων τεχνών είς τα
τεχνικά μαθήματα και εί: τάς σχεδιάσεις
Έν τή Σχολή των γεωμετρών και εργοδηγών κατατάσσονται
οί αποφοιτήσαντες έκ τή; πέμπτης τάξεως τοϋ Πρακτικού Λυκείου,
τί οί μή δυνάμενοι έκ των έν ταίς ε'ιδικαΐς ιχολαις εγγεγραμμένων
να Ιξακολουθήσωιτιν ανώτερα μαθήματα Κατατάσσονται Ιπίσης
και

αποφοιτήσαντες έκ τής δίυτίρας τάξεως γυμνασίου τοϋ
Κράτους, άφου ϋποστώσι δοκιμασίαν έν τω Λυκείω είς οσα μχθή-
■ο.ατα δεν ήκ,ροάσθησαν.
Τό σχολικόν έτος άρχεται την 1 Σεπτεμβρίου, τα δε μαθήματα
διαρκοϋσιν άνευ διακοπή; άπα τής 10 Σεπτεμβρίου μέχρι τής 10
Μαίου.
Αί εγγραφαί των μαθητών ενεργούνται εντός ίεκανιμέρου προ
τής ενάρξεως των ααθηαάτων τοϋ σχολικού έτους, αρχομένων τίιν
10 Σεπτεμβρίου και περατουμένων την 10 Μαίου.
Αί εξετάσεις, γινομέναι ίημοσία, άρχονται την 1 'Ιουνίου, άμα
Hi
τη λήξει αυτών κΐινοπΐΐοϋνται τα εξαγόμενα.
ΔΕν επιτρέπεται Ιξετατ'.; ααθητοϋ, ε'ίτε επαναληπτική, είτε
ϊι* οιονδήποτε λόγον άπουσιάσκντος άπό των εξετάσεων
Οί μή τυχόντες προβιβασμοϋ, η οί αή κριθΐντες άξιοι οιπλώ-
αατος, έχουσι δικαίωμα να ύποστώσ'.ν εξετάσεις και κ,ατα το
Ιπόμενον έτος, αένοντες είς την αυτήν τάξιν.
Οί οι; αποτυχόντες κατά τας εξετάσεις τάξεως τινος ίεν δύ¬
νανται να Ιξακολΐυθήΐίωιιν όντες ι/,αθηταί.
Οί αποτυχόντες κατά τας εξετάσεις τάξεως τινος τή: είοΊκής
ιχολής των πολιτικών μηχανικών δύνανται, εάν μεν ιινε ν.χθηταί
τοϋ πρώτου έτους, να μεταγραοώσιν είς την σχολήν των γεωμετρών
και εργοδηγών, εάν δέ τάξεως ανωτέρας, να λάβωσι δίπλωμα
γεωμέτρου η έργοδηγοϋ, άν ήθελον κριθή υπό τής εξεταστικής επι¬
τροπής άξιοι. Οί αποτυχόντες κατά τάς εξετάσεις τάξεως τινος
τής ειδικής σχολής των μηχανουργών δύνανται να μίταγραφώσιν
είς την σχολήν των γεωμετρών και εργοδηγών
Οί άποφοιτώντες ααθηταί υφίστανται εξετάσεις επί μόνων των
104
τού τελευταίου έτους μαθημάτων,
si
δ ' εύδοκιμήσαντες λαμβάνουσι
δίπλωμα της ο'ι/.είας σχολής. Έ* τούτων οί ανήκοντες είς τας
σχολάς των πολιτικών μηχανικών και των εργοδηγών δύνανται
να διορισθώσι μηχανικοί η εργοδηγοί κατά τάς διατάζεις των
σχετικών νόμων.
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΤΑΓΩΝ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ
Διά τού νόμου τής 13 Φεβρουαρίου 1893 ή 'Ελλάς προσεχώ-
ρησεν είς την διεθνή Συμφωνίαν την συνο^ολογηθεΐσαν έν Βιέννη
περί τής υπηρεσίας των ταχυδρομικών επιταγών κατά τον κ-ανο-
νισμόν τον γενόμενον δεκτόν υπό των συμφωνησασών χατα τουτο
Δυναι/.εων.
Αί Δυνάμεις αί ρπο.νχοϊ,Μ,. -^ συμφωνίας ταύτης «ΐνε αί
έ*ό>εναι: Γερμανία, Αργεντινή Δημοκρατία, Αυστροουγγαρία,
Βελγι9ν, Βραζιλία, Βουλγαρία, ΧΛή. Δημοχρατία της Κοστα-
ρίκας, Δανιμαρκία κκί Δανικαί άποικίαι. Αίγυπτος, Γαλλία κ*ί
Γαλλικαί άκοιχίαι, 'Ιταλία. Ισπανία, Δημοκρατία τής Λιβερίας.
Λουξε;,.β5υργον, Νορβηγία, Κάτω Χώραι καί Όλλανδικαί ά-οι-
χία,. ΡωίΛουνία, Σαλβαδώρ, Βασίλειον του Σιάμ, Σουηδία, Ελ¬
βετία, 'Ηγεμονία τής Τυνιδος, Τουρκία και Ουρουγουάη
^ Είς την Συμφωνίαν δύνατατ νά προσχώρηση /.αί οιαδήποτε
άλλη Δύναμις θελήση βραδύτερον
Ή υπηρεσία των τ«χυίρου.,κών επιταγών ;Λετα του εξωτερικού
εκανονίσθη ώς έπεται διά τοϋ περί τ6υτβυ Νό|Λ6υ „. του πρ·ς
ίκτέλεσ·.ν αυτοϋ Β Διατάγυ.ατ::
Ουδεμία ί-ταγη ίύνχτ3ιι νά ύπ£ρβ-
Tİ wo(j.v
τών 500
κων πραγματτκών
{J
-^ον -ροσεγγίζον εί: το σχετικόν νόμ-.σαα
ίκάστης χώρα: " '
105
Αί Ιπιταγαί πληρώνονται είς τόν κομιστνιν. τον δυναμβνον νά
όνομαση τον αποστολέα, και όφβίλοντα, άν είνε άγνωστος, νά άπο-
δείξη την ταυτότητα του οι' εγγράφων επισήμων, τι δια τής
βεβαιώσεως δύο γνωστών μαρτύρων
Είς ουδεμίαν εύθύντιν υπόκειται το δημόσιον επί τή (ίραδύτητι
της εξοφλήσεως των επιταγών η Ι—·» τί) πληρωμή αυτών είς πρό¬
σωπα έχοντα το αυτό όνομα και έπώνυ^.ον.
Mr,
δυναμένου τοϋ κομιστοϋ να βεβχιώστ, τΫ)ν εξόφλησιν
tyjc
επιταγής διά τής υπογραφής τΐυ, δύο μάρτυρες δμολογουμένω:
γνωστοί και παρόντες πιστοποιοϋσι
j
/ετκ τοϋ υπολόγου ταχυδρο¬
μικού υπαλλήλου την πλτηρωμγιν τής επιταγής· άλλ' όταν το
ποσόν αυτής ύπερβαίνγι τάς 50 δραχμάς, ή έξόφλνισι; γίνεται ενώ¬
πιον συμβολαιογράφου.
Τα ποσά των επιταγών, ών ή πληρωμή ο"έν εζητήθη υπό των
δικαιούχων, περιέρχονται
ele
τό οΎιμόσιΐν μετά πενταετίαν άπο
τής έΛ^όσεως αυτών.
Τα ποσά των επιταγών καταβάλλονται υπό των καταθετών
κ.αί άποοιοΌντχι είς τους κΐμιστάς είς χρυσόν Άλλα γίνονται
ίεκτά /.αί αργυρά νομίσματα. |'-έχρι δραχμών 10, /.έρματα δέ
αργυρά μέχρι δραχμών 4 και λεπτών 80 και χάλκινα
uiypc
/ε-
πτών 15.
Τα αυτά ίσχύουσι /.αί
s
—ί των κιταβο'λλομένων τελών των
επιταγών και των ειδοποιήσεων πληρωι/.ής
"Η /.υριότνι: των επιταγών δεν μεταβιβάζεται δι ' όπισθΐγρα-
φήσεως.
'Απαγορεύεται ή τηλεγραφική διαβίβχσίς επιταγών 'Αλλ'
ίπιτρΐπεται ή δι'ιδίας αναγγελία: ειδοποίησιν τοϋ πχρχλήπτου
περί τή; άφίξεω; επιταγή;
'Απαγορεύεται ή εκδοσις επιταγών πλέον τής ΐΑΐχς τή νύτή
ήμερα υπέρ τοϋ αΰτοϋ άπιστολέως πρός τον αυτόν κομιστήν
Αί πληρωμ,αί των επιταγών
iv
τώ Ισωτ»ρικώ γίνονται έν τοίς
106
T«yuipau.iKik
γραφείοις,
u-ovsv Hi
υπό Τ6ΐν γραφείων πρθί ά απευ¬
θύνονται
ΜΫ) πληρωθε'ισα πρός τόν Λ5μιστήν επιταγή δύναται να έξχρ-
* "Ι ι ι ·
γυρωθή παρά τοϋ γραφείου τής εκδόσεως, αδεία τής Γενικής Διευ¬
θύνσεως, αλλά τα εισπραχθέντα επί τή έ/Λόσει αυτής τΐλν) οέν
Η υπηρεσία των Εξωτερικών επιταγών ανατίθεται έτΐί του πα¬
ρόντος
sic
τα ταχυδρομικά γραφεία 'Αθηνών, ΙΙειραιώς, Σύρου,
Βόλιυ, Πατρών /.αί Κερκύρας
Ή έναρξις τής υπηρεσίας των επιταγών έγένίτο άπο 1 'Οκτω¬
βρίου, μεταξύ Έλ/.άδις, Γαλλία;
tvl
Βελγίου
ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΤΕΛΗ
Ή γνώσις του νόμου τούτου, περί οί τόσος "έγεινβ λόγος ότε πέρυσιν έψη-
ϊίζετο. είνε αναγκαιοτάτ-/] είς τους γονείς τους ε/οντας τέκνα έκπαιδευό-
αενα. Λ'.ό παραθέτομεν αυτόν έν πάσα;; ταίς λεπτομερείαις του
ΙΟΙς τέλος ο δοανι_«ών υπόκεινται :
Τα ενδεικτικά πρΐαγωγήί άπό τάξεως είς τάξιν ίημοσΐΰυ τ, ώς
ΐτΓ,μ:σίΐυ ανεγνωρισμένου Ελληνικού σχολείου *αί των αντιστοί¬
χων τάξεων των Λυκείων, τα αποδεικτικά των έν αυτοίς σπουδών
και τ' απολυτήρια των ο'ηαοτικών σχΐλείων
Αί αεταγραφαί άπό Έλλτ,νικοϋ σχολείου είς άλλο.
Κ4ς τέλος 10 ουα;Μΐών νχόκεινταΐί
Τα πρακτικά των εξετάσεων των έλ'λτινςοΊο'ασκ,αλων, τ' άπο-
ίεικτΐ/.ά των σπουδών και τα ενδεικτικά προαγωγή; άπό τάξεως
»ίς τάξιν ΰηιχΐσίΐυ τ, ώς «ΐτμοσίου ανεγνωρισμένου γυμνασίου τι
λυκείου
Αί εγγραφαί έν τώ βιβλίω των άβκτίισεων τοϋ ταμείου τής φυ-
τικής τοϋ Εθνικού Πανεπιστημίου
107
Αί αετεγγραφαί άττο γυμνασίου
sıç vujAvaeıov
Είς τέλος Ιί> δραχμών ίπόν.ιινται :
Τα απολυτήρια, των σγιαοιίων τί ώς σηαοσίων ανεγνωρισμένων
Ελληνικών σχολείων και των ανωτέρων ΙΙαρθενχγωγείων, τα απο¬
λυτήρια των "ΐκίατ/ίαλείων, τοϋ 'Αρσακείου και τή; Ριζαρείου
Σχολής.
Αί κατά το δεύτερον εξάμηνον τοϋ σχολικού έτους γινομέναι
εγγραφαί των μαθητών είς πάσας τας τάξεις των ίημοσίων 'Ελ¬
ληνικών σχολείων και τάς αντιστοίχου; τάζεις των Λυκείων.
Είς τέλος 20
ö«aruö>v
νπόκεινται :
Αί κ,ατα τό πρώτον εξάμηνον τοϋ σχολικού έτους γινομέναι
εγγραφαί των μαθητών εί; ~άτας τα; τάξει; των δημοσίων 'Ελ¬
ληνικών σχολείων και τα; αντιστοίχου; των λυκίίων.
Αί εγγραφαί εί; τα βιβλία των ασκήσεων έν τω φυσιολογικώ
έργαστηρίω, έν τω χηι/.είω του παθολογικού άνατοι/.είου και έν τω
άνατομ,είω τΐυ Έθνικΐϋ Πανεπιστημίου.
Είς τέλος
2S
δρακών αποβάλλονται
t
Τα ά~:σ"ει/.τικά των σπουδών τοίν φοιτητών του 'Εθνικού
Lia—
νεπιστηαίιυ και τ ' απολυτήρια των σ'ηαοσίων η ,'); δημοσίοιν
àve-
γνωρισμένων γυΐΛνασίων και των λυκείων.
Αί κατά τό ίεύτερον ί'ξάιιηνον γινομέναι εγγραφαί έν έκαστη,
τάξει των ίηυ.οιίων γυμνασίων και των λυκείων
Αί εγγραφαί έν τω βιβλίω των ασκήσεων τοϋ παθολογικού τα¬
μείου τοϋ Έθνικοϋ Πανεπιστηι/.ίου.
Είς τέλος 40 δρα^ιιών νπόκεινται
t
Αί κατά τό πρώτον εξάμηνον εγγραφαί έν Εκ,αττη ταξί', των
οηΐΛθσίων γυμνασίων /.αι λυκείων
Αί υπό των κοσμητόρων των σχολών τοϋ 'Εθνικού ΙΙανεπιστη-
αίου παρεχόμεναι ά^ειαι εί; τού; φοιτητας πρό; εξέτασιν αυτών
il;
τα γενικά μαθήαατα
108
υπόκεινται ».
Είς τέλος ίίθ
Τα διπλώματα, πτυχία και άποφοιτ-ητιόρια, τοϋ Έθνικοϋ Πανε¬
πιστημίου, τα οΊπλώματα, πτυχία η μαρτυρικά άποφοιτήσεως
τοΰ έν τω Μετσοβίίω Πολυτβχνείω αγγείου των βιομηχάνων τε¬
χνών και τα οΊπλώματ*
rt
πτυχία πασών των ξένων τεχνικών
βιομηχανικών και των άλλων σχολών πλήν των γεωργικών, όταν
γίν/ιται χρήσις αυτών
iv
τή ήΐΑείαπή ενώπιον αρχής.
Αί εγγραφαί είς τα βιβλία των ασκήσεων έν τω χνιμείω και έν
τφ φαρμακευτικω φροντιστηρίω τοϋ Έθνικ,οϋ Πανεπιστημίου.
Είς τέλος 60
ôparyàiv
ί-πόκϊΐντα» ι
Αί καθ' έξάμηνον θερινόχ ανανεώσει; τίίς έγγραφίί: των φοιτητών
τοϋ Πανεπισττ,αίου.
Κΐς τέλος 100 δοαχιιών νπόκεινται »
Αί εγγραφαί των φοιτητών είς τας σχολάς τοϋ 'Εθνικού Πανε¬
πιστημίου ·ίί είς το φαρμακευτικόν σχολεΐον αΰτοϋ, παια ανα¬
νέωσις έγγραφνίς
iv
άρχί; τοϋ χειμερινού εξαμήνου και αί μετέγ¬
γραφαν άπό σχολής είς σχολήν
Αί υπό των κοσμητόρων των σχολών τοΰ Έθνικοϋ Πανεπιστη¬
μίου παρεχόμεναι
asetat
πρός εξετάσεις επί πτυχίω έλλγινοοΊσ'α-
σκάλων και φαρμακοποιών, πρός Ιπαναληπτικάς ανακτορικά:
εξετάσεις, πρός πρακτικά; εξετάσει; των οΊ^ακτόρων τής ίατρικτ,ί
και τάς επί προαγωγή πρακτικά; εξετάσει; των οΊ^ακτόρων κου
τή; φιλοσοφικής σχολής.
Είς τέλος
ISO
δραχμών ί-πόκεινται
t
Αί υπό των οικείων κοσμητόρων παρεχόμεναι
âietat
πρός σΊ#α-
χτορικάς εξετάσει; των τελειοφοίτων τής φιλοσοφικής σχολής και
πρός εξετάσει; επί πτυχίω των τελειοφοίτων τή; θεολογική; σνολής
και τοϋ φαρμακευτικού σχολείου
109
Είς τέλος 280
ôpa;;utï>v
υπόκεινται :
Αί υπό των κοσμητόρων της νομικής και της Ιχτρικης
τοϋ Εθνικού Πανεπιστημίου παρεχόιχεναι άίειαι πρός
ρικάς εξετάσεις των τελειοφοίτων των σχο/ών τούτων
Ες τέλος -400 οοανηών νπόκεινται
t
Τα σΊπλώΐΑατα ξένων πανεπιστημίων η ξένων στρατιωτικών και
σχολών.
ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ
Ή κατάσταυις τοϋ 'Αστεροσκοπείου εικονίζεται ακριβώς Ιν τί)
εκθέσει τοϋ Διευθυντού αυτού κ
Δ. Αίγινήτου προς την Πρυτα-
νείαν τοϋ Εθνικού Πανεπιστημίου
Κατά ταύτην :
Έκ. των 8ύο έν αύτω τμημά¬
των, τοϋ άβτρονομιχον και τοϋ
μετεωρολογικού, το δεύτερον ώς
όλιγαρκέστερον και ίιά μικρόίν
μέσων ουνάμενον να εργασθή κ,αί
παραγάγν) σπουδαίους καρπούς,
Ιλειτούργησε καθ' ό'λιν το ετοΐ
τούτο τελείως κ.αί Ιφαμίλλως πρός
τα τής πρώτης τάξεως Μετεωρο-
σκοπειχ υπό τε την επΐψιν τοϋ
itetsü
και ποσού των παρατηρή¬
σεων ώς και υπό την των θεωρη¬
τικών ερευνών Το άστρονοι/.ικόν όμως τμήμα εχιν άπόλ,υτΐν άναγ-
ΑΙΓΙΝΗΤΗΣ

Toj
Άστεροσ/.οπε'Όυ.

110
κ.ην, 'ίνα λειτουργήση καρποφορώ:, ισχυρών /.αί τελείων οργάνων
υστέρησε κατά ιτολυ έν τή παραγωγική αυτού εργασία, περιορισθέν
είς δ.τι διά των ατελών Ααί ασθενών αυτού μέσων ήτο δυνατόν
vat
επιτέλεση Δυστυχώ: το τμήμα τουτο πλήν των λοιπών ελλείψεων
αυτού στερείται του κυριωτέρου των οργάνων του, ήτοι Ισχυρού
ίύημερινον τηλεβχοπίον, αναλόγου πρό: τάς σημερινά: απαιτή¬
σει: τή: επιστήμη; Προκειμένου περί αστρονομικών παρατηρή¬
σεων δέν άρκεΐ ο"υστυνώς ή θέλησις και ό ζήλος, άλλ' όσον βχθύ-
τερον
5vvî£t
τις να σπουίασνι τόν ουρανόν και νά έρευνήση τα βάθη
αΰτΐϋ, τόσω /-αί τα όργανα, αυτού ίέον
vat
ήνε έντελΐττεοα. '/.Ά
Ισχυρότερα
Αϊ $ιχ του μεσημβρινού τηλεσκοπίου γενόμεναι επιστημονικαί
εργασίαι εισίν αί έξη: .
Ι&ν Παρατηρήσεις αστρονομικά! προ: προσοΊΐρισμόν των σφαλ¬
μάτων θέσεως και μελέτην της ευσταθείας αύτοϋ
2&ν Παρατηρήσεις φυστκ.αί και Ίο'ίως άν*κλαστικ.αί
il
' ϋο"ραρ-
γυρικοϋ κατόπτρου πρό: προσ^ιορισυ.όν τοϋ βφάλματος κατεν&νν
escag (erreur de collimation)
τού κατακόρυφου και του γεω¬
γραφικού πλατου: τού τόπου
3*ν Μελέτη τή: Λλίμακο: τή: αεροστάθμης αυτού μ νέο:
προσοΊορισμός τής μέσης άξια: των υποδιαιρέσεων αυτής
4&* Μεσημβρινά! παρατηρήσεις ορθών αναβάσεων διαφόρων θε-
μελιωσών απλανών αστέρων πρός προσδιορισμόν τής ώρα: του
τόπου κ,αί μελέτην των εκκρεμών και χρονομέτρων
5ον Παρατηρήσεις περιπόλων
(circumpolaires)
απλανών αστέ¬
ρων πρό: προσδιορισμόν αξία: στροφών των δύο μικρομετρικών κο¬
χλιών τοΰ μικροαΕτρου
ni
&cv
Παρατήρησις διαφόρων απλανών αστέρων πρό: προσδιο¬
ρισμόν τού γεωγραφικού πλάτους των Άθνινών.
Ή ΰπνιρεσία των χρονομετρών έν τώ Άστεροσκοττείω, το πρώ¬
τον ή5η εισαχθείσα έν Έλλάοι, έλειτΐύργησε καθ' όλον το λήξαν
έτος κ,ανΐνικ,ώς και μετά σπουοαίων πρακτικών αποτελεσμάτων.
Διά ;Λεση«.βρινών ακριβέστατων παρατηρήσεων και τή βοηθεία
των ιΐύο εκκρεμών του ίσρύματος έμελετήθησαν και έρρυθι/.ίσθησαν
■πλείστα χρονόμετρα.
Το όΊοπτρίκόν ίσηαερινόν τηλεσκ,όπιον (Ο'.'-,Ιβ
Ploesl) tsO
ημε¬
τέρου Αστεροσκοπείου ένεκα της οπτικής αδυναμίας και των λοι¬
πών ατελειών και ελλείψεων αΰτΐΰ. έλειτΐύργησεν ούχι κανονικώς
μέχρι του Μαρτίου έ. έ"., ότε υπό τον κινητον θόλΐν ημών ετοπο¬
θετήθη έν τνί ΘΙσει αυτού το υπό τού κ. Κ. ΊωνίοΌυ ίωρηθέν
χατοητριχον τοιούτον. Αϊ οιά των 5ύΐ τούτων τηλεσκοπίων καθ'
δλον τό λήξαν ά/.αοημαικόν £το: γενόμεναι επιστημονικαί εργασία·.
ί'ισίν αί έξης :
Ι&ν Παρ?-τηρήσεις ολική; εκλείψεως τήί Σελήνης.
2ον Παρατηρήσεις ιίιαφόρων σεληνιακών κρατήρων.
3ον Παρατηρήσεις οΊαφόρων απλανών πρός τοποθέτησιν και
ύπολογισμόν συντελεστών σφαλμάτων τού κατοπτρικού τηλεσκοπίου.
4ον Κανονισμός των κατόπτρων αύτιυ.
5ν Παρατηρήσεις μερική;
s
/.λείψεως τής Σελήνης.
Μετεωρολογικόν
tuftııa.
Αι μετεωρολογικού παρατηρήσεις έξηκολΐύθησαν κατά τας αύτάς
τακτικάς ώρας (6 καθ' εκάστην) πλήρεις και μετά πάσης τής ο>-
νατής ακριβείας. Ή αναγραφή και οί υπολογισμοί αυτών εγένοντο
112
ανελλιπώς και
otà
των επί τούτω συνταχθέντων μετεωρολογικών
πινάκων.
Ή εκδΌσις επισήμου σΊεθνοϋς μετεωρολογικού οελτίου μετά προ¬
γνώσεων των ατμοσφαιρικών μεταβολών υπέρ της Γεωργίας κ,αί
της Ναυτιλίας τοϋ τόπου ημών οΌναται ήο^η να θεωρηθή εξησφα¬
λισμένη και προσεχώς πραγματοποιήσιμος.
Πλην των εργασιών τούτων εξετελέσθησαν και άλλαι σχετικαί
ίοιως πρός την μετεωρολογίαν και κ'λιμ,ατολογίαν των 'Αθηνών.
Ή βιβλιοθήκη τοϋ 'Αστεροσκοπείου αποτελείται έκ 3000 περί¬
που τόυ.ων.
Πλήν τοϋ υπο τοϋ κ. Κ. Ίωνίίου ίωρηθέντος τηλεσκοπίου αξία
λόγου είνε ή δωρεά των ηλεκτρικών ωρολογίων τοϋ κ. Ν. Ζαρίφη.
άτινα έστήθησαν εί; τα μάλλον συχναζόμενα. μέρη της πόλεως και
ρυθμίζονται από τοϋ 'Αστεροσκοπείου 'ίνα ίεικνύουσιν άσφαλη /-αί
ένιαίαν ώραν.
ΔΙΕΥΘΥΝΤΑΙ ΤΟΝ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΛΛΙΓΑΣ
Ο Π. Καλλιγάς έγε/νήθη έν Σμύρνη, έσπούδασε την Νομι-
κήν και εγένετο δικηγόρος κα'· καθηγητής τού Ρωμαϊκού Δικαίου εν
τω Πανεπιστημίω Αθηνών χ-χο τού 1843 μέχρι του 1845 και είτα
ά-ό τού 186*2 μέχρι τού 1882, ότε απεσύρθη γενόμενος βουλευτής
8
114
Αττικής κα; 'Υπουργός των Οικονομικών υπό τόν κ. Τρικού-ην.
Μετά την έκ τής 'Εθνικής Τραπέζης απομάκρυνσιν τ:ύ κ. Μ. Ρε-
νιέρη, ανετέθη
sic
αυτόν ή Διοίκησις τής Τραπέζης ταύτης. Συνέ¬
γραψε σύστημα ολόκληρον Ρωμαϊκού Δικαίου, παρέργως δέ πολλάς
ίστορικάς μονογραφίας, αποτελούσας ογκώδη τόμΐν εκδοθέντα κατά το
1882, έδημοσίευσε δέ και διήγημα μακρόν έν τή «ΙΙανδώρα» (1855) τόν
«θάνον Βλέκαν», εκδοθέν είς μικρόν τόμον προ τετραετίας και άνα-
γνωσθέν άπλήστως Οπό τΐΰ ελληνικού δημοσίου. Τόν Καλλιγάν δια¬
κρίνει βάθος γνώσεως και χάρις πνεύματος. Ώς έκ των ιδίων δε
μελετών του και τής -πείρας ήν απέκτησε κατά την "Υπουργείον του -/.αι
την έν τή Εθνική Τραπέζτ, υπηρεσίαν του, θεωρείται σήμερον ώς
sıç
των μάλιστα σημαινόντων είς τα οικονομικά ζητήματα τής χώρας.
ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ ΜΕΡΚΑΤΗΣ
ts
ευγενούς ΐϊκου τής Ζακύν¬
θου καταγόμενος εγεννήθη έν τη
όμωνύμω πόλει τω 1838. Τάς εγ¬
κυκλίους αυτού σπουδάς εποιήσατο
έν τω άνθοΰντι έ~Ί τής αγγλικής
-ρ;στασίας γυμνασίω Κερκύρας και
τή Ίονίω Ακαδημία, νεώτατος
Ss
την ηλικίαν τω 185Β εισήλθεν είς
την ύ-^ρεσίαν τη; 'Ιονικής Τρα¬
πέζης. Βαθμηδόν κρΐαγόμενος, ότε
;j.îTa
την ένωσιν των Ιονίων Νήσων
r,
Ιονική Τράπεζα εγκατεστήσαν
υποκατάστημα έν 'Αθήναις τω 1863,
ό Μερκάτης διωρίσθη υποδιευθυν¬
τής
-ZJ
έν Αθήναι; υποκαταστήματος, ώς διευθυντού έγκαταστάντος
115
τού κ. Μέρλιν. Κατόπιν τώ 1870 τού κ. Μέρλιν διορισθέντος επι¬
θεωρητού, ό κ. Μερκάτης προύβιβάσθη είς διευθυντήν τού έν Αθήναις
Κεντρικού Καταστήματος, και κατόπιν αποσυρθέντος τού κ. Μέρλιν είς
την έν Λονδίνω διεύθυνσιν ό κ. Μερκάτης διωρίσθη κα; έ-ιθεωρητής.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ
Ο Αλέξανδρος Μαθιουδάκης
εγεννήθη έν Σμύρνη έν έ'τει 1838
έκ πατρός κρητός τού Βασιλείου
Μαθιουδάχη (') και έκ μητρός Πε-
λίποννησίας. Διανύσας τάς σπουΒάς
αΰτΐύ έν τω Πανεπιστήμιο) άνηγο-
ρεύθη τώ 1861 διδάκτωρ τής νομι¬
κής και ευθύς διωρίσθη γραμματεύς
τού έν Ίωαννίνοις προξενείου. Εΰ-
ρεθεισών όμως μετά τινάς μήνας
επιστολών του παρά τω συμμαθητή
και φίλω του κ. Α. Γ., έξ ων άτό-
χως ΰπωπτευσεν ή τότε φιλύπι-
πτος κυβέρνησις ότι μετείχε τής
κατά τού αειμνήστου Βασιλέως Όθωνος συνωμοσίας, ά-ελύοη. Άνα-
-/ωρήσας έξ 'Ιωαννίνων κα'ι μή δυνάμενος να επανέλθη είς την ελευ¬
θέραν Ελλάδα, διότι είχεν εκδοθή κατ' αυτού ένταλμα συλλήψεως,
απήλθεν είς Κωνσταντινού-ολιν, έπου έ-ηγγελλετο τ:ν δικηγόρον.
Επελθούσης δέ τό επόμενον έ'τος τής έκθρΐνίσΞοις τού "Οθωνος, ή
(') Ό Β. Μαβιουδάκη: μετέσνε του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος καθ'
όλην την διάρκειαν αϋτοϋ. Νεώτατος δε εγκατασταθείς ιχικρόν ποο αΰτοϋ
έν Βλα/ία Ιμυήβη είς την Φιλικήν Έταιρίαν υπό του φίλου του Γρ. Δ,.-
καίοιι του ήρωϊχοϋ Παπαφλέσα. (Ι. Φιλήιχονος Δοχίμ>.ον Ιστορικό·/ — = ζ·
της Έλλτ,νιχης Επαναστάσεως, Τόμος 1 σελ. 401).
116
επαναστατική Κυβέρνησις διώρισεν αυτόν την 13 'Οκτωβρίου 1862
γραμματέα διευθύνοντα τό έν Σμύρνη Προξενείον.
Μετά τριετίαν προόβιβάσθη είς την θέσιν του Παρέδρου Δικαστΐύ
τής έν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας και την θέσιν ταύτην καθεϊξεν
έπ'ι ένδεκα έ'τη, έκ-ληροισας κατά τό διάστημα τουτο και ποικίλας
ά'λλας υπηρεσίας, άντι-ροσωχεύσας την ΙΙρεσβείαν είς διαφόρους έπι-
τρο-άς —ρος κανονισμόν διεθνών ζητημάτων, ων τό σπουδαιότερον ήτο
τό πάντοτε συζητούμενον και πάντοτε διατελούν ά'λυτον περί τής ιθα¬
γενείας των έν Τουρκία Ελλήνων. Τώ 1874 Βέ εκλήθη είς Αθήνας
υπό τού τότε υπουργού των 'Εξωτερικών μακαρίτΐυ 'Ιωάννου Δηλι¬
γιάννη, όστις ιδιαζόντως ηύνόει αυτόν, και έπεφορτίσθη ώς εισηγητής
έκιτρο-ής την σύνταξιν τριών προξενικών νομοσχεδίων, άτινα όμως,
ένεκα τής μετά-ινα καιρόν παραιτήσεως τού Υπουργείου Βούλγαρη,
δέν εισήχθησαν είς την Βουλήν. Τό επόμενον έ'τος 1875 ό εις την
πρωθυπουργίαν τότε πρώτΐν ανελθών κ. Τρικούπης αναλαβών την
διεύθυνσιν τού υπουργείου των 'Εξωτερικών συνέστησεν έζιτρο-ήν -ρός
κωδικοποίησιν όλων των προξενικών νόμ,ων και επι τούτω καλέσας
α3θις έκ Κωνσταντινουπόλεως τόν κ. Μαθιουοάκην ανέθεσεν είς αυτόν
την είσήγησιν.Τό τότε συνταχθέν υπ' αυτού νομοσχέδιον μετά μακρά?
έςηγητικής εκθέσεως εγκατελείφθη, παραιτηθέντος μετ' ού πολύ τ:>
κ. Τρικούπη, εψηφίσθη δέ κατόπιν επι τής Οικουμενικής και εφαρ¬
μοσθή ^ραδ-ιτερίν τω 1882.
Τω 1876 τή προτάσΐΐ τού ΙΙρέσβεως κ. Α. Κουντουριώτη διωρίσθη
Γενικός Πρόξενος έν Κωνσταντινουπόλει, διαδεχθείς τόν ά-ΐβιώσαντα
Κ. Άξελόν. Έν τή θέσει ταύτη διετέλει ότε κατά τάς αρχάς τού έτους
188"2οί λαβόντες τό προνόμιον τής ιδρύσεως τής ΙΙρΐνΐμιούχου Τρα¬
πέζης Ήπειρίθεσσαλία; κεφαλαιούχοι τω έπρότειναν νά αναλάβη την
διεύθυνσιν αυτής, αποδεχθείς δέ ό κ. Μαθιουδάκης την πρότασιν απε¬
σύρθη τής δημοσίας υπηρεσίας και έγκατέστη έν Βόλω.
Τόν 'Αλέξανδρον Μαθΐΐυδάκην διακρίνει σύνεσις βαθεια και εύρυ-
τάτη εγκυκλοπαιδική μάθησις, τό δ' άνατεθειμένον αύτω έργον τής
διοικήσεως ενός των μεγάλων ημών πιστωτικών ιδρυμάτων έμφρόνως
και δραστηρίως διαχειρίζεται.
117
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ
Πεντηκονταετησ περίπου την
ηλικίαν, ευφυής άνήρ, έντριβέστατος
περί τα οικονομολογικά ό κ. Γ. Ά-
Οηνογένης, διευθυντής τής Τραπέ¬
ζης τής Κωνσταντινουπόλεως και
σύμβουλος πολλών τραπεζιτικών κα¬
ταστημάτων καΐ εταιριών ενταύθα,
εγεννήθη έν Σμύρνη και έσπουδασε
ενταύθα και έν Παρισίοις. Μεταβάς
είς Κωνστανηνούχολιν εισήλθεν είς
τραπεζιτικήν κατάστημα ώς υπάλ¬
ληλος, και ΐιεκρίθη οιά την δραστη¬
ριότητα του και την εϋφυίαν του.
Εκτιμηθείς παρά του κ. Στεφά¬
νου Σκουλούοη, όστις ήτ: εις των ιδρυτών τής Τραπέζης τής Κων¬
σταντινουπόλεως, προσελήφθη ώς βοηθός του, ένυμφεύθη την άΐελφήν
του και προήχθη ταχύτατα.
Εις Αθήνας κατήλθε περί τό 1880, αναλαβών την διεύθυνσιν τού
ενταύθα υποκαταστήματος, Οπερ ταχέως χάρις είς την δραστηριότητα
του και την έμ-ειριαν του ήρχισε νά εύρύντ; τάς εργασίας τΐυ -λειό-
τερον και αύτοΰ τού κυρίου καταστήματος.
Ό κ. Άθηνογένης είνε λίαν εύπαίδευτος. Την γλώσσαν μας γι¬
νώσκει ά'ριστα και έν Κωνσταντινουπόλει διεκρίθη οιά τα ώραΐα ανα¬
γνώσματα του έν τω αύτόθι Φιλολογικω Συλλόγω. Ενταύθα δέ συνειρ¬
γάσθη είς -ήν παρά τού μακαρίτου Αριστείδου Οικονόμου έκΐιοΐμενην
«Οικονομικήν Επιθεώρησιν», ώς και είς άλλα ειδικά συγγράμματα.
Ή γνώμη του πάντοτε ζητείται είς τα οικονομολογικά ζητήματα
και ή εμπειρία του κάλλιστα χρησιμοποιείται, οσάκις παρίσταται ανάγκη.
U8
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΣΑΜΙΩΤΑΚΗ!
Ο άρτι διορισθείς διευθυντής τής Βιο¬
μηχανικής Τραπέζης Δημοσθένης Σαμιω-
τάκης είναι νεώτατος την ηλικίαν γεννηθείς
έν Σμύρνη τή 26 'Οκτωβρίου 1852 έκ γο¬
νέων έκ Χίου καταγόμενων. Ό ζατήρ αυτοϋ
Ι. Σαμιωτάχης ην 5 ττρώτος ίϊρυτής και έ-ι
ετη πολλά διευθυντής τής έγκριτου έν Σμύρ¬
νη εφημερίδος «Αμάλθειας».
Ό Δημοσθένης Σαμιωτάκης --ρατώσας
τάς γυμνασιακάς αύτοϋ σπουΐάς έν τή Ευαγ¬
γελική Σχολή Σμύρνης έφοίτησε κατόπιν είς τό Πανεπιστήμιΐν Αθη¬
νών έπου ήχροάσθη κυρίως εμπορικών μαθημάτων. Τώ 1870 τ:ρΐσε-
λήφθη είς 'Αγγλίαν -^αρά τ:ϋ μεγάλου εμποριχΐϋ
î"xs'j
των άοελ-
ιών ΙΙετροκοκκίνου -/.αι απεστάλη χαρά των ιδίων κατά τό 1875 είς
τί έν Καλκΐύττα εμπορικον αυτών κατάστημα όπου έμεινε μέχρι τΐΐ>
1880. Απΐχωρήσας ένεκα λίγων υγείας έκ του έμπορικοϋ :ί'κΐ»>
των αδελφών Πετροκοκχίνου διέτριψε μέχρι τού 1884 είς 'Ρωσσίαν
•/.αι Αγγλίαν. Τον 5έ Μάϊον τού 1884 αφίκετο είς Αθήνας 3Κθ·>
•/.αι άκοκατέστη
[izj^y.:
ίϊΐωτιχήν τράπεζαν έν συνεσει οιευθυνομενην.
Τα σ~άνια
aJT;j
προσόντα και αί μεγάλαι γνώσεις τής χρηματιστικής
αγοράς κατέστησαν αυτόν ενωρίς αγαπητόν, οϋτοις ώστε μετά τόν
θάνατο
tîj
μακαρίτΐυ Ά-οστΐλίΐου τό συμβούλιον τής Βιομηχανικής
Τραπέζης -ρ:; αυτόν εΐτράφη και τον παρεν.άλεσϊ νά άζοΐεχθϊ; την
θέσιν
t:j
ϊΐΞυθυντΐϋ τής Τραζείης.
ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
ΑΥΣΤΡΟΟΥΓΓΑΡΙΑ
Αυτοκράτωρ Φραγχΐβχος Ίωβηφ Α' γεννηθεί τη 6/18 Αυ¬
γούστου 1830, διεδΕχθη τόν θείον του Φερδινάνδον Α' τη 20/2
Δεκεμβρίου 1848, ένυμφεύθη (12/24 'Απριλίου 1854) την δού-
/.ισσαν τή; Βαυαρίας Έλιαάβετ γεννηθεϊσαν τη 12/24 Δεκ,ειο.βρίου
1837 "Εκτασις 300,232 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Πληθυσμός
41,384,638 (20,382,852 άνδρες /.αί 21,001,786 γυναίκες).
ΙΙρούτυολογισμό; Αυστρίας Ιτόίων 585,954,126 φιορίνια, εξόδων
583.947,553—περίσσευμα 2,006,573
(pıopivta
Ουγγαρίας εσό¬
δων 397.523,636 φιορίνια, εξόδων 397,503.911 φιορίνια——ρίσ_
σευΐΛΐχ. 19,725 φιορίνια. Έκτασις ολική σιδηροδρομικών γραμμών
26,958 χιλιόμετρα. Στρατός έν ειρήνη 21,243 αξιωματικοί,
318,077 στρατιώται, 57,344 ϊ~οι Έν πολέμω 45,238 αξιω¬
ματικοί, 1,826.940 στρατιώται, 281,886 ίπποι. Ναυτικόν 727
τηλεβόλων /.αί 11.980 άνδρες.
120
ΒΕΛΓΙΟΝ
Βασιλεύς Λεοπόλδο? Β', γεννηθείς τη 28/9 'Απριλίου 1835,
οΊείεχθη τόν πατέρα αυτού Λεοπόλίον Α' τγ 28/10 Δεκεμβρίου
1865 Ένυμφεύθη (22 Αυγούστου 1853) την οΌύκισσαν Μαρίαν
Έριχέττην της Αυστρίας γεννηθεϊσαν τη 11/23 Αυγούστου 1836.
Έκτασις 29,457 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ιΐληθυσμός 6,136,444
(3,060,876 άνδρες και 3.075,568 γυναίκες). Προϋπολογισμό;
«σόίων 342.546,190 φράγκα, έξόίων 340,860,949 φράγκα —
περίσσευμα 1,685,241 φράγκα "Εκτασις σιδηροδρομικών γραμ¬
μών 4.517 χιλιόμετρα. Στρατός έν ειρήνη 3,421 αξιωματικοί,
47,731 στρατιώται, 10,688 ίπποι. Έν πΐλέμω 3,846 αξιωμα¬
τικοί, 134,881 στρατιώται και 25,369 ίπποι ( 'Εθνοφρουρά
90,000 άνδρες)
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
Ήγεμών Φεροινάνόο·;, οΌυξ του Σάξεν-Κοβούργου-Γότθα γεν¬
νηθείς τη 14/26 Φεβρ:υαρίου 1861 έξελέγτ) ήγεμών της Βουλγα¬
ρίας ττ, 26/7 ΊιΛίΐυ 1887
Ή ηγεμονία, τής Βουλγαρίας, ττίριλαμβανουσα νυν την Βουλ¬
γαρίαν τής [ίίρολινείου συνθήκης και την κατά τό 1885 πρασαρ-
τηθεΐσαν Άνατ:λικήν Ρωμυλίαν, έχει έκτασιν έκατοντακισχιλίων
ώς έγγιστα τετραγωνικών χιλιομέτρων και πληθυσμόν 3,154,000.
Αί κυριώτεροι τής Βουλγαρίας πόλεις είναι ή πρωτεύουσα Σόφια
(μετά 30,000 /.χτ:ί*ων), ή Φι)ιππιυπολις (33,000), τό Ρουστοτού-
κιον (27,000) /.χι ή Βάρνα (25.000) Ή χώρα είναι κατ' θυσίαν
γεωπονική, ίιότι
d
αγρόται συνιττώσι τό πλείστον του πληθυσμού
(85 °/0). Ό προϋπολογισμό; τής ηγεμονίας ό κατά τό 1887
(τουτίστι κατά την άναγόρευσιν του Φερδινάνδου) ανερχόμενος είς
II
_____
121
47,218,000 προσόδων και 47,218,000 εξόδων, ωρίσθη τώ 1893
«ίς 89,369.000 φράγκων προσόδων τε και εξόδων ώστε εντός ίξ
ετών εγίνετο τεραστία πρόοδος. Ό βούλγαρο: φορολογούι
/.tvc;
κχταβάλλει κατά μέσον όρον φράγκα 16 και 54 εκατοστά άνά
έκαστην άτομον. Αί δαπάναι τοϋ 1893 έχουσι κατά τον προϋπο¬
λογισμόν ώς έξης :
Κυβέρνησις........
1,727,000
Δημόσιον χρέος.......
14,140,291
Λογιστήριον........
250,807
Υπουργείον εξωτερικών και Εκκλησια¬
στικών . ......
3,593,760
Ταχυδρομεία και Τηλέγραφοι
3,676,888
'Υπουργείον 'Εσωτερικών ....
10,030,20!)
» Παιδείας ....
9,922,511
» Οικονομικών
8,171,023
» Δικαιοσύνης
5,601,052
» Στρατιωτικών ....
23,247,231
Δημόσια "Εργα και Σιδηρόδρομοι.
10.007,962
Σύνολον
89,369,334
ΙΙας έκαστος (ίλέπει ότι τα στρατιωτικά άναλώματα άπορρο-
φώσι τό τεταρτημόριον και περιπλέον τοϋ όλου ττρουπο/.ΐγισαιυ.
Άλλ' ή αναλογία αυτή ίεν θά
©avyj
υπερβολική είς τόν συγκρί-
νοντα τάς στρατιωτικάς τ?,ς Βουλγαρίας οαπάνας πρό: τάς των
άλλων κρατών. Ό στρατός έν κα>.ρω ειρήνης ανέρχεται είς 1450
αξιωματικούς και 28,000 υπαξιωματικούς και στρατιώτας έν
περιπτώσει πολέμου αναβιβάζεται είς 200,000. "Ίσως έν έσχατη
χρεία ό αριθμό: των ααχίιο.ων ανδρών δεν θά υπερβή τάς 130,000'
άλλως
Si
τα στελέχη είναι εισετι ατελή καί ανεπαρκή.
Τό πάγιΐν χρέος τής Βουλγαρίας άνΐρχεται εί; 129 έκατΐ',ιαύρια
φράγκων άλλ' ή υπηρεσία τοϋ δημοσίου χρέους απαιτεί μέγα ποσόν,
122
ιΐιότι
İv
αντ?, συμπίριλαμβανΐνται ό φόρος πρός την Τουρκίαν, αί
σύνταξε.; κ ί τα καθυστεροϋντα πρός την Έταιρίαν των 'Ανατο¬
λικών Σιδηροδρόμων
Sı*
την [Αίταφοράν των στρατευμάτων και
τοϋ ϋλικοϋ επί του σερβ&βουλγαρικΐϋ πολευ.ου. Ή Βουλγαρία
μετέχει τής Ταχυδρίμικής Ενώσεως" τα τηλεγραφικήν αύτη; σύμ¬
πλεγμα εκτείνεται μέχρι 4,583 χιλιομέτρων υπάρχει ο*έ και τη¬
λεφωνική γραμμή μεταξύ Σόφια; και Φιλιππουπόλεω;. Κατά τό
1892 οί έν Βουλγαρία σιδηρόδρομοι είχον μήκος 819 χιλιομέτρων,
/.ατεσκευάζοντο
Si
110 χιλιόμετρα και Ιμελετατο ή στρώσι; έτερων
'.(43 χιλιομέτρων Μεγάλαι καταβάλλονται προσπαθειαι —ρός οΊά-
iodiv
ττί; οΎΐ[Αβσία; τταιίεύσεως, είς ην είναι αφιερωμένα πλέον η
11 τοίς εκατόν των δημοσίων πρ^όίων. Κατά τα τελευταία, τρία.
έτη τα άνχλώυ.ατχ τη; σηαισίας παιοεύσεως άνηλθον άιτό φράγκα
4,682,000 επί
rsO
1890 εί; 9,922,000 επί τοϋ 1893. Ή έκ-
παίόευσι; είναι υποχρεωτική. Τα σχολεία ^ιατηροϋνται υπό των
ιΪήΐλων, ιτυγχορηγοΰση: και της κυβερνήσεως Υφίσταται νυν έν
ίΛαιτω χωρίω άνά έν προκαταρκτικόν σχολειον. Τα σχολεία ηυξή¬
θησαν τώ 1893 είς 4,193, εν
etc
1327 τούρκικα, 46 ελλη¬
νικά, 39 ισραηλιτικά, 11 αρμενικά, 11 προτεσταντικά., 11 καθο¬
λικά και 1 ρω·Λουνικόν Φιιτώσι ιΐέ νυν εί; αυτά 269,314 μαθη¬
ταί και μαθήτριαι,
iv
ώ τω 1889 έφοίτων μόνον 72,669. Ή
μέση κ*ί ή ανωτέρα έκπαίίευσι; εχουσιν έπίση; καλώ; ΰπαρχουσιν
έν Πα.νίϊΓΐστή|Α·.:ν έν Σόφια, μία εμπορική σχολή έν Σιστόβω, σ"ύο
γεωργΐΛϊί σνολ.αί
iv
Φιλ·.—πουπόλει και 'Ρουστσουκίω, πρότυπον
άγρικήπΐΐν εγγυ; της Σόφια;, ίύΐ ζρΐτεχνΐλΐγικά λύκεια έν Σόφια
ζ,χί Φιλΐ-χ:υ-όλει, τρία λύκεια έν Γαβρόβω, 'Ρουστσουκίω και
Τυρνόβω. «ΐυΐ άνώτερζι σχολαί έν Βάρνα και Σλίβνω, τέσσαρα
παρθεννγωγεϊ* έν Σόφια, Τυρνόβω, Φιλιππΐυπόλει και Στάρχ Σα-
γόρα και τρία -Χίίαγωγεΐα έν Λόμ, Κυστίν^ήλ και Καζανλίκ.
Τό έξωτΐθ'.κον τή; Βουλγαρίας εμπόριον, ανερχόμενον τω 1881
εί; φρ 58.467,000 εισαγωγή; και 31,820,000 φρ. εξαγωγή;
123
(έ-; συνόλω 90,287,000) συνεποσώθτ) τώ 1891 είς φράγκα
152,348,000 δηλαδή εντός δεκαετίας ή μέν ί'.σαγωγή ηυξήθη
-/ατά 23 εκατομμύρια, ή δέ εξαγωγή κατά 39.
ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ
Βασίλισσα Βιχτωρία, αυτοκράτειρα των 'Ινδιών, γεννηθεΐσα
τί) 12/24 Μαίου 1819, διεδΐχθη τόν θείον της ΓουλιΙλο.ον Δ'
τη 8/20 Ίουνι'ΐυ 1837, συνεζεύχθη (29/10 Φεβρουαρίου 1840)
τον ττρίγκηζα 'Λλβερτον τοϋ Σαξεν- Κοβοϋργου— Γότθα, ίιατ£λεϊ
(Ϊ'έν χιπρεία από- της 2/14 Δεκεμβρίου 1861.
Έκτασις ολικ,ν) μετά των ανατολικών κτήσεων
Ü,t)fi6,300
χι-
/ιόμετρα. Πληθυσμός 'Ηνωμένου Βασι)είΐυ 37,879,285, ΊνοΊκης
Αυτοκρατορίας 291,351,000, ^-.αφορών κτήσεων 22,640,000.
Έν όλω 351,870,000 Προϋπολογισμός έζόδων 87,732,855 λί-
ραι, εσόδων 89,489,112 — περίσσευμα 1,756,657 λίρα-.. Σιίηρ
γραίσ.ααί 32,494 χιλιόμετρα Στρατός έν ειρήνη 10,426 αξιωμα¬
τικοί, 216,895 στρατιώται και 25,871 ϊ-πΐι. Έν πολέυ.ω
25,419 άξιωαατικΐΐ, 704,878 στρατιώται κνί 58,330 ".τ-.ν.
Ναυτικόν 6,648 πυροβόία /.αί 94,550 πλτ,ρώα^τ?
Γ Α Λ Λ Ι Α
Πρόεδρος τ·?,: Λημο^ρατίας Σαδί Καρνώ γεννηθεί: 31/11 Αυ¬
γούστου 1837 Έξελέχθη πρόεδρος δι' Ξ-ταετινν την 21/3 Δε¬
κεμβρίου 1887 ϋ"ό των ήνωαενων σωυ.ατων Γερουσία: /.αί Βουλτ;:
ί·.ά ψήφων 616 έ~ί 827
Έκτασις 536.408 τετραγωνικά χιλιόμετρα ΠΆτ,θυίμός 38,
343,192 Προύπολογισμός εσόδων 3,221,861,852 φραγ εξόδων
124
3,251,524,074 φρ. — περίσσευμα 337,778 φρ. Σιόηροίρ. γραμ¬
μαί 34,600 χιλιόμετρα. Στρατός έν ειρήνη 28,382 αξιωματικοί,
543,908 στρατιώται, 140,879 ίπποι (πλήν τούτων 30,000 τελω-
νιφύλακες και ίασιφύλακίς). Έν πολέμω 3,254,000 άνορες. Ναυ¬
τικόν, 3,590 τηλεβόλα και 46.982 πληρώματα
Ι
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Αυτοκράτωρ ΓονλιίΚμος Β' Βασιλεύς τής Πρωσσίας γεννηθείς
τή 15/27 Ίανΐυαρίΐυ 1859. Ανήλθεν εί; τον θρόνον οΊαίεχθεί;
τον πατέρα του Φρειο"ερϊκον Γ' τή 3/15 'Ιουνίου 1888. Ένυμφεϋθτ)
την Ανγονβχαν Βιχτωρίαν πριγκίπισσαν τοϋ ΣλΙσβιγ Όλστάιν
(15/27 Φεβρουαρίου 1881) γεννηθεϊσαν τή 9/21 δβρίου 1858.
Έκτασις 54(3,719 τετραγ. χιλιόμ. Πληθυσμός 49,428,470
(24,230,832 άνδρες και 25,197.638 γυναίκες). ΙΙροϋπολογισμός
εσόδων και εξόδων με πλήρες ίσοζύγιον κατά τέ 1892—93 μάρκα
1,217,226,965. Έκτασις δλιχη «τιοηροίρ. γραμμών 43,635 χι¬
λιόμετρα. Στρατός έν ειρήνη 20,524 αξιωματικοί και 486,983
στρατιώται μετά 93.750 'ίππων. Έν πολέμω 2,471,925 άνίρες.
Ναυτικόν 1460 τηλεβόλα και πληρώματα 21,011 άνίρών.
ΔΑΝΙΑ
Βασιλεύς Χριβτιανοζ &' γεννηθείς τή 27/8 'Απριλίου 1818
^ιεοΊχογ) τόν αδελφόν αύτοϋ Φρεκίερΐκον Ζ' τή 3/15 Νοεμβρίου
1663, ένυμφεύθ·/) (14/26 Μαίου 1842) την πριγκίπισσα ν Αονΐζαν
τοϋ Έσσεν-Κάσελ γεννηθεΐσαν τή 26/7 Σεπτεμβρίου 1817.
Έκτασις 232.856 τετραγωνικά χιλιόμ. Πληθυσμός 2,299,564.
125
ΙΙροϋπολογισμός εσόδων 56,976,375 *αί εξόδων 66,287,089 κο¬
ρωνών— έ"λ/.ειμαα 9,310,714 κορωνών. Σιδηρΐδρομικαί γραμμαί
2009 χιλιόμετρα. Στρατός έν πολεμώ 1495 αξιωματικοί και
58.067 στρατιώται. Ναυτικόν 407 τηλεβόλα.
ΕΛΒΕΤΙΑ
ΙΙρόεδρος τοϋ 'Ομοσπονδιακού Συμβουλίου Σέγκ.
"Εκτασις 41,350 τετραγωνικά χιλιόμ. Πληθυσμός 2,917,750.
ΙΙρούπολογισμό; εσόδων 72,730,000 φρ. *αί έξοχων 83,810,000
— έλλειμμα 11,080,000. Στρατό: έν καιρώ πίλΕ^υ 208,050.
ΙΣΠΑΝΙΑ
Βασιλεύς Άλφάνβοζ
IV
γεννηθείς τ?) 5/17 Μαίου 1886, υιός
τοϋ άποθανόντΐς Βασιλέως Άλφόνσου. Χήρα Βασίλισσα, άντιβα-
σ-.λεύουσα Μαρία δούκισσα της Αυστρίας γεννΥΐθεϊσα τχ, 9/21
'Ιουλίου 1858.
Έκτασις 504,552 τετραγωνικά χι/αόυ.ετρα. Ι1λτ)θυσμός 17,
565,632 (8,612,524 άνδρες και 8,953,108 γυναίκες). Προϋπο¬
λογισμός εσόδων 747,960,550 φρ. εξόδων 741,206,994 φρ. —
περίσσευμα 6,753,556 φρ. Σιδηροδρομικά1! γραμμαί 9,774 χιλιό¬
μετρα. Στρατός έν ειρήνη 9,442 αξιωματικοί, 91,928 στρα¬
τιώται και 14,887 ΐπποι (πλήν των τελωνοφυλάκων και των χω¬
ροφυλάκων). Έν πολέμω 26,005 αξιωματικοί, 311,675 στρα¬
τιώται και 33,938 'ίπποι. Ναυτικόν 848 τηλεβόλα.
126
ΙΤΑΛΙΑ
Βασιλεύς Ούμβέρτος -^'γεννηθείς τϊ) 2/14 Μαρτίου 1844,
ο'ασ'Εχθη τον πατέρα αύτοϋ Βίκτωρ* 'Εμμανουήλ τ?) 28/9 Ια¬
νουαρίου 1878, ένυμφεύθη ( 10/22 'Απριλίου 1868) την «δούκισσαν
της Γένουας Μαργαρίτκν γεννηθεΐσα,ν τν) 8/20 Νοεμβρίου 1851
Έκτασις 286,589 τετρκγων. χιλιόμ.. Πληθυσμός 30,347,291
Προϋπολογισμός εσόδων 1,898,177,802 φρ. εξόδων 1,852,446,332
— περίσσευμα 45,731,470 φρ Σισηροσ'ρομικαί γραι/.μαί 13,453
χιλιόμετρα Στρατός έν ειρήνη 14,645 αξιωματικοί και 233,153
στρατιώται Έν πολέμω 1,745,422 άνδρες Ναυτικόν 271 πλοία
μετά 1715 τηλεβόλων και 21,297 άνο"ρών πληρώματος
ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΝ
Ήγε,ΐΑών Νικόλαος Α' γεννηθείς τη 26/8 Όκτωβρίΐυ 1841,
ίιίθ'Εχθη τόν θείον αϋτοϋ ηγεμόνα Δανιήλ Α' τη 2/14 Αύγουστου
1860 Ένυμφεύθπ (27/8 Νοεμβρίου 1860) την Μιλέναν θυγα-
τέρχ τοΰ Βοεβόσ'α Βούκοτιτζγεννηθεϊσαν τΫ) 10/22 'Απριλίου 1847
Έκτασις 9080 τετρχγ. χιλιόμετρα Πληθυσμός 200,000 Στρά¬
τος έν πολέμω πάντες οί άπο 15 ετών μέχρι 50 άνδρες ύπο/.ογιζό-
ζενΐι ε'ιε 90,000. Έν ειρήνη ολίγοι χωροφύλακες κα.ί όλίγ:ι φύλα-
κε: τοϋ Ήγευ.όνι;
ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Βασίλισσα Γονλιελμίνηγεννηθεϊσα την 19/31 Αυγούστου 1880,
κόρη τοΰ Γουλιέλμου Γ, δν /.αί ίιείέχθτ, την 11/25 Νοεμβρίου
127
1890. Μέχρι τής ένηλικιότητος αυτής άντιβχσίλισσα είνε ή χήρα
μήτηρ βασίλισσα. Έμμα γεννηθεϊσα. την 21/2 Αύγουστον 1858.
Πληθυσμός 4,511,415, έξ ών 2,228.487 άρρενες. Έκτασις
33,000 χιλιόμετρα. Προϋπολογισμός έσόο'ων 127,926,490
c
/λω-
ρίνια όλλανο". έξοχων 136,240,010 —έλλειμμα. 8,313,520. Γραμ¬
μαί σιο'ηροο'ρ. 2,610 χιλιόμ Στρατός Ιν ειρήνη 2,332 αξιωμα¬
τικοί και 63,040 στρατιώται Έν πολέμω 370,472 άνδρες. Ναυ¬
τικόν : πληρώματα 8,113.
ΙΙΟΡΤΟΓΑΛΛΙΑ
Βασιλεύς
Kâçolog
Α' γεν την 16/28 Σεπτεμβρίου 1863 Διε-
θη τον πατέρα του Δόν Λουή Α' την 7/19 'Οκτωβρίου 1889
κ,αί Ινυμφεύθη (10/22 Μαι':υ 1886) την πριγκίπισσαν τΐϋ Όρ-
λεάν; Άμαλίαν.
Έκτασις 92,575 τετρ. χιλιόΐΛ. ΙΙληθυσμός 4,708,950 ΙΙροϋ-
πολογισίλός έξόίων 48,018,961 ρΐις (1 ρ. = 5,68 φρ.)/.αί έσό«ΐων
46,724,159 -έλλειμμα 1,294,820. Σι^ηρΐίρ. γραμμαί 2,150
χιλιόμ. Στρατός έν ειρήνη 34,975
âvipeç
Ναυτικόν : πληρώματα
4,946
Ρ Ω Μ Ο Τ ΝΙΑ
Βασιλεύς
Kaçokog
Α' γεννηθείς ττ, 8/20 'Απριλίου 1839,
εξελίχθη ήγεμών ττ, 8/20 'Απριλίου 1866 και ανεκηρύχθη βα¬
σιλεύς τ·?, 14/26 Μαρτίου 1881 Ένυμφεύθη (3/15 Νοεμβρίου
1869) την ήγεμινίία τοϋ Βίο* Έλιβάβετ γεννηθεϊσαν ττ, 17/29
Δεκεμβρίου 1843.
Έκτασις 131,980 χιλιόμ. τετραγων. Πληθυσμός 5,038,300.
Προϋπολογισμός εσόδων και έξοχων 179,600,000 «ρράγκζ Σι-
128
δηροίρομικαί γραμμαί 2.557 χιλιόμετρα. Στρατός έν
48.960 άνίρες.
ΡΩΣΣΙΑ
Αυτοκράτωρ 'Αλέξανδρος Γ" γεννηθείς τγ 26/10 Μαρτίου
1845, ιΐιείίχθη τόν πατέρα του 'Αλέξανδρον Β'
xf,
1/13 Μαρ¬
τίου 1881, ένυμφεύθη (28/9 Νοεμβρίου 1866) την Μαρίαν πριγ-
κίπισσαν της Δανίας και άοελφήν τοϋ Βασιλέως των Ελλήνων,
γεννηθεΐσχν ττ, 14/26 Δεκεμβρίου 1847.
"Εκτασις 19,709,894 τετραγωνικά χιλιόμ.ετρα. Πληθυσμός
112,915,520. Προϋπολογισμός έσόίων και εξόδων 965,200,000
ρουβλίων. Σιδηροδρομικά! γραμμαί 32,600 χιλιόμ.ετρα. Στρατός
έν ειρήνη 30,561 αξιωματικοί κ.αί 787,375 στρατιώται. Έν πο¬
λέμω 49,739 αξιωματικοί και 2,331,077 στρατιώται. Ναυτικόν
38,000
avipeç.
ΣΕΡΒΙΑ
Βασιλεύς Αλέξανδρος Α', γεννηθείς την 2/14 Αυγούστου 1876
ανεκηρύχθη Βασιλεύς ο'ιαο'εχθίίς τόν παραιτηθέντα πατέρα του-
Μιλάνον την 22/6 Μαρτίου 1889.
Έκτασις 48,600 χιλιόμ. τετραγωνικά. Πληθυσμός 2.162,760.
Προϋπολογισμό; 60,135,800 ίηνάρια έσοία και 60,110,600
ίξοιία—περίσσευμα 25,200. Σιίηροίρομικαί γραμμαί 540 χιλιό¬
μετρα. Στρατός 21,000 έν ειρήνη, 159,000 έν πολέμω.
ΣΟΥΗΔΙΑ ΚΑΙ ΝΟΡΒΗΓΙΑ
Βα-τιλεύς Όύχαρ Β', γεννηθείς τγ 9/21 'Ιανουαρίου 1829,
εο'ίχθνι τόν αδελφόν του Καρολον ΙΕ' τη 6/18 Σεπτεμβρίου·
129
1872, ένυμφευθη (25/6 Ιουνίου 1857) την ίούκισσαν τίϋ Νασ-
σχου Σοφίαν, γεννηθεΐσαν τη 27/9 'Ιουλίου 1836
Έκτασις 773,168 τετραγων. χιλιόμ. Πληθυσμός 6,773,560
Ιΐρουπολΐγισμός έσόίων 97,023,000 κορώναι (κ.-—1,39 φρ.) και
εξόδων 85,977,000 — περίσσευμα 11,046,000 Σιο'ηρίθ'ρ^.ικαί
γραμμαί 9,850 χιλιόαετρα Στρατός έν ειρήνη 52,000. Έν πο-
>Ιμο 338,000 Ναυτικόν: πληρώματα 7,372
ΤΟΥΡΚΙΑ
Σουλτανί; Άβδονλ-Χαμήτ-Χαν γεννηθείς τη 10/22 Σεπτεμ¬
βρίου 1842, (ΐιείέχθη τόν άο"ελφόν του Μΐυράτ Ε' τη 19/31 Αύ¬
γουστου 1876
"Εκτασις της όλης αύτοκρατιρίας : εν Ευρώπη μετά της Βουλ¬
γαρίας και Ρωμυλίας 265,193 χιλιΐμ τετραγωνικά.— Έν 'Ασία
1,778,170.—Έν Αφρική" (μετά τής Αιγύπτου και Τριπόλεως]
2,027,300. Ι Ιλϊ)θυοι/.ός : Έν Ευρώπη 8,753,700 — Έν 'Ασία
15,474,950. — Έν 'Αφρική 7,850,000 Σύνολον: έκτασις
4,070,663 τετρ χιλιόμ. και πληθυσμός 32,078,650 Στρατός
έν ειρήνη 183.000 Έν πολέμω 855,000.
ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ
ΙΑΠΩΝΙΑ
Μουτβονχιτό αυτοκράτωρ (121 τής δυναστείας) γεννηθείς την
22/3 Νοεμβρίου 1852 και ανελθών είς τόν
Opovcv
τώ 1867. Ένυ;Λ-
φίύθη τόν 'Ιανουάριον 1869 την ήγεμονίία
Xaçovxb
γεννηθεΐσαν
τή 18 Μαίου 1850.
Έκτασις 382,416 τετραγ. χιλιόμ. Πληθυσμός 40,353,461
ΙΙρουπολογισμ-ός έσόίων 85,414,328 ΰέν( = φρ. 5,25) και Ιςόίων
9
130
81,896,567 — περίσσευμα 3,517,761 ύέν.
_ı5»pc5p.
γρ*μμ*'
2,747 χιλιόμετρα. Στρατό;
iv
ειρήνη 71,129 άνδρες και 7,979
ϊττπΐι. Ναυτικόν: 413 τηλεβόλα, και 5,300 πληρώματα.
ΚΙΝΑ
Αυτοκράτωρ Κοναγκβον γεννηθείς
Tri
21/2 Αΰγούστΐυ 1872
και ανελθών εί; τόν θρόνον κατά 'Ιανουάριον 1875. Ένυμφεύθτ)
κατά Φεβρουάριον 1889 την εξαδέλφων τcί'Tεχoμάτuτg.
Έκτασις 11,115,650 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ιΐλιηθυσμός
360,250,000. Στρατός 1,038,000 άνδρες, (των όποιων 387,000
δύνανται νά θεωρηθώσιν αξιόμαχοι). Ναυτικόν 251 πυριβόλα και
2,600 πληρώματα.
ΠΕΡΣΙΑ
Σάχτις Ναβϋρεδ'ιν γεννηθεί; τω 1831, διαδεχθείς τόν πάτερ*
τ:υ κοιτά τό 1848.
Έκτασις 1,645,000 τετρ. χιλιόμ. Πληθυσμός 7,500,000, ών
2,000 ν;υ.άονες. Προϋπολογισμός έσόίων και έξόίων 55,000,000
/.ράν (κ. = 0,75)' Στρατός τακτικός μόνιμος ίεν υπάρχει. Έν καιρώ
πολέμου δύνανται νά παραταχθώσι περί τάς 55,000.
ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ
ΜΑΡΟΚΟΝ
Σουλτάν:; Μουλά-ελ-Χαβαάν, οΊαδίχθείς τόν πατέρα του Σιίί-
Μωχαμέτ την 13/25 Σεπτεμβρίου 1873.
"Εκτασις 813,000 τετραγ. χιλιόμετρα. Πληθυσμός 8,000,000.
Στρατό; έν
e'ıpvıvvı
30,000, έν πολέμω 70,000.
131
ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗ]
ΒΡΑΣΙΛΙΑ
Έκτασις 8,337,218 τετραγωνικά χιλιόμετρα. ΙΓληθυσμ,ός
14,002,335. Προϋπολΐγισμός έσόίων 180,444,000 Μιλρέις, εξό¬
δων 240,724,558 ΜιλρΙίς—έλλειμμα 60,280,558 ΜιλρΙις. Έκ¬
τασις σισ'τΐροο'ρομικών γραμμών έν ενεργεία και έν κατασκευή
23,173 (;) χιλιομέτρων. Στρατός έν ειρήνη 1600 αξιωματικοί και
28,887 στρατιώται. (Και 15,000 χωροφύλακες). Ναυτικόν 332
τηλεβόλα.
ΗΝΩΜΕΝΑΙ Ι1ΟΛΙΤΕΙΑΙ
"Εκτασις 3,557,000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ιΐληθυσμός 62,
982,244. ΙΙροϋπολογισμος εσόδων 765,821,305 ίολλάρια, έξόίων
731,126,376 οΌλλάρια. "Εκτασις όλικ,νι σιοΝοροο'ρομικών γραμμών
275,270 χιλιόμετρα. Στρατός έν πολέμω 11,053 αξιωματικοί
και 123,913 στρατιώται (προσέτι
Si
7,695,242 απόστρατοι).
Ναυτικόν 805 τηλεβόλα.
ΜΕΞΙΚΟΝ
ΙΙρόεο'ρος τνίς Δημοκρατίας στρατνιγός Πορφύρα Λιάξ, ανελ¬
θών είς το αξίωμα τουτο την 1 Δεκεμβρίου 1888.
"Εκτασις 1,946,523 τετραγωνικά χιλιόμετρα Πληθυσμός
11,885,607. Προϋπολογισμός εσόδων 40,870,000 οΌλλάριχ,
έξόίων 40,367,047—περίσσευμα 502,953 οΌλλάρια. ΣιοΎιροίρο-
|7.ι-Λχί γραμμαί 10,660 χιλιόμετρα. Στρατός έν ειρήνη 2270 αξιω¬
ματικοί και 34,833 στρατιώται. Έν πολέμω 160,00.0 άνίρες.
Ναυτικόν 20 τηλεβόλα και 500 πληρώματα.
ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΝ ΝΑΥΤΙΚΟΝ
ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΣΚΑΦΗ
Αγγλία, θωρηκτά 65. —Καταδρομικά 119. - Πρόσκοποι 27.
Κανονιοφόροι 125. —Ναυτικαι σχολαί και διάφορα 143
Τορπιλοβόλα 157.
Αίγυπτος,Φρεγάται /.αί «ρβίται 3.-Πρόσκοποι 6.-Διάφορα 3.
Αϊτή. Έλικοκίνητα 4. —Κανονιοφόρος 1.
Αργεντινή. θωρηκτά 4.-Καταόρ5μ«« 4 -Κανονιοφόροι 7.
Πρόσκοποι 6.-Διάφορα 13,-Τορπιλλοβόλα 25
Αυστραλία. Κατ,δρομιχά 6. - Κανονιοφόροι 6.-Διάφορα 5
Αυστρία, θωρηκτά 12.-Κ«τα*ρβμ«« 10.-Σκάφη ποταμών
4.-Πρόσ*οποι 10 - Κανονιοφόροι 6.- Άντιτορπιλλικα
b.
-Σχολαί ναυτικαι και όιάφορ* 30.-Τορπιλλοβ. 57.
Βρασιλία. θωρηκτά 7,-Σκάφη ιταμών 5. - Καταίρορ^ά
7.-Κανονιοφόροι 17.-Σχολαί ναυτικαι και οάφορα 9.
Τορπιλλοβόλα 18.
Γαλλία, θωρηκτά 50. — ΚαταοΌουικά
fi fi
Ω
ι
«ı-'-.M.opojj.iKa DD.
—σωρηκται κανό-
133
•ποφόροι 8.—ΙΙρόσκοποι 63.—Κανονιοφόροι 41.— 'Οπλι¬
ταγωγά 21.—Σχολαί ναυτικαι και διάφορα 19. —Τορ-
πιλλοβόλα 207.
Γεομανία. Θωρηκτά 26. — Καταδρομικά 33. — Ιΐρόσκοποι 9.
Κανονιοφόροι 20. — Σχολαί ναυτικαι και διάφορα 38.—
Τορπιλοβόλα 130.
Δανία. Θωρηκτά 9. — Καταδρομικά 9. — Κανονιοφόροι 8. —
Σχολαί ναυτικοί και διάφορα 22.—Τορπιλλοβόλα 21.
'Ηνωμεναι Πολιτειαι. Θωρνικτά 8.—Καταδρομικά 21.—Πρό¬
σκοποι 20. — Κανονιοφόροι 17. — Σχολαί ναυτικαι κ,αί
διάφορα 57.—Τορπιλλοβόλα 4.
'Ιαπωνία, θωρηκ,τά 7.—Καταδρομικά 19.—Πρόσκοποι 11.—
Κανονιοφόροι 12.— Σχολαί ναυτικαι και διάφορα 16.—
Τορπιλλοβόλα 29.
'Ισπανία, θωρηκτά 4.—Καταδρομικά 29. — ΙΙρόσκ,οποι 17. —
Κανονιοφόροι 65.— Άντιτορπιλλι*ά 8.—Σχολαί -ναυτι¬
και και διάφορα 27.—Τορπιλλοβόλα 22.
'Ιταλία. θωοηκ,τά 21. — Τορπιλλομάχα 15. — Καταδρομικά
άντιτορπιλλικά 19. — Πρόσκοποι 23. — Κανονιοφόροι 17.
Σχολαί ναυτικαι και διάφορα 69. — Τορπιλλοβόλα 172.
Κίνα. Θωρηκτά 3. — Καταδρομικά 20. — Πρόσκοποι 14. — Κα¬
νονιοφόροι S3. — Διάφορα 6.—Τορπιλλοβόλα 31.
Μεξικόν. θωρηκ,τόν 1.—Καταδρομικόν 1 — Πρόσκοποι 2.—
Κανονιοφόροι 6. — Διάφορα 3.
Νορβηγία. Πυργωτά 4. — Φρεγάται κ,αί κ-ορβέται 5.— Κανο¬
νιοφόροι 28. — Διάφορα 8.—Τορπιλλοβόλα 10.
'Ολλανδία, θωρηκτά 8. — Καταδρομικά 14. — Πυργωτά 12.—
Κανονιοφόροι 37. — Διάφορα 48.—Τορπιλλοβόλα 46.
Ουρουγουάη. Κανονιοφόροι 4.
Περουβία. Καταδρομικά 2.—Φρεγάτα 1.—Τροχοφόρα, 7.
Πορτογαλλία. θωρτ,κτή κορβέτα 1.—Καταδρομικά 4 —Κορ-
134
βέται 6 —Κανονιοφόροι 23 —Διαφορά 25 — Τορπιλλο-
βόλ* 15
Ρουμανία. Κατασ'ρομικον 1. — Πρόσκοπος 1 —Κανονιοφόροι 8
Διάφορα 2 —Τορπιλλοβολα 8
Ρωσσία. ΘωρηΛτα 39 —Κα.ταο'ρομ,ίκα 32 — Θωρτ,κταί κανο¬
νιοφόροι 3 — Άντιτορπιλλικ,ά 2 — Κανονιοφόροι 23 —
Ναυτικαι σχολαί και διαφορά 60 — Τορπιλλοβόλχ 151
Σουηδία, θωρηκτά και πυργωτά 16 —Κανονιοφόροι 24 —Κορ-
βεται 4 —Διαφορά 22 —Τορπιλοβόλο 26
Τουρκία. Θωρηκτά 9 —Φρεγαται και κ,ορβέται 20. — Κατα¬
δρομικά 4 —Πρόσκοποι 27 —Κανονιοφόροι 5 —Διαφορά
61.— Τορπιλλοβόλ» 32
ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΠΛΟΙΑ
ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΤΑΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΩΝ
9506 πλοία χωρητικότητος 3,602,546 τι
» » 1.466,923
1,390,690
« 676,492
» » 560,459
268,554
» » 318,718
» » 280,144
» » 184,484
» » 156,585
173,145
» » 113,973
» » 101.415
Αγγλία
9506
Άμερική
3428
Νορβηγία
3357
PmetSİa
2160
'Ιταλία
1943
Γαλλία
1524
Σουηδία
1359
'Ελλάς
1317
Ίβηανία
1085
Αανία
864
'Ολλανδία
672
Τονρχία
611
Ανβτρία
269
135
ΑΙ ΜΕΠΣΤΑΙ ΑΤΜΟΠΛΟΪΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΙ
Βρεττανικαί Ίνο"ίαι
Χερσονήσου και 'Ανατολή;
Θαλάσσιοι αΊχπορθμεύσεις
Βορειογεραανικό; Λόυο"
Γενική 'Ατμοπλοία
Γενική υπερατλαντική·
Άμβουργο-άμερικανική
Γραμμή Οϋίλσων
Αυστριακό; Λόϋσ"
White star line
Εταιρία του Ειρηνικού
'Υπερατλαντική
Κΐυνάρα*
αγγλική
σκάφτ, 103
» 36
γαλλική
» 61
γερμανική
ιταλική
» 66
» 106
γαλλική
η 66
γερμανική
άγγλικ,ή
56
» 86
αυστριακή
αγγλική
73
» 20
» 36
ισπανική
34
αγγλική
>. 26
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ
Άχόπλοι και Λατάχλΐι κχτα το οΊάστημα ολοκλήρου έτους
εί; τους λιμένα; των έξης κρατών, ΐλετρουαένη; ττ,ς χωργιτικό-
τητες των καταπλευσάντων και άποπλευσάντων πλοίων : 'Αγ¬
γλία: τόννων 75,169,400 — Γαλλίας 31.378,700 —Τουρκίας
27,760,600—Ίσπανίας23,368,900.— Γερμανία; 18,876,200.
Ρωσσία; 14,784,000. — "Ιταλίας 14,435,500 — Γιβραλτάρ
13,403.800 -Μάλτα; 11,780,200-Κάτω Χωρών 10,654,800.
Σουπιά; 10,004,900. — Βελγίου 9.820,100. — Πορτογαλλίας
7.090,200. — Δανία; 7,013,900 — Έλλαοίς 5,010,200 —
Νορβηγίας 4,725,300. — Αυστρία; 3,462,400 — ΦιλλανοΊ?;
2.885-.800 —Ρωαουνία; 2,790,000
Ι
ısı
-
ζ
Ο
Ο
Μ
S
ο
-
ΠΑΛΑΙΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ
Αστέρας άνΐακζουσιν οί Γάλλοι τάς έξοχους τοϋ άσματος,
τοϋ ο'ράμχτο: ή" και τοϋ γοροϋ πρωταγωνίστριας, άλλα
5V
ημάς
si
άστΐρες ούτοι είναι πολύ μάλλον κομήται, των οποίων άπαξ
μονον κατά την διάρκεια-' του βίου του ευτυχεί ό σύγχρονος 'Αθη¬
ναίος να θαυυ.άτΥ) την λάυ.ψιν Οί προ
i—
τα όλων ολυμπιάδων
Ιπευφγ,ΐΑΥΐ'ϊαντεί τΫΐ"' 'Ρΐίτόρ'Λ,ν η ά~εθαναν ι, έγήραιαν πριν τί
άξιωθώσι νά χειρίκρίτνισωτι πρό τίνων αηνών την Σάραν Βερνάρ.
Περιφέρων την οΊόπτρχν είς τα θεωρεία κατά την Ιαφάνισιν επί
τής άθηναικ.?,; «ϊκηνης τής τελευταίας ταύτης, έ'βλε—όν ΐ7.ετααορ-
φωθείιας κπό έρατι/.ίων είς σεβαταία,ς τάς 'Αθηναία; των οποίων
έθχύ[Ααΐα. το κάλλος εί; τόν θρίαμβιν τής Ριττόρη Άλλα και
αύτην είχα θαυμάσει κατά τού; παιοΊκ,ούς μΐυ χρόνου; πολύ άκ-
ααιοτίραν έν Λιβόρνω ν.Ά Γενοϋη Καίτοι οαω; ύπερτεσσαρακον-
τΐϋτις άπΐυ.ενεν ακόμη ή ΆαΥλχΙ; 'Ριιτόρη ώραίχ εί; το ειδός της
γυνή. Τα πάντα ήσαν παρ' αύτη μεγάλα. Μέγα. ανάστημα, ι/.έγα
υ.Ιτωπον, μεγάλοι όοθαλαΐί, μεγάλη ;λύτη, μεγάλοι βραχίονες,
138
μεγάλοι πόο'ες, μεγάλη τέχνη και υ.εγαλη φωνή. Είς ό'λα. ταυτα
τα μεγαλεία ε^ηρεστήθη ό ερωτευθείς αύτην αρχαίου γένους ευπα¬
τρίδη; να πρόσθεση και τό μεγάλον όνΐι/.ϊ Μαρκησία; Καπράνικα
Δελγρίλλου.
Ευτύχησα; να γνωρίσω τόν ι/.αρκήσιον είς το Σολωνεϊον έπα-
ρουσιάσθην ύπ ' αϋτοϋ την έπιοϋσαν εί; την σύζυγον του ώς πα¬
λαιός αυτής θαυμαστής /.αί σχεδόν συμπατριώτης. Ή 'Ριστόρη
κατάκοπος έκ. τή; χθεσινής παραστάσεως και τοϋ μετά ταύτην
μαχ,ροΰ οΈίπνΐυ έ'κειτο επί σΊβανίου, περικυκλουΐλέντι υπό οΊοθίκ,ά-
δος ιταλών και εντοπίων θχυι/.αστών και τοϋ άπειρου πλήθους των
ανθοδεσμών, τάς όποιας 8ΐχε δρέψει έ~ί της σκηνής την προτε-
ραίαν. Οϊ ένθυμούυ.ενΐι πώς κατά την εποχήν εκείνην ανυπαρξίας
άνΟοκ,ομείων συνεπλεκοντο αί θεατρικαί άνθοσΊσμαι έζ όλιγίστων
ανθέων και πολλών πρασίνων χόρτων ίέν θά εΰρωσιν όλως άδικον
την κατωτέρω αυτών έλτίι/.ησιν τής Ριστόρη :
« Με τα χόρτα τα δπιΐα ι/. ' έόρίψατε χθες τό Εσπέρας, θά ηδυ¬
νάμην να θρέψω τρεις αίγα; ».
Δυσάρεστΐν έπροξένησαν είς αυτήν εντύπωσιν και ΐί κ,χτά την
οΊάρκειαν τή; παραστάσεως : « άλληθωρίζιντε; με ένα. όφθα,λμόν
ι'ις την σκηνήν και τόν «λλΐν
sıç
την γαλλικήν μεταφρχσιν τής
τραγωδίας τΐϋ Άλφιέρη » — « Διατί, ίπρόσθεσε, να ήξεύρετε ό'λοι
γαλλικά και οχι την τόσον εΰκολον και συγγενή
ıj.i
την ιδικήν σα;
ίταλικήν γλώσσαν ; »
Τουτο Ιπείρχζε την πατριωτικήν τη; φιλοτιμίαν, ή όποια ήτο
παρ' αυτή, ώ; πάντα τα λοιπά μεγάλη. Είχε
Si
και λόγους νά
ρήν άγαπα τ;υ; Γάλλους. ένθυα,ΐυΐΛΕνη ότι ιΐιακόψχντε; ο"ιά του-
φεκισμών την παράστασιν κα,τά την πολιΐρκίαν τή; 'Ρώμης,
ηνάγκασαν αυτήν να όρΐλήση φέρουσα πέπλον και ι/.άχαιραν Μη-
ίείας άπα τής σκηνή; είς τα; επάλξεις, όπως ένθαρ'ρύνη τους μα¬
χόμενους υπέρ τής
Mıâg'Izakiccg.
Ή κχτά την πολιΐρκίαν εκείνην
και καθ' Ολην την οΊάρκειαν τού Ιταλικού άγώνΐς διαγωγή α,ΰτής
139
ΰπήρζε τόσον ηρωική, ώστε ήξιώθη μετά την νίκνιν συγχαρητη¬
ρίου επιστολής τοϋ Καβούρ, την όποιαν έφύλαττεν ίντός έλεφαν-
τίνου κιβωτίδιον μετά τοϋ παρασήμου της 'Λζιας, τού άπονεμη-
Οέντο: είς αυτήν υπο τοϋ μέλλοντος συμμάχου τνις βασιλέως τής
Π ρωσσία:.
Την τοιαύτην πρός τα πολιτικά τροπήν τής συνσΊαλέζεω: άνε-
χαίτισεν ευτυχώς ή ερώτησις ενός των παρισταμένων, επιθυμούντος
νά μάθη αν τω όντι μόνον δεκατεσσάρων ετών ήτον ή 'Ριστόρη,
δταν κατά πρώτον έθριάμβευσεν ύποκρινομένη την Φραγκίσκαν
Άριμίνου
— «Τόσων
U.QVOV.
άπεκρίθν) Άλλ' ό θρίαμ,βός [χου εκείνος, τόν
όποιον μνΥ)αΐνεύΐυσιν ώς πρώτον τα βιογραφικά λεζικα, ήτο του¬
λάχιστον
h
εκατοστός. Όταν έθριάμβευσα πρώτην φοράν, ο*εν ήαην
άκόΐΛΥ) επταετής Και οΊά να μή νομίσετε δτι άγχπώ να καυχώ-
ι/.αι, σπεύσω αετα πάσης τχπεινότητοί να προσθέσω δτι τής πρώ¬
τη: ιο.ου εκείνης επιτυχίας προηγήθησαν ίύο φοβερα'ι άποτυχίαι.
O'jo'ıjJ.ia.
άλλη είς τον κόσμον ηθοποιός επροκάλεσε τοσούτον γέ¬
λωτα, τόσους συριγμούς και τόσα -οοοκροτήυ.ατα δσα έγώ κατά
τας πρώτας αου σ*ύο είς την σκηνήν εμφανίσεις. Έξ αίτίχς μου
απέτυχαν ο'ικτρώ: 5ύο κάλλιστα δραματικά ε'ργα. Το υ.όνον τό
οποίον δύναμαι πρός απολογίαν ;ο.ου να είπω, είναι ότι κατά αεν
την παράστασιν τοϋ πρώτου ήμτιν μόλις πέντε μηνών, κατά
Hi
την
τοϋ δευτέρου ίέν ήμην ακόμη πέντε ετών »
Ταυτα άκοΰοντε; ένοιχίσαιο.εν δτι ή κυρία Ριστόρη είχεν όρεξιν
να οΊασκεδαση. Άλλ.' αυτή ύπεγερθεισα και στηρίξασα είς τόν
βραχίονα την άκτένιστον κεφαλήν της ήρχισε να ;ο.ας ίιηγήται
αετ' ευθυμίας και κωμικής δυνάμεων άαιμήτου την κατωτέρω
■άλ,ηθή ιστορίαν των
8iıo
αυτής αξιομνημόνευτων αποτυχιών :
α Τω καιρώ έκείνω έπαίζετο είς τα θέατρα τής 'Ιταλία: ή ο*η-
μοτικωτάτη μονόπρακτος κωμωίία ό Μχοναμ&ς. "Υπόθεσις αυτής
είναι
ö
ερω: καλοϋ νεανίσκου και καλή: κόρης, τους όποιου; ό πάπ-
140
πό; και κγιδεμών ταύτης ο"έν στέργει να στεφάνωση, ώστί αναγ¬
κάζονται να στεφανωθώσιν μυστικά Έκ τοΰ στεφανοψ.ατο; τού¬
του εγεννήθη κατά την τακτήν προθεσμίαν θυγάτριον σπανίΐυ
κάλλους Ή [λήτηρ του, αή τ././ωσα να έςομολογηθτ) τον μυστι¬
κόν τη; γαΐΑΐν εφευρίσκει νά στείλη είς τον
ıra™—
όν το βρέφος
εντός /.ανίστρου ανθέων ώς ίώρον τη; πρώτης του έτους. Ό
γέρων συγκινείται, συγχωρεί και ίίο'ει είς τό προ αύτοΰ γονυπετγ,-
σαν ζίΰγις την ευχήν του και καλήν προίκα. Ή πλοκή
eïvx'.,
ώς
βλέπετε, απλή ώς άρχαίκοΰ ειδυλλίου, τό ο"ε μερίς αου περιωρίζετο
είς ανάπαυσιν επί κοίτης ανθέων 'Αντί τούτου ήρχισα, πριν
ακόμη άποκαλυφθή" τό καλάθιον, να ώρύωμαι φοβερά. Ή φωνή
μου ήτο, ώς φαίνεται, άπο της εποχής εκείνης ηχηρότατη. Ή οξύ¬
της των χι, χί μου και ό έκ τούτων ακράτητος γέλως των θεα¬
τών άπΐπνιγον τελείως την φωνήν των ηθοποιών. Ή κωμωδία.
άπέληξεν οίίτω είς παντομίμαν, εμέ ο*ε παρέίωκαν είς την αληθή
αού μητέρα, άνα.γκασθεϊσα.ν, οιά να με κάμη να σιωπήσω, νά
ζεθηλυκώσγι τόν στηθόοεσμόν τη; και να μοΰ προσφέρη έκεϊνο τό
όπιΐον εζήτουν τόσον μεγοιλοφώνως. Την Ιπιοϋσαν έτιμωρήθην οΊά
τής βαρύτατης των θεατρικών ποινών, τής διαγραφή; τοΰ όνό-
υ.ατός μου έκ τοΰ προσωπικού τοΰ θιάσου, τό ΐέ μέρος μου ανετέθη
είς κούκλαν έκ ναστοχάρτου, ή οποία, πρέπει να τό ομολογήσω.
ύπεκρίθη τουτο πολύ κάλλιον έαοΰ.
« Ή πρώτη αύ'τη αποτυχία ο*έν ίσχυσε ν ' άπιθαρρύνη τού; γονείς
μου, οίτινες τέσσαρα αίτά αυτήν έτη ρ.ε άνεβίβασαν και πάλιν επί
τής σκηνής. Την φοράν εκείνην έπαίζετο ή Βιάγχα και ό Φερδί-
νάνδοα, απαίσιον μεσαιωνικόν 8ρχυ.χ τής ρωμαντική; σχολή;. Ό
σύζυγος τή; Βιάγκα; ήτο άνίρείΌ; ιππότης, αγωνιζόμενος άπό δε¬
καετίας είς Παλαιστίνην προς ανάκτησιν τοΰ Παναγίου Τάφου.
Κατά την μακράν ταύτην άπουσίαν ανέλαβε να σ'ιασκεα'άσγ) είς την
μοναξίαν της την πυργοοΊσποιναν δ νεαρός αυτής ακόλουθο; Φερ-
νάνοΌς και αποτέλεσμα τής διασκεδάσεως ταύτης υπήρξεν ή γέννη-
141
«τι; θυγατρίου. Πέντε μετά ταυτα έ'τνι ό σύζυγος, ειδοποιηθείς υπό
άντεραστοϋ, «πιστρεφει απροσδόκητος είς την πατρικήν του έστίαν,
φονεύει τον Φερνάνίον και μετά την άπαγγελίαν φοβερού έκατΐν-
ταστίχου μονολόγου, άποσπάσας άπό τας άγκάλας της Βιάγκας
την παιο'ίσκην, ρίπτει αύτην άπό τοϋ εξώστου τοϋ πύργου εί; το
ΰίωρ της υποκείμενης λίμνης, οπΐυ ρίπτεται και ή ταλαίπωρος
μήτηρ, διά
va
σώση των σπλάγχνων της τόν κ,αρπόν. Ή συγκι¬
νητικότατη του ίράμ-ατίς σκηνή,
le
CİOU,
ώς λεγουσιν οί Γάλλοι,
εινκι ό διάλογος μεταξύ της Βιάγκας, ήτις άφοϋ κατώρθωσε ν'
άνασυρη την θυγατέρα έκ των κυμάτων εζήτει έλεος μάτην αγω¬
νιζομένη να φθάση κολυμβώσα είς την όνθην της λίρ.νης και τοΰ
άτπλάγννου συζύγου υβρίζοντος έκ τΐύ έξώιτΐυ την πνιγομενην.
Ή λίμνη συνίστατο κατά τό σύνηθες έκ λωρίδων γαλανού πϊ-
νίου, είς 8ε τό βάθος αύτη; είχε τοποθετηθή άγύρινιν στρώμα,
8ιά να πέσωσιν είς τα μαλακά τα θύαατα τον τνράννου, ώς
ωνόμαζον με/ρι? εσχάτων
it
συι/.-ατριώταί μου πάντα, άνάγωγον
σύζυγον, αμφισβητούντα είς την γυναϊ/.ά του τό άναφαίρετον αύτη;
οΊκαίωμχ να έχη
cavalier servente
ητιι τακ,τι/.όν αυτού το-
ποτηρητήν. Κατά κακήν μου τύχην την προτεραίαν της παραστά¬
σεως έτυχε ν ' άσθενήση ό ■πρΐωρισαένος να ΰπΐκριθΫι τόν τύ-
ραννον ήθοπ:ιόί, πρός τόν οποίον ειχΐν οίκειωθτι κατά τας οΌκιμάς,
και τό μέρος αϋτοϋ ν ' ανατεθή είς άλλ:ν τύραννον πολύ φοβερώ-
τεροΜ. Όταν ό θηριωίώς ώρυόμενος εκείνος άγριάνθρωπς ι/.ε ήρ~ασε
άπό την μέσην Ο^ιά να με ρίψη είς την λίμνην, υπό τΐσ;ύτου κατε-
λήφθην τρόαου, ώστε ήρχισα αγριώτερον αύτοϋ να κραυγάζω. Ό
τρόμος, ή άντίστασις και αί κραυγαί μου ο"έν ήσαν τη άληθεία
ό'λως ασυμβίβαστοι πρός την παιζοαένην σκηνήν. Δυστυχώς ο*έν
ήρκεσθην μόνον είς φωνάς, ΐΰτε εις 7.ακτίσ[ο.ατα καί χρήσιν των
ονύχων μου, άλλ' απέσπασα και έ'ρριψα κατά γης τοϋ ιΐημίΐυ μου
την γενειάοα και έπειτα την φενάκην. Ή φενάκη εκείνη 5έν ήτο
θεατρική, άλ7>' Ιοερετΐ υπό τοϋ φιλάρεσκου ακόμη καίτοι ύπερμι-
142
σοκαιρίτου τυράννου πρός άπόκρυψιν της τελείας γυμνότατος του
κρανίου του. Εΰκολον έκ τΐύτου είναι να φαντασθήτε την σύγχυσιν
και την οργήν του, δταν έπελαμψεν ώς πανσέληνο ή φαλάκρα τ:υ
είς τα όμματα των θεατών, καταληφθεντων υπο γέλωτος ακατά¬
σχετου και σπασμωδικού. Ή όρεξις τ;υ να με πνίξγι ήτο, πιστεύω,
κατά την στιγμήν εκείνην πραγματική. "Οπως σωθώ άπ' αυτής
έσπευσα να πηο'ήσω άπό την σκηνήν είς τας άγκ,άλας τοϋ φίλου
μου κ-ϊντραβάσσΐυ. Τό πρίγμα. άπέβαινεν ύ8ί) άνοτκινόαητον.
Δύσκολον τω οντι ήτο εί; την Βιάγχαν να
TCV)dv)7Y)
/.' έ/.είν·/) είς
την ορχήστραν οΊα νά [/.έ σώσγ) άπό τοϋ καταποντισμοϋ. Ή άμτ)-
νανία των σιω—Τ)λώς άντικρυζιμένων πρωταγωνιστών Ικ,ΐρύφωσε
την ίλαρόττιτ* τοϋ κΐΐνοϋ. Οΰτε ό Αρλεκίνος, ούτε δ Παντχλόνε;
ούτε ό Πουλκινΐλας κατώρθωσαν πΐτε να πρίκαλίσωσι βιαιοτερας
γέλωτΐς Ικρήςεις ΐΰτε αί παροιμιώδεις παραφωνίαι του τενόρου
Λαβοκέττα αξυτερ:υς συριγμούς Δυνατώτερα.
Si
παντός άλλου
Ικάγχαζα και έσύριζα εγώ, ή παραίτιος τοϋ φΐβεροϋ σκανδά¬
λου. »
Ή δευτέρα, έκείντ, ά—οτυχία μου υπήρξεν άληθώ; αξιομνημό¬
νευτος, άλλα και ά τελευταία. Δύο μετά ταύτην έτη έχειρ:κρο-
τούμγιν ενθουσιωδώς ύποκρινΐμεντ) είς
u.îu.sv
τΐϋ Γολίόνη άτίθασ-
σον κορασίδα, σφενο'ΐνίζουσαν υβριστικά επίθετα, ποτήρια και
πινάκια είς τό πρόσωπ:ν της κακής αυτής μνιτρυιας. Τό στάδιον
μου υπήρξεν έκτοτε άσιάλειπτος επιτυχιών σειρά. Κατά την επο¬
χήν εκείνην επεκράτει άκόμ,τι είς τα 'Ιταλικά θεάτρα ή συνή¬
θεια, ν' αγγέλλεται άπό τής σκηνής μετά τό τέλος τής παραστά¬
σεως τό μέλλον να παρασταθή την Ιπιοϋσαν έργον και τα ονόματα
των ηθοποιών, τα όποια ύπεο'έχετο κατά την πρός αυτούς Οίάθε—
σιν τό κΐΐνόν οΊά χειρίκροτημάτων η συριγμών. Άλλα τό ονομ,α
τή;
«PicCOİa Ristori»
έπροκ,άλει πάντοτε επευφημίας, και έκ
τούτου ή αγγελία αύτοϋ ητο πρός μεγάλην μου χαράν συνεχέ¬
στατη. Την χαράν όμως ταύτην εθεώρουν πολλάκις πρέπον να κρύ-
_ 143
—τω, λέγουσα μετά προσποιητής δυσφΐρίας είς τάς συναδέλ¬
φους μου :
— «Πάντοτε εγώ είς το πρόγραμα* ! Δεν θα
u.è
αφήσουν οΰτε
υ.ίοιν ημέραν να ησυχάσω ! »
Άπό τή; εποχή; εκείνη; ήαην, ώς βλέπετε, μεγάλη άχι έκτος
της σκηνή; ύποκρίτρια.
Τα παιδικά έν τούτοις πρόσωπα απέβησαν υ.ετ' ολίγον ασυμ¬
βίβαστα, προς το πρόωρον ΰψο; τοϋ αναστήματος μου. Ιΐολλάκις
τω
ôVrt
συνέβαινε να είμαι υψηλότερα της μητρός μου. Τουτο
ηνάγκασε τους θιασάρχας νά με χρησιμοποιήσωσιν ώς
prima
amorosa
τέσσαρα μετά την πρώτην επιτυχίαν
j
/.ου ετη. Άπό
τοϋ ενδεκάτου μου λοιπόν έτους ήξιώθην να βλέπω άνδρας γο-
νυπετοΰντες πρό των ποίων [Αου, άποκαλοϋντάς με
«Crudcle»,
η σπεύδοντας οΊ' έν μίυ βλέμμα ν' άλληλοσφχγώσι. Πριν 81
γείνω δωδεκαετής είχον ήο"η διαπράξει δέν ενθυμούμαι πόσας
μοιχείας, δολοφονίας, δηλητηριάσεις, αιμομιξίας, παιδοκτονίας...»
Την φοβεράν ταύτην άπαρίθμησιν κακουργημάτων διεκοψεν ή
είσοδος χρυσοστόλιστου ύπηρετου, άγγελλοντος ό'τι ήτο έτοιμον τό
γεϋι/.χ. Ό κ. Δελγρίλλος, φιλόξενος και ανοιχτόκαρδος ώς αληθής
'Ιταλός ευπατρίδης, μας έπροσκάλεσεν όλους να συμφάγωμεν τό
ριξότον. Δύσκολον όμως ήτο να γευματίσωμεν ίταλιστί την τρίτην
ώραν, μετά τό ελληνικόν πρόγευμα της μεσημβρίας. Την πρόσκλη¬
σιν έδέχθησαν δύο μόνον Ι/, των 'Ιταλών, οί δέ λοιπαί άπεσύρθηαεν
άξιωθέντες, αντί τοϋ ριζότου, ν ' άσ~ασθώμεν την μιαιφόνον χειρ*
της Μαρκησίας. Κατ' αύτην εκείνην την εσπέραν ανήρχετο διά
τελευταίαν φοράν επί τής αθηναϊκής σκηνής. Άλλ' αντί να με¬
ταβώ να την θαυμ,άσω ώς Μήδειαν, έπροτίμησα, να δια,τηρήσω την
μνήμην τής μεγάλης τραγωδοϋ ώς τής εΰθυμοτάτης και άστειϊ-
τάτης έξ δσων ηΰτύχησα νά γνωρίσω γυναικών.
Ε. Δ. Ροίδης
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΡΗΣ
( Κατά φωτογραφιών τοΰ χ. Π. Στεφάνοβικ).
ΕΙΣ ΤΗΝ ΦΩΤΟΒΡΑΦΙΑΝ ΜΟΥ
JVlnoi
ovà
πήχες
κόιΐ/ι κακή,
γένεια μέ τρίχες
έοώ κ' εκεί
κούτελο θείο
'λίγο πλιιτύ,
τρανό σημείο
τον ποιητϊΊ.
145
Δυο μάτια μαΰρα
χωρίς κακία,
γεμάτα λαύρα
μα και βλακία.
Μούρη αγρία
και ζαρωμένη,
χλωμή και κρύα.
σαν πεθαιιιιινη,
Μακρύ ρΌυθοΰνι
πολύ σχιστό,
κ' ενα πηγούνι
σαν το Χριστό.
χρώμα κανένα
δέ/ν της ταιριάζει
και ολοένα
fyn
αλλάζει.
Πηγά&ι στόμα,
μαλλιά χυτά .
γεμίζεις στρώμα
ιιόνο
u'
αυτά.
Δόντια φαφούτη,
ολο σχισμάδες,
ϋφος τσιφούτη
για μαστραπάδες.
ΣθΥΡΗΣ
10
ΤΑ
ΧΑΡΤΙΑ
ΕΙΣ
ràc
'Αθήνας υπάρχουν πολλά σαλόνια οπού χορεύει κα¬
νείς. Περισσότερα όπου πλήττει. Άκόμγ) και μερικά ό'που ημπορεί
να δμιλτ). Καθαρον φιλολογικ-έν σαλόνι δεν υπάρχει κα,νέν Μία
άπόιτειρ* ιδρύσεως τοιούτου προ τετραετίας Ιστέφθη κατ' αρχάς
υπο ζωηρώς επιτυχίας, κατόπιν όμως έναυάγνισεν, δπωε ολα. τα
καλά πράγματα Τώρα θα ήτο άίύνχτον νά έπαναληφθΐ) Το
γλωσσικόν ζιόττ,μα έχώρισεν είς σ"ύο αντιμαχόμενα και άλληλομι-
σού(Χ.ενα στρατόπεοα τους λογογρα,φοϋντας, μόλις ί' είς τα γρα¬
φεία, μερικών εφημερίδων, οπού επικρατεί άκρα έκλεκτικότγις και
περιέπονται μετ ' ευλάβειας όλαι αί ιδέαι, ημπορεί κανείς
va 7u-
ναντν)~! συγγραφείς έξ αμφοτέρων των αποχρώσεων Και αύτη ή
'Ancı8riLÎx
τοϋ Κασδόνγ)—όπως τόσον νόστιμα ώνό|Λχσε το βι¬
βλιοπωλείον
Tf,e
« "Εστίας» ό Ψυχάρης—κινδυνεύει νά διαλυθή,
147
ματαίως ο ' ό αγαπητός μου ΚουρτίσΎις κρούει τον κώδωνα, του
συναγερμού και ζητεί να σχηματίση φιλολογικόν τι κέντρον.
Ή απόπειρα, τής ιδρύσεως φιλολογικού σαλονιού, περί ττ,ς όποιας
πρόκειται, έγεινεν είς την οικίαν τής κυρίας 'Αγγέλου Βλάχου.
Μία αληθινή μπομπονιερα το σαλονάκι αυτό, τό πρόσφΐρον είς
την
intime
κ.αί εύθυμον κουβενταν. Δεν χωρεί πλέον άπό δέκα
πέντε ανθρώπους, είνε γευ.άτον άπό εικόνας, κομψοτεχνήματα και
βιβλία, συγκοινωνεί 5ε με τό γραφείον τοϋ κ. Βλάχου, έν ώ ύψοϋν-
ται υπερμεγέθεις βιβλιιθήκαι, φερουσαι είς τους κόλπους των ο,τι
άρκει νά κορεση την βουλιμίαν και του δυσκολωτίρου φιλανα-
γνώστΐυ.
Άν είσήρχεσθε μαζί μου μίαν εσπέραν πλήρους απαρτίας, θα
είχατε ενώπιον σας ολνιν την νεωτίραν φιλολογίαν Ό ΐ'ικοοΈ-
«πότης απουσίαζε, τότε πρεσβευτάς είς τό Βερολίνον. Άλλ' οί
άλλοι «φιλόλογοι», όπως τους άπεκάλει είρωνΓΛώς ο Σουρης, ήσαν
σχεδόν δ7.ο>. παρόντες. Ό Βικέλας με την ξενίζουσαν και γλυ¬
κείαν φυσιογνωμίαν του, άποτείνων φιλοφρονήσεις πρός τάς κυρίας
και περί όλων εκφραζόμενος μετ' εύμενείας άοΊαταράκτου. Ό
Σουρής, με την ώς Χρίστου άποκαθήλωμένου μορφήν, άγριωπώς
προσβλεπων τό ωραίον φΰλον, άιταθής, ώς λατρευόμενος Βΐύίίας,
πρός παρακλήσεις, επικλήσεις, πειράγματα /.αί σκ.ώμμα.τα.- ό
Δροσίννις, ό*ιασπείρων δίστιχα και εΰφυολογίας· ό Παλαμάς οειλά
χωμένος είς καμμίαν γωνίαν ό Πολίτης έζτιγών τα μυστήρια τής
λαογραφίας και οΊγιγουμενος άνέκ,οΌτα· ο Παράσχος έζαγγέλ-
λων ρ.ετα λυρικοϋ ύφους απαντήσεις ιδιότυπους, όπως εκείνην :
«
Iloîîv
άνθος προτιμάτε, κ. Παράσχε; — 'Υμάς, οεσποινίς»"
ό Ίσι^ωρίοΊης Σκυλίτσιης, με την μακράν, όστεώίτ) και ζϊΐράν
ώς άσκητοϋ φυσιογνωμ,ίαν του ύπενθυμίζων παλαιάν τίνα ιστο¬
ρίαν ό Κορομηλας, «.ε την άνοιχτόκ,αροΎ) και πανσεί.ηνοειο'ώς
ίιανοιγομέντιν μορφήν του παρατάσσων υποθέσεις οραμάτων και
κωμωδιών ό Πολέμ,νις, άναλύων με τας κυρίας ζητήματα αί-
148
σθημχτικά και ύχοψιθυρίζων είς αύτάς στίχου;· ό ΆριστομΙ-
ντ,ς Ιΐροβελέγιος, εικονικός και Λυρικό; μέχρι και αυτής της ομι¬
λίας του- άλλοι, ακόμη, νεώτεροι η ολιγώτερον γνωστοί- και έν
τώ μέσω αυτών κυρίαι εϋμορφαι, κομψοί η ευφυείς, έρχσιτΐχνατ
φιλόλογοι, φιλαναγνώσται εμπαθείς, φιλόστιχοι *αί άνθρωποι τοϋ
κόσμου, μη άποστέργοντες την πρός τα γράμματα προστριβήν.
Οί φιλόλογοι περνοϋν ότι έχουν πνεϋμχ- τού; τό λέγουν τουλά¬
χιστον, όπω; τού; λέγουν και τόσα άλλα, και αύτοι τό πιστεύουν.
Έν τούτοις, όταν αί σατυρικαί περίγραφα! των εσπερίδων τάς οποίας
αύτοσχεοιαζεν ό Σουρής έχει επί
-soo:,
βοηθόν έχων τον Δροσί-
νην, και αί οποίαι άνεγι%ώσκοντο έν μέσω ομηρικών γελώτων έξην-
τλήθησαν, ό'ταν έπαλαίωσε /.αί ή συνήθεια της απαγγελίας στί¬
χων, η ό'ταν οί ποιηταί ηρχισαν νά γίνωνται ο*υσ/.ολώτεροι πρός
τας απαιτήσεις των συνερχόμενον είς τό ν' ά/,ούουν στίχους, ή βα¬
ρεία πλτ,ξις των παρακμαζόντων πραγμάτων ήρχισε ν' άπειλγι και
τας εύθυμους, ζωηρά;, πρωτοτύπους αύτάς συναθροίσεις, είς τάς
όποιας ή ποίησις, ή φαντασία και τό πνεϋμα ήσαν άρτύματα επί¬
σης άφθονα ώ; τό τέιον και τα παξψ.αοζκια.
Έπενοήθη τότε ή εισαγωγή νέας σΊασκεσ^άσεω;, ήτις ένα ολό¬
κληρον χειμώνα έτερψε τού; θαμώνας της αιθούση; τη; κυρίας
Βλάχου Εισήχθη πολύ αγαπητόν τώρα εί; σαλόνια τινά γαλλικά
παιγνίοον. τό παιγνίοον των μικρών χαρτιών.
Τέ παιγνίίιον τουτο συνίσταται εί; τό έξης :
"Ολοι οί κεκλημενοι γράφουν επάνω είς ομοιόμορφα μικρά χαρ-
ία άνά μίαν $ περισσοτέρας ερωτήσεις, αί οποίαι ρίπτονται εντός
ινης κάλπης, ανακατώνονται και κατόπιν διανέμονται είς ό'λους.
Είς την ερώτησιν, ή οποί* ούτω σας ε'τυχεν, ο*ίί5τε μίαν απάντη¬
σιν όσον ημπορείτε εύφυεστέραν και πρωτοτυποτέραν, ρίπτονται
ίε και πάλιν αί απαντήσεις εντός τη; κληρωτίοΌ; και κατόπιν
έξαγγελλόμεναι κρατούνται αί καλλίτεραι οΊά ν' άποθησαυρισθούν
είς λεύκωμα τι. Ούτως άπό τό άνευ αξιώσεων και ζωηρό
τια
κ
ν τουτο
149
χαιγνίοΊΐν, το Οποίον σίσει τροφήν είς τάς συζητήσεις, είνε τό οΌ-
κιμ.χστήρι;ν του πνεύματος εκάστου, ακονίζει την έτοιμολογίαν και
σ^ίει ώς έν μικρογραφία την ψυχολογίαν των γραφόντων, άπηρτί-
σθη έν Γαλλία γνωστότατον βιβλίον :
«Le livre d'
ΟΙ'
de la
Comtesse Diane»,
τοϋ όποιου ή άναφύλλισις είνε έκ των σΊχ-
σκεΐαστικωτίρων πραγμάτων τα όποια, είξεύρω
Τό Ελληνικόν «χρυσουν βιβλίον» έμεινεν ατελές. Μάλι: ήρχισε
να γράφεται, οΊότι ΐί έλλανΐσικαι, οί όπιϊΐι είμεθα όλοι ά—ό κ:ινΐυ

χ.ε/.)ηυ.ίνοι. ήσαν αυστηροί κ.αί άμείλικ,τοι πρός έαυτΐύς, άλλ ' αί
ολίγι/ι σελίίε; του είνε άξιαι νά τύχουν μνείας'ιδιαιτέρας ιδώ. θα
σεβασθώ μόνον των παικτών τό άνώνυμον
Τό λεύκωμα, αρχίζει με μία,ν ερώτησιν πολύ σοβαράν:
Τί
dve
ευτυχία :
Μία κυρία έδωκεν απάντησιν επίσης σοβαράν :
Ή έκπλήρωσις του καοήκοντος.
Λ Κ.

îj
μειδίαμα ; άλλη ερώτησις :
Ή απάντησις είνε :
— Εκείνο είς τό οποίον ημπορώ
vk
ε/ω σύντροφον
ίϊθ'α ίΐνί ή καλλιτέρα άπάντηβις ;
Μία κυρία άπαντα:—Ή συναπάντγ,σις.
— Ποίον πράγμα δεν κρνπτεταί ;

II
αεγοίλη μύττ,.—Βκλ.
— Ό,τι δεν δύναμαι ν' αποκτήσω ; — Γ. Δ.
— Ποίος καβ·ρε~7]ς
eàg
άρίαιι ;
Ποίος ;α' αρέσει : να σϊς πώ'
Τα
Sub
τα αίτια π' αγαπώ. — Ρ. Λ.
£ίς τι σννίΰταται ή δύναμις τού χαρ
Εις τό να κάμνγι τις ο,τι θέλει και ο,τι δεν θέλει.—Δ. Κ.

150
— Ποίον πρέπει
va
αέβεται
%avslg
περιααότερον ;
— Τον εαυτόν του.—Α. Μ.
— Ποίαν γΧίβιν %εαρεΐτε εύγΐνεατέραν :
— Την γονυχλισίαν.—Ι. Π.
— Οί βιωπηΧοϊ ανόητοι με τί ομοιάζουν ;
— Με αδειανά συρτάρια κλειδωμένα. — *
— Τί είνε ωραιότης ;
— "Ο,τι ή πραγματικότης σπανίως παρουσιάζει κα'ι ό έρως σχορπίζίί
άφθόνως.—Δ. Κ.
— "Εν «αί ΐν πόΰα κάμνουν ;
— Είς όλας τας περιστάσεις κάμνουν ούο Είς τον 'έρωτα εν. ΕίςτΓ,ν
άπιστίαν τρία. — Γ. Δ.
— Τί παράγει περιο
— Το αναμμένο κεφάλι. — Δ. Β.
— Ποϊοι βλέπουν χαΧλίτιρα ;
— "Οσοι
éyouv
την καρδίαν τυφλήν. — Γ. Δ.
— Πές μου
iàv
Sev
ηβο αύ, τί ή&εΧί
g va
ηαο ;
Να ήμαι εκείνος π ' αγαπώ
για να τον αγαπήσω.—Γ. Δ.
— Όταν η γνναΐκα αγαπά, τι αγαπά ;
— Την αγάπην. — Ε. Β.
— Ποίοι
live
οί αίβιηρότίροι %ριταί ;
— 'Εκείνο! οί όποιοι ενουν τα ολιγώτερα δΐ/ΐα'.ώματα τζο'θζ τουτο.—*
— Ποίκ είνε ή μεγαΐειτέρα άνοηαία Λοΰ ■ημπορείτε να κάμετε ;
— Να ζιστεύσω.—-Μ. Μ.
— Ποίου ε
t$ot>ç
θάνατον προτιμάτε ;
— Ή ερώτησις ομοιάζει προς την απευθυνθείσαι είς τον λαγόν : «Με
ποίαν σάλτσαν προτιμάς να φαγωθ/,ς ; » Σας παραπέμπο> είς την άπάντη-
σιν τοΰ λαγοϋ.—*
151
- Τί φοβούνται
nal
οί ανδρειότεροι ;
- Την καρδίαν των.—Ι. Π.
- Τί είνε άλήδεια ;
- Κολοκύθια ! — Σουρης.
- Τί
ei'Sove
μάτια β'
açéaovv;
- Τα μάτια ποΰ δεν βλέπουν τα ελαττώματα μου.—*
-Ποίος είνε ό μάλλον ακίνδυνος ίχ9ρός;
- 'Εκείνος που δεν έχρτιμάτιιε ποτέ φίλος μας.—-Λ. Κ.
- Τί προτιμάτε μεγάλη η μικρή καρδιά ;
- Μεγάλη για τους φίλους αου, μικρή για τους ένθρους μου.—Α.
- Μικρή, διά να μή χωρϊ| άλλην άπο αύτην.—*
- Τί βυντομΐώίΐ ιόν καιρόν ;
- Όύ'πνος.—Ε. Β.
- "Εν ωρολόγιον τί) οποίον να πηγαίνη εμπρός.—*
■ Τί μάς προβκολλα
elç
ίνα τόπον ;
- Ή ποδάγρα —Σ. Σ.
- Τί ίίνε (πίγίιος παράδειβος;
Τό πρώτον συνθετιχόν της λέξεως.—Μ. Μ.
Ό/ι σπανίως ο,τι περιβάλλεται από τα βάσανα τΐ,ς χολάσεως.
Ποία ί|ις άΛοχταται ευκολώτερον ;
- Ή έξις να μή πληρώνη κανείς τα /ρέη του. — *
- Διατί ή (ύτνχία είνε
enayice
;
Δια να πληρώνεται άχριβώτερα.—Γ. Δ.
Μα άλλέως θα ήτον εϋτυνία :—*
Ποία άχόβτααις είνε μεγαλειτέρα ;
Πολλάκις ή μένρι μιας καρδίας.—1. Π.
Ή μεταξύ ασυμβιβάστου ανδρογύνου.—*
Από τό μυαλό ώς την καρδιά.—Α. Μ.
152
— ΠοΙαι
âlvesıg
live
διαρηέατεραι ;
— Αί άλύσσεις των
auXaxtsy
ένων τής αγάπης.—Α. Κ
— Αί έχουσι*'..—Α. Δ.
Καθ' αλυσίδα κόβεται
Παλιόνει και σκουριάζει,
Μ' αυτή π&υ δένει την καρδιά
Σκοτόνει
y.à
δεν σπάζε;. — Ι. Π.
Οί αλυσίδες οί χρυσές
'Οποί κρατούν δεαένους
Μαζί τους δεσμοφύλακας
Με τους φυλακισμένους.— Γ. Δ.
— Είς
ri
χρηβΐμινουν τα μάτια και ίίς τί ιό βτόμα ;
— 'Αμφότερα είς το ν' άπατοΰν : Τα πρώτα τους κατόχους των. Τό
δεύτερον τους άλλους. — Δ. Κ.
Για τής καρδιαϊς που άγαποΐν,
Για τής καρδιαϊς που κλαίνε,
Τα νείλη για να σιωπούν,
Τα ματιά για να λένε.—Ι.
II.
— Ή αγάπη ιϊνι τνχαϊον βνμβαν η άπίή Βυνή9ιια ;
—· Δια τους άνδρας συνήθεια, θλιβερόν επεισόδιον δια τας γυναίκας.-Ε.Β.

Tujfatov
συυβαν. όπερ καταντί συνήθεια.—Κ.
II.
— Ο'
est une habitude qui peut amener des accidents.—G.
V.
— Τί ίΐνε κολακεία ;
— Ή κολακεία είνε νόαίσμα κίβδγ,λον, άπο το όποιον δεν κερδίζει
τίποτε ό λαμβάνων και δεν ζημιώνεται ό δίδων.—Γ. Δ.
— Θυμίαμα μωρού πρός [/.ωρόν.—Σ. Σ.
— Απόλαυσις αναπόφευκτος. — Ε. Β.
— Ή γνώμη την οποίαν 1/ομεν ημείς περ! του εαυτοί μα? /ωρΐς να
την λέγωμεν·—και την όποιαν αϊς λέγουν οί άλλοι, χωρίς να την έχουν.-Δ. Κ.
Άλλ'ό χώρος μ,ΐυ είνε μετρημένος και πρέπει νά οΊαπιστώσω
την ακρίβειαν τ?,ς αντιγραφής θέτων κάτωθεν των ολίγων τούτων
γραμμών την υπογραφήν αου.
Δημήτριος Κακλαμανοε
ι
TO AAXEION TUN
ΪΤΑΡΑΔΑΡΗΙΕΝΩΝ
Χκηνίι έκ τής άνεκδότον κωμωδίας « Οί Παραόαρμένοι ».
Πρόονοπα ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΠΑΡΑΔΑΡΜΕΝΟΣ πρώην ειρηνοδίκης,
ΘΕΟΛΩΡΑ ΰυζυγός του, ΟΥΡΑΝΙΑ κόρη του, ΒΑ¬
ΣΤΑΩ υπηρέτρια.
ΖΑΧΑΡΙΑΣ ίφέρων ενδυμασίαν ττενιν/ράν, πανταλόνιον κίτρινου νρώματος
χοντον χαϊ χρατων είς
ycio
ας ομβρέλλαν τεθραυσμένην) και ΒΑΣΙΛΩ.
ΖΑΧ. (εΙβορμ&
èx. rijg
ftvçag
τού βά&ονς και
xsqUçxital·
Ttjv exijvtjv
άβ&μκίνων) Βχσίλω ! . μία καρέκλα ! λίγο νερό ! . .
γρν,γορ* !
ΒΑΣ (κομίζουσα μετά βποναής χά&ιβμα.) Τί έπαθες, άφένττ) ;
σε καλό ίου ! τί τρέγει ;
ΖΑΧ (Πίπτων εζηντλημε'νος
ini
τού χκ&ίβματος) Τί τρέχει ;
Έγώ "ρΐχω μά θαρρώ πώς τρέχουν άπο πίσω μου και καμμιά
ίικαρια σκύλοι και
x>7]Tr,ptç
και πολίται ! ... όλος ό κόσμος
τρέχει . . Μα που είνε 7) κυρα σου ; (κρανγάζων) Θεοδώρα ! ...
Ουρανία ! . Ελάτε ! τρέξετε ! . ποϋ είσθε ; . . "Αχ !
πτ,γε να βγγ, ή ψυχή μου ! . (κρανγάζων έκ νέου) Έλατε
λοιπόν !
ΘΕΟΔ (είβερχομ('νη μετά βπονδής) Τί έστάθηκε ;
ΟΥΡ. (^ίΐβαύτως) Τί είνε. πατέρα ;
, Σε σιωρίσανί ;
155
ΖΑΧ. Μωρέ άλλο παρά διορισμό ! . Μοΰπεσβ ! μοΰ-
πεσε ! .
ΘΕΟΔ Τί «ϊοΰπεβε : 'μίλα !
ΖΑΧ. Τα λαχείο !
ΟΐΡ. Ι
ΒΑΣ. > Το λαχείο!
ΘΕΟΔ.] Το λαχείο οοΰπεσε ; . ιτό ο"ρόμο τοΰπεσε ; Μου το
πΐ,ρες κρυφά, [Αωρε μαγκούφη και τό έχασες ; . .
ÇEçivvd
μετά
βηονδής ε(ξ τον χόλπον τηζ·, έ%άγει ΐν πορτοφόλιον
xal
nuçttvrjçtt).
ΖΑΧ Όχι, χριστιανή μου! . . . Στάσου ν' ακούσης πρώτα.
Μας έπεσε, το έκεροΊήσαμε ! ... πως τό λένε ;
ΘΕΟΔ. (μετ άγαλλιάβεω?) Μπα! .
ΟΥΡ. Και πώς έγεινε αυτό το καλό πατίρα ; πώς τό έμαθες ;
ΒΑΣ. (κατ' ιδίαν) Αυτό πειά ο"εν τό επερίμενα ! Τί »αλά
έκαμα, ποϋ ίέν άκ,ουια. τό Σταμάτη !
ΖΑΧ Ναι, τό λαχείο τό έκερδήσαμε μά Εχασα τό κεφάλι
μου . . . και την όυ.βρελλ* μου
ΘΕΟΔ. Μα 'μίλα., βρε, επί τέλιυι: πώς συνέβη:
Mate
ε'βγοθβς
τν)ν πίιτιν !
ΟΥΡ. Ναί ! . Ναί ! . πώς εγεινε ;
ΖΑΧ Πώς εγεινε ; Άκοϋβατε
Α7:' τί,ν Τραπέζα ο'.αβαίνω
Βλέπω ενα ναρτί γρχμμένο
Είς τον τοί/ον πλτ^ΐϊζω
Κα'- άρνίζω και οΐΐβαζω
ΆριβΐΛθς λανείου τ(τον.
— Θάνε των αρχαιοτήτων,
Εΐπ' αιιεσω; α'ε τό νού υΛυ,
Κ ' επειδή τοθ
àpi9u.&5 uou
~^
El/a
ένθυ|ΛΤ|5ΐ μεγάλη,
Παρετήρησε με ζάλη
Μή μϊ; έπεσεν ό λότος
Κ' τ,τον ό διχος
uaç
πρώτο; '
156
Είς τα πόδια ευθύ; το βάζω
Κα! αρχίζω να φωνάζω
Σκούνταψα α' ένα διαβάτη
Τούβγαλα σχεδόν το μάτι.
Τρέχει αυτός να μέ ρημάξτ]
Μπλέκω ιχέσα σ' ένα αμάξι
Τ' άλογα τρομάζουν τότε ...
Βγαίνουν δέκα στρατιώται,
Τρέχω Ιγώ νά τους ξεφύγω
Κι ' όπως 'έστριψα σε λίγο
Aç'
τή αάνδρα τοΰ Βασίλη
Βγαίνουν πέντε δέκα σκύλοι
Και αού ρίχνονται άπο πίσω. . .
Κάνω έγω να τους κτυπήσω
Και στή φόρα και στην τρέλλα
Νά ! ... μού σπάζει κ' ή όαβρέλλα !
Κ ' Εφθασα στο σπίτι τοΐρα
Μέ κοααέντ, τή ψυχή . . .
Δεζ ' τον άνδρα σου, Θοδώρα,
Κουρασμένον . . . κ' ευτυχή.
ΖΑΧ. "Αχ! πού να 7#ς τα λίγω ό'λα οτα έτράβηςα. ιτήμερα !
Ότΐως τώβαλα στα πόοια σαιτιιΐυ.ένος άπο τή 7*ρα ιοΐυ.
νά φωνάζω : « Μουπεσε ! υ.τΐιπεσε ! « Μερικαίς μάγκαις Ι
•πώς κάτι αΐΰττείε ττό ορόα; και ήρχισαν να ψάχνουν. Οί τΓ-
τερ5ΐ όμως μ ' επήραν για λωττΐ'ΐύτη και ηρχισαν να φωνάζουν :
« Πιάστε
rsv
!» Άρχισαν νά τρέχουν ά~ό 'πίσω μ,ΐυ, πολίται, κλη¬
τήρες, τκ.ύλΐι, σκυλόψαρα, άΐλάςιχ, άντεροβγάλταις . . . Μΐϋ έφαι-
■νότουν πώς
it'
έκυνιη^οϋιταν ολει
ci
βρυκόλακες και
ci
καλΛικάν-
τζαροι
t.'sj
βγαίνουν τα ίωίεκαήΐΛερα. Έφώναζα εγώ και έτρεχα
λαχανιασμίνς-ς : «Μωρέ ίέν τό 'κ>.£ψα. (ι/.5υπειε ». 'Αλλά ποΰ
ν ' άκούσ;υν ; Οϊ περιττότερςι ψ ' Ιπ/,ραν για τρελλό ! Έτυλλογί-
σθηκα. νά έαβω α' ένα άι
/.açr
αλλά πΐϋ ίεν είχα λε~τα ! ...
ΘΕΟΔ. Και
o"âv
έζτ,τΐϋσες άπό κανένα λίγα λεπτά ;
ΖΑΧ. Να βγάλω δίσκο ίηλαίή ωσάν ζητιάνο; κ.αί νά λέγω :
( ΈλεΥΐαοιύνγ), χριστιανοί, σ' ίναν άνθρωπο ποΰ τοϋ έπεσε το
λανεΐΐν ! )>
Χαραλαμπηϊ Αννινοε
ΦΥΛΛΑ
-ES
ΦΟΥ ΓΕΡΟΔΗΜΟΥ
ΕΝΑΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΧΩΡΙΑΤΙΚΑ ΝΤΥΜΕΝΟΣ
Μεγαλειότατε, Μιά φορά εΐταν έ'να; βασιλιάς έϊώ πέρα. θεός-
ξέρει α δεν είχε -ό παλάτι του και στό ί'διο -ό μέρος.
Μιά μέρ' αύτις ό βασιλιάς βγήκε νά κυνηγήση μέ μερικά παλι¬
κάρια του' και κυνηγώντας πήγε, πήγε ώς κοντά στην Κόρινθο. "Οτι
κάμανε νά γυρίσουν πίσω μέ τό κυνήγι τους, και νά σου ένας τσομ-ά-
νης έρχεται τρεχάτος κοντά τους και τους λέει τ.ώ: τοιμάζεται νά ξε-
κινήση κατά την 'Αθήνα έ'να μεγάλο ίσ-λέρη άπό τό Μωρία, νά τους
πάρη τή χώρα. Οί σύντροφοι τΐύ βασιλιά τρομάζουνε, ρίχτουν τό κυ¬
νήγι τους χάμω, κα: μαζευΌυνται γύρω του νά τονε ρωτήςουν, τί
-ρέπει νά κάμουν. Κι' αοτός τους πρ:στάζει νά σηκώσουν αμέσως -ό
κυνήγι και νά τό οέρουνί στην Αθήνα, γιά νά κάμουν έ'να καλό ζιαφέτι
πριν-ΐλεμήσουν. Κ' ϊτσι έγινε. Πάνε στην Αθήνα, ψήνουν τό κυ¬
νήγι, και καθίζΐυνε μέσα στο παλάτι και τρών -/.αί πίνουν. Και τρώ¬
γοντας ν.3·. πίνοντας -ήγαν νά λησμονήσουν τού τσΐμζάνη τα λόγια.
Ώς και τραγΐυΐΊστάοες και χορεύτρες γυρεύανε. Έκεΐ απάνω, νά σοι>
κι ανοίγει ή "ίρτα τΐϋ παλατιού, και μπαίνει μέσα κόσμος πολύς, και
φωνάζουν -ώς πλάκωσε ή Μωραιτιά και ρίχτουν; σκάλες στά τείχη νά
πηΐήξουνε μέσα ! Τότες πετιούνται πάνω τα παλικάρια και γυρεύουν
τό βασιλιά. Μά βασιλιάς πουθενά. Φωνάζουν τή βασίλισσα, λείπει
κ' ή βασίλισσα ! Φεύγουν τότες κα'ι πηγαίνουνε στά σπίτια τους νά
βάλουν τά'ρματά τους, ακολούθα κι ό λαός «πό πίσω, νά πάν κι αύτοι
νάρματωθοϋνε γιά τόν πόλεμο.
158
Ώς τόσο ό Βασιλιάς κ' ή Βασίλισσα κατέβηκαν, αν αγαπάς, στό
κατώγι ! Και νά κάμουν τί ; Ό Βασιλιάς νά βγάζγ; τα χρυσά του τα
φορέματα, κ' ή Βασίλισσα, χλωμή και παραζαλισμενη, νά τού φέρνη
μιά φορεσιά παραγυιού, κα'ι σέ λιγάκι νά βλέπη τόν ά'ντρα της ντυμένο
■χωριάτικα, σά νά μην εΐταν εκείνος πού κυβερνούσε όλη την 'Αττική !
Πήρε στά χέρια του ενα τσικούρι κ' ενα κομμά
-t
σκοινί, στάθηκε
μιά στιγμή νά δή τή Βασίλισσα του, την αγκάλιασε, και κείνη, μέ
καρδιά πού έτρεμε σάν τό μισοζώντανο τό ψάρι, σήκωσε τό μαραμένο
της τό χέρι, καί του είπε νά πάη στό καλό. Τοχαν απόφαση κ' οί δυέ
-ους νά κάμουν τό θέλημα του θεοθ. Έτσι τό είχε πί) ή μεγάλη ή
Προφήτισσα των Δελφών. Πώς σάν πλακώσουν οί «Δωριείς» στην
Αθήνα, ατ' όποιο μέρος σκοτωθή ό Βασιλιάς, έκεϊνο τό μέρος θά νι-
κήση. Συλλογίστηκε λοιπόν τότες ό Βασιλιάς, κ' είπε τής γυναίκας
του,—Γυναίκα, έδώ ά'λλον τρόπον οέν ίχει. Ή πρέπει νά σκοτωθώ, ή
θά μας κάψουν τή Χώρα, θά μας σφάξουν τα παλικάρια, θά πάρουν τίς
κοπέλλες μας σκλάβες, ί'σως κα; σένα μαζί. Βάζω λοιπό χωριάτικα
ροϋχα, καθίζω έ'να δεμάτι ξύλα στον ώμο μου, σιμώνω τους ξένους,
και βρίσκω τρό-ο νά μέ σκοτώσουνε χωρίς νά μέ νοιώσουν ποιος είμαι.
Κ' έτσι γλυτώνει κι ό τόπος μας κι όλοι σας. Κ' είπε ή Βασίλισσα,
άς γείνη το θέλημα τού Θεού.
'Γήν άφίν^ι λοιπόν κα'ι φεύγει, και πηγαίνει πρός τα τείχη, και
βγαίνει οςω, καί μπαίνει σ'Ινα χωράφι, κα'ι κόβει ςύλα, κα; φορτώνει
ενα δεμάτι στον ώμο του, κα'ι κατεβαίνει Γσια κατά τάσκέρι
xcO
ειταν
τώρα σκορπισμένο μπροστά στά τείχη.
— "Ωρα καλή, γέρο! τού φωνάζει ένας παλικαράς Μωραίτης.
Δεν μπορείς άπό δώ νά πέρασης.
Ό χωριάτης εναντιώνεται, ζητάει νά -εράση, πιάνουνται στά λό¬
για, θυμώνει ό ξένος, τού καταφέρνει μιά τού χωριάτη, και τόν άφίνίΊ
στον τόπο.
'Εκείνη την ώρα έβγαιναν κα'ι τα παλικάρια τής Αθήνας αρματω¬
μένα νά πολεμήσουν τους εχτρούς και νά γλυτώσουν άπό τή σκλαβιά
την πατρίδα τ:υς. Ακόμα δεν -αραταχτήκανε ν' αρχίσουν τις σαϊ¬
τιές, κα'ι βλέπουν μπροστά του; ςα-"λωμένο τό—Βασιλιά τους ! Κά-
159
μανέ μεγάλο κακό. Τάσο μεγάλο, πού μαθεύτηκε αμέσως κι από τά'λλο
τό μέρος, και βλέποντας οί έχτρο; πώς βγήκε έναντι: τους ή προ¬
φητεία, τό ρίξανε στό φευγιό, πρ'ι νά προφτάξουν οί Αθηναίοι νά τους
τινάξουνε μιά σαϊτιά.
Κ' έτσι γλύτωσε ή Αθήνα άπό τή σκλαβιά, και ξαναμπήκαν οί
Αθηναίοι, κα'ι σάν έ'καμαν όλες τις συνηθισμένες τιμές στο Βασιλικό
Λείψανο, μαζευτήκανε σέ Συνέλευση κι ά-οφασίσανε νά μην ξανακά-
μουν πια Βασιλιά στην Αθήνα, γιατί κανένα δεν μπορούσανε νά
,ίροϋνε μεγαλόκαρδο σάν εκείνον πού έχασαν.
Εγώ θαρρώ -ώς είχανε λάθος οί Αθηναίοι, Μεγαλειότατε, νά
■τό νομίζουν α!ιτό. Η Αρετή πού βρέθηκε μέσα στην ψυχή ένό;
Κόδρου, μπορούσε νά στολίσν; κι άλλων Κόδρων ψυχές. Μά αυτά
ΐέν ϊΐναι δική μας δουλειά. Δική μας δουλειά είναι νά παρακαλούμε
τό θεό και να λέμε, — Τέτοιο θάνατο νά πεθαίνουν κ' οί βασιλιάδες
τής αναστημένης αυτής ρωμιωσύνης. Τέτοια παιδιά νά μας χαρίσ' ή
Μεγαλειότη Σου. Αυτός ό ηρωισμός θαρρώ δέ θά χρειαστή στή ΐική
μας την έ-ο-/ή. Ένας Κ:3ρος δέ φυτρώνει έτσι εύκολα μέσα σ' Ινα
λαο -ού κοιμάται άπό τό πολύ το μεθύσι. Μά μ-ορεϊ νά μας χρη-
η σάν ξυπνήση τό Ιθν;ς.
Γεροδημοε
ΔΗΜΗΤΡΙΟ? Ν ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗΣ
Ό ποιητές της « Φαυσ~ας»
Τα τζροαι/ύς εκδιδόμενα «'Απομνημονεύματα τοϋ 'Αλεξάνδρου Ρίζο-ι Ρ»γ-
καοή » περιέχουσι σελίδας περιεργοτάτας καΐ πλήρει; ενδιαφέροντος £κ τη; νέα;
:στορ;α; τής Ελλάδος, από τής έπο/ής του Καποοιστρίου μέχρι των ημερών
ημών. Ες" αυτών άπεσπάσαμεν το επόμενον κεφάλαιον περί τής μεταθέσει; τη;
πρωτευούσης από Ναυπλίου είς 'Αθήνας, εν ω ό συγγραφεύς παρέχει ζοιηράν και
/αριεΐτάτην εικόνα τής τότε καταστάσεως τής προιτευούση; και τή; πρώτης ζοι-
νον'ας αυτής.
ΜΕΤΑΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΗΣ ΕΙΣ ΑΘΗΝΑΣ
Όδοΐποοια ν:αί ΰυιξις είς Αθήνας.
Αποφασισθέντος ότι τ·Λ,ν 1 Αεκ. (π) 1834 ττχθερά πρω¬
τεύοντα, της ΈλλάσΌς θ* άνΕΧ,ηρύττΐντο αί Άθ?,ναι, άφ' ού οί
Άθτιναιΐι ύπεσχΕθηταν να χορνιγνι^ωτι ττι Κυβίρνήσει δωρεάν
πάντα, τα γγιπεοΌ. ιΐια τα δημόσια κχταστν)|ο.χτα, πολλαί των άρ-
νών -^ρχιταν μεταβαίνουσαι εκεί
TiOTj
προ τοϋ τέλους τοϋ Ν;εα-
βρίου. Είς
Si
των τελευταίων άπΐΐλθεν ά υπουργό: μ;υ Ρίζος μετά
τγ,ς οικογένεια.; του, όστις και
i t/,
έ ιυι/.-χρέλαβεν εί; την κΤυνοίεία-ν
του. Έκ Ναυπλίου [/.ετεβηαεν είς Έτ:ί5αυρ:ν ίια ξηρά;, τό πρώ-
τΐν κχταλύσαντε; είς Λιγΐυριόν, οπΐυ ίιήλθΐμεν εύθυυ.ΐτάττ)ν Ίητ.ί-
ραν, χάρις εί; την ανεξάντλητον εϋφυίαν τοϋ κ. Ρίζςυ, οστι:
ττριυκχλε'. και τόν ιυνΐοΌιπορΐϋντα. γραμι/.ατέα τοϋ υπουργείου των
Εξωτερικών ΙΙιττάρην εί; οΊηγή^ει; τΐλείστων οτων άιτείων άνε/.-
ιΐότων και εί; τιιτ,μάτων ά~αγγελίαν.
Tri iï'
έπαύρ,.ον εύρομεν έν Έπι^αύρω μέγα ττλοίον ίιτυφόρον
τη; Κυβερνήιεω; /.αί έπιβαντε;, εΐ^βιβαΐαντε; $έ και ο/.α τα άρ-
11
χεια. του τε ύπΐυργείΐυ των 'Εκκλησιαστικών και τ:υ των 'Εξω¬
τερικών, διότι αμφοτέρων προίστατο τότε ό *. Ρίζος, κατήχθημόν
μετά τίνων ωρών ούριο-λοίαν είς τόν Πειραια.
Ήν δ' ή ακτή τοϋ περιφήμου ποτέ λιμένος έρημος τότε, άγρια
χαί μόνον είς τόν μυχόν αυτού ένθα σήμερον προκύπτει ή μεγάλη
«-οδάθρα ίστατο έρείπιον υπερώου καλύβης, ήν δ έλλην τελώνη,
παρά τοϋ οθωμαν=ϋ προκατόχου του. Είς αύτην δε δ,α
κλονουμΐνης κλίμ*κος άνερ>χήθημεν ίνα καταλύσωαεν μ=-
ου αας προμηθευθώσΐν οί ί'πποι
ci
μί^οντες νά μεταφέοωσιν
είς 'Αθήνας 'Αλλά .αί άφ' ού μετά ίυ—ολίας οί λεγό',ενοι
, οίτινες κατά τό -Ιεΐστον ήσαν ί,μίονοι ^
xai gv0l>
,,;^.
σαν συ^εγεντες μακρόθεν, ψενεν έτι επίπονον πρόβλν,μα είς αύτους
και ημάς- σότι τό άρχ,ϊ:ν ΑΚίπεδον
Αθηνών και *,« τ?,ς φιλ
ρρ,εω; τής χώρας, μετ-,-
αυθις είς την πρώτιον .ύτ5-υ κατάστασιν „, ^ χ^ ^
Λοίευοντ. αυτό, είχον ,χ.^ ,Λεταβληθ- ,.ς ίπποποτά
f
',„
υόωρ και ιλύν μ|χρι τ^ς κ=ι>ίας " Λ
^ "Οστ(ς εϊίε τότε την μικράν |κείν^ν καλύβγινι .
y
κατώκ£[ .
ερν,αιτης τελώνης, ό ^ ί>ν τίνχ νά ^^^ ^σ^τίτχι
Si
ερν,αιτης τελώνης, ό ^ ί>ν τίνχ νά ^^^ ^σ^τίτχι
Si
«m«pM
το πλούσιον έπίνειον, την πολύκροτον πόλιν τή: αεγάΤ,ης
Ριομηχανια^το τελωνείον αυτής τό εί^ράττον κατ ' έτος
iL··,,
Wa?
να πνιγή είς αυτά ,ή,£ρ5ν , ·
i
ά .^ ,

n
έκενων
να πνιγή είς αυτά. ,ή,£ρ5ν , ·
,iç
τάς .
η
Ş
^^ό
του
»αί τί ή έλευθερίχ
Γο ε,-ερας εφθα,αμεν είς Αθήνας 'Επί του
·> ~ , - .· —* —■·* '-^ϋχ,οΛοατίας, ότε το
;.W.ov
τας είχον 1*.ε, σωρός έρειπίων Μηα^^ ^ τών
ν, υ* οκτακισχιλίων μόλις χρΐστιανών, είχον ήοη αρχίσει να
τα πρώτα συμπτώματα τής μελλούσης αυτών αναπτύξεως.

163
Οί πανταχόθεν τοϋ 'Ελληνισμού συρρέοντες νέοι αυτών κάτοικοι
είχον αρχίσει όπωσοϋν ευπρεπείς οίκ,ίας οίκοοΌμούντες. Άλλ' είς
την θέαν αυτών ήσθάνθην 6,τι ή σύζυγος μου ευφυέστατα είπεν ότε
ετη τινά μετά ταυτα ήλθεν είς Αθήνας, ότι αί
véat
ο'ικοοΌμαί υπο
την 'Ακροπολιν και επί της κ,λιτύος αυτής τγ έφαίνοντο ώς άν
ήσαν γονυπετεΐς πρό του ΙπιστΙφοντος αύτάς Παρθενώνος.
Την οικογένειαν εύρον έν 'Αθήναις έγκατεστηαένην κατά την
Πλάχαν, εντός τοϋ οικοπέδου δ ό πατήρ μου είχεν αγοράσει παρά
τοϋ Κάλκου, και είχεν ανεγείρει είς το (ίάθος αΰτοϋ προσωρινά τίνα
ίωαάτια πρός μέλλουσαν χρήσιν των υπηρετών. Έξ αυτών ΐύω,
ή μ,ελλΐυσα πλύσις και ή αποθήκη, είχον οΊασκευασθή είς κοιτώνας
τής οικογενείας, τό
Si
μέλλον ίωμ,άτιον τοϋ ύπηρέτου, ο"εχθεν τά¬
πητα και τίνα έπιπλα, έν οίς και των άοελφών μου τό κ,ύμβαλον
τό κοαισθέν έξ Όο'ησσΐϋ, καθωρίσθη είς αίθουσαν τής ύποι^ΐχής,
είς
r,v
και πάντες οί έν 'Αθήναις τότε επίσημοι εγίνοντο οεκτΐί εις
επίσκεψιν, και μΐυσική πολλάκις άντήχει, χαί χοροϋ τινχ
f
/ήαατχ
τυναίως εγίνοντο. Διά τόν πατέρα μου οαως θέσις έκ,εΐ οεν έπερίσ-
σευε, και ένν;εΐται ιύτε
it
'εμέ. Διά τουτο είχε μισθώσει εν πεπα-
λαιωαένΐν και παντί άνέμω αναπεπταμένον δωμάτιον είς τίνα έτοι-
μόρροπον και παρακειμένην άκ,ίαν και έκεϊ συμπαρέλαβε και έαε,
άφ'ού, τάς σ*ύω πρώτας ήμΐρας μετά την άφιξιν μου, εξενίσθην
παρά τω Κΐ* Αναγνώστη Δεληγιάννη συνοικήσας είς έν ιΐωμάτιΐν
μετά των υιών αύτοϋ Πέτρου και Ιωάννϊυ. Παρά τω πατρί μου
ίέ είς μίαν γωνίαν μοί παρεσκευάσθη κλίνη, ην πολλάκις είχον
ν ' άαφισβητώ κατά των επιτιθεμένων μυών.
Έν Αθήναις πρώτος μου περίπατος υπήρξε πρός την 'Ακρο¬
πολιν, ής κατά τάς προτέρα? έπιδηυ-ίας μου ίεν μοί επετρέπετο υπό
των Τούρκων ή εισοοΌς. Με συνώοευσε ο"έ και ώοήγησεν έ/,εΐ ό
Πιττάκης βοηθός οιορισθείς τοϋ εφόρου των αρχαιοτήτων Ρόσς.
Αθηναίος, επί τίνα χρόνον είς την Άκαοημίαν τής Κερκύρα: η~νι-
ίάσας και τρέφων θερμότατον ζήλον υπέρ των αρχαιοτήτων, ύπεο-
164
βαίνοντα τας περί αυτών γνώσεις του. Και τα μέν προπύλαια ίέν
έφαίνοντο πλήν των κιονόκρανων αυτών προεχόντων υπέρ τάς άπ:-
θήκας είς ας οί
Tcupxei
τα είχον μεταβάλει
b
δέ Παρθενών έφερεν
έν τώ κέντρω του το έφυβρίζον αυτόν οθωμανιχόν -ροσκυνητήριον,
και το Έρεχθεϊβν ην και αυτό κενή τότε, άλλα σκοτεινή πυρίτ*-
-οθήκη. Ούχ ήττον όμως ή Ακρόπολις μ ' ένέπλησεν, Οτε την ε'ϊόβν,
ραθυτάτου αισθήματος εύλαβείχς, χΧΙ μοί εφαίνετο ώς αν τους αιώ¬
νας προσαναβαίνων προσηρχόμην πρός τους μεγάλους ημών προπα-
τορας.Έκτοτε
Si
δσάχ,ς ίδυνάΐΜ,ν να ύποκλέψω τινάς στιγμάς άπό
των επισήμων εργασιών μου έ'σπευοΌν πάντοτε είς την Ακροπολιν.
Σχεδόν ευθύς μετά την είς 'Αθήνας άφιξιν μου έφθασεν ίχεϊ
και ό φίλος μου Κωνστ. Σχινας μετά τής συζύγου του, 'τής θυγα-
τρος του Σαβιγνύ. Κατ' αρχάς επί τινάς -ψ.Ιρας έξένισεν αυτούς ή
«ε.» μου Κ« Γεράκη, ήτίς είχεν εΰ'ρει και μ^θώσει ίίίαν οικίαν,
«ιτ* όε μ,τί6η τό νεον ζ£ϋγος ΐ1ς τήν
sUÎav
τς- ^^ .^ τ-ς
ΙΙειραιχη; δόοϋ, 6που μετ'ολίγον ήσθίνησεν ή κυρία Σχΐνα έκ τυ-
φοειοους πυρετοϋ, και μεταχοα,σθ,ϊσα έντό; τής πόλεως παρά τόν
πυργον του Κυίρήστου, είς την οικίαν
Bell,
ολίγας μόνον ημέρας
.™ζτ^ Μιαν Λ
«V—ip,v
δτε έχώρει ω τ, 4^_-—.'—-ρ-
6μου ο Σχινας νά μείνω ,λ,,σίον της,
oW
ε'ις^τάς στιγμάς εκείνα;
«Ι ην οίυνηρον ,αί άνυπόφορον νά -ροσπαθή νά έκφοάζηται άλλως
παρά γερααν^τί Ούτω οενυχ.τέρευσα χλν,σίον τής κλίνης της,
^ χ»Ρα της ώς
İJ
έ λϊ '
της ώς
İ-J
τέ
ν ^ Λ? ^ ^
τ^ν ανατολήν τοϋ ήλιου απήλθα 1π1 μίαν ώραν
,lfi
την ^,/
και ότε επέστρεψα είχε παραδώσει τό πνε^α
Κατόπιν
,i
^; Κυβερνήσεως συνί^ευσΐ τάχιστα καί πασά ή
κοινωνία εις Αθήνας, ερημωθέντος σχείόν τοϋ Ναυχλίου. Ή α.-
γι,τη
S
.- τοτ£ των Ιν 'Αθήναις οίκιων ήν ή απέναντι του ήμε-
τερου γ·,π^ου τοϋ Προξένου τής ·ρωσσία; Παπαρρηγοπούλου, ά,ο
Τουρκικής μετασκευασθεϊσα και ευρυνθεϊσα, -,ατεχομΐνη
èi
τότε
-ο του πρεσβεως τής
TW*,,
τΛ ^ ^ %
165
Κατακάζγ), όστις ήν τότε και
b
πάντων των έν 'Αθήναις φιλιξί-
νώτατοί. Ταχέως δμως ήνΐωξε τας αίθουσας του και ό πρόεδρος της
αντιβασιλείας, αρχιγραμματεύς ή' άρχικαγκελλάριος άπά της έντη—
λικιότιητος τοϋ Βασιλέως μετακληθείς, κόμης Άρμανσπεργ, κατοι-
*ήσας είς την οικίαν του Κ Βλαχούτση, την έν τοίς μετέπειτα.
: χρόνοις είς σχολειον των τεχνών και είτα είς δημοτικόν σχολείον
; κορασιών νρτισιΐλεύσασαν.
Κείται δ ' αΰτ·/) επί τής νυν οδού Πειραιώς, ήτις ήν έτι άσχε-
ί δίαστος εκτός και μακράν της πόλεως, ώστε και αϊ κυρίαι, διά την
[εισετι εντελή έλλειψιν αμαξών
iv
'Ελλάδι, πολλάκις έπιρεύιντο
Ι είς τάς νυκτερινάς τοϋ προέδρου προσκλήσεις, η άπ ' αυτού έπέστρε-
5 φόν έν πλήρει στολή χοροϋ, επί των λεπτών πέδιλων μακρά φέρβυ-
; σαι υποδήματα, των ανδρών των. υπό μέγα αλεξιβρόχιον στεγαζό-
μεναι και επί πώλου όνου όχούμεναι. Ό,τι δέ και άκ,ίνδυνοι δέν
ήσαν αί έκδρομαί αύται τό απέδειξεν ό στρατηγός
Church,
ίίστις
επιστρέφων έκ μιας αυτών όψε μετά τό μεσονύκτιον, επειδή φανός
τότε έτι τ,ν άγνωστον σκεϋος έν 'Αθήναις, ή δέ σελήνη είχεν ήδη
σβεσει τόν έδικόν της, έπεσε μετά τοϋ 'ίππου του, ώς ό αρχαίος
Ko'JpTto:
εκείνος είς χαΐνιν στόμιον υδραγωγείου, και εφ' ικανόν
υπό γήν έπλχνήθγ) πριν
rt
άνευρη αύθις την είς τό ύπαιθρον ανΐδΐν
Είς χΐρόν μεταμφιεσμένων όν έ'δωκεν
t.
Άντιβασιλευς /.ατα
τάς αποκρέω (έν άρχαΐς τού 1835), ενθυμούμαι ότι ή Κα Κατα-
καζγ) συνέλαβε την Ιδέαν να συνδυάση άντίχορον μυθολογικόν και
αυτή υ.έν ένεδύθτ) ώς Δήμητρα, την μίαν δέ των αδελφών μϊυ
συμπαρέλαβεν ώς 'Ανθώ, την δ' άλλην ώς μίαν των Χαρίτων
Άλλ ' αί 'Αθήναι δέν παρεΐχΐν έτι τάς δέουσας εύ«λίας πρός τοιαύ¬
τας μεταμφιέσεις. Ούτω είς την είς "Αρτε;ο.ιν ορισθείσαν ωραίαν
θυγατέρα τοϋ προξένου τής Γαλλίας Κιν Γάσπαρη ( την μετ*
ταύτα
Kav
Ταΐυς), συμβουλευθεϊσάν με περί τής αναβολής τής
'Αρτέμιδος, έσυστν,σα χιτώνα [/.έν μ.ή·Αΐυς εΰσχημ:τέρ:υ του τής
εύζώνου θτ,ρευτρίας, την ήμισέλτινον δέ υπέρ τό ΐλέτωπΐν. εί; την
166
χείρα τόξον και εί; τον ώμον φαρέτραν και βέλη. Άλλα τούτο δεν
έουνήθη ούδε να προμηθευθή ούδε να κατασ/.ευάση τότε έν 'Αθή¬
ναις και περιωρίσθη είς την άδαμαντοκόλλν,τον ήμισέληνον έν τή
μελαίνη της κόμγ), και είς την της Αρτέμιδος αξίαν μορφήν και
παράστασιν της. Παρ' εμού 8 ' εζήτησε να μεταμφιεσθώ είς Ζέψν-
çov.
Και έγώ μέν ήρνούμην τουτο- άλλ' ο γαμβρός μου υ.έ ττροε-
τρεπεν επιμόνως, και την έ'ξιν έχων νά πείθωμαι είς τάς συμβουλάς
του, διότι τον εθεώρουν Ιμπειρότερον εμού είς τάς κοινωνικάς συνη¬
θείας, Ινέδωκα μέχρι τέλους καί ένεδύθην βραχύν χιτώνα αίθερίω;
διαφανή, καί λευκά μεταξωτά πέδιλα άρχαικώς περιδεμένα, /.αί
είς τα νώτα ποικιλόχροα πτερά έ/, σύρματος καί λεπτοφυοϋ; υφά¬
σματος κεχρωματισυ.ενΐυ, υπό τοϋ γαμβρού μου φιλΐτεχνηθΕντα,
καί ούτως είλκυΐν είς τον χορόν πάντων την προσοχήν, ού υ.όνιν
οά της τοιαύτης αιθέριας αναβολής μου, άλλα πολύ μάλλον διά
των ζεφυρίων μου θερ-ο.ηστρίίων, οΊ ' άς ούο*είς ήο'ύνατο ττρός ψί
ν' άι/.ιλλαται. Άλλ' αυτή μάλιστα ή προσοχή ήν εναντία πρός
τάς διαθέσεις μου καί συνησθανό;ο.ην πόσον ολίγον κατάλληλος ην
ή μεταμφίεσις αυτή είς σύμβουλον τού υπουργείου τής εκπαιδεύ¬
σεως, ο ' δ παρεκάλεσα εντ. των υπασπιστών τοϋ Βασιλέως καί
αοί ά-έκοψε τα πτερά. Ότε ο" δ Βασθευς πλησιάσας
-y.
ε, Δ ηρώ¬
τησε τί έτειναν αυτά. τω ά-ήντησα ότι τα κατέθεσα ένώ-ιον
τής Α. Μεγαλειότητος.
Εί; έτερον ΐέ χορόν μεταμφιεσμένων, τόν τοϋ πρεσβεω; τής
Γαλλίας, έλαβον μάγου σοβαρωτέραν ενδυμασίαν, ήτις γενικώς
έπεκροτήθη. Ήν ο" ό πρέσβυς ούτος ό κ. 'Ρουάν, όστις, /.αίτοι
ύπερεξηκοντούτης ·Λαί ούχι νεαρός την δψ,ν, ένυμφεύθη μετ' ολίγον
την νεαράν θυγατέρα τοϋ Γεωργίου 'Αργυροπούλου, ίγγονον τού
Αύθίντου Καρατζά, έν Γαλλία άνατραφεΐσαν, καί θελχθεΐσαν, ώ;
κοινώς ελέγετο, υπό της κοινωνικής αύτ:υ θέσεως μάλλον, ή υπό
των φυσικών του χαρίτων. Τό συνο-.κέσιον ομως τούτο μέχρι τέλους
κακώς απέληξεν.
167
Όσον λοιπόν αφελή; κ.*ί άν ήν έτι τότε ή 'Αθηναϊκή κο'.νω-
νία, αϊ ίιασκεσάσει; όμως και αυταί αί ταρανωο'έστεραι οέν έ'λίΐ-
πον άπ' αυτή;.
Πρό τή; λήξεω; δέ τοϋ έ'του; 1834 αφιχθη εις Αθήνας ό
Βασιλεύς Λουδοβίκο;, ευδαίμων ότι έβλεπε τόν υϊόν του κλϊΐθέντχ
'•Ινα οΊοιχ,ήσν) και προαγαγη τόν λαόν, υπέρ ού αυτό; μεγαλ.όφρονα
και ευγενή ησθάνετο ενθουσιασμόν. 'Αφελή μέλανα έπενδύτην Ις
άνακρόκου περιβεβλημενον, κου τούτον ενίοτε κατά τάς θερμάς
ώρα; άπΐο"υόαενΐν κ.αί επί των ώμων επί τής άκρα; τή; ραβοΌ
-j
του φέροντα ώς τόν κοινότεριν τΐίρινιγητήν ή μάλλον τόν απλού¬
στατον πεζοπόρον Γεραανόν φοιτητήν. τόν απήντησα, πολλάκις υ.ό-
νον πρός την 'Ακροπολιν ή εί; των 'Αθηνών τα περίχωρα, βαίνοντα
'Εφαίνετο
£k
τότε αφηρημένο; και παραοεοομίνο; εί; τα; άναανή-
αεις του άρναίων
ypovoıv,
ου; ;ο.ετ' άγαπη; είχε μελετήσει και ύ-ερ
πάντα άλλον εγνώριζε και ών εφαίνετο -πολίτη; q
ïito;.
Μετά των αρχαιοπρεπών αρετών ίίιο.ω; συνεμίγνυε και ού/, ολί¬
γον τό ΊσΊότροπον ό ποιητή; Βασιλεύ;. 'Επί τή; άφίξεώ; του, ότε
εδέχθη τού; οΊπλωι/.άτας παρουσιασθέντα; πάντα; έν σών.ατι, πχρ-
ευρέθην και έγώ είς την παρουσίασιν ώ; βοηθό; και όπαοό; τοϋ
ύπουργοϋ κ. 'Ρίζου κατά την συνήθειαν αύτοΰ προσληφθεί;, ότε
υ' έφθασεν
h
Βασιλεύς έι/.πρό; ενός Κυρίου όν ό κ. 'Ρίζος τω παρου¬
σίασεν ώ; τόν Ίππότην Μοντάλβον. πρίσβυν τή; Ισπανίας. «Ισπα¬
νία;, είπεν, 'Ισπανία;; Δεν γνωρίζω Ισπανίαν» και στρέψας τα
νώτα έπορεύθη πρό; τό παράθυρον, καί τυαπανίζων επί τή; ύίλου
οιά των οακτύλων του έπανελάμοανεν « Ισπανία ; Δε1' γνωρίζω
Ισπανίαν ! » Τουτο ο"έ ί'.ότι αεταξυ Ισπανίας και Βαυαοία; ο"έν
υπήρχον οΊπλωυ.ατικαί σχ£σ£ΐς. Ή σκηνή αυτή εξήγειρε σκάνδα¬
λον, ό πρέσβυς έςέλαβεν αυτήν ώ; υβριν ήτις τώ Εγίνετο έν τή
y'/>r,
παρ'
r,
ήν £;ο.πεπιστ£υαένο;. καί ό Βασ·.; ευ; Λουδοβίκος συνει-
οως /.αι αυτό: κατόπιν το άτοπον εοωχ-ε τ·Λν επαυϊ'.ον «ιηνγ.σε1.;
καί εξιλέωσε τόν προσβληθέντα πρέσβυν.
168
Οτι ό Βασιλεύς Λουδοβίκο: ήν θαυμαστής του /.αλοϋ κ,αί ει/εν
υπέρ αύτιυ εύφλόγιστον την καρδίαν άπεδεί/.νυον και αί /.αλλι-
τεχνικαί συλλόγου του έν Μονάχω /.αί πλείστα άλλα, και μικράν
περί τούτων έπιμαρτυρίαν μίί έδω/.ε και είς τόν χορόν όν τω έ'δι-
δεν ό πρέσβυ; τής 'Ρωσσίας. είς δν είχε πρός τιμήν της Α. Μ
προσκαλέσει πάσαν την κοινωνίαν των 'Αθηνών. Έν ώ έχόρευον
τον άντίχίρον μετά τη; νεωτάτης τότε Κ«; Ευφροσύνης Γεωρ¬
γαντά, της είτα Κ*-: Δραγούμη, είδςν
tİv
Βασιλέα τής Βαυαρία:
ισταμένων άπΐναντι ημών και ημάς ατενίζοντα, και παρετήρησε
είς την κυρίαν μου ότι είχε την τύχην να έλκυση την βασιλικήν
■προσοχήν- εκείνη όμως ^ισχυρίζετο ότι απατώμαι και ότι Ό Βασι¬
λεύς εμέ ατένιζε* ώ; γνωρίζων με έ/. Μοναχού /.αί περί τούτου ήμφι-
σβητοϋμεν μΐχρ- -ξ, τέλίυς τΛ χ;ρο~; -„ ^ ΒασΛίυ£ πρίν $
έΤ/.αταλείψωμεν την θέσιν μας, μας επλησίασε. « Βλέπετε ; μοί
είπεν ή Κυρία. Δέν σας το ελερν ; ,, Άλλ' ό Μεγαλειότατος απο¬
ταθείς -ρύς αυτήν γαλλιστί·_« Κυρία, τί- ε1πεν, έχετε ωραίους
οφθαλμούς,» /.αί ,ΰ'τω; έγώ
WpiW.
Είς χορόν του μέλους της
Αντιβασιλείας Κόβελ επεκράτησε μετ' ενθουσιασμού είς τόν ο-υρ-
τόν, είς όν 6·-εν δτί ανεγνώρισε τόν αρχαίον κύκ-λιον και δν
εσυρεν ή τότε Κ- Ζωή Μαυροκορδάτου (μετά ταϋτχ δέ Κ« Άλ-
μέιδα) μετά τόσης ζωηρότητος, ώστε έπεσεν είς τό τέλος λι-
ττόθυμ;;
Και ό Διαδ.χο; δέ ~Λ Βασιλέως Λουόΐβίκου,
h
μετά ταυτα
Βασιλεύς Μαξιμ^ανός έπεσχεφθη μετά τίνα *α,ρόν τάς Αθήνας
Οτε οε -αρουσιάσθην ενώπιον του, μοί είπεν ότι είχεν ά/.ούσει περί
φΐΛΛογ,χων έργων μς-υ /.αί μ'ηρώτησε περί αύτών" Τότε (νόμισα
καθήκον μου να τω προσφέρω τΐ έκ των ενόντων, δέσας όμοιομόρ-
φως τα μεχ?1ς εκείνου έ,δοθίντα, πρωτότυπα ή μεταφράσεις. Έν ώ
δ ήσαν -αρά τώ ^.βλιοδέτη, συνέταξα και μακρόν Γερμανικόν
«ιημα, 6,
s.ï
τα συνώδευσα, =ύ ομω; απώλεσα τό σχέδιον /.αί
παρεκάλεσε μ-ν ίπιιτα νά γ£;ν;υ, ξ^χχ
κι
α
UI
Ζ
Ο
ω
α.
170
πευ-φθ?, εί δυνατόν αντίγραφον αυτού, αλλ' αί έρευναι απέτυχον
και το μόνον δ έξ αυτών ενθυμούμαι εστίν 6 πρώτις στίχΐς :
«Sprössling der fürstlichen
Eiche, die hoch in
dem
Lande des
[Teutchs prankt
και είς έκ των επομένων, αναφερόμενος είς την Ελλάδα, ότι έλεγε :
«Schön ist
die Gegenwart Wohl, doch
schôner
die Hoffnung-
[der Zukunft».
Είς τοϋ κ. Κατακάζη τάς συναναστροφάς άπήντων τότε η
μετ" ολίγον καλουμένας και τάς δύω νέας θυγατέρας τοϋ Καραϊ¬
σκάκη, ών ή μέν ,νυμφεΰθη έπειτα τόν Χαραλ. Δηλιγιάννην, ή δέ
τον Άνδρέαν Νοταραν. Τούτων την ανατροφήν «πό τής έλεύσεω,
του Βασιλέως είχεν αναδεχθή ή Ελληνική Κυβέρνησις και ηθέ¬
λησε να εληστεύθη εί; την γραΐαν Γαλλίδα διευθύντριαν τού
πρώτβυ ίδρυθέντος παρθεναγωγείου Κ™ Βολμεράνζ. είς εμέ δ ' ιδίως
επέβαλε τής επιτηρήσεως αυτών τό καθήκον. Ή δοθείσα μοί ό'αως
αυτή εντολή είχε τάς δυσκολίας της, διότι αί νέαι κόραι και αά-
λ.στα η πρεσβυτέρα; έξανίσταντο κατά τής προθέσεως τοϋ νά είσέλ-
θωσιν ώς οίκοτροφ^ είς σχολείον, ο ισχυριζόμενα ι ότι εισί θυγατέρες
ν,ρωος και εί: τβιΛτ6ν περ.ορ,συ,όν δέν δέχονται να ύποβληθώσιν
Εττε,οη δέ, ώς φαίνεται, τας τοιαύτας άτοπους ιδέας ύπεξέκαιε
..»ρ αυται: έξ ίδ-οτιλείας γραία τις θεραπαινα αυτών, ήτις ώφε-
/ειτο έκ τής συντάξεως των, πάσα λογική προτροπή έναυάγει και
εγω ««ΐτροπ,αζόμ.νος τό νά μεταχειρισθώ τόν κατανάγκασαν.
«πετρ«να εκών ίκων, κατ' άδειαν ήν έζήτησα παρά τής κυβεονή-
σεω:, να έξακολ-.υθήσωσ·. διαιτώμεναι και όιόασχόμενα, κατ' οίκον,
•ύ'/μ τή: άπικαταστάσεως αμφοτέρων.
Λ. Ρ. Ραγκαβής
1
ΦΟ ΡΗΜΑΔΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
1 Ιανερμο σπίτι, ακίνητος, δταν έδώ ζυγόνο),
θϋοράω τ' απομεινάρια σου
ut
σέόας και με πόνο.
Μην έργο θείου τεχνίτη,
'Ηρώων φωλιά μην ΪΊσουνε, μικρό, πανερμο σπίτι;
"Αχ! άν άλλου, που διάβηκαν μαϋροι καιροί (οργισμένοι,
Μιλη άηο σκόρπια μάρμαρα μία δό?α περασμένη,
Έδώ ενα ιιόνον ηχο
Ό αγέρας βγάνει, Φεύγοντας από σχισιιένο τοίχο.
Ποιος σε κυττάζει : Αδιάφορο πέφτει 'ς έσε τό μάτι,
Που σταιιατι'ιει πεοίλυπο
V
έοιιο, αδειανό παλάτι,
Έκεϊ που ή φαντασία
Χίλια τού δείχνει ολόγυρα χαιιένα ιιεγαλεϊα.
Άλλ', αν ή τύχη έφάνηια ιιοζί σου άκριβοχέρα,
Τάχα κ' έδώ δεν έζησαν τέκνα θεοΰ ιιία 'μέρα ;
"Ω ! πόσα καταβόδια
Συχνά κ' έδώ θ' ακούστηκαν σε γάμους και σε ξόδια !
172
Παιδιά της φτώχειας, πώ"ρχεται, περνάει, και δεν άφίνει
Στη γη κανένα χνάρι της, ίιταν, λογιάζω, εκείνοι
Πού μέσα σου. ώ ρημάδι,
Την πρώτη αυγή τους είδανε καΐ τό στερνό τους βράδυ.
Λουλούδια ούρανοπότιστα, που μες τό λόγγο βγαίνουν,
Κ'έκεϊ σκορπούν τό μόσχο τους,καΐ αγνώριστα πεθαίνουν
Δάκρυα νεροϋ, που χύνει
Βρυσούλα ξερολίβαδου, καΊ ή γίι τα καταπίνει.
Φτωχό, πανέρμο χάλασμα, τό μάτι μου σε βρέχει
Με της καρδιάς τα κλάϋματα,καιτρέχουν τούτα,ώς τρέχει
Τού πόνου μου τό κύμα,
Σα βλέπω δίχως όνομα χορταριασμένο μνήμα.
Γεράσιμος Μαρκορασ
Η ΔΑΒΤ^ΑΛΟΜΑΝΑ
ΠΑΔΑΙΑΙ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
— ΑκΟΤΧΤΕ εμέ να σας πώ ! Να μην ανοίγετε χαρτί ! . .
Να μην άκ,οϋτε το δάσκαλο ! Να μη φοβάστε τσ' πατεράδες
σας ! . . Να θΊονετε τσ' μανάίες σας!
Ούτως ήγόρευε πρός θορυβώδη όμιλον οΈκ,αετών και ο'ωοΈκαε-
τών παιδιών, άναβάς επί του τελευταίου θρανίου του απωτάτου
άπό της ίασκαλοκαθέίρας, ό Γιαννιός ό Βρυκολακάκης, είς των
μεγχλειτέρων μαθητών. Έφιίτχ άπό επταετίας και ήτο ήΊΐη ο"εκα-
πενταετής, άλλα μόλις είχε μάθη να οιχβαζη συλλαβιστά 'Ενθυ¬
μούμενος τα παλαιά έκ,εϊνα χρόνια, ιΐέν έπαυε νά οί/.τείρη την
παρούσαν καταστασιν τοϋ σχολείου ίίπου δλα τα παιδιά ήταν μι¬
κρά, δλο σμαρίο1*, όλο άθερίνα Πρώτα ήταν ό'λο μεγάλοι «Ποΰ
να ήσαστε σεΐ: τόν
xatpô
πΐϋ ήτιν ό άλλος ό οασκαλος πιϋ πέθανε,
ό Φλάσκος, Φλασκ,ο-αιτιμπΐνος, ό κιτρινιαρης ! » Και θείων την
κεφαλήν, οΊηγειτο πρός τους μικρούς μα,θητα:, οΐτινες τόν ήκ:υον
έΑπΙ[/.ποντε: αεγαλα έπιφωνήαατχ θχυαασαοϋ, —ώς ο Δζώρ^ζης
ό Σγούρας, δεκαοκτώ γρόνων. υψηλός, με άνωρθωαένχ σγουρά μαλ¬
λιά, τα όποΐχ «"εν ήίύνχτο να σΊευθετήση τό κ,τΕνιΐν, είειρε μίαν
φοράν τόν ίλλιν οΊο^άσκχλον «τό Φλάσκο, Φλχσκ;-ιο.7:ιμπΐνΐ, τόν
κιτρινιαρη», τολιορκήσας αυτόν όπισθεν τής ίασκαλοκαθέίρα;, και
174
κατενεγκών τρείς σφιγκ,τού; γρόνθους κατά του στερνού του, όΊότι
ό Οιίάσκαλος ήπείλησε να τον κλείση είς το κάτωθεν της ίασκα-
λοκαθέίρας σωφρονιστήριον, οπού εβοσκον βλατούοαις και ψαλίόες
πολυποσΌ.ρούσαις κα,ί ΐχι ολίγοι ποντικοί Πώς ό ίιίάσκαλος είχε
συγκαλέσει την επιτροπήν και απήτει την αποβολήν του Δζώρσ'ζη,
άλλ' ή επιτροπή αντέτεινε, μή θέλουσα νά «ϊυσχρεστήση τους
οικείους του μεγαλοσώμου και φριξότριχος μαθητού. Πώς παραδό¬
ξως, ίηλ. λίαν ευλόγως, ό Αζύρίζης ευρέθη σύμφωνος με τόν
οΊ^ασκ,αλον είς το κεφάλαιον τΐϋτο, καθόσον, άφοϋ επί δεκαετίαν
είχε φοίτηση είς τό Σχολείον και μόλις είχε μάθν) νά συλλαβίζγι
(μόνον ότι συνέχεε κάποτε το η μέ τό π και τό ξ μέ τα |), νισθά-
νετο νυν ακατάσχετον πόθιν να διαρρήξγ) τ' άφόργιτα έκεϊνα ^εσμα
και να έμβαρκαρη μέ τό καράβι τού θείου του. "Ισως μάλιστα
#ι' αυτό τό έκαμεν, έΊΐειρε τόν σΊοάσκαλον έ—ϊτιη^ες οά να τόν
αποβάλουν. Και τότε ή επιτροπή έπεισε τους οικείους τΐυ νά τόν
άποσύρωσιν εΰσχήμως.
Τοιχΰτά τινχ πορίσμχτχ της αλληλοδιδακτικής αεθοοΌυ υπέ¬
βαλλε συχνά είς την μελέτην των συμμαθητών του ό Γιαννιός 6 Βρυ-
κολακάκης. Την ημέραν ο" εκείνην είχεν άναβη επί τοϋ θρανίου και
ανήγγελλε οιοαχην την οποίαν ό οιίασκαλος, κύτΐτων επί τής τρα¬
πέζης του, πνιγομένων των λέξεων έν μέσω τοϋ θορύβου ίεν ηκουεν,
ούο" έ'βλεπε καν τόν υψηλόν μαθητήν, δ'στις, πρός την ίασκαλο-
καθείραν βλέπων (ό οΊίάσκα,λος έκάθητο ενώπιον τραπέζης κάτω
της οασκαλοκαθέίρας) έπροφυλασσετο και ήτο έτοιμος να πηίήση
κάτω τοϋ θρανίου, αν ό «ΐιοάσκαλος έστρεφε τό βλέΐΛμα. ποός τα έίώ.
Ταυτα συνέβαινον καθ ' δν χρόνον ό ο'ιο'άσκ.χλος, μεγαλόσω¬
μος μέ ηρακλείους ώμους και βραχίΐνχς, επικαλούμενος συνήθως ή
«Δασκαλομάνα», πρό μικ,ροϋ είχεν εισέλθη είς τό σχολείον, και
σχετική ησυχία έ-ε'Αράτει μεθ' υπόκωφου βοής, όμοία μέ την φου-
σκοθχλασσιάν. Άλλα ιτρό ημισείας ώρας, εάν τις οΝήρχετο είς
απόστασιν διακοσίων βημάτων έ"ξωθεν τοϋ σχολείου, θα ένόμιζεν
175
ότι ήτο Ονιριοτροφείον {Ιδικόν διά θώας ττ,ς »ρήμου και δι ' άλλα
ανήσυχα αγρίμια. Τα παιδία έχόρευαν, έχήδων, έσκίρτων, έφώνα-
ζαν, διεπληκτίζοντο, έγέλων, έΥλαιον. Ήτο θέρΐς και καύσων
πνιγηρός. Παμαιγγις βοή ανήρχετο σία των οκτώ ανοικτών μεγά¬
λων παραθύρων, εχόντων ολα σχεδόν τα ύαλία σπασμένα κ,αί τα
•πλείστα παραθυρόφυλλα φαγωμένα, τους στροφείς έσκωριασμένους.
Τα θρανία χωλά, κινούμενα, χορεύοντα, έφαίνοντο ώς σχεδία,ι
πλέουσαι εντός τοϋ κύματος των παιδικών κεφαλών. Ή διδα,σκα-
λι/.Ϋι έ'δρχ ύψγιλν·,, με τα φατνώματα, ταπρα, κεχηνότα, ώμΐίαζε
με μάρκαν ξΐυριασαέννιν μακράν τοϋ λιι
/.ivoc
υπό τοϋ άνεμου. Ό
■πρωτόσχολος γυμνόπους, ελαφρά και ι/ετά προφυλάςεως πατών,
διά νά μΫι βυθισθτ, και έμ-Ισν) —αρ' αξίαν είς το πειθαρχεΐΐν,
-ότε γελών και πότε σΐβαρευόαεν::. προσεπάθει νά έπιβαλγι σιω-

r,v.
Άλλα τ-λν συρίκτραν τό έ'τερΐν σύμβΐλιν τοϋ άζιώμα,τός του,
την είχε κλέψει ό Γιαννιός ό Βρυ/.5λακάκγις, και δι' α.ύτ-?,ς έζέ-
βαλλε υ.ανιώδει; συριγμούς, παρωδών τον απόντα διδάσκαλον.
Έτεινε μόνον είς τόν πρωτόσν:λΐν τ, βέργα, τό κυριώτερΐν δ—λον
του. αλλά και ταύτΥΐν τήν έξΐυδετερωσεν ό Γιωργό; ό Χατζηδη-
μήτρΥΐς, ό Στραττ,ς ό Καρχθϋμΐΐς "/.αί άλλοι τΐλμτ;ρ:ί παίδες,
άνοίξαντες κρυφίως την θύραν τ:ϋ σωφρινιστηρίΐυ, οπού εϊςευραν
ότι εϊ/ε τα,ΐλΐευυιέντιν ό διδάσκαλος ττ,ν δεσμών του, κα,ί άρπάσχν-
τε; πολλαίς
fiipyaı;,
τάς όπ;ίας έαιίρασαν είς τ;ύ; συμμχθητάς
των, χ.ρατγισαντε; τάς λιγυρωτέρας και τσουντερωτΕρας δι' εαυ¬
τού;· τότε άρχισε νχ'/ΐ), και άλλοι μαθηταί απέσπασαν τ:ύ;
àsï-
xzag
άπό τΐυ τοίχου, άλλοι κ,ατεβίβασαν του; τηλέγραφον; ά—ό
ττ,ς καθέτου σανίδος των θρανίων, και κυντ,γΐύαενοι ετυτττον -}'/-
λϊ)λ;υς.
Τέλος ε'ιστ,λθεν ό διδάσκαλος, με τό τσιγάριν είς τό στόμα, και
ο τ:ρωτόσχ;λος εκραζεν, είς προβοχήν ! Ό διδάσκαλος γ,τΐ μεγα-
λόσωαος, ύψίκιρμο;, ευσαρκΐς, άλλα ταχύς κ' ευκίνητος. "Ηρχετο
άπό ττ,ν άρραβωνιαστικήν τΐυ, ό'που τρις
r,
τετράκι; τ?,:
r,y.=pa;
Π6
παραιτών το Σχολείον είς την τύχην του, απήρχετο είς επίσκεψιν.
Άλλοτε το Σχολείον είχε και βοηθόν, αλλά > τελευταίον το δημο¬
τικόν συμβούλιον δέν εψήφισεν η
b
νομάρχης δεν ενέκρινε τό κον¬
δύλιον χάριν &'ικ:νου.ίχς.
Ό διδάσκαλΐς καπνίζων το τσιγάρον του, έσήμανε τον κώδωνα,
κ' εζήτησε να εξετάση μίαν των ανωτέρων κλάσεων. Προσήλθον
εξ η επτά παιδία, και τα ηρώτησε :
— Την εμάθετε την ιερά ίστΐρία, ;
Τα παιδία, αντί ν' άπαντήσωσιν, έ'κυψαν είς τό βιβλίον των,
κ.αί προσεπάθιυν να κ,λέψωσι τίποτε έκ τοϋ προχείρου. Μόνον την
στιγμήν εκείνην ένόησαν ότι ιΐεν είχαν μελετήσει τίποτε έκ τής
Άριΰτονρίας, καθώς την ώνόμαζαν.
Τί) πρώτον παιο"ίον, το όποιον ηθέλησε να έξετάσγι ό δίδασκα.—
Αίς, έκ,ράτει Γεωγραφίαν αντί Ιερά: Ιστορίας.
— Ποϋ είνε ή 'Ιερά 'Ιστορία, σου ;
— Δάσκαλε, έψέλλισε τό παιίίον, χάμνον

βχήμα, υ.ε τον
δάκτυλον είς τό ώτίΐν, την έχασα, την
'Aç-
ίβτορία μόν.
— 'Αμελή ! κ,ακιήθτ) ! άτακτε ! ώρι/.άθια,σεν ό οΊδάσκαλος,
κ' έκ,ικκίν.σε δι' έλαφρΐϋ ρα,πίσματΐς την πα,ρειάν τ:ϋ «.«θητοΰ.
"Αλλοτε έκτύπα πολύ γερώτερα, έσπαζε μάλιστα βΐργαις είς την
ράχιν των παιδιών. Άλλ' αφότου ήρρα,βωνίσθτ), δεν τοϋ ηρεσκε
πλέον να κτυπά
Μετέβη είς τόν δεύτερον :
— «Τίς έκτισε τόν κόσμον ;»
Τό παιδίον απήντησεν :
— « Ό θεός έκτισε τόν κάσα
ov el;
ες ημέρας, μέ μόνον τόν λό¬
γον αϋτίϋ».
— Πΐλϋ ώραϊα ! είπεν ό διδάσκαλος· και αποταθείς πρό: τόν
τρίτον :
— «Τί: ήτον ό πρώτος άνθρωπος ;»
— « Ό πρώτΐς άνθρωπ::ήτ;ν ό Αδαμ», απήντησε τό παιδίον.
177
— Καλά, είπεν ό διδάσκαλο:. Και είτα ηρώτησε τον τέταρτον :
— «Τίς και πόθεν τόν έ'κτισεν : »
Ό τέταρτος άπεκρίθη :
— «Διά τάς αμαρτίας τοϋ Άδάα κατεστκθησαν ολο·. οί άν¬
θρωποι αμαρτωλοί και θνητοί. »
— Πολύ καλά, α-ράβο ! ει-εν ό διδζσ/,αλος, όστι; την στιγ¬
μήν εκείνην ακριβώς £ΐχε τον νουν του εί: την άρραβωνιαστικήν του.
Είτα επανέλαβε :
— Τώρα. ας μεταβώμεν είς την Γεωγραφίαν Οϊ επτά μαθηταί
ί'ρριψαν είς το βχθο; του φυλακάς των, όν είχον άνηρτημένον ύ-ό
ττ,ν αριστεράν ^,ασχάλην, τάς ιεράς ίι:ορίας των κ" εξήγαγον τάς
Γεωγραφίας "Ηνοιξαν τα βιβλιάρια και ίρνισχν να ψιθυρίζωτιν
άνα.γινώσ/.οντε; με τα χείλη, ώστε άπετελεΐτο υ.έν αία βοή, άλλ '
ουδεμία λέξις διεκρίνετο. Ό μεγαλείτερος την ηλικίαν, όστις ήτο
και δ ερμηνευτής της κλάσεως, μεταβάς πρός τόν τοΐγον, έξεκρέ-
μασε τόν χαρτών, και κομίσας τόν άπέθηκ,εν επί της ΐΛ'.κροές τρα¬
πέζης, πρό της οποίας ηρέσκετο νά κάθηται ό ίιιΐκσ/.α.λος, ίυσκόλως
αποφασίζων νά πατήση υ.ε τα μακρά κ,αί πλατύτατα ΰ-οοήαατά
του επί των σεσαθρωμένων σανίδων της υψηλής ο'ασκ.α.λο/.αθέίρας.
Ό

ο" ά σκάλο ς ήναψε ίίύτερον τσιγάρον, καί ηρ/,.σε νά έςετάζτ)
είς την Γεωγραφίαν.
— « Έκ —όσων νήσων άττοτελεϊται ή Επτάνησο: : »
Ό πρώτος των ααθητών απήντησεν :
— « Ή 'Επτάνησο; ή 'Ιόνιο: Πολιτεία αποτελείται έξ επτά
νήσων ».
—■ Πολύ καλά, €ΐπεν ό οΊ^άσκαλος.
Είτα στραφείς πρό: τόν οεύτερον μαθητήν :
— «ΕΊ; ποίαν εξουσίαν ΰπό/.ειται ή 'Επτάνησο: : »
Ό δεύτερος ά—κριθη απνευστί :
— «Ή Επτάνησο; υπόκειται τ.'.').~'.ν.ω:
sic
την προστασίαν
τη: Μίγκ/η: Βρετανία:, κ-/ι Αιοικεΐταί ίι' άραοστου ίίρεύο/το;
1-2
178
έν Κερκύρα, απού εδρεύει και τ, 'Ιόνιος Βουλή, υφίσταται δέ κου
άζί* λόγου Ακαδημία».
— Εύγε. πολύ ωραία ! έπεδοκ,ίμ,ασεν ό διδάσκαλος.
'Αποταθείς δέ προς τον τρίτον μαθητήν, άπήγγειλεν :
— «Ε'ιπέ μοί τα ονόματα, των επτά νήσων, έξ ών ή 'Επτάνη¬
σος αποτελείται ».
Ό τρίτος μαθητής απήντησεν απνευστί και όμαλτ, τ?) φωνή,
χωρίς να ύπεμ,φαίνη στίζιν η παρένθεσιν :
— «Κέρκυρα, Κόρφοι, Λευκάς, Άγια Μαύρα, Παξοί, 'Ιθάκη,
Κεφαλληνία, Ζάκυνθος, και Κύθηρα, Τσερίγον».
— Πολύ καλά, έπένευσε και πάλιν ο διδάσκαλος. Αυριον να
μελετήσετε άπό όώ ώς έκεΐ. (Κ' εχάραξε μ.ε τον δνυχά του επί τοϋ
βιβλίου). 'Ιεράν 'Ιστορίαν νά κάμετε έπανάληψι το ίδιο, και τρεΐΊ,
. άράδαις παρακάτω, προσεθηκ,εν ίδών ότι έλησμ,όνησε ν ' άλλάξη
τό μάθηαα είς την 'Ιεράν Ιστορίαν. ΙΙηγαίνετε τώρα !
Έν των παιδιών είχεν υψώσει τον δάκ,τυλΐν, είς σημείον ότι
κάτι ήθελε να είπη.
— Τί θέλεις έτϋ ; ηρώτησεν άνυπιμόνως ο οΊιΐάσκαλος.
— Δάσκαλε, είπε, φέρον την χείρα είς τα ούς το παιδίον, γιατί
ένώ το χαρτί μας ι/,Ισα λέει ότι ή 'Επτάνησος αποτελείται άπό
επτά νήσους, υστέρα βγαίνουν ίεκα στο μέτρημα ;
— Τάς έμέτρησες έσύ ;
— Ταίς έμετρησα, νά !
Και ήρχισε νά μετρτί επί των δακτύλων του, «Κερκύρα,
Ksp-
φοί, Λευκάς, Άγια Μαύρα» κτλ.
Οί άλλοι συμΐΛαθηταί τίυ έγέλων έν χορω διά την πολυπραγ-
μοσύνην του. Τό βέβαιον είνε ότι ουδέποτε είχαν ύποπτευθη ότι εί¬
χον οιανδήποτε έννοιαν αί λέξεις δσαι ήσαν τυπωμέναι εντός των
βιβλίων των. Ώς οΊά νά «μ,ήν τους χαλάσγι την καρδιά», επειδή
έγέλων, δ διδάσκαλος έσπευσε ν' απαντήση :
— Αυτά θά τα ιχαθετε όταν . .
179
"Ισως ήθελε να είπη «όταν θα πάτε στο ελληνικό Σχολείο»
Άλλα διεκόπη. Την στιγμήν εκείνην επέσυρε την προσοχήν του
b
θόρυβος όν είχε προκαλέσει ό Γιαννιός ό Βρυκολακάκης εί; το
τελευταίον θρανίον. Ό διδάσκαλος ηγέρθη, έσφύριξε δυνατά μ έ
την σφυρίκτραν του, έκτύπησε με την βέργαν επί τοϋ πρώτου χω-
λοϋ θρανίου, έρριψε το σιγάρον του. Έκύτταξε τό ωρολόγιον του,
είδεν ότι ήτο ενδέκατη παρά τέταρτον, και διέταξε τόν πρωτό-
σχολΐν να σημάνη την κατ' ενορίας κατάταξιν, όπως ψαλΐ) τό
σύνηθες άσαα της εξόδου και παύση τό πρωινόν μάθημα.
Ό,τι καθίστα τόν διδάσκαλον δυστυχή, ήτο ό περιορισμός τόν
οποίον είχεν επιβάλη είς τόν εαυτόν του, αφότου ήρραβωνίσθη, να
ροργ) κατά τό θέρος τό σακκάκι του. Έστενοχωρεϊτο απιστεύτως
και υπέφερε φοβερά άπό τόν καύσωνα. Κατά τα προλαβόντα θέρη,
όχι μόνον οικΐι, ένθα έκάπνιζε τό μακρόν του τσιμπούκι, άλλα και
είς την οδόν, ό'που ενεφανίζετο με τό τσιγάρον είς τό στόμα, και
είς τό καφενειον, οπού έκάπνιζε δ"ύο ή τρείς ναργιλέδες την ημέ¬
ραν, παντοϋ έπαρουσιάζετο με τα μανίκια τοΰ υποκαμίσου λευκά,
με μακρόν γελέκο μισοκουμβωμένον, άναοεικνύον ανέτως τόν πελώ¬
ριον και έμπροσθοκλινή κορμόν του. Έκάπνιζεν ένα ναργιλε τό
πρωί, είτα μ,όλις άφηνεν άπό την χείρα τό [/.αρκοϋτσι, και πάραυτα
ηναπτε τό τσιγάρον, κυττάζων άμα τό ωρολόγιον του και έγειρό-
μενος 'ίνα απέλθη. Είτα έλεγεν: «Άς πιω κ' ένα ρώμι». Έπινε
και δύο ρώαια και είτα μ,ετέβαινεν είς τό σχολείον, δπου έμενε
πάντΐτε «μέ τα μανίκια». Είς τάς εξετάσεις περί τα τέλη 'Ιουλίου
ή περί τάς αρχάς Αυγούστου, έπαρουσιάζετο ένώπυν της άζιοτί-
μου επιτροπής «με τα ΐΛανίκια» Κατά τάς περυσινάς εζετασεις,
ό δήμαρχος μόλις τόν είνε πείση, μετά πολλάς νουθεσίας και επι¬
πλήξεις, να φορέση τό σακκακι τΐυ' τό έφόρεσεν άλλ ' άφοϋ πρώτον
άπεβαλε τό γελέκον.
180
'Εφέτος
ci
μαθηταί, μετά τόν αρραβώνα, τοϋ διδασκάλου, εύρον
;ο.εν πλείονα άνεσιν και άκολχσίχν έν τώ σχολείω, άλλ ' υπέφεραν·
;τερηθέντ£; άλλων προσφιλών ψυχαγωγιών. Καθ' όλον τό έ'αρ, ό
διδάσκαλος τυρβάζων ~ερί την άρραβωνιαστικ,ήν του, δεν τους
ωδήγησεν ΐΰτε δι; να τταίςωσιν εί; τα Λιβάδια, ούτε τρις καθ*
όλον το θέρος να κολυυ.βήσωσιν είς την Άΐλαουδιάν. Μεγάλη χαρά:
και άγαλλίασις ήτο άλλοτε άνα τα ημικύκλια ότε διεδίδετο ά-ό
κλασεως είς κλάσιν ώς σύνθηαχ ή ααγική λέξι; «θα μας —άν) ό
δάσκαλος να παίξουμε ! θα ;ο-χ; πάη ό δάσκαλος να κολυι/.βή—
σου[/.ε ! » Ό γλυκύς ούτο; ψίθυρος αντικαθιστά πάσαν φορτικήν.
ανάγνωσιν /.αί πάντα έπί-ονον συλλαβισμόν.
Έζήργοντο άνά δύΐ κρατούμενοι, μετά φαιδρΐϋ συνεχοϋ; βό;ο.-
βΐυ, και [Λετέβαινον εί; την χλιεραν πεδιάδα, παρά την έσχατιάν
τή; πολίχνη;. Έκεϊ. διανεμόμενοι είς δεκαπέντε η είκοσιν όυ.α-
δας, έπαιζον, επί υ.ίαν ώραν, ττερί την δύσιν τοϋ ηλίου, τό Σκλα¬
βάκι και άλλα; παιδιάς Έν τώ μεταξύ ό διδάσκαλος, υ.έ τάς
χείρας οπίσω, με την βέργχν κρεαααΐνην όπισθεν τοϋ σκέλους,
ij.ï
την σφυρίκτραν άνγιρτημΐντ,ν επί τοϋ στέρνου, περιήρχετο ά—ό κή¬
που είς κήπον, άπό σικυώνο; εί;
ita—
ελον, κ.*λησ—ερίζων τού:
ασχολουμένου; εί; το ττότισαα των φυτών ιδιόκτητα;, λαμβάνων
~ληροφορία; και δίδων συΐΛβουλζ; Είτα έττχνήρχετο εί; τό κοπάδι
του. Ισφύριζεν όςύ σφύριγαχ "/.αί έν τω ά;ο.α έ'τϊυον αί παιδιαί,
■/.αί οί [Λχθηταί ί—ί—
î>j.— zyïz
κατά συνο'./.ί?:. Τουτο συνέβαινε
αίχρι τοϋ Μαίου ρ.ηνο;. Κατά δε 'Ιούνιον αετέβαινον είς τό κολύ'θ.-
βημα. Οί μικροί 77?ΐδες έγυανοϋντο και έίτέβαινον εί; τό κϋΐΛχ Ή
Α(Λ[Λ5υδιά ήτο άοαθή; ε'.: αττόστασιν είκοσι αετρων χτζο τής
παραλία;. Οί πικροί ααθηταί επροχώρουν εκατόν πενήντα και
πλέον (2ήΐ-ΐατα πριν φθασωσιν εί; την μέσην. Άμα έφθανον έως
εκεί, έβτρέφοντο —οό; την γήν, και Ιπιστομιζοαενοι εις τό κύμα.
έαάνθανον ^·;α/.τ;κώ: νά /.ο/.υυ.βώσιν, Οίγοντε; με τόν άριστερόν
-όδχ την
âtz-iASv,
πρό; την παραλίαν βαίνοντε; Ό δάσκαλος έξη-
181
πλοϋτο επί τινος οχθΐυ παρά την οθόν, ά/.ου|ο.βών την ράχιν Ιττΐ.
βράχου, [ΐλ τα λευκά τ:υ πλατία αανίκιχ, κ,' έκάπνιζε το βραχύ
τσιμπουκ-άκι του, το οποίον εϊχεν είς την τσέπην διά τάς εξοχικά:
έκδριμάς. Έφορολόγει είς βερύκ,οκ,κα, απίδια, και πρώιμα μοσχάτα
σταφύλια τάς φιλοτίι/.ΐυς οικοκυράς, τας επιστρέφουσας μ.έ τα
κΐμψά και ευπλεκ,τχ κχλαθάκ,ια. των έκ τοϋ άγρΐϋ η τής άμπε¬
λου. Είτα έσφύριζε, και οί μικροί κολυμβηταί, οΐτινες εκχ[λνζν
θχυμασίας προόδους, απέβαινον άναγκαστικώς είς την ξηράν, δυ7-
ροροϋντες επί τ·7) άπιτόμω διακ,ΐπνΐ τοϋ τότιν μ,αλακοϋ και ξυπν·»!-
τιϋ όνείριυ των.
Φεϋ ! μετά έν έτος άκό(Αϊ), ό διδάσκαλος ήτο πάλιν ;ο.ε τα αα-
νΐκια τοϋ ΰποκαΐΑΐίΐΐυ, άλλα μχνίκιχ παρέχοντα την εντύπωσιν
καμιζόλας τ, γιακετας, τόσον βαθύχροα. βαμ,μένα, τάσιν υ,αΰρα
•ήσαν. Ό διδάσκαλος είχεν άπιγιητευθή διπλήν απογοήτευσιν,
την έκ τοϋ θαλάμου και την έ/, τΐϋ θανάτου. Ε'ισήρχετο κατηφής
άλλα και μετ' έγκ,αρτερήσεως είς το σχολείον, άφοϋ έσήμαινεν επί
ρ.ακρόν υ.έ βραχνην φωνήν ό σπασαέν:: κώδων ό ανηρτημένος επί
δύι όρθιων ξύλων έ"ζω της θύρας, τον δπΐΐον φαγωμενΐν ηδη οντά
άπό την σκωρίαν, όταν άφηρέθη από παλαίον έρημικκλήσιΐν,
ci
ιο.αθηταί είχαν σπάσει δια τής υπερβολικής και παράκαιρου χρή¬
σεως, η διά χαλίκων ριπτομένων εξωδίκως — έν ώρα
nyz'/.r,ç
των
μαθημάτων. Ήρχιζε την καθημερινήν άσχιλίαν του σοβαρός κα'ι
αυστηρός. Έπρόσεχε συντόνως δταν έξήταζε, και είτα άνίπνυσσεν
αντί να σηαειώνη απλώς τό παρακάτω. 'Εζήτει είς τό έργον τευ
βαλσαμον κατά τής διπλής πληγής, τή; έκ. τοϋ στεοανώυ.ατ:;
κ,αί έκ τής χτ,ρεία,ς. Είχεν υποβάλει συντόνους αναφοράς είς τον
δήο.αρχΐν όστις, πείσα,ς και τό συυ.βΐύλιΐν νά ψήφιση τα ε'ξΐδα,
απεφάσισε τέλος να διατάξη την επισκευήν τής διαρρεούση: στέ
γης, των φαγωαένων παραθυρόφυλλων, τής σαπράς δασκΑ
182
^ρας και τοΰ πατώματος. 'Ολίγα, τινά χωλά θρανία τα έκ,άρφωσε
u.i
τάς χείρας του ό διδάσκαλος, άλλα πέντε τι εξ αντικατέστησαν
ci
ξυλουργοί Είχε διατάξει να κ,αθαρίσωσι το υπό την δασκ,αλο-
κ,αθέδραν σωφρονιστήριΐν, εκεί οπού έβοσκαν έν πάση άνεσει πολυά¬
ριθμοι ψαλίδες, βλατούδαις και ποντικ,εί. Είχε χάμ·/) νέαν και
•πλουσίαν προμήθειαν άπό δεσμίδας βεργών, και είχεν αρχίσει «να
ταίς βρέχγι» πάλιν γερά, κ,αθώς άλλοτε. Είχεν απαιτήσει άπό
την Έφορευτικ,ήν Επιτροπήν την αποβολήν ώς «ανεπίδεκτου μα¬
θήσεως» τοΰ Γιαννιού τοϋ Βρυκολακάκη, τοϋ Στρατή τοϋ Χαδζτι-
δημήτργ) και δυο τί τριών άλλων άλλ' εί: τΐϋτο εύρε την επιτρο¬
πήν άντιπραττουσαν.
«Τέ σκολειό (κατά την θεωρίαν την όποιαν ανέπτυσσε
;o.èv
έν
των μελών τής επιτροπής, ήσπάζοντο δε
ci
πλεΐστοι των γονέων),
το σκολειό, άς υποθέσουμε, δεν έγεινε για να μαθαίνουν τα παιδιά
γράμματα, δηλαδή. Έγεινε για να μαζών;υνται ή κ,λήραις, τα
παλιόπαιδα, τα διαβίλόπΐυλα. Πώς μπορεί, το λοιπόν, έ'νας γο¬
νιός νά τα ίγτ, μπελόΐ άπ' το πρωί ώς τό βράδυ : Και ποϋ συφτά-
νεται έ'νας φτωχός να τα θρέψν) ; Μπορεί νά τα χιρταίννι κοαιο.ά-
τια ; Μήπως χορταίνουν,
si
διάολοι, ποτέ ; Και είνε ικανή αία
νήρα γυναίκα νά τρέχη άπό γιαλό 'σέ γιαλό, άπό βράχο 'σέ βράχο,
για νά τα συμμαζώνη ; Γιατί πλερώνεται ό δάσκαλος : γιά νά
εχν) τό βάρος αυτό, να είνε οί γονιοί ήσυχοι "Οταν είνε συμμαζω-
αένα έκεΐ-δα, μες τό σκΐλειό, γλυτώνει ό γΐνιος καί /.ααπόσα κια—
αάτια, παραδείγματος χάριν. Άς τρώνε τα θρανία, ποϋ είνε ξύ¬
λινα, άς τρώνε τ:υς πίνακας καί τα χαρτιά τους, -5υς τοίχους καί
τό πάτωμα, για να είνε οί νοικοκυραίοι ήσυχώτεριι για ταίς άχλα-
διαίς των. ταίς βερυκοκκιαίς των, ταίς συκαίς καί τ' αμπέλια των.
Ή καθεμιά πανδρείλμένγ), τό λοιπόν, πρέπει να εχγ) μερίς για να
ξεφορτώνεται την κλήρα τνις, πιϋ οί πλειότεροι άνδρες λείπουν
χρόνο-χρονιΛής, ή καθεμιά χήρα πρέπει νά έχη ι/.έρΐς γιά να ρίχνγ)
τό στρίγλικό ττις, τ' αρφανό ττ)ς Ή καθεμιά άρνόντισσα νά εχ·/ι
183
αέρος για να βάζτβ τόν πάπο της, το χήνο της, κ' ή καθεμιά φτωχή.
τό θάρρος της και την απαντοχή της. Αυτά, δάσκαλε». Ό διδά¬
σκαλος ο1 έν είχεν όρεξιν ν' άντείπη είς ταυτα άλλ* απλώς άφω-
σιώθη εί; τό έργον, ώς να εζήτει παρηγορίαν διά το πένθος του.
Την τετάρτην ημέραν μετά την κηδείαν της άτυχους, ότε αυτή
άρρωστήσασα αιφνιδίως απέθανε τεσσαράκοντα. ημέρας μετά τον
γαμον. εισηλθε, πρώτην φοράν άπό τοΰ δυστυχήματος, εις το σχο¬
λείον, στυγνός και σιωπηλό:. Μετά την συνήθη δέησιν, ό πρωτό-
σχολος διέταξεν έκ νέου είς ηροβο%·ψ ! Τα παιδία παρετάχθησα,ν
[αε τα νώτα, πρός τόν τοΐχον. κατά μήκος των τεσσάρων τοίνων
του σχολείου. Ό διδάσκαλος, με τάς χείρας οπίσω, κρατών την
βέργαν του, ήρχισε την επιθεώρησιν. Τα παιδία, ανιπτα τα πλεί¬
στα, όπως ήσαν συνειθισαένα, έ'πτυον είς τάς παλάΐΛας των, ΰ'γραι-
ν;ν .,' έ'τριβίν τας χείρας >ο.ε τόν σίελον, δια να φανώσι νιμμένα.
Άλλ' ό γηρευαίνΐς ίιίάσκαλΐς ίκυπτεν, έβλεπε καλώς, και όπου
άνεκαλυπτε την πρόχειρον δια σιελΐυ νίψιν, έπέσκηπτεν όργίλως
ΐί.έ την βέργαν τ:υ κ' έσπαζε τάς σιελωμένας χείρας. Κατά τό τέ¬
λος τής επιθεωρήσεως απηύθυνε σνντΐυ.ον ν;υθεσίαν, προλέγων, ότι,
δ~
s'.ov
ανακάλυψη είς τό έξης άνιπτον θα τόν αφήση νηστιχον τρείς
ήαέρας και τρείς νύζ,τας εί; τό σωφρΐνιστήριον, να τόν φάγς-υν ή
'ρλατΐύδαις. Έφυλκττετΐ
y.xüz
μή έκφέρη ώς απειλήν την απο¬
βολήν, όπως θά έπραττε ξένος μη γνωρίζων τα ήθη του τόπου, διότι
εγνώριζε κάλλιστα ότι οί υ.ικροί διάβολοι έγέλων μ έ την απειλήν
ταύτην, ήν ένόαιζον ώς ευτυχίαν και ελευθερίαν. Έπιση; του;
είπεν ό'τι «όσοι ε"χουν παπούτσια, να τα φορούν εί; τό εξής, όταν
θα πηγαίνουν είς τό σχολείον».
Τΐ'.αϋτά τίνα παιδαγωγικά, και όχι καθ' ολοκληρίαν αψυχολό¬
γητα, έδίδχσκεν ό πτωχός διδάσκαλος είς τού; μικρούς ιιαθητά;
του 'Γήν ήαέραν εκείνην τό πρωινόν μάθη ό.» παρετάθη έως την
184
ιΐωο"εκάτγ)ν ακριβώς. Οί παΐίες ησθάνθησαν τον ζυγόν, και άπό
της 8ίχ.χτΎ)ί ώρας έπείνων τ,ο'η φΐβερα, δσ« ίέν είχαν προβλέψει
το πρωί να κλεψωοΊ τεμάχιον άρτου άζό της πατρικής οί/άας. Τό
ττραγμα
r,T5
έπικ.ίνο'υνον άλλως. οΊότι ό 5ι^ά(;κα7.ος ήτο ικανός
όπως και άλλοτε, πριν συνάψη τόν τάσιν άτυνΐί άρραβώνχ, έπραττε,
να ψάξνι είς ταίς τσέπαις των μαθητών, κ,αί να ρίψη τα τεμάχια
τοϋ άρτου είς τάς όρνιθας, τάς [ϋΐσκιυσας κατ' άγέλας είς τό
προαύλιον
Τέλος έσήμανε μεττιμβρία Ό πρωτόσγολος έσύριξε, κ,αί οί [ΐ.α.~
θτ,ταί ανά ούΐ έ/, των χειρών κρατΐύιο,ενΐι ηρχι7αν νά ψαλλωιι τό:
Παύίΐ πλέον ή μελέτη κι ό καιρός τής προοενχής . . .
Α. Παπαδιαμάντης
ΕΡΩΣ ΔΙΠΛΟΥΣ
1λ.αθε καρδιά μια Λυγερή μπορεί
vu
την τρελλάνη,
"Ενα ποτήρι μοναχά φαρμάκι τηνέ φθάνει.
Mu
Λ δική μου η καρδιά κι' άλλο ζητεί ακόμα.
Πίνει φαρμάκι
öt;
ΐανθίϊς και Μανρομμάτας στόμα.
Κι' δταν η μιά μέ φίλημα μέ θανατώνει· η άλλη
Μέ άναοταίνει με φιλί και μέ πεθαίνει πάλι...
'Ρόδο μοϋ πέρνει τη ζωή και ρόδο μοϋ τή δίνει·
Φωτιά μ' ανάφτει την καρδιά και φλόγα μοϋ την σβύνεν
Βρίσκω τ" αθάνατο νερό ότου χάρου την αγκάλη
Και μέσ'οτ' αθάνατο νερό φαρμάκι χάρου πάλι.
Ζω και πεθαίνω- ή αυγή μοϋ φέρνει τό σκοτάδι,
Ό θάνατος τόν ούρανο κι'ό ουρανός τον ήδη...
"
V;.
τι γλυκά μεθ' στΓις ςωϊΐς πεθαίνω ταίς άγκαλαις
Ήιιέοαις ;;αίρομαι ίανθαίς και
ı
,';ταις μαυρομάλλα ις·
"Οταν προβαίνη η Ξανθή αυγή κΓ 'Απρίλη σέρνει.
Τον ήλιο και τον ουρανό στα δυώ της μάτια φέρνει-
Και ττιΐλ' ή Μιηροημάτα μου όταν φαντ^Ι παρθένα,
Άστι-ρια
uni' (il
σύννεφα, κυττάζιο σκεπαομένα.
Σιιν μιινιι τη Ξανθούλα μου ό ουρανός προικίζει·
Τού ήλιον την ανατολή στά μάτια της χαρίζει·
Τοϋ ηλίου τό ^αθίλεμα ατά ούο μι'ιγουλά της.
Λροσιά ίτα ι1τΐΊ(Ηα καίογονραίς... άκτίναις ήτα μα/.λια τιις
Μόνο τ'ι'κΐτροτΐελέκι τον στην κόρη δι ν
;;dnıçtı.
Γιατί ιιια
uovıı
τιις ηατια αστροπελέκι
187
"Ομως τή Μαυρυμμάτα μου τίιν έχουν προικισμένα
Τοΐί (ίδη και τού ουρανοί τα χέρι' ανταμωμένα'
Της εδιοσε την πίσθα τον 6 ϊνας ι)τή ματιά της-
Πίσσα ατά φρύδια της τα ουώ και πύ$ΐα στα μαλλιά της·
Άνάμεθα θτό. μάτια της αστράφτει, ξημερώνει,
Σε μιά ματιά της και αυγή και νύχτα ζευγαρώνει !
Σαν τραγουδάει ή Ξανθή αηδόνια κιλαιδοϋνε,
Λϊ'ραις στενάζουνε γλνκά κ' οί ίριοτες πετοΰνε·
Μα σαν της Μαυρομάλλας μου τα χείλη τραγουδούνε,
θαρρείς πώς ονειρεύεσαι, θαρρείς πα?>μοι μιλούνε...
Φιλ' η ίυνή τα χείλη της και βγαίνει το τραγούδι,
Καθώς φιλεΐ νερό τή γη και βγαίνει τό λουλοϋδι !
Ή Ξανθομάλλα όλόναρη μ' Λνοΐγει την αγκάλη
Κι' αυξάνει την αγάπη της σαν έρχομαι- ή άλλη
Όταν παράμερο με ίδη με μάτια οακρυομένα,
Τότ' έρχεται όλοπρόθυμη κι' άνήουχη ό' εμένα...
Χαμογελώ με τή Ξανθιι, οακρύζω με την Λλλη·
Ζω με τ' αστέρια της νυχτιάς και της αΰγης τα κάλλη.
Ποκ'ιν αγαπώ ; αχ. και ταίς δυώ... ύ 'Κρήτας κυυ θέλει
ϋτόν (ίδη να φλογίζεται, οτά ν^η ν' άνατέλλη·
Κ' η ουώ μοΰ λείπουνε μαζ'ι όταν η μια μοΰ λείπη·
Λείπει άπ' τον πόνο η χαρά κι' άπ' τή χαρά Λ λνπη.
Κ' ίγώ μ' άρέθει να όοφώ σ' ίνα ποτήρι μόνο,
Είς εν' αθάνατο αφρό χαρι υαζΓι ιιέ πόνο '
ΑΧΙΛΛΕΥΣ ΙΙαΡΑΣΧΟΕ
'
ΤΑ ΟΠΛΑ ΤΟΥ ΔΟΞΑΠΑΤΡΗ
Δεν υπάρχει ίσως Έλλην τυχών παιδείας ό μη γνωρίζων το
όνομα τοϋ Δΐζαπχτρη· άλλα μετά τοϋ ονόματος τούτου συνδέεται
ή άναμνησις τής ελληνικής 'Οφηλίας, της συμπαθούς Μαρία; Δο-
ξαπατρη του Βερναρδάκη, πολύ μάλλον η ή γνώσις της γενναίας
μορφής τοϋ ιστορικού αυτής πατρός, τοϋ ανδρείου άμύντορος των
Σκορτών
Δυστυχώς ολίγα γνωρίζομεν περί τοϋ γενναίου τούτου ήρωϊί,
ένας των ολίγων άσοι είνΐν τό θάρρος νάντιταχθώβιν έν Πελΐπον-
νήσω μετά την έν ετει 1204 άλωσιν τη; Κωνσταντινουπόλεως υπο
των Φράγκων εί; την ορμήν τοϋ Και/.πανΙση, ώ; έκ,αλουν οί Έλλη-
νε; τον έκ Καμπανιάς δριο.ώυ.ενΐν Γΐυλιελμςν Σαμπ71ίττην, και
τοϋ πρωτοστρατορ;? αϋτοϋ ΓοίοφρΕοΌυ τΐϋ ΒιλλαροΌυίνου (1205-
1209). Μόνη ο"έ περί αύτιϋ και τοϋ φρουρίου του έν ττ, χώρα των
Σκορτών πηγή είνε το περιώνυμΐν Χρονικόν τοϋ Μωρέως, ε"α[Λετρΐς
μχκρά σΊήγησις των πολέμων των Φράγκων κατακτητών της Πε¬
λοποννήσου.
Μετά την έν τω έλαιώνι των Κοντούρων ού μακράν της Καλα¬
μάτας πολυθρύλητον αάχην, έν
r, sı
"Ελληνες ήττήθησαν υπο των
Φράγκ,ων, ό Κααπανέση; ηδύνατο ησ"η να οεωρηοτ, κύριος του
ΜωρΙως Και ά>ηθώς προςλαμ,βανει εκ,τοτε την προςωνυμίχν ήγε-
μόνος της Άν7ία: Ά)λ' είς την έν άναπεπταμΐνω πεοίω νίκην
εκείνην έπρεπε να έπακ,ολΐυθήση ή κ,αταληψις των ώχυρωμένων πό-
189
λέων και των συςπΐρθγιτων φρουρίων. Πρώται ο" ί'πεσον εί; ΥΕΪρας
των Φράγκων ή Κΐρώνη, ήτις και εδόθη ιός τιμάριον είς τον πρω-
τοστράτορα, και ή εμνοβτος καί χαριτωμένη Καλαμάτα. Πριν

î' r,
τραπώσιν
si
νικτ,ταί είς τα δυτικά και βόρεια ττ,ς Πελοπον¬
νήσου καί καταλάβωσι την όχυράν Άρκ,αοΊάν,
vi-rst
την σΥΐμερ·.-
vT|V
Κυτταρισσίαν, απεφασίσθη, πΐλει/.ιχ,οϋ συμβουλίου γενομένου,
κατά πρότασιν τοϋ πρωτΐστράτορΐς Βιλλαρ^ουίνου νά τ:ροηγηθ·?ι
τ, κατάλνιψις τΐΰ Άρακλόβ:υ, όπερ έφριύρει
h
Δοςαττατρ·?,; Β;υ-
τσαρα::.
Και τότε ό τΐωτ&στοάτ&οας μισεο-Ντζεοΐΐς έκεϊνο;
είπε και έσυμβούλευσεν 'ς την Άρκϊοιαν να απέλθουν,
το κάστρον γαρ

ίπάρωσιν. ό τόπος να — λατύν/,,
να στείλουν και είς το Άρακ/οβον. ό—οθ χρατ'ε? τον οιόγγον.
όζου τον Λ£*Όυν τα
^Ixostx" rj.r/cov
χαττελλιν έν.,
αλλ' ε!: τρα/όνιν κάθεται, τλ'ι'ιί. έν. ά^'.ϊκοαένον ( ' ).
Λέγουν ό κάποιο; το κ^χτε: αττό τον; 1ίουτζα;ϊοες·
Δοξοιπατρτ,ν τον λέγονσ,.·
;j.î'-;-jl; tts-xtioty:
'=·/·.·
'(Και αϊ»
o*j
έ7ΐΧ5οιαεν αυτό. κ"/1, να
t;/'/tjv/(
ο τοττος,
"ενταύθα α; ατΐερ/ιόαεθϊ εκεί ί'.; τον; α//ου; το-ου;.
Ούτως ώς το έτυαβούλεν^εν ο /'.σερ- Χτζεορε; εκείνος,
το εστερςεν του νά γεν?, ατό; τον ό Καυττανέτηςί2).
Ό ο*ρόγγ;ς των Σκορτών. έν ώ
sV.eits
το Άρκ/./οζίν. ού υ/λ >-
νετ; ό Αοςαζν.τργ,ς. ΛΧ~ύ/ί την άρ·*αΛι*·λν κ:ιλάο'α τοϋ Άλθίιιυ
και τ,τ: οχυιόν —ρίττύργιον τ-?,: Άρ/.αόία: ζαα χ.αί ττ,; 'Ηλείας έν
τω υ.εταιχακο των ίύΐ χωρίον. Το /.ζστρς.ν τ?,: Αγίας Έλεντ,ς
άνωθεν τςϋ στ,',ι.εΐιν:^ χωρίου Αα^οα του ό υ/./.: υ Άνοςιτονινγ,:.
έττένον τΫ,ν θίσιν τού άοναίΐυ ζΐχ.αόι/.ου ττο/'.Τ'λατο: Λυ/.υχς. -/.αι
το απέναντι αντοϋ κ,είαενον Σχραχ.ίν.κο Ϋ.ταν, (Ιι: οαίνετν.'..
y.rrz
τ:1: ν. é σους αιώνας αί κλείδες τοϋ ίυςα/ώτου ό;ό·-ου υ, ίν:υ
( * ) = (ογυρωμένον.
Ι2) Β·.6).;ον τΫ,ς Κουγκέστας εκο.
lîli c lion. Piil'i^
Ι^ίΓι.ττ ΊΐΊ-Ί

190
των Σκορτών. 'Αληθής δ" αύτοϋ ακρόπολις ήτο έν τώ κατα,/.τνΐ-
τικω πολέμω του Σαμπλίττΐυ ή έ'δρχ τού Δοξαπατρή, το Άρα-
κλοβον, φρούριον μικρόν μέν, αλλ' ώς έξ χύττ,ς της θέσεώς του
όχυρώτα,τον κα,τα την ανωτέρω παρατεθίΐσαν περικοπήν τού Χρο¬
νικού τοϋ Μωρέως.
Προήλθε 8ί, καθ' ά φαίνεται, το όνομα των Σκβρτών έκ παρα¬
φθοράς τού ονόματος τής ού μακράν κειμένης αρχαίας Γόρτυνος,
ής τό όνβμχ επ' ίσης παραφθϊρέν ο'ιεφύλαζεν ίσως άχι ή Καρύ-
ταινχ, τις τα φρούριον, όπερ εμελνλε μετά πάροσιν αιώνων να
os-
ζάσνι ό Κολίκοτρώντις. έκτίσθτι το πρώτον επί φρχγκΐκ,ρχτίας υπο
τοϋ κυρίου ττ,ς Καρυταίντις Ούγωνος
de Bruières.
Όποίχ ύπΐ,ρξεν γι άμυν* τού ΔΐξαπατρΫι και ·ή τύχν) τΐϋ
Άρακλόβου ^έν οΊηγειται ϋ, ιστορία· άλλ' είνε ευκολον να μ,α.ν-
τεύσγι τις τα κατ' αυτήν, ό'τα,ν άναλογισθτ, την ορμήν των Φράγ¬
κων ιπποτών
axî
την ύπ' αυτών έκπολιόρκ.7)σιν φρουρίων και πό¬
λεων όχυρωτατων. Άλλ' ότι τό μικρόν Άράκλιβον έπέσχεν, έστω
κου επί βραχύ, τήν ορμήν α,ύτών, αρκεί να πείσνι ή Οπό τοϋ στι-
χοπλόκ,ου τΐϋ Χρονικού τοϋ Μωρεως ρνιτή μ,νεί* τί;ς γενναιότητος
τοϋ τελευταίου α.ύτΐϋ Έλληνος φρουράρχου
Ταύτα, καί ιιόνα. έγνωρίζομεν μέχρι τινός περί τοϋ Λοξαπατρ·?,,
ότε πρό ολίγων ετών εγνώσθη πρός τώ έλληνικώ κχί γχλλικω(')
κειΐΛενω τού είρνιαΕνίυ Χρονικού, άτινα, πρό πενττι«ντχίτίας έοΎι-
μοσίευσεν
b
Γάλλος μεσαιωνίλόγος
Buchon(2),
και τώ ίταλ,ικω.
ου [/.ερΐς έοΎιαοσίευσεν ό Γερμανός Κάρολος Χόπφ(·1), τό άραγω-
■νικόν κείμενΐν του αυτού Χρονικού, έκ,οΌθεν [Λετά γαλλικής μετα-
(') Σημειωτέον, ότι μόνον το ελλτ,νικ.ον,
oùyi
θε κΐΐ τό γαλλικον κεί¬
μενον χναοέρε: τα κατά τον Λοςαπατρΐ^ κα* το Άρικλοβον.
(2)
Recherches historiques sur la principauté française de
Morée. Paris.
Is
Γ. Ίο·/. Λ' κι1· Β'.
(3)
Chronûıuı'·.
«·η ι
o-liomanes. liorhn
1νΤ3. ι.
4U-468.
191
φράσεω; υπό τοϋ
Morel-Fatio(').
Ή άραγωνική αΰτη μετάφρα¬
σις είνε άζιον λόγου ΐΰργιαα. ο*ιότι συνίτάγβτι κατά διαταγήν τοϋ
βΛΐφανιϋς μεγάλου μαγίστρου τοϋ έν 'Ρόιΐω τάγμ,α,τος των Ίωχν-
νιτών, Φερνάνδιυ
de Heredia,
αΰτοϋ εκείνου, οςτις επεχείρησε^
έν Ελλάδι στρατείαν επί τίύς Τούρκους, λήζζσ*ν είς την έν "Αρτνι
τω 1379 ζώγρν,σίν του υπο τού Άλβανΐϋ Σπάτα Μπούχ κχί
πώλησιν είς τού; Τΐύρκου;, ύφ' ών άιτγιλευθερώθη τω 1381 πλη-
ρώσχς βχρέα λύτρα. Άλλα και οι' άλλον λόγον είνε άξιον ιιελέ-
τνις το άρχγωνικόν κείμενον, άτε περιεχ^ΐν υ.έργ)
ıj.r,
ύττάρνοντα. έν
τοίς γεγρα[λαένεις έν τχΐς άλλαις γλώισαι;(-). Μεταξύ
Si
τούτων
των μερών ευρίσκεται και έν, ^εριένον ν = ·χς Γ-ίήσεις
-soi
τΐυ Άρα.-
κλόβου και τού ύτ:ερασπιο·τ5ϋ αΰτΐυ.

/ωριον τουτο έχει ώς Ιξ·?,; -ιστώς αετωφραζό^-ενον
«Και ίχεΐ εύρεν άρναϊον φρούριον όνο;.ι.αζό;-ΐ.εν:.Μ Ιΐιντικό/.αστρ-ν,
» όπερ ό αιιερ Γιυλ'.έλα:; όΐΐτϊ.ξε νά τει/ίιω'ϊι ζ, χ
i
έ'ισ/.ευασωσι
»και ώνόαχσε γαλλιστ'ι
Helvcdci"
Έ-ειτχ ί ' άνεχώρ-Λ,ιεν έκ,ει-
» θεν και τιλθεν εί; ττ,ν χώραν των Σ/.ορτών, και έκ,ϊί
v'jzi oç-'j-
» ριον όχυρώτατον κχλούαενον Γ/λτ,νιιτί αέν Άρζ-ιλΐβον, γαλλιττί
»«νέ
Bucelet.
» Και βλέπων, ότι τό φρ:υρ·.ον τ,τ; οχυρώτχτ:ν /.αί ίεν
r.rî'j-
» νατο νά το κυριεύσγ, ίιότι
r,-z
οχυρόν κ,αί έντο; αυτού γ.το ;>
»κύριος τοϋ φρουρίου, ό:τ'.: ν-,το /ιαν Ισχυρό; "Λχί γενναίο; /.αι τ,το
» ;υτω όωααλέο;. ώ;τε υ, /.ορυντ, χυτΐυ
siye
τοιούτον
[iapo;.
ω;τε
» 8'ίΊ τ,ιΐύνχτΐ νά ύύώογ, α^τ/,ν δια τή; ι/.ια; χειρο;. ·/.*; ό ίΐώρας
»όν Ε'φερεν ειςγε ^αρο;
i
/.χτθν -εντ·Λ,/.οντ7. λίτρων /.αί ϋτΕ
(')
Libro de los fechos et
eonquistas del principadu
de la
Morea. Genève.
1885.
(*) Ποιον των χειαένων
tr/î
to
-ûmtotjttov
είνε ζήτημα πολι>Ορυλϊ,τον
χαι οϋπω λελυμένον. οί την / υιιν
h'r
-ροϊγχ-;/, πΐθΐνώς πα:χτχευαζο-
μέντ,
vex
κριτιχή Ιαοοτ·.; τοϋ ϊλ/Υ,νικοΟ χί'.αενο-ι υττο τοθ
ş.'./0'j
John
Sclımitt.
192
»συχνά ο" εξήρχετο έκ. τοϋ φρουρίου όπως —ολεαήσγι πρός τΐύς
» Φράγκους, και έφόνευε πολλούς αυτών,
» [ίλεπων ταυτα, ό μ,ισερ Γουλιέλμος μετά τοϋ συμβουλίου αΰτοϋ
» απεφάσισε να στήσωσι τακτικήν πολιορκ,ίαν τοϋ φρουρίου, αύτοι
»
Si
νάπέλθωιϊιν είς καθυπόταξιν της υπολοίπου χώρας, ούτω
Si
» κ,αί έπραξαν. Στηθείσης
ni
πολιορκίας περί το φρούριον, ό [Αΐσέρ
» Γουλιέλμος και οί περί αυτόν ανεχώρησαν και μετέβησαν είς Άρ-
» κ,ασΊάν (').»
Τό όνομα τοΰ ήρωος ίεν αναφέρεται έν τγ άραγωνικ-Τ) μεταφρά¬
σει' άλλ' ή θέσις τοϋ χωρίου έν σχέσει πρός τάλλα κείμενα και ή
ρητή ΐΛνεία του Άρακ,λόβου πιστοϋσιν άναμφηρίστως, ότι πρόκειται
/.αί ενταύθα, περί τοϋ Δοξαπατρη, ού ό Άραγώνιος μεταφραστής
παραλείπει μεν τέ όνομα, άλλ' εξαίρει εξόχως την γενναιότητα, και
περιγραφεί οι' ολίγων, άλλα γραφικώτατα. τα δπλοι.
(' « Εί ίΐίμιϊ
Iroho un castiello antiırııo, el qıı;ıl
se
c-lamaua
Politico,
el (jual ıııicer üuillenı i'izo nııırar et adobar, et pusole
nombre en franco Belueder. Et pues se
partio d allı et s' ende
İne
en las
partidas de la Scorta. et ai[iıi trobo un castiello nıuy
luerl. cl quai se
elamana
ci)
yrıeyo Oreoclauo
et eu franco
Hucelcr.
«Et vidiendo (jııe el castiello
era
nıuy fuerl et no lo podıa
tomar por acjıu-sto
ι μι"
rl
era I'uerl.
el deııtro
era
el senvordel
castiello.
qui
era
nıuy poıleroso et
valient,
et tanto
era i'uertque
su maça
era
tan pesada
que
bun lıombre
non
la podia leuantar
con
una
manu, et la lonira que leuaua pesaua mas de tient et
cinquante
liuras. et mııcbas e ırada
s rallia de
fııera del castiello
a conbatirse con lo>. Francos
et matava' nde muclıos.
>.
Et
uliendo
acjucslo, ıııicer Guilleın
con
su consello delibe-1
raron
que
nıelıesen sitio en el castiello
et que fuesen a conquérir
el romanient de la tierra. et asi lo fızieron. Et asitiado el castiel¬
lo. ıııicer iîııillenı
con
su srent se partioet fueron a
Arcadia».
Libro de los feclıos
et conquistas
del princıpado de la Morea.
Ji
1119-111. "Εκδ.
Morel-Fatio
σ. 27.
193
"Εχει λοιττόν τι το όαηρικόν ό Γορτύνιος εκείνος ήρως τοϋ δεκά¬
του τρίτου αίώ%ος, ό'ςτις κατορθόνει οΊα της προσωπικής του αν¬
δρείας νάπαμύνη, τουλάχιστον πρό; ώραν, τον Φράγκον κατακτητήν
άπό τοϋ όρεινοϋ φωλεοϋ του. Ο Βυζαντινό; τιμχριοϋχο; τοϋ Άρα-
κλόβου είνε σιδηρόφρακτος ώ;
si
αντίπαλοι του, άφ' ού ό θώραξ αϋ-
τοϋ ζυγίζει μόνο; έκχτον πεντήκοντα λίτρας και ύπερεκεινχ. Άλλ'
ε τ ι θχυμασιώτερον είνε τό ρό—χλον τοϋ Σκορτίνου 'Ηρακλέους,
ο~ερ άλλος άνηρ άντ' αύτοϋ ό εν θα ήούνατο να κραόάνν) «Ϊιά τίίς
έτερα; των χειρών. Ή
maça
τοϋ Βουτσαρζ είνε τα φοβερόν άπε-
λατίκιον, όπερ είνε γνωστόν εί; ή μ.*; έκ. τού Κωνσταντίνου τοϋ
Πορφυρογέννητου και έκ των ποιημάτων τοϋ ακριτικού κύκλου. Είνε
ή βαρεία σιίηρα κορύνη, τό άχώριστον δπλον τοϋ άηελάτον, τοΰ
Βυζαντινού κλεφτού, άλλα και τοϋ άχρίτον, τοϋ φύλακο; των
ορίων, οςτις
.... ταίς χκριαις τριγυρίζει)1).
Ούτως ώπλισμένου; πρέπει νά φαντασθώαεν τους ΙΙίλοποννη—
σίου; ήρωας τού; αναλαμβάνοντας κατά τόν ο'έκχτον τρίτον αιώνα
τόν προς τού; Φράγκου; αγώνα. Τοιαύτην κ,ορύνην έφερον πάντως
έκτο; τοϋ Δοξαπατρτ, ό Λέων Χαμάρετο; ο άτυχης υπερασπιστή;
~r,c
Λακεδαίμονος, ό ηττημένος τής έν Κοντούροις ι/.άχης, οί τιι/.α-
ριοϋχοι τή; Μονεμβασία; Μχμωνάο*ες, Δαιι/.ονογιάνναι και Σοφια-
νοί, οί κύριοι τή; Μεσσηνίας Βρανάίες, Καντακουζηνοί και Μελισ-
σηνοί. Διά τί νά αή φέρωσι και εκείνοι την κορύνην άφ'ού ρητώ;
βλ=πο;ο.ίν περιγραφόμενον ώ; ροπαλοφόρον τόν Δοξαπατρήν, άφ'ού
ωρισμέναι; αναφέρεται τό άπελ.ατίκιον τοϋ τυράννου τοϋ Ναυπλίου,
τοϋ Άργους και τή; Κορίνθου Λέοντος τοϋ Σγουρού : Παρά τοϋ
μητροπολίτου 'Αθηνών Μιχαήλ τοϋ 'Ακομινάτου μανθάνομεν, ότι
(Μ Ιγνατίου Πίτςίτζη Λιήγν,ϊΐς Διγενή στ. 2135 έν τν,
au.-?,
Collection
ile romans
Grecs.
Paris.
1880 σ. 197.
13
J
194
ό Σγουρός έφερε βιδτ,ρίϋν άπελατίκιον ('), όπερ ποτέ κατήνεγκε κατά
της κεφαλής συγγενοϋ; τινος του ιεράρχου, ότε ποτέ ούτος οινοχόων
τω τυραννώ κραιπαλώντι έ'θραυσεν έξ απροσεξίας ύελινον ποτή¬
ριον^). Ό ώμος ό ' εκείνος φόνος παρέχει είς τόν Άκ,ομινάτον την
ευκαιρίαν να μεταίώση είς
'h'J-ôti
πλείστας όσας λεπτομερείας περί
τοϋ τυράννου, έξ ών βλέπομεν, ότι όχι μόνον ό οπλισμό; των Βυ¬
ζαντινών τιυ.αριούχων, άλλα κ.αί όλος αυτών ό βίος οεν ήτο πάνυ
οιάφορος του των Φράγκων ιπποτών. Έχει "/.αί ό βυζαντιακ,ός
μ,εσαιών ώς ό έν ττ, Δύσει τα φέουδα, αύτοϋ, τάς προνοίας. "Έχει
τους ιππικούς του αγώνας,
5âv
λέγω τους τορνεμεοες
(tournois)
και τάς τξουβ"τρ«8 (
CTİOStre)
τα ιο.ετά την υπό των Λατίνων άλω-
σιν της Κωνσταντίνου—όλεως πιθανώς είςαχθέντα, αλλά του; πρό
x'JTrjC
πλην των έν τω Ίπποίρόμω αγωνισμάτων έν τω Τξνκανι-
βτηρίω τΐ,ς βασι/ευούση; τελούμενους. Φορουσι και οί Βυζαντινοί
ευγενείς τα μαχρνμντιχα ϋπΐιΐγιματα, ώς ονοααζει α.ΰτά
ô
Πτωχο-
ιτρόο'ρομος, άπαρχλλακ,τω; ώς οί τί;ς Δύσεως τα
souliers à bec
(Schnabelschuhe).
Ούίε οί νεαροί ακόλουθοι λείπουσι, λέγω τους
pages'
είνε τα Ιν ττ, μεσαιωνικτ, ή;ο.ών ποιήσει καλούμενα π«ι-
δόηονλα. Τοιούτον παιο"όπουλον ύ-ζ έν τη επί τού 'Ακροκορίνθου
πυργοβάρει τοϋ Σγουρού ό Μιχαήλ, ό ύπ' αύτοϋ φονευθείς νεαρός
υιός τοϋ άνεψιοϋ τοΰ Άκ.θ|ο.ινατου Γεωργίου τοϋ σεβαστού. Και
αύτος. όμγιρεύων παρ' αύτω άπό τη; έπογτ,ς τΐί; εναντίον των
'Αθηνών ματαίας αποπείρας τοϋ Σγουρού, άφ'ής έσωσε την πόλιν
ή γενναιότης τοϋ ιεράρχου αυτών, ώς και άλλοι όμηροι ί'.αμίνοντες
παρά τω τυραννώ ώς παιίόπουλα, μόνον έν τοίς συν.ποσιοι; Ιπιτε-
(') «ϊ'.δτ|θέω όοττϊλω πϊτ,ιςϊσϊ, Ό τοίς πάλαι άπελάταις ό'πλον άτειρές
έγχε/είριστό τε καΐ άπ' αυτών ποφωνόαα'ΐτο ». Μι/αήλ 'Ακομινάτου τα
σωζόμενα ίκο. Σπύρ. Π. Λάμπρου. Τόα. Β' σ. 163, 21. — «ή σιδηρέΊ και
απελϊτική κορυνη» Αύτόβι σ. 166. 30.
(2) Αύτόθι σ. 163, 31 χ. έ.
195
λεϊ έργα ύπτιρετικ,α, άλλως ΐέ διατρίβει περί ασκήσεις τοξευτικάς
και ιππικά γυμνάσια ώς γνήσιος
page.
Ή ιστορία μόνον την γενναιότητα τοϋ Βουτσαρχ και τόν όπλι-
«μόν αύτοϋ παρέδωκεν είς ημάς, άλλως δέ δεν γνωρίζομεν τόν
χαρακτήρα αύτοϋ και τον λοιπόν βίον. Άλλα πάντως ουδένα έχο¬
μεν λόγον να ουσπιστώμεν, ότι ίζη /.αί αυτό; έν Άρακλόβω ώ;
Λέων
h
Σγουρός επι τοϋ 'Ακροκορίνθου. Τόν ΐπποτικόν βίον των
Βυζαντινών τιρ.αριούχων τής Πελοποννήσου διεκ,οψεν έζαπίνης έπ-
ελθοϋσα αρχομένου τοϋ δεκάτου τρίτου αιώνος ή φρχγκική έπι-
ορομή. Και έχί μέν τοϋ πεδίου της μάχης οί ίππόται ττ,ς Κχμ-
πχνίας αναδεικνύονται έν Κοντούριι; ευκόλως νικηταί των εχόντων
τας προνοίας έν Πελοποννήσω. Άλλα τα φρούρια άντένουσιν εφ'
ικανόν νάρις είς τους σιδηρόφρακτους και κορυντ,φόρου; "Ελλτηνας
ί-πότας, άντιτχσσομενους μετά γενναιόττιτος είς τους έκ. Γαλλίας
βταυρΐφόρους. Ό Δοξαπατρής αμύνεται έν Άρακλόβω μετά της
αυτής καρτερίας μεθ' ης επί μακρόν πολιορκείται Λέων ό Σγουρός
επί τοϋ 'Ακροκορίνθου, ιιόλις τω 1207 παραδομένου τέλος είς
του; Φράγκους υπό τού.υίοϋ αύτοϋ Θεοδώρου. Άλλα και υ.ετα την
πχράίοσιν των φρουρίων ή Πελοιτόννησο; γίνεται μέν γαλλική,
αλλά 5εν Ικγαλλίζεται, ώ; ο*εν εΐνον κατορθώπει να την έκρωααί-
■σωσιν οί 'Ρωμ-αΐοι πρότερον, ώ;
5sv
κατώρθωσαν ν* την έκ,τουρ-
κίσωσιν έπειτα οί Τούρκοι. Και σήμερον 7ΐτκ -κρο^ον αιώνων μόλις
~ου ολίγα Ιρειττ'.α. φρουρίων και εκκλησιών κχί σ~αν.αι κττο γαλ¬
λικών ΐί·Αϊγεν8ΐακών ονομάτων —αρεφθαρ;Λ5να·. το-ιχ.χί ονο^.ασίαι
ένθυαίζουτ-.ν έν Πελοιτοννήσω του; χρόνου: εκείνου; τη; φραγκο¬
κρατίας,
v.y.h'
ου; έν τη, -/ερσονήσω έλχ7εΐτο ή γχ)λ'.κ.ή έττ'ΐσγ,ς
αγνή ώς και έν Παρισιοι;.
Σπύρ. Π. Λαμπροε
Οί κατωτέρω δημοσιευόμενοι στ'/οι εγράφησαν /.αί εστάλησαν ώ; ιδιαιτέρα
όλως επιστολή κατά την έκδοσιν το3
"Vuvov
τΛς 'Αθηνάς. Ή δημοσίευσις
αυτών σήμερον υπό φ·λου χρατη'ααντο; έκτοτε αντίγραφον δέν θ» παροργίσΐ] βε¬
βαίως την [Αετριοφροσϋνην καί του εϊϊΐστε'.λαντος και τού λαβόν-ο; αυτούς.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ
ίι και όλως ίδιοιτίοα το> κ. ΚωιΙΐΑ ΙΙαΓλαμίϊ.
_. τού Κόδρου τας ιψέρας αν έζοϋσες
κ' έπίστευες τ' αρχαία παραμύθια,—
χιτώνα κα χλαμύδ' αν ενορούσες
κ' έλάτρευες την Αθηνά 'ς τ' αλήθεια
κ' νμνο θρησκευτικό της τραγουδούσες,
βεβαίως, ποιητή, δί:ν θα 'μπορούσες
197
καλλίτερα την λύρα να τονίσης !
Ό ύμνος σου εΐν' όλος εμπνευσμένος
άπό λαμπράς αρχαίας αναμνήσεις-
φαίνεται 'σαν να είναι ξεθαμμένος
μεσ' απ1 τού Παρθενώνος τα θεμέλια
ποΰ έκαμε άνω κάτω ό Καββαδίας-
ή χάρις του τόση είναι κ' ή εντέλεια !
Άς εΐν' ή γλώσσα δσο θέλει νέα,
άς εϊν' οί στίχοι νέας προσωδίας,
άς λείπουν τα μακρά και τα βραχέα,
ή εμπνευσίς του όμως εΐν' αρχαία.
Άλλ' άπό τότε ήλθαν 'ς τίιν Ελλάδα
άλλοι καιροί, θεοί κι^άνθρωποι άλλον
ή έποχη έπέρασ' ή μεγάλη.
Ποιος τώρα λογαριάζει την Παλλάδα ;
Πώς δράγε σου ϊιλθε να ύμνησης
χι' αυτό τό έντεχνότατό σου άσμα
μιας σκιάς ποϋ πέρασε τό φάσμα ;
Που ηύρες τας αρχαίας συγκινήσεις ;
Τό ξεύρω.— Έξηγεΐτ' ή απορία
άπ' την ωραίαν άφιέρωσίν σου-
ή Αθηνά μαζή και ή Μαρία
έγειναν ενα μέσα 'ς την ιΐτυχήν σου.
Άλλ" ό καθείς εμπρός του δεν τόν έχει
τόν Όλυμπον επίσης ζωηρά·
ή φαντασία καθενός δέν τρέχει
με τόσον αΐθερόπλαστα πτερά.'
Άφες τα παλαιά και 'πέ μας πάλε
τραγούδια τού καιρού,—τής εποχής μας.
την τωρινή μας την Ελλάδα ιί'άλλε,
198
να συγκινίχς τα βάθη της ι!;υχής μας '
"Η, άν σκοπεύης μ' εμπνευσμένα χείλη
την Αθηνά να μας ξαναϋμνήσης,
'σαν ζωντανή μη μας την παραστήσης.
Βάλε κοντά της μιαν σπασμένη στήλη
κάμε μας να ιδούμε την μορφή της
μεσ' ς τόν έρειπωμέλ'ον Παρθενώνα,
ώς σύγχρονοι σου κι' όχι σύγχρονοι της.
Αυτά τολμώ να σοΰ είπω και μόνα.
Ό ύμνος σου μ" αρέσει. Είν' ωραίος,
άλλα . . πώς να σ' τό 'πω ; — Είναι για 'μας
'σαν να τόν είπε ποιητής αρχαίος
και δχι ό Κωστής ό Παλαμάς.
Παςίΰια 24 Μαΐον 1889
Δ Βικέλας
Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ
1VİE
την χλαΐναν κυματίζουσ^ν επί τοϋ στγ,θου; μου /.αί τάς
ίπωι/.ιοα; κατερχόμενα; σχεοον μ£"/ρ'. των αγκωνών, υ.ε ττ)ν περι-
ΤΑελίία. έν
r,
έχώρουν τέσσαρες έτι τουλάχιστον κνϋμαι καί τ,ς τα
άκρΐ~&ιΐ,.7.
r,7av
άνζσε^υραίνα. ώίτ,γ·ήθγ)ν τον Νοέμβριον τοϋ 1890
—αρκ του Λονίου μου ~ρό τ?,: /.υρίας ε;.ιόίου τοϋ Διοτκγ,ττ,ρίου
τοϋ ττΐοιτου Συντάγυ.ατος Μετ' ολίγον —/,τιθυς άζιω;ο.α.τι/.ών
πρϊστ,λθε και ό Λοχίας :
— Στάσου καλά ΕΙ; προτογ-όν ! Μή ςίχνας τι 7θ^υ.αθα. ! Να
τα 'πτ,: ;ο.ε κουράγιο
Ό
Aıa^oyo:
— οΊθ'.ΛΥ,τγ,: του Συ-/ταγι>.?.το: — -οθκΤΫ,λθί.
— Εϋ-ε'.θώς αναφέρω εί; την ΛιοΐΛΤ,σιν του Συντάγματος ι/.ου,
ότι στ,αερον χ.χτεταχθτ,ν είς τον >.' Λόχον του β' Ί'τ·γ;λ7το;
Ό Διαο"ΐχο; με ■παρετήρν,'ΐεν έτχιτικώί /.»· ί·. '
ol/.c'.y:
/ε'.ρ--
νου.ία;.
f,:
πάντοτε ^θ'είτ?'. νρτ,ιιν ότκ/.·.: Άνμβανε'. αναφοράν
ττχρ ' άςιωμχτικών, έ'θ-Λ,/.ε τν·,·/
/êîcr
του έ-'; τ·?: χειρός μου και
/.ατεβίβχιεν αύττ,ν άπο του πν·./.·.ου £'.; ου τΫ,; άκραν ευρίσκετο
— Ευχαριστώ—μοί είπε
200
Και είτα αποτεινόμενος πρό; τους πέριξ άξιωαατικου; :
— Ν ά τοϋ κ,ΐντίνουν ολίγον τα ρουν χ
Είναι πιλυ μικροκαμωμένο; και τοϋ στέκουν πολύ
προσέθη/.ε ελαφρώς μειδιών.
Έναιρετισα έκ. νέου, έστράφην επί των τακουνιών και διηυθύν-
θην πρό; τόν κοιτώνχ του Λόχου μου.
Αυτή υπήρξεν ή πρώτη φορά, καθ' ήν έ'σνιν την υπερτάτην
τιμήν να παρουσιασθώ πρό τού μέλλοντι; Βασιλέως μου
Είς πΐλυ υ.ακρυνΐυ; έν τούτοις χρόνου; ανάγεται ή έπιχή, καθ'
ην το πρώτον τό
Ôvïjao.
Αύτιύ ήχησεν είς τα ώτά μου και ή παι¬
δική μου φαντασία έξήρθη πρό τοϋ ακούσματος τής υπάρξεώς Του
Ή άνάΐΛνησι; αυτή μοί ειν*ι τοσούτον γλυκ,εΐα, ώστε αισθάνο¬
μαι την ανάγκην νά την -διηγούμαι, οσάκις ευρίσκω ευκαιρίαν
Διατί να παραλείψω την παρούσαν ;
Ήμην μικρό παιδάκι 7 ή 8 ετών, οπόταν εσπέραν τινά Δε/.εμ-
βρίΐυ ευρίσκομην έρείδων την κεφαλήν αΐυ επί των γονάτων τής
μητρός 'Λΐυ έν τω μικρω πατρικω κτήαατι είς τα πέρις τής
'Οδησσού.

Douchaïa matia
—ε"λεγον ττ, μητρί μου ρωσσιστί, ολί¬
γας μόνον λέξεις άρθρόνων εισέτι τής ελληνική;- ψυχή μου μητέρα,
'πέμε μ
s
υ ένα παραίΛυθι Γιά λύκους, άν θέλη;.
— Θα σού είπω έ'να καλλίτερο παραμύθι απόψε, μοί απήντησεν
ή μήτηρ μου και διά των δακτύλων θωπεύϊυσα την κόαην
«.su
ήρχισε διά τής λεπτής κ,αί φαναριώτικης φωνής τη; λικνίζιυσα
ρ.ε ή άγια γυνή.
— Ήξεύρει;. ότι έγώ είμαι Γρετσάνκα (έόλληνί;) και ότι και
συ παιδί μου είσαι Γρέ* και ότι έδώ ευρισκόμεθα, διότι έτσι το
θέλησε ό θεό;.
202
— Γρέ/. —
Douchaïa matia
— τί θά "πή ; Είναι αύτοι
που
κάθϊυνται 'στο Νικ,ολζ'.εφ ;
— "Οχι, παιδί αου. Γρέ
νθρο
ωραίοι και ουνατοι
•/.yi
παλληκ,αράδε; πού κάθονται σένα ωραίο τόπι -ου δεν κάνει
ποτέ χόλοδνο (ψϋχος), πΐύ βγαίνουν πολλά πορτοκαλλια και
ώραιαι;
t
/.ασλίναι; (έλγιαις). Αύτοι οί Γρεκ. έδειραν τους Τούρκους
τους εχθρούς του Χρίστου — προσίθγ-,κε σταυροκοττουαΐνη. — Και
είτα ώσει αντλούσα έκ του βάθους, βάθους τής ανήαη; της γλυ¬
κείαν ανάμνησιν έζτικολούθγισε' ,
— Ναι τΐύς έδειραν πολύ, Κόλια αου. του; έ'οΊωξαν άπο τόν
τόπον τους. Όταν μεγα,λώσνις /.αί θά πα; Ικεί νά είσαι υπερήφα¬
νος γιατί και ό πατέρας σου, πο)ύ νιος, έττολείΛτισε και αυτός έκ,εΐ,
ι/.ε το όνομα Κλεΐτο; και γιταν υ.αλιστα /.αί άςιωματικός σαν παλ-
κόβνιχ τοϋ πυροβολικού.
— Ό πατέρας έδειρε και αυτός Τούρκου; ! — άνΕκραζα ύπε-
γεροεί; και θλίβων τα; μικροσ/.οπι/.ά; πυγυ.ας αΐυ Θά οείρω
και έγώ,
jaktix
;
— Ναι, παιοι αου, άπτίντνίσε μεισΊώσχ "Λ ;ο-'ότν;ρ
[asu, j-Jt-è tyjv
βΐΥΐθειαν τνΐς Παναγίας τΐϋ Καζαν !
Οί ΓρΙκοι λοιπόν, παιίί αου, είναι πολύ ευτυχισμένοι τώρα
γιατί ο Γοσουιΐάρ των (ό Βασιλεύς) ε'λαβε «ϊώρον άπό τόν Θεόν
του; ένα αικ,ρό παιία/.'.
— ΊΙγω Ροσουίαρσ/,α-ι-ο απλαγαρότιεστβΐ (ττ,ν Αύτοϋ Βασιλι-
κτ,ν Ύψ·η7.ότν)τα) τόν Νασλιέίνικ (Διάοογον) Κωνσταντίνον
— Και είναι ώραΐο ·ζχι8ά.·/.·. ;
douchaïa matia
— και πολύ
θάναττα τ/)ν ν.χυ.χ του ;
Ti'P


Bsoaia.
παιοι αου
— Μα γιατί δεν είναι ί'τσι ϋψ·Λ,λό; σάν τόν '^ικό αα; τόν Νασ-
λιέίνικ. που είναι ί/.εΐ : — τ,ρώττ,σα δεικνύων αεγαλοπρεπνί εικόνα.
του τότξ Διαδόχου τη; Ρωσσία;.
— Και αυτός θά γείνη έτσι, παιδί ι/.ου — είπεν ή μήτηρ μου
άνατείνουσα τάς χείρας της και ευχόμενη.
"Εκτοτε τό όνομα αυτού έπανήρχετο διαρκώς είς τόν νουν μου
και ίίλαι αί ερωτήσεις μου περί αυτόν περιεστρέφοντο και δίψα
ακόρεστος γνώσεως των κ,ατ' αυτόν και τή; χώρας του — τής
πατρίδος μου — με έ'δερε.
Ούτω τό αίσθημα τής πρός την ΙΙατρίδα άγαπης υ.οί ένεφυ-
σήθη μ.ε την πρός τόν μέλλοντα Βασιλέα λατρείαν μου.
Και τουτο είναι λαμπρόν παράδειγμα δι' εκείνους, οΐτινες άγνο-
οϋσιν οίαν γοητείαν Εξασκεί επί τοϋ εκπατρισμένου, επί τοϋ έν τή
ξένη ζώντος Έλληνος τό Βασιλικόν >(θμα και ή Βασιλική μας
οικογένεια !
* *
Κατελθών είς 'Αθήνας νεώτατος τόν Διάδοχον έζήτησα νά ϊδω
ToGiTiv
και επί μακρόν έν τω προσώπω του Βασιλέως συνεκεν-
τρουτο ούτω ολόκληρος ή ιδέα τής Πατρίδος παρ' έμοϋ "Εκτοτε
ουδεμίαν παοέλιπον ευκαιρίαν, όπως παρχκο/.ουθώ τό προσφιλές
L
/.ου άντι/.είι/.ενον, αί δ' άναυ.νήσεις τής ιστορία; μ
i
έν.αρ.νον να τό
περιβάλω δι ' ύπερανθρ(όπου άλωνο;
Λΐν ήΕεύοω πώς οί ζλ/ο'. τχ.ίττ-Γοντνι. έγώ
iv
πάσι εχω ανάγ¬
κην συμβόλ.ου ποός ένσωαζτωο·'.·/ των ιδεών ι/.ου.
Με τα αισθήματα ταυτα -/.αϊ
û
την φυσικήν καινοθηρίαν τοϋ
δημοσιογράφου και ώ; στρατιώτη; παρη/.ολούθητα τόν βίον και
την ανάπτυξιν τοϋ Διαδόχου /.αί δύναμαι να είπω. ότι γνωρίζω
Αυτόν όσον ολίγοι ϊσως.
*
Δεν έχει τό κάλλος, τό ΰπερόχως άριστο/,ρατικ,όν και καλλιτε-
204
γνικ,ώς τέλειον τοϋ Βασιλέως μας και του Βασιλόπαιοος Νικολάου,
στερείται τής ανοικτής και
bon
enfant
φυσιογνωμίας τοϋ άο"ελ-
ροΰ Του Γεωργίου, άλλ' ώς άνήρ καθ' όλην τής λεςεως την σημα¬
σίαν και ώς αρχηγός λαοϋ είναι τελείως ωραίος. Ό Πλάτων
Se,
όστις έν τή Ιΐΐλιτεία του ήνείχετο μόνον τέλεια άρρενα /.αί πλήρη
θήλεα, θα προσεκλινε πρό τοϋ ρωμαλέου και τετραγώνου νεανίου,
τετραγώνου τον νουν και τετραγώνου τό σώμα. Άλλως τε παρά
τω Διασόχω συμβαίνει
ö,Tt
και είς τας ευτυχείς έχ,είνας φύσεις
παρ'αίς ή ανάπτυξις βαίνει βραδέως, άλλ' ασφαλώς. Όχι προσόντα.
enfant prodige,
σβεννύ;/.ενα άμα τή ήβη, όχι απαγγελίαι ποιη¬
μάτων είς ηλικίαν τριών ετών, και οφθαλμών πυρ και οΊαμόρφω-
σι; γραμΐλών προσώπου κ,αί σώματος είς ηλικίαν πΐντε. Τίποτε άπό
δλα αυτά. Ώς πολύτιμον φυτόν ό Διάδοχος ανεπτύχθη και ανα¬
πτύσσεται βραοεως και σωματικώ; και πνευματικώς. Οί έταστικώς
παρακολουοήσαντες την φυσιογνωμίαν τοϋ προσώπου Τευ προ ετών
Οά παρετήρησαν, ότι αί ολίγον σκληραί και άπότοαοι γραμιο.αί τοϋ
προσώπου του, αί πόρρωθεν έλέγχουσαι τό έν αύτω ρεον ρωμαλέον
και τραχύ της Ρωσσικης Αυτοκρατορικής Οικογενείας χψ.χ, βαίνουσι
λετςτυνόι/.εναι. Τα μήλα των παρειών κυρτούμενα συγκαλύπτουσι
τό τραχύ των οστών, ένω ό φυόαενος μύσταξ αποκρύπτει των χει¬
λέων τό πάνος και ή αρχομένη εύσαρκία τού σώματος και ανά¬
πτυξις κ,ατασεικνύει τό αρχικώς συμμετρικόν τής κεφα,λής.
Ήίη ό Διάδοχος είναι ωραίος άνήρ, άνιΐριύμενος 8' ετι θα
καταστή τελείως και άνίρικώτατα ωραίος, ίκ,ανοποιών την άπαί—
τησιν τοϋ 'Ομήρου, όστι; ηννόει τόν ήρωα οακρινό[Λενον κεφαλή
τουλάχιστον των συΐλπολεαιστών του.
Παρά λαώ νάνω σωματικώς, ώς τόν Ίοικ,ον μας. τό σώα,α τοϋ
Βασιλέως του οφείλει ν' άποτελή Ίίανικόν.
Τοιούτος σωματικώς ο Διάδοχος την αυτήν ηκολούθησεν άνά-
205
ιττυξιν και πνευματικώς. Ή επιστήμη απολύτως οΌγματίζει,
ört
είναι αδύνατος ή ταυτόχρονος νού και σώι/.ατος ανάπτυξις. Μία
των ο"ύο οέον να προηγηθϊί, Οσάκις ο έ συμβαίνει ή τοϋ νού να
"ροηγηθγι, τότε μοιραίως ή τοϋ ίευτέρΐυ ού μόνον επιβραδύνεται,
άλλα και συχνότατα καταστρέφεται. Τισοϋτίς ογκ,ος αναπτυσσό¬
μενος, τοσαύτη οΊαπλαττομενη ΰλη ήν άούνατΐν να μνι έπιβραούνγι
την τΐϋ εγκεφάλου ανάπτυξιν. Τό υλικόν, υλικόν πλούσιον ευρί¬
σκετο εντός των λωβών αύτςϋ και [ίραο'εως άνεττύσσετΐ. Ήίνι
οπόταν ή τοΰ σώματος ανάπτυξις σχεδόν συνεπλτ,ρώθη αναφαίνε¬
ται έκτεινιμένη ύ τοϋ νΐϋ ανάπτυξις. Τοιαύτη οέ αεθοοικωτάτη
κ,αί άρΐΛονικ,ωτάτη της φύσεως εργασία, τοιαύτη θαυμασία των Νό-
αων της φύσεως τήρησις δεν δύναται η ν' άτιλήξγι είς τι τέλειοι,
όπερ πάντες οσ;ι ήξεύριυσι νά παρατηρώσι κ,αί έχουσι την άπαι-
τουμενην έπιστηαΐνικήν μόρφωσιν νά βλεπωσι, το πρςγισθάνθησαν
εγκαίρως και τό κ,ατανοοϋσι νυν.
Ό Διάίοχΐς Κωνσταντίνος υπό ε'~ψιν διααΐρφώσεω: νού είναι
τίλεΐΐΐ άνήρ τοϋ τέλους τού αιώνος μας και τό παρηγίρητικώτερον
τέλεΐΐς Άγγλο - Σάξων και τό εΰδχιμονίστεοΐν, ήκιστα, ίιόλου
Έλλην.
Φαντασία ολίγη.
Κρίσις πολλή.
Λόγια όλίγιστα.
Παρατήρησις Ζΐλα.
Άποστρίφή έχθρι/,ωτάτη πρός παν τό περιττόν, τό άνωφε/ε;,
τό ασκοπον.
Έαμονή μέχρ-. πείσαατΐς έξι*ν=υμένη έν τϊί έ-Λτελέσει του ωφε¬
λίμου','τού αναγκαίου'. Δείλια, α'ιδηαοσύνη, νευρική τι; ταραχή
πρός την ο'ηαοτικ.ότητα.
206
Άλλα τελεία άντίλγιψις τοϋ καθήκοντος
Φιλοδοξίας ρωμαίικης ίχνος.
"Ερως όαως ανίκητος τοϋ μεγάλου, του ύψηλού, τοϋ ίεροϋ.
Θρησκεία άρ' ενός, Πατρίς αφ'ετέρου, ίίου οί ίύο παράγοντες
τοϋ έρωτος τούτου.
Φιλόσοφος τής θετικωτατης των Σχολών ο"έν θ' αγαπήση τ:οτε
τα θεατρικά κόλπα, θά πράξγι 'όμως πάντοτε το πρέπον.
Έν
tj.ıâ
λέξει :
Άγνΐώ άν θά αας οδήγηση ποτέ είς Κωνσταντινούπολιν, ορκί¬
ζομαι δ;ο.ως, ό'τι 6 εχθρό; θα οιέλθη πρώτον οΊά τΐϋ σώματος του
και είτα οιά των συνόρων μας.
Σπ.
ΙΛΙΑΔΟΣ Ν. 1-80
Γαι ό Ζευς, άφοΰ τον Έκτορα 'ς τα πλοϊα και τους Τρώας
έσίμωσε, τους ϊιφησε νά 'χουν πολέμου αγώνα
άδιάκοπον, κ' έγύριζε τα φωτερά του μάτια
'ς την γίΐν των ιππικών Θρακών και των Μυσών ανοΌεϊι·>ν
5. 5που οί λαμπροί 'ναι Ίππημολγοί, θνητοί γαλατοψάγοι.
και ό δικαιότατος λαός των σεβαστών
.V>u.>v
ουδέ 'ς τιιν Τρυίαν έστρεφε
tu
Φοτίηα τον ιιιιτια,
ότι δέν έλπιζε ποτέ
kuvck;
των άθανάτον
νά κατεοί> συμβοηθός το"ίν Ά;;αιών ή Τρώων.
10. Τό νόηοεν ό Ποσειδών, 'ποΰ (.κάθονταν κ' έθώρα
την
uıı;;nv
ι'ιη' την κοουφήν τας δασωμένης Σάμου
της
ttpıımu. oiV
υφαίνονταν τ'όρος της "Ιδής ϋλο
um
τ' αοπε(ΐ των
;;uh"jv imi
ϊι πι>λιςτοΟ ΓΙουιμον
έκεϊ, ηέσ'αη'τΗΥ θάλασσαν, ανέιίιι κ' έκαθόνταν
"15. και πόνον δια τοις Ά;;αιούς. 'ποϋ έσϋντρι6αν
ot
Τρώες,
μέϋα ή
V'i/viï
του αίσθάνετο και πάθος πρικ. τον Λία·
άπ' τ'
ir,
οίον όρος
ut
γοργά πατήματα έκατέοη,
και ι:ιΐτιο άπο τ' αθάνατα ποοια τού Ποσειδώνος
ολα τα όρη απέραντα και ϋλα τα
omin
έτρεμαν
20. έκαμε τρία δκΐιίκελα. 'ς τό τέταρτο ι'ι,χε φθάοει
508
İli
είς ταίς ΑΙγαίς, 'ποϋ ολόλαμπρα, 'ς τα βάθη έκεϊ του κόλπου,
άφθαρτα δώματα χρυσά τού ευρίσκονται κτισμένα'
κ' έζεψ' έκεϊ 'ς την ίίμαξαν τίι ορμητικά πουλάρια
χαλκόποδα, χρυσότοχχα, και αυτός χρυσάφι έζώσθη,
25. έπιασε μάστιγα χρυσην, ανέβηκε 'ςτόν θρόνον,
και ωδήγησε 'ς την θάλασσαν τους ίππους· και άποκάτιο,
α μα τον βασιλέα τους ένόησαν, σκιρτούσαν
τα κήτη άπ' όλους τους βυθούς, και άπό χαράν εμπρός του
ή θάλασσα έχωρίζετο, και τ' αλόγα έπετοϋσαν
30. Χ'τιΑά, χωρίς νά νοτισθνί τό χάλκινολ' άξόνι·
και ώς άοτραπίι τον έφεραν 'ς των 'Αχαιών τα πλοία.
Υπάρχει μέγα σπήλαιον, 'ς τα βάθη εκεί τον κόλπου,
ς την Τένεδον ανάμεσα και 'ς την τραχεΐαν Ίμόρον
κει μέσ', άφοϋ τους ξέζετ^εν, ό Ποσειδών τους ίππους
35. έστησε και τους έβαλε νά φάγουν άμβροσίαν
μ* άλυτα πέδικλα χρυσά του ς ιοεσε 'ς τον τόπον
άσύντριφτα, να καρτερούν ικι·ΐ τον κύριον τοΐ'ς,
και 'ς τον στρατόν των Αχαιών
ımvmlı
να Φθάση.
Κα'ι μέ τόν βρόντον της φο>τιΓις ά της άνεμοζ(Ί?.ιις
40. κινοϋντο οί Τρώες ολοι όμοΰ 'ς τον Έκτορα κατόπιν,
να πάρουν, καθώς ίΐ.πιζαν, των 'Αχαιών τα πλοϊα,
και όλους εκεί τονς εκλεκτούς νά σφάξουν πολεμάρχους·
ι'ιλλά μέσ' άπ' την θάλασσαν ώς ίίλθε ό κοσμοσείστης
έγκάρδιονε τους 'Αχαιούς· τοϋ Κάλχαντος ώμοιώθη
■55. ς τό σώμα, "ς την άκούραστην φωνήν, κ' εστράφη πρώτα
'ς τους Λϊαντας, 'ποϋ όλόύυχα 'ς την μάχην ηδη ώρμοϋσαν
» Σεις τον λαόν των 'Αχαιών θά σώσετε, ώ γενναίοι,
» αν την άνδράγαθην ΐνχην δέν σας παγόνει ό φό6ος·
» ονδ' αλλαχού φοβοϋμ' έγώ την δύναμιν των Τρώων,
50. » 'ποϋ όμοϋ τα τείχη ανέβηκαν νά κατέβουν ς τα πλοία,
»οτ'οΐ ανδρείοι Ληναοί, θαρρώ, θα τους κρατήσουν
» αλλά τρομάζω μη κακό μεγά?,ο έκεϊ μας εύρη,
» 'ποϋ εΐν' ό "Εκτίορ αρχηγός και ώσαν φωτία μανίζει,
«και τοϋ Διός καυχατ' υΐός τοϋ μεγαλοδυνάμου·
209
b5.
» άμποτε κάποιος των θεών τον νουν
vu
ούς φώτιση
» και, οεΐς νύ μάχεσθ' ανδρικώς και νά θαρρύνετ' άλλους,
» και τότε θα τον διώχνετε μακράν Λπό τα πλοία,
» και α/ν την ορμήν του έκίνησΐν ό ίδιος ό Κρονίδης ».
Είπε και μετά σκήπτρο του τους έπληξε και άνοοείαν
00. ύδάμαστην τους γέμισεν ό μέγας κοομοαείατης,
κ' έλάφρωσε πατόκορφα τα λυγερά τους μέλη·
κ' έπειτα ωσάν ταχΰπτερο γεράκι, 'ποϋ άπ' τίιν ακρην
ύψηλού §ράχου γλυστεροϋ πετιέται 'ς την πεδιάδα,
άλλο πουλί, 'ποϋ ξάνοιξε μακράν, νά κυνηγήσι.ι,
65. ομοίως έφυγε άπ' αυτούς ό μέγας κοσμοοείστης-
Πρώτος τον νόηοε ό ταχύς Όϊλιάδης Αίας,
κ' έατράφη πρός τον Αΐαντα τον ΤεΛαμονιάδη·
»TÛ
Αίας. κάποιος των θεών των Όλυμποκατοίκοιν.
» μέ την μορφήν τοϋ μάντεως κινεί μας είς τίιν ιιάχην
70. » δεν είναι ό Κάλχας, όχι, αυτός, ό θείος νρησμολόγος·
» τα θεία χνάρια καθαρά τού είδα καϊ τα σκέλη
» ώς έφυγε· και τους θεούς ευκόλως διακρίν«ις·
» και μες τα στήθη μου ή ι^υχιι ν' αγωνισθώ 'ς την μάχην
» ζητεί μέ ορμήν σφοδρότερην και κρατημόν δεν έχονν
75. » επάνω έδώ τα χέρια μου και
ol
πόδες μου άποκάτο)».
Και πρός αυτόν άπάντησεν ό Τελαμώνιος Λΐας-
« "Ομοια κ' έμέν' ακράτητα τα χέρια μου την ?.όγ;;ην
» σφίγγουν, ή άνδρειά μου εΐύπνησεν,
of
πόοη·
um-
ιΊηοκάτω
« εμπρός μέ σπρώχνουν, καϊ ζήτω και μόνος ν" αντικρίσω
80. » τον "Εκτοοα ς τον πόλεμον, μ" όσην ορμήν και αν
r;;rı.
Ι. Πολυλάς;
14
ΤΟ ΟΛΥΝΗΡΟΝ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ
Οπως ό νιρως τού Μολιέρου
il faisait de la prose sans le
savoir,
έπίονις άνεπιγνώστως εκτελούν η παραβαίνουν καθ' έκα¬
στην τα περί τιμωρίας διδάγματα ττ,ς παιδαγωγικής μητέρες κ,αί
πατέρες, γκιυβερνάνται και παραμανναι, έπιστάτριαι σχολείων καί
τα τρία τέταρτα τουλάχιστον των διδασκάλων Αφανής τις καί
μυστηριώδης δύναμις θέτει, από την αϋγήν μέχρι της εσπέρας, είς
κίνησιν γλώσσας, παλάμας, τσουχτεράς βέργας, οζώδεις ράβδους
Χιλιάδες οφθαλμών καθ' έκαστην χύνουν δάκρυα, χιλιάδες ώτων
σπαρταρούν μεταξύ δύο τραχέων δακτύλων, χιλιάδες παρειών
φλεγμαινουσιν υπό τό βαρύ ράπισμα, έκ πάσης δέ γωνίας τ?,ς έλ-
λνινιχ,ης γης ανέρχονται όζεΐχι κραυγχί συνοδεύουσαι τον έρρυθαιν
κτύπον επί τοϋ μέρους δπου ή ράχις μεταβάλλει £νοι/.χ
Καί δλα α.ΰτα έν ονόματι ττίς άγωγΐς ! 'Αλλ' ϊλ τοϋ [Λ7ρτυ-
ρίου τούτου της σαρκός καί ττ,ς βασάνου τίος ψυχής τόσον ώοελεΐ-
ται Ύι άγωγνι, όσον ωφελούνται τα είδεχθώς μορφάζοντα. είδωλα
των άγριων έκ των προ των ποδών των αιματηρών θυσιών
Το πελώριον αυτό άθροισμα τοϋ άλγους, το όποιον καταναλί¬
σκεται καθ' εκάστην, άνευ σαφούς γνώσεως τού επιδιωκομένου
σκοπού, ενθυμίζει άλλας εποχάς- ή δέ τιμωρία, ή έν ψυχικγι ταραχή
άποφασιζομέντι καί έν παράφορα όργης έκτελουμένη, μετέχει του
211
έκ,δικ,ητικΐΰ χαρακτήρος,
sïsv
είχεν είς τους αρχέγονους χρόνους
της ανθρωπίνης βαρβαρότητος.
Πράγματι, ιστορικώς ή τιμωρία ανεπτύχθη έκ τοϋ όρμεμφύτου
τής εκδικήσεως και τής άνταποδόσεως. Τό ορμέμφυτον τοϋτΐ έν
•τή απλούστατη αΰτοϋ μορφή εκδηλούται ώς αυτόματος κίνησις
οι' ής άντιδρώμεν κατά σφοδράς και όδυνηρας έντυπώσεως. "Αν
επιτεθή τις καθ'ημών, Ιφορμώμεν κατ' αϋτοϋ, πριν ετι ενεργήση
ή σκέψις. Ή ορμή αυτή ένθεν μέν είνε ειδική μορφή τοΰ πρός αΰ-
τοσυντήρησιν όρμεμφύτου, ένθεν δέ συνδέεται προς την ορμήν τής
κινήσεως, ήτις συνοδεύει πασάν ψυχικήν ταραχήν. Ενεργεί τυφλώς.
Ουδέν άλλο όριον γνωρίζει ή την εξάντλησιν τής ιδίας ίυνάμεω:.
Δεν οιακρίνει μεταξύ ά/^Υΐθΐΰς κχί ψίυίοϋς αίτιας ού^' ύπολίγίζει
τας άπωτέρω συνεπείας. Το κύριον είνε ν'ανοιχθή αμέσως οιεξοοΌς
ί'ις την εσωτερικήν ανησυχίαν, είς τον εσωτερικόν πόνον.
. Εντεύθεν γεννάται ή αυτοοΊκία, ήτις
iv
τή αυτή βιαιοπραγία
συνενοΐ άδιαχωρίστως έκ,ίίκτισιν και τιμωρίαν. Ό;/.ΐίως ο νωρικ,ός
b
έν τή όο"υντιρ* παράφορα του οΊα μεγάλην ζτ,αίαν ήν ί/,χυ.ι το
τέκνον του ανηλεώς οΊρων αυτό, έκοΊκεΐται έν ω τιμωρεί. Έκ,οί-
κησις και τιμωρία είνε έν τω συνήθει βίφ ο'υσο'ιακρίτως ηνωμεναι,
αλλ', ώς θα ίδωμεν κ,ατωτερω, ή ένωσις αυτών ά-ΐτελεϊ αέγιστ;ν
και έπιζή[λΐον παιο^αγωγικον σφάλμα.
Ή ψυχολογική δικαιολογία, τής τιμωρίας συνίσταται είς το ό'τι
ιταίσα, πράξις άκωλύτως έπαν*λχ[λβ3ΐν2μέν·ιπ, συνοειμέντπ ο"έ ούχι
μετά δυσάρεστου συνα,ισθήαατος, ίύνχτχι νά 'Αεταβληθή είς εζιν
« το
Si
είθισμένΐν ώσπερ πεφυκός ήδη γίγνεται » λέγει
h
'Αρι¬
στοτέλης. Διά τής τιμωρίας λοιπόν τίθετχι πέτρα υπό τόν τροχόν.
έμ,πΐθιζουσα την επί τα πρόσω πορείαν τοϋ σφάλματος.
'Ανέκαθεν χατενοήθη ότι άνευ τιμωρίας αγωγή είνε άοΌνατ:;
Ή
Hi
'Ιστορία τής Παιδαγωγικής μαρτυρΐΐ την σημασίαν, ήτις
άπό των αρχαιοτάτων χρόνων απεδόθη είς την τιμωρίαν, τάς με¬
γάλας ελπίδας, αΐτινες έστηρίχθησαν διηνεκώς επ' αυτής, τό όδυ-
212
ολόγιον, όπερ έγέννησε κατά
Ι την Βαθμηδόν επί τό
τους βαρβάρους χρόνευς
νηρον μ,αρτυρο
της άμ,αθείο
γήν αυτής, εφ όσον ευκρινεστερον ωρίσθη ο σκοπός της αγωγής
κχί φως περισσότερον εγένετο εντός της ανθρωπίνης ψυχής.
Έν ττ, άρχχία άττικΫ) άγωγη οσάκις δέν ηρκουν οί ψόγοι και
αι επιπλήξεις, εγίνετο χρήσις της ράβδου έν ττί σχολή ώς και έν τω
οίκω. Ό φιλόσοφος Χρύσιππος εθεώρει αναγκαίαν κακόν τους σω¬
ματικούς α'ικισμούς· αλλ'ό Πλάτων (·), ό 'Αριστοτέλης, ό Δημο¬
σθένης άποκαλοϋσιν αυτούς « άτιυ.ια,ς ανελεύθερους » αρμόζουσας
είς πράξεις « άνδρχποδώδίΐς. »
Μεθ' όλην την περιβόητον αυστηρότητα, τοϋ αθηναίου πα^δΐ—
τρίβου, αί σωματικαί ποιναί των αρχαίων οΰίέ την σκληρότητα.
ούοε την ποιχιλίαν είχον, ην προσέλχβον είς τους μεταγενεστέρους
χρόνους. « Αντί των σωματικών ποινών, αΐτινες ϊχονβί τι δονλι-
χον—έγραφε γερμανός παιδαγωγός περί τό τέλις τοϋ 18ου αιώνος,
δυνάμεθα, νά τρίβωμεν τα βώματα των μα&ηταν δια ψήκτρας η
να προβηλώμΐν καρφιά είς το επίχλιντρον των &ρανίων». Κατά
την αύτην περίπου εποχήν διδάσκαλος τις κ,ατέστρωσε πίνακχ
των ποινών, τας οποίας έπέβα,λε κατά τα 52 έ'τη της διδασκαλι¬
κής του δράσεως Διένειμε λοιπόν: 911,527 ρχβδισμ.ούς, 124,010
βηβιίς, 20,989 κτυπήματα μέ την όήγαν, 136,715 γροθιές,
10,235 σβερκιές, 7,905 ραπίσματχ, 1,115,800 χοιτχκεφαλΰς,
και 22,763 έκσφενδίνήσεις κατά πρόσωπον των μαθητών της
Αγίας Γραφής, τον Βιβλίου των νμνων χαι τής Γραμματιχής'
777 φοράς έγονατισε τα παιδία επάνω είς
peêiOto.
και 613 επί τρι-
γωνικοϋ ξύλου' υβρείς έξεστόαισε περί τας 3,005, έξ ών 2/3 μεν ήρύ-
σθη έκ της ομιλούμενη: γλώσσης, '/3 δέ ήσαν ιδική του έπινόησις.
(') Ό Πλάτων είς τους «Νόμους» καταφέρεται διαρρήδην κατά ττ^ς σω¬
ματικής ποινής : «ή γε σφοδρά και αγρία δούλωσις ταπεινούς κα>. άνελευβέ-
ρους και μισανβρώπους ποιούσα άνεπιτηδείους ςυνοίκους αποτελεί».
213
Ή νεωτέρα Παραγωγική το ζήτημα τή; τιμωρίας έθεώρησεν
Ι* των θεαελιωδεστάτων. Διετύπωσε ό' επί βάσεων
i-.e-r-.AO-
νικών λελογισμένην θεωρίαν, ή; οί κυρ.ώτερ5» κχνονε; είνε '-ι
επόμενοι :
1) Ή άπο των σφαλμάτων προφύλαξα είνε προτιμητέα της
διορθώσεως και τιμωρήσεω; των σφαλμάτων.
Ανέκαθεν παρετάθη ή αναλογία τή; ιατρική; προς την πχι-
è
αγωνίαν 6 ό' 'Αντισθένης «ερωτηθείς ποτέ διατί πικρώ; τοις μα¬
θηταί; έπιπλήττει ; και οί ιατροί φησι τοίς κάμνει». Αμφότερα-.
έχουσι κοινόν ότι ή θετική επίδρασις των είς διατήρησιν και στε¬
ρέωσιν της υγεία; έχει μεγαλιτέραν σημασίαν της καταπολεμή¬
σεως της νόσου, ήτις υπεισήλθεν ηίη εί; το σώμα η εί; την ψυχήν
ή άπο εζημία;
*P-?^*&
^«^ ™Ρ^«~ΡΜ ^« ^'^
αύτη; μολυνάση; η^νΐ τον οργανισμόν. ^
2) Έν πάσν, τιμωρία την όποιαν επιβάλλει ό γονευ:, η ο Αιό«-
.καλο;, πρέπει'να έρωτ? μη κυρίω, «τίος τού πταίσματο; είνε
αυτό; «Κάτι σαπρόν είνε εί; ,Ό Κράτος τη; Δανία;,, έλεγεν ο
Ά,λετ- οαοίως δύναται τι; να είπη οπού βλέπει πολλά; ττμωρ-.α;
ίτι1 κατι ^απρον υπάρχει
iv
τ^ άγωγ?, Ή συχνή καταφύγη ««
-την τιαωρίαν καταδεικνύει δτι ή έν χρήσει μίθοοο; τη; αγωγή;
είνε χληαμελή;. Όσω καλλιτέρα ή αγωγή τόσω περισσότερον
πε^ττή καθίσταται ή τιμωρία. Το πταίσμα, ώ; και η ««W.
είνε συχνάκι; άποτέ/εσμα παραμελήσεω;. Ή μή «χει* και άμε¬
σο; δ,«γνω«ς αύτοϋ είνε σφάλμα
«Ü
παιδαγωγού, οι Ι υπέχει
βαρείαν ευθύνην. Μη*, στιγμήν
H
πρέπει να λησμονήται ότι ο
οξυδερκή; του π,.οίου οφθαλμό; ισχυρότερον οίας οηποτ. φωτ5-
νραφική; μηχανή; άποτυποΐ καί διαφυλάττει ό,τι πρ'^αλλεται
αύτω είς αίαησιν. Πατήρ αφοσιωθεί; ολοψύχως είς την αγωγην
του τεκνού' του, άφ' ού κατέφαγε σωρείαν παραγωγικών τομών,
«ς τό τετράίιον τό όποιον είχεν ίτ=ι..άσΤ, «πω; συγκεφαλαιώστ,
τάς έκ των μελετών του εντυπώσει;, υπο την ερώτησιν : Πώς
214
πρέπει ν άνκ&ρέψω το τέκνον μόν έγραψε την βραχείαν ταύτην
απάντησιν : Πρέπει να γείνω καλλίτερος.
Ποσάκις ό πατήρ η ή μήτηρ πριν επιχειρήσωσι διά ποινών να
διορθώσωσι το τέκνον των πρέπει ν' άρχίσωσιν άρ' εαυτών, διότι
το ελάττωμα, το όποιον εξεγείρει την αγανάκτησίν των είνε απλή.
ά-ήχησις τΐϋ ιδικού των ελαττώματος !
3) Ό γονεύς η ό παιδαγωγός δεν πρέπει δι' ωρισμένα σφάλ¬
ματα ν' απειλή τυπικώς ωρισμένας ποινάς. Ή τιμωρία δέον
vdc
είνε ούχι έκ προτέρων άμετκκινήτως ώρισμενη, άλλα νά ρυθμίζεται
συμφώνως προς τας περιστάσεις, συμφώνως πρός τόν βαθμόν της φι¬
λοτιμίας του τιμωρουμένου. Ειν ' αληθές ότι έν τη αγγλική άγωγνι
6 νόμος ορίζει ακριβώς τόν αριθμόν των ρ*βδισμών, ή δέ π:ινγ>
χαρακτηρίζεται ώς άπλτ, έξιλίωσις τοϋ παραπτώματος' άλλ' έκεϊ
ή τιμωρία σκοπεί προ παντός την ύποταγην είς τόν νόμον, ούδε
θεωρείται ιδίως μέσον πρός βελτίωσιν τοϋ πταίστου. Άλλ'άφ' ού ή
ποινή είνε τό δυσάρεστον έπακολούθημα κακής πράξεως, ήτις φαί¬
νεται τερπνή είς τό παιδίον, σκοπεί δε διά της συνδέσεως δυσά¬
ρεστου συναισθήματος μετά της εκπληρώσεως της επιθυμίας την
εξουδετέρωσιν τοϋ έκ της πρΐσδοκωμενης άπολαύσεως ελατηρίου,
δεν ε'νε παιδαγωγικώς ορθόν να φέρεται τό παιδίον είς θίσιν να
συγκρίνη άπαθώς τό ποσόν τής προσδοκωμένης άπολαυσεως προς
τό ποσόν της προσδοκωμένης τιμωρίας, να ύπολογίζη Ιιο.πΐρικώς
τα κ«ρδη κ,αί τας ζημίας της πράξεως τΐυ. Χαρακτηριστικών παρά¬
δειγμα τή; άπαμβλύνσεως, είς ην άγει ό τοιούτος υπολογισμός
παρέχει εαυτόν ό 'Ρουσσώ είς τάς 'Εξομολογήσεις του('). Βεβαίως
(') «Μετ' ολίγον συνείθισα είς τους ^αβδισαοΰς
xat
δεν μ&Ί έκαμναν
πλέον εντύπωσιν επί τέλους μοί εφάνησαν ώς είδος αντισταθμίσματος της
κλοπτ,ς, το όποιον μοί έδιδε τό δικαίωμα να συνετίσω αύτην. Αντ'ι νι
στρέψω οπίσω τους οφθαλμούς και παρατηρήσω την τιμωρίαν, ήτένιζον
εμπρός και παρετήοουν την έκδίχησιν. 'Εφρονουν δτ; δέροντές
uıe
ώΐ χλέ-
μοί έδιδον τό δικαίωμα να
eluat
τοιούτος. Είς το πνευαά ιιου ή
215
ή ποινή
«îÉov
να ρυθμίζεται πρό; τό πταίσμα, αλλ' αν ιπί ομοίων
πταισμάτων εξωτερικώς πρέπει νά είνε ή αυτή, ή προπαρασκευή
τής τιμωρίας, ό τόνο; τής έκτελεσίως αυτής, και άλλαι λεπτο¬
μέρειαι πρέπει να ποικίλλωσι κχτά τα πρόσωπα και τας περι¬
στάσεις.
4) Ή τιμωρία επ' οΰίενί λόγω πρέπει να έμβάλ·/) είς κίνδυνον
την ϋγίειαν τοϋ τιμωρΐυαένΐυ
Αί βάρβαροι πΐΐναί τΐϋ παρελθόντος, αί χαιρέκακοι επινοήσεις
βασανιστηρίων, αί μακραί ννιστεϊαι είνε άπορριπτέχι. 'Ενταύθα
προσθετέον ότι, αφ' ού ή τιμωρία
oèv
είνε σκοπός άλλα μόνον μέ¬
σον πρός βελτίωσιν, ο"έον νά άπομακρυνθγ) άπ' αύτ/,; παν τό μή
συντελούν είς ττί βελτίωσιν ταύτην τ, κακεντρέχεια, γ) τραχεία
ίίρωνεία, νι στηλίτευσις, ό θεατρισαός δύνανται νά κχταστρεψωσι
τό ε"ργον τή; αγωγής. Ό γονεύς
r> b
παιδαγωγός οφείλει να
προσεχνι ώς κόρην οφθαλμού την φιλοτιμίαν τοϋ πατρίου. Ή φιλο¬
τιμία, είνε
b
σπουδαιότατος παράγων τής αγωγής, άν
Si it'
άκαι¬
ρου και συχνής ίξευτελίσεως άπαμβλυνθή, τό έργον τή; αγωγής
απώλετο άνεπιστρεπτιί· ό παιδαγωγός κατέστρεψε την λαβήν, οι'-ης
ήιΐύνχτο να συλλαβή, νά κρατήση, νά Κ'.νήσν) ττ,ν ψυχήν τοϋ πχι-
οαγωγουμένου.
5) Ή τιμωρί* πρέπει νά χωρή βαθμηδόν κατ' άνιοϋσαν κλί-
u
-ακχ. τουτέστι κ,χτά την εφαρμογήν αυτή; ό γονεύς τη ο παιδα¬
γωγός ο"έΐν νά προβαίνγ, ρ.ετα περισκέψιως άπό τή; έλαφριτίρας
είς την βαρυτέραν.
Ό κανών ούτος στηρίζεται επί τοϋ ψυχολογικού νόμον τ^ βχί-
βεως, τόν όποιον ιΐηηκρίβωσεν έν τοις νεωτέριις χρόνοι; ό
Bain.
κλοπή και τό ξύλον συνεί/οντο και απετέλουν Εν όλον. και δτ·. Ιχτελών
έγώ το άπ' έυιοϋ εξαρτώμενον αέρο;, ήουνάμην ν χφήσοι την φροντίδα
τοϋ έτερου εί; τόν κύριον
uou.
'Εντέυθεν λαμβάνοιν ά&ορμήν έκλεπτα αετΐ
περισσοτέρας ήσυ/ί»? ή πρότερον. "Ελεγϊ μέ τον νουν μου : Τί

συμβ/)
επι τέλου? : θα οΐρθώ. Έστω. ΕΙαΐι κχαωμενος
Z:'r
νά ξυλίζωμχι.»
Il
216
Ή έπανάληψις των αυτών συναισθημάτων άπαμβλύνει αυτά Το
«ΐυσάρεστον καθίσταται κατά μικρόν -ήττον δυσάρεστον, τό εύαρε-
στον ήττον «ύάρεστον. "Όπως επενεργήσω λοιπόν ίραστικώς ή τι¬
μωρία, όπως συγκινήσν) (ίαθέως την ψυχήν και φέρτρ είς εαυτόν
τόν πταίστνιν, 8ίον να υ.ή καταστή συνειθισμενον τι και καθημε¬
ρινόν, οΊότι ή τυπική Ιπαναληψις αυτής θά ίύρίσκ,γ) τό παιιϊίον
δλονέν άπαθέστερον.
'Εντέυθεν έπεται ότι έν τή ίιανειρίσει της τιμωρίας πρέπα να
είμεθα οικονόμοι και νά [χή σπαταλώμεν τα είς τάς χείρα; μας
μ-έσα' άς μεν») αΊά την στιγμήν της ανάγκης αποθεματικών τι εις
την εξουσίαν μας. Έν γένει ή ποινή θεωρητέα. ώς
ultima ratio.
Άπό τη; άπ;οΌκ.ΐ[Λα.σίας τη; αά του βλέμαατος εκφραζομένης
μέχρι της μομφή; της συνταρασσουση; την ψυχήν υπάρχουσι^ ίκα-
ναί βαθ^ίοες. Ά; οιέλθωΐΛίν αύτάς πριν φθάσωμεν είς την στε-
ρησιν τής ελευθερίας, τ, τή; τροφή; Ή στερησις οι/ω; αΰ'τη οέν
■πρέπει να επιβάλλεται τυφλώς, άλλ' ώ; φυσική συνέπεια τοϋ τταρα-
πτώματΐ;. Ό φλύαρος άς άπομίνιϋται όπως αναγκασθη νά δίντ,
την γλώσσαν του, ό απρόσεκτος άς τίθεται υπό αυστηρόν έ'λεγχον,
ό ποίησα; /.ατάγρνισιν τής ελευθερία; του ά; στερήται αυτής.
6) Ή τιυ.ωρί* ουδέποτε πρέπει νά
i~
ιβαλλεται υπό των γο¬
νέων ή έν γίνει του ταιίαγωγΐυντΐς έν παράφορα ή οργή.
Ή τιμωρία τότε προσλαμβάνουσα χαρακτήρα, εκδικήσεως ού
μόνον στερείται τή; ηθικής της βαρύτητος και τής μορφωτικής της
επενέργειας, αλλά /.αί παραφέρει είς υπέρβασιν τοϋ όρθοΰ μέτρου,
αναιρεί ίέ τόν θειιελιώσΎ) χαρακτήρα τής παιδαγωγικής τιμωρίχς,
ήτις πρό παντός ίέον νά είνε δικαία. Άλλ ' έτέρωθεν ή ποινή οέν
πρέπει νά επιβάλλεται έν πλήρίΐ άπαθεία, έν ψυχροτατνι άοΊα—
ρορία ώς νά συνέβαινε τό φυσικώτερον πράγμα τοϋ κόσαου ό πα¬
τήρ, ή μήτηρ πρέπεΐ νά φαίνωνται θλιβόμενοι επί τω γεγονότι τω
καταστήσαντι αναγκαίαν την τιμωρίαν, ώστε τό τέκνον των ν 'αγω¬
νίζεται πχντ'ι σθένει νά ή ανώτερον τιμωρίας όπως μτ) ϊίη περιλύ-
χ
CL
α
ο
ζ
ο
ζ
Ι
Ο
218
πους τάς προσφιλείς αΰτφ μορφάς· οΰ'τω τό πταίσμα θα προσλάβγ)
κατά μικρόν χαρακτήρα ΐίκ;γενειακοϋ ο>στυχήμ,α,τος· θα συνδεθη
μετά τόσων δυσάρεστων συναισθημάτων ώστε ή έπανάληψίς του
θα καταστή σχεδόν αδύνατος.
Μετά την τιμωρίαν ό επιβάλλων αυτήν οφείλει να αεικνύη ποιάν
τίνα επιφύλαξιν είς τόν πταίστην ας γίνη είς τούτον ποθητή ή
πρώην ευμενής τι φιλόστοργος ΐίκειότης· ή ίέ πλήρης εμπιστοσύνη
άς τώ οΊθίί βραδέως ώς βραβείον τίς μετανοίας και τίς βελτιώ¬
σεως του.
7) Σπουδαία, είνε ή οΊάκρισις μεταξύ παιοΌνομικής κα,ί παι-
οαγωγικί,ς τιμωρίας. Έν τω παιίίω κινούνται ζωιπραί όρμαί, αΐ¬
τινες αχαλίνωτοι άφιίμεναι παρακωλύουσι ιτολλαχώς το έργον τίς
άγωγίς. Αί όρμαί αύται άνάγκγ) να καταστα,λώσι, ίΐ δεόντως
ίιευθυνόμεναι νά υποταχθώσιν είς τον ύψηλόν ττ,ς αγωγές σκοπόν.
Ή παιοΌνομικνι τιμωρία σκοπεί άτΛώς να θεσνι φραγμον είς την
εκργιξιν των ακανόνιστων τούτων όρμων, να τιθασσεύσνι, να Ιξχνχγ-
κάστ)
ele
ύποταγήν αμέσως, να έπενέγκτ) τάξιν. 'Αλλ'ή παιίαγω-
γικΫ! τιμωρία 5εν αρκείται είς το παρόν, ο*έν αρκείται να καταπνίξη
άπ/ώς το σφάλμα άμα τϊί εμφανίσει του άλλα σκοπεί* να έπιοράσν)
βαθέως επί τοϋ ήθους τοϋ τροφίμου, να στρέψγι και να δΊατηρτισν)
στερρώς πρός άλλην διεύθυνσιν, την οΊεύθυνσιν τοϋ τελικοϋ τίς
άγωγης σκοποϋ, την βούλησιν τοϋ παιο*ίου. Ή παιοΌνομικί) τιμω¬
ρία, επιβαλλομένη είς μικρά; ηλικίας παιδία., σ*εν έχει ανάγκην
οΰίεμιας οΊκαιολογίας. Αί μακραί παραινέσει;, αΐτινες χρησιμεύουσι
μάλλον είς άνχκούφισιν της όργης τού γονέως η σΊόασκάλου, οΊά
το μήκος και
Six
τό «καταληπτόν αυτών κουράζουσαι την προ¬
σοχήν τού παγίου, όπερ ουδόλως προσέχει πλέον είς τόν χείιιαρρον
των λόγων, είνε εντελώς άπορριπτέαι. Ό περιφανής ψυχολόγος Λά¬
ζαρος αναφέρει τό έξης παράδειγμα. Πατήρ τις ηθέλησε να άπο-
δείξη είς τό τέκνον του, τό οποίον έθβρύβει έν ω ή μήτηρ του ήτο
ασθενής, πόσον ανάρμοστος ήτο ή οΊαγωγή του. Τό παιδίον ήκρο-
219
ατο μετ* άκρας προσοχής, αλλ' ότε δ πατήρ επέρανε την ευγλωτ-
T5V
νουθεσίαν, το παιδίΐν ανεφώνησε : « Πες τα άλλη μια ! » Ό
θεατρικός πως τόνος τής ομιλίας τοϋ πατρός του τώ ήρεσε, αλλά
δέν ένόησε τίποτε το δυστυχές ούδε συνεκινήθη τέ παράπαν! 'Ομοίας
περιπτώσεως μάρτυς έγινε και ό γράφων τας γραμμάς ταύτας.
Μικρά κόρη άφ' ού ήκ-ροασθη επί εν τέταρτον άσκ,αρδαμυκτίί παρα¬
τηρούσα την μητέρα ήτις την έπέπληττε, μετά τό τέλος τοϋ λόγΐυ
είπεν ώς απάντησιν απλούστατα : « Δέν έκαταλαβα. τίποτε ! »
Είς την παιδαγωγικών όμως τιμωρίαν επιτρέπεται άν όχι ή
δικαιολογία τής τιμωρίας — αυτή απαγορεύεται ρητώς- ο γονευς
ή ό παιδαγωγός έχει αυτοδικαίως τό δικαίωμα, τοϋ τιμωρεΐν —
άλλα συζήτησις τις περί τοϋ πταίσματος, ύπόδειξις τοϋ πρακτέου
και τοϋ όρθοϋ, τις σκοπός είνε ή έπίρρωσις τής ττερί βελτιώσεως
■προθέσεως τοϋ πταίστΐυ Έν ώ ο" έν τή παιδονομικη τιμωρία "ή
εκτέλεσις επέρχεται άμεσως, έν τή παιδαγωγική επιτρέπεται τ,
αναβολή- ή προσδοκία τής τιμωρίας,
b
φόβος τής έπικρεμαμένης
ποινής έμβα'λλΐυσι τό παιδίον είς σκέψεις, παρατείνουσι την ψυχι¬
κήν ταραχήν την κυοφορούσαν την μεταμέλειαν
Άλλ' ή τιμωρία δέον να πλήττιρ την ε'νοχον «υνείόητιν- συμ¬
βαίνει δέ πολλάκις νά υπάρχη μέν πταίσμα, να μή ύ-αρχη δέ
πταίστη: τα αικρά παιδία ιδίως σφάλλουσιν άνεπιγνώστως &ς
αναφέρωμεν επί παραδείγματι τό ψεϋδο;. Τα παιδία, κατά την
βαθείαν παρατήρησιν τοϋ
Jean Paul,
παίζιυν κατ'αρχάς
y.i
την καινΐφανή είς αυτά τέχντν τοϋ λόγου δέν διακρίνουν τα
πλασαατα τής φαντασίας των άπό την αντικειμενικήν αλήθειαν
ή α,ύταπατη αυτών λαμβάνει ρ.ΐρφήν ψεύδους. Ένταϋθα απαιτεί¬
ται αβρά διόρθωσις τού άκουσίΐυ πταίσματος- ή τιμωρία θα ήτο
βάρβαρ:: θά ήτο άσύγγνωστΐν παιδαγωγικόν σφάλμα νά κηρύ-
ξωμεν έ'νΐχον ψεύδους τό άθωον όν, νά ταραξωμεν τό ήρεμον πνεϋμχ
του, νά ρίψωμεν σκιάν είς την ψυχήν Τΐυ
Μία των συνήθων ποινών είνε και ή έπιβΐλή ΐργασίας πολλάκις
220
μετά της στερήσεως χνίς ελευθερίας συνδεομένη. Ή συνήθεια αύ'τη,
μολονότι είνε έν μεγάλη χρήσει έτι, είνε πλημμελεστάτη· μόνον
ώς επακολούθησα αμελείας, ώς μέσον πρός πληρώσιν τοϋ έξ αυτής
κενοϋ είνε ή τιαωρί* αυτή ανεκτή· επιφέρει κακόν αντί αγαθού-
έκ μέν τής τοιαύτης εργασίας ΐύιϊεν θεικόν κ,ερίΐς πιρίζεται ο τι¬
μωρούμενος οότι προσπαθεί όπως όπως — ούτω

συνηθίζει και
είς την επιπολαιότητα. — να την περατώση οΊά ν ' απαλλαχθώ, αυ¬
τής άλλ' έκ τής ακατανίκητου ανίας, ήτις συνδέεται πρός την
εκτέλεσιν της βαρείας αγγαρείας ενισχύεται ή πρός την εργασίαν
απέχθεια των παισ'ίων, άτινα δικαιούνται πλέον νά θεωρώσιν αύ¬
την ώς /.οικον τι, άφ' ού λαμβάνει την αποτρόπαιον μορφήν τ?,ς
τιμωρίας.
Οί ιίύο σκόπελοι καθ ών φέρονται ύ γονείς έν σχέσει πρός την
τιμωρίαν, είνε ή έκ. της τυφλής άγαπης άκρα έπιείκει* και ή υπερ¬
βολική αΰστηρότης και της μέν πρώτης αποτέλεσμα είνε ή ίιά-
ορυψις τοϋ παιίίιυ, της ο"ε δευτέρας ή έκαηίένισις της αυτενέργειας
αύτοϋ. Έκ της πρώτης γεννάται κατά μικρόν ή άμετρος και θρασεϊα
φιλαυτία, ήτις ούσέν εμπόριον πρό αυτής ανέχεται, αποξηραίνει
hi
την καρδίαν καθιστώσα, αύτην ανίκανον παντός ήθικοϋ και
συμπαθητικού συναισθήματος. Ή άκρα αύστηρότης έτέρωθεν καθι-
στ* την άγωγην ούχι εξουσίαν ύπίταγήν τής βουλήσεως είς βού-
λησιν ανωτέραν, ώς πρέπει νά είνε, άλλα τυραννικόν τι και κχτα.-
ναγκ,αστόν. Ουχί τό έμφριν παράγγελμα άλλ' ο φόβος τής τιμωρίας
καθιστή την βούλησιν βουλην τής έΕωτερικής βίας. Άλλα μετά
τής τιμωροϋ ράβιΐΐυ εξαφανίζεται και ή άγωγή('). Ή ΰπερβΐλικ,ή
αύστηρότης ο"έν έξα7.είφει την κακίαν, άλλ' άφίνει αύτην ώς ίύνα-
μιν ύπολανθανιυσαν είς τό βάθος τής ψυχής" ή πίεσις περιορίζει
μεν αύτην, άλλα και την συμπυκνοι. αυξάνει την έντασιν της.
(4) Παράβλ. την πρό ιχιχροϋ έκοοθείσαν γερμανιστι πραγματείαν αου :
Gewohnung und Gewohnheit, eine
psvchologisch-pâdagogische
Monographie
σ. 50 και έςής.
221
Άλλ ' έτι όλεθριωτΐρα είνε ή σύγχρονος εφαρμογή και των
Si>o
τούτων άκρων, υπό τοϋ πατρός και της μητρός. Συνήθως ό μέν
άνήρ αντιπροσωπεύει την αυστηρότητα, ή
Si
γυνή την άνΐνήν.
Ό πατήρ έκο'ηλΐι* εντόνως την πατρικήν του κυριαρχίαν

' ισχυ¬
ρών ραβαισμών, ή
Si
μήτηρ «πεύοει να πραύνη τό άλγος
Six
θω-
ττειών και γλυκυσι/.ατων. Ό πατήρ κλειεί τόν άνάγωγΐν υϊόν είς
σΛΐτεινόν δωμάτιον, ή
Si
αήτηρ μή ο'υναμένγ) να τόν έ)ευθίρώσ·/ι,
παρεισάγει λαθραίως τα πρΐσφιλή του παιγνίδια είς τν·,ν φυλακήν.
Ούτω ύπΐσκάπτεται ό σεβασμός πρός πάσαν ηθικήν αρχήν, πρός
~άντ»
VOU.5V,
εθίζεται
Si
προώρως τό πχι^ίΐν είς τόν ιΐόλον, ι'ις
την άπατων, είς την ύπόκρισιν ό χαρακ,τήρ αυτού κατά ίύο εναν¬
τίας οΊευθύνσεις £>.κόι;.ενΐς δΊασπαράσσεται.
Άς περάνωμεν τό άρθρον ημών οΊά των λόγων του όνοααστοϋ
παιίαγωγοϋ
Niemeyer
: «Άς προσέχωιιεν ακριβώς είς την έπινίρ-
γειχν την όποιαν εξασκούν επί τοϋ χαρακτήρος ή αμοιβή η ή τι¬
μωρία. Και ό ιίεζιώτχτίς παιδαγωγός ούνχται νά πλα,νηθτ), ού-
νχται «ΐιά τοϋ φόβου νά πτοήση δπΐυ έπρεπε οΊά της έλπίσ"ΐ; νά
παρόρμηση,
oV
υποσχέσεων νχ ο'ελεάσϊ) ίπου έπρεπε όϊ' απειλής
να συγκράτηση. Ή αντίληψις ότι ^έν επιτευχθή ή επιδιωκόμενη
επενέργεια ίέιν να κινήση αυτόν είς Ιφαρι/.:γήν άλλων μέτρων»
Αριστοτέλης Κουρτιλησ
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΒΡΥΣΗΣ
1 ης Νερου-άνας τό στοιχειό
Σαν παλληκάρι βγαίνει,
Βγαίνει 'ςτόν ίίλιο να 'λιαστή
Να παίξη και να χτενιστη
Με τ' ασημένιο χτένι.
'Στής Νερομάνας την ποριά
Ώμορφονιά διαβαίνει,
Και τό στοιχειό ποΰ νίβεται
Την βλέπει κ' εΰτύς κρύβεται
Κι' άλησμονάει τό χτένι.
Μεσ' 'ςτα καθάρια τα νερά
Ξανοίγ' ή νια τό χτένι,
Μαζί τό παίρνει και περά
Και υ.έ τρανή κρυφή χαρά
Για τό χωριό πααίνει.
223
Της Νερομάνας τό στοιχείο
Βγαίνει να βρή τό χτένι,
Όμως τού κάκου γύρευε.
Κι* όχ' τότε ίι Μάνα στείρεψε,
Στάλα νερό δε μένει.
Και τό στοιχειό με τό νερό
Μέσα ςτίι γης έ μπαίνει,
Μπαίνει και πάει γοργά γοργά
Της νιας τα πόδια δπου νογα,
Πάει για να βρή τό χτένι.
Γροίκησε απόγειο τό βουητό
Βοσκός 'ςτό ρηιιοκκλίϊσι,
Καΐ μέ τη γκλίτσα χτύπησε.
Κ' εδώ ποΰ ή γίις έτρύπησε,
Άνάβρυσεν ή βρύση.
{'Alto
την Γκόλφω .
Κώστας Κρυσταλλησ
ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΟΥ
Σ:μ υ
-pısr
ι α.
Μάςτη 24
• · · 1Λ.ΑΤΑ το δειλινό έσυργιάνιζα μ' εν* φίλο μου 'ς την
ωραία πλακοστρωμένη ακρογιαλιά της Σμύρνης. Τό «Αθήναι» μας
άπό ττ,ν α,ΰγη ήτον δεμένο με τής γερές πρυμάτσες του 'ς τους
χαλκάδες, και θα Ιαενεν έκεϊ ώς τα βράδυ να δείχνη με περηφά-
νεια τό λυγερό του χτίσιμο, την όλάκ,ερη άριχατωσά του, τα,
πλούτη της πρύμης του χ,α,ί την άτπρογάλανη σημαία, του 'ς τους
χάχηδες και τους πατριώτες. Εϊχα. λοιπόν δύο τρείς ώρες 'ς τή
θέληση μου και της έθυσίαζα ολόψυχα σ' εκείνο τό συργιάνι.
Γιατί δεν βυργιχνίζει αόνον κανείς έκεΐ αλλά βλέπει, κ,α,ί οσο
βλέπει τόβο αισθάνεται και οίο αισθάνεται ανατριχιάζει άπό ευτυ¬
χία και ημέρωση «αν να βρίσκεται μέσα 'ς την Παράδεισο. Νους
και καρδ'.ά. κχί νεύρα, μάτια, κ,αί πλεμόνια και μύτη, δλες οί αϊ-
σθησες, οί πέντε έκ,εϊνες οί γνώριμες 'ς τόν πρωτόλουβον άνθρωπο
κ.' οί νέες αόριστες ακόμη και μυστικές ποϋ τόρα. μόλις με την
τελειοποίηση του είδους άρχισαν να φανερόνωνται 'ς τόν νέον άν¬
θρωπο, όλες χάσκουν, όλες σά,ν τα. πεινασμένα περιστέρια, απλώ¬
νουν στόμα ορθάνοιχτο περίγυρα ν' αρπάζουν, ν' άποθηκιάσουν
225
'ς τα σαραντάβαθα της ψυχής κάθε φανιρά ή άφαντο, γραμμές και
χρώματα και σχήματα, ύγρα και στέρεα και αερικά για. να κά¬
μουν την αμβροσία της. 'Ολόγυρα προβάλλουν της αγέραστης
'Ιωνίας τα βουνά, καλογραμμένα, ομορφοκομ,μένα, τα ένα πίσω άπό
τ'χλλο, τό άλλο ψηλότερο άπ'τ'άλλο ώς πού κατεβαίνουν σέ ακρω¬
τήρια ήμερα, γλυκοχρωματισμένα και λούζονται 'ς τα ξάστερα
νερά του κόρφου. Κάτω, περικλεισμένος άπολοϋθε, άσπρογάλαζος,
λαμ,περός απλώνεται ό κόρφος, μέ τό κλειστό λιμάνι του γειιάτο
άπά κάθε λογής πλεούμενο, άπό καΛνοδόχες και καπνούς, άπό
σχοινιά και κατάρτια και σημαίες κάθε έθνους κ εταιρίας^ που
τον αρμενίζουν ς τ' ανοιχτά καικάκια ψαράδικα και καράβια φορ¬
τηγά και τροχοφόρα βαποράκια και του χαλούν τα στρωτά πρό¬
σωπο και κομματιάζουν μέ άφροστέφανο αυλάκι τό πλατϋ καθρέ-
φτισμα τ' ουρανού. Κ' έμ,πρός με τα ψηλά της χτίρια και τους
άνθοσπαρμένους κήπους της, της λέσχες και τα ξενοδοχεία και
τους καφενέδες δεςια και αριστερά, της βάρκες τοϋ έρετικοϋ ομί¬
λου που κάτασπρες και λυγερές μοιάζουν μέ κοπάδι χήνες χαρού¬
μενα αφημένες 'ς τα γαλανά νερά. ή ακρογιαλιά απλώνεται πέρα
ώς που φθάνει τό μάτι. Κ' επάνω του, όπως μία χώρα κλειστή
α—ο τ αγρΐμ,ια και τα όαση και τ ανημ,ερα παιοια της ς τον
περίεργο, φέρνει κυλώντας 'ς τα νερά των ποταμών της ώς τ' ακρο¬
γιάλια κάτω τα χρυσάφια και τα πετράδια της, τα μοσχομύ-
ριστα ζυλα και τ' άξετίμητα βαλσαμόδεντρά της, χύνει κ' ή
Σμύρνη ή απλησίαστη 'ς τα στενά σοκάκια της και τους σκοτει¬
νούς βερχανέδες της μέ κρυφοπίρηφάνεια κάθε δειλινά της ζων¬
τανές κ' αισθαντικές ώμορφιες που αναθρέφει 'ς τα σπλάχνα της.
Και σαν νά ήσαι σέ μουσείο ζωγραφικής, πλουτισμένο άπό τα.
έργα των μεγαλειτέρον ζωγράφων τοϋ κόσμου, ζωγράφων που
ώνειρεύθηκαν τό καλό οχι μόνον 'ς τή ζωντανή αλλά και 'ς τή
νεκρή φύση,
oy
ι μόνον 'ς τόν άνθρωπο αλλά και 'ς τό χρώμα
και 'ς την άπιαστη εκφράση κα! 'ς τή λαλιά ακόμη, βλέπεις άρ-
15
226
ό ανακάτωμα, άπό φορέματα και χρώματα και λυγερά, άνα-
και στρογγυλά σώματα και κεφάλια, ώμορφοπλασμέναι
με μαλλιά μαύρα, ξανθά, και καστανά, χείλη ψιλά, κοραλλένια,
πρόσωπο μεστωμένο άπ' άφθονο κα.ί ζωντανό χυμό και αέ μάτια
αθάνατα, μάτια, μεγάλα και φωτεινά, και μαργιόλικα που λά;ο.-
πουν καθώς λάμπουν σε πέπλο άρ,χοντικά τα. διαμάντια και τχ
ζαφείρια.
— Ίδές και το παληάλογο, μου λέγει έξαφνα ό σύντροφος μου"
τώχουν γιά τό θηριοτροφεϊο.
'Αλήθεια 'ς τό δεςιό φρύδι τού δρόμου ήταν έ'να παληάλογο.
ένας ψαρρής σαρανταπληγιάρης, και κοντά ένας ψηλός ξεραγκια-
νός χωριάτης εκρατούσε τα χαλινάρι του. Άλλα τό άλογο ήτα-'
σέ τέτοια κατάσταση πού έλεγε τρανά 'ς τον αφέντη του πώς τό
χαλινάρι ήτον αχρείαστο, πώς κ' ελεύθερο άν μ,είνγ, άνάκ,αρα οέν
έχει νά κιννιθνί άπ' έκεϊ. Κουρασμένο εσκυφτε .κάτω έως ττ, γτ,
τό κεφάλι του με τ' αυτιά ριγμένα., τα μάτια σφαλιστά, τα ρου¬
θούνια βρωμισμένα άπό χώαατα που δεν ημπορούσε μ' ενα του
φρύμασμα νά τα ρίξγι πέρα.· ή κ,οιλιά του έχώνευε μέσα 'ς τα
πλευρά του" ή ραχοκοκχα,λιά, τα καπούλια, οί όγκοφοί, ό λαι¬
μός, τα γόνατα, όλοι οί άρΐλθί έφαίνουνταν σάν ξεκλειδωμένοι.
ή ουρά σπανή και βρώμικη έπεφτε ανάμεσα, 'ς τα πισινά του
πόδια, αδύνατη νά κινηθγ] γιά νά δίωξη τής χαλκόμυγιες ποϋ
Ικάθουνταν σύγνεφο απάνω του και τα χιλιομπαλωμένο του δέραα.
και η μαονιμενη του τρίχα και τα κρέατα του τ αχαμνά έλε¬
γες άπ' ώρα σ' ώρα πώς θά ρέψουν κάτω, όπως ρέβουν τό φθι¬
νόπωρο τα μαραμένα φύλλα και άφίνουν γυμνό και άσχ·ηαο τό
οέντρο. Και αυτή ή λυπνιτερή κατάσταση του άλογου έκρατου-
σεν έκεΐ γύρω του κάθε τάξης *α.ί ηλικίας διαβάτη ποϋ τό έβλε¬
παν κ' έλεγε καθένας τό λόγο του και την αστεία του σκέψη.
Έστάθηκα. κ' εγώ αέ τα φίλο μου για νά ιδούμε περισσότερο
τόν κόσμο παρά τό παληάλογο. όταν δεν ήξεύρω πως. τα μάτια
Ι 1
227
μου έπεσαν σ' ένα. παραθύρι του αντικρινού σπιτιού. Πίσω από
τ» σφαλιστά, γυαλιά, τοΰ παραθυριού κ' εμπρός άπό της κάτα¬
σπρες μεταξωτές κουρτίνες πού έχύνουνταν άπό ψηλά σαν αργυρός
καταρράκτης, κόρη όμορφη και μαυρομμάτα ακουμπούσε κατα-
μόναχη κ' έβλεπεν εξω κ'εκείνη τό παληάλογο με μεγάλη προσή¬
λωση. Τα μαλλιά της κατάμαυρα σαν του κοράκου τα φτερό,
κατσαρά, 'ς του κεφαλιού τη μέση χωρισμένα, έπεφταν δαχτυ¬
λίδια άταχτα 'ς τό έλεφαντένιο μέτωπο εμπρός και γύρω ς τα,
μηνίγγια, 'ς τα. ριζάφτια και πίσω 'ς τό χαριτωμένο της λαιμό
κ' έδιναν εί/.όνα πεντάμορφου άγουρου 'ς τό χλωμό και αβρό πρό¬
σωπο της, που είχε τό χρώμα δροσερής μουσκ,ιδς. Κ' έφανέρωνε Ι 5
τό πρόσωπο αυτό θλίψη μεγάλη και ψυχοπόνια για τό παληά-
λογο έκεϊνο. Άλλα τή θλίψη κα,ί την ψυχοπόνια πού έφανέρωναν
τα μάτια της λυγερής τα μεγάλα και κατάμαυρα, σαν πετράδια
άπό αχάτη που κολυμπούσαν μέσα. 'ς τό μαγνητικό υγρό τους,
πώς να. την ιστορήσω ; Άπ' όσα εχω ακουστά και άπ' όσα ό
ίδιος είδα δεν τώλπιζα ποτέ Σμυρνιας μάτια νά. λαβαίνουν ζωή
κ' εκφράση τόση σ' άλλο αίσθημα άπό τόν έρωτα. Ήιιπορώ νά
ορκισθώ πώς έβλεπα τ' αθάνατο νερό των παραμυθιών νά, χυλάγ
άπό τα
f
/.άτια εκείνα, νά περνάν) τό γυαλί και νά, κ,ατεβαίνη σαν
θεϊκό χάρισμα 'ς τό πληγιάρικο άλογο, νά τό περιχύνη άπολοϋθε,
νά, του ποτίζγ) τα φυλλοκάρδια, νά περιδροσίζη τα σπλάχνα
του, νά του δυναμώνη τα νεύρα, νά. του σιδεροδένη τους αρμούς,
νά. του τροχ* τα νύχια, νά του φτερώνη τα, μάτια, νά του θρέφν;,
την ουρά, να του γυαλίζτι την τρίχα, νά του άνάβη τό θυμό.
Κ' ήλθε ώρα που επίστεψα, πώς θά τό ιδώ νά. λαχτίσ
-rı
άξαφνα
τή γη, ν' άνεμίση τη χ*ίτη του, νά, όρθολυγίσγι την ουρά του,
νά σηκώση τό κεφάλι ψηλά, μέ μάτια πύρινα, με τεντωι/,έ-/ αυ¬
τιά, μέ ρουθούνια αναμμένα και μ' έ'να βαθύ χλ'.αίντρισμα,
σάλπισμα τρανό του θυμοϋ του, νά. τρέξγ, άψΰ πουλάρι 'ς τα
πράσινα λειβάδια πέρα, γαϋρο και αδάμαστο.
228
Παρέκει, ανάμεσα σε δύο χτίρια ήταν μία φράχτη ψηλή από
σανίδες. Επάνω 'ς της σανίδες και γύρω 'ς τους τοίχους κολλη-
ι/.ένα χρωματιστά, χαρτιά ελεγα,ν σέ γαλλικά γράμματα και σε
μουτζουρωΐΛένες ζωγραφιές το τι γίνεται κάθε δειλινό πίσω άπό
τη φράχτη εκείνη. Ιΐόσων ειδών άγρια θηρία είναι κλεισμένα εκεί
Ό-ίσα σε σιδερένια κλουβιά, πώς ό θηριοδαμαστής ;ο.ε τή θεατρική
του φορεσιά μπαίνε: μέσα, κρατώντας τό καμτσίκι και τα πολύ¬
κροτο 'ς το χέρι και -ώς κατορθώνει νά τροαάζη τ' ανήμερα,
θηρία με τής ματιές του μόνον, τής ατρόμητες. Κα: θαρρείς, για.
νά βεβαιώνουν τα λόγια των χαρτιών ήρχουνταν κάποτε άπό
υ.ίιχ φωνές και χτύποι και βαθειά. μουγκρίσματα, που 'έσειαν τή
γη κ' έκαναν κάθε διαβάτη νά λαχταρά. Άλλα ό χωριάτης ήσυ¬
χος, αδιάφορος, κρατώντας πάντα τό χαλινάρι 'ς τό χέρι, έπχζά-
ρευε 'ς τάν εργολάβο τοϋ θηριοτροφείου τα άλογο του. Ά-ό τα
λόγιχ τους, άπό τα κινήματα τους, άπό τ' άγριοκυτάγμα,τά τους
κα; την πλαστοπροσωπεία τους έφαίνουνταν πώς εφρόντιζαν ποιος
να γελάση τόν άλλονε.

'Eu.
άν είνε νά τό πληρώσω τόσο ενα πα,ληάλογο, δεν πέρνω
καλήτερα ενα βώδι : ελόγεν ό εργολάβος, γυρίζοντας τα αικρά.
κρύα μάτια του γύρω 'ς τα λαό, για νά χάρη τάχα τή γνώμη
και την επιδοκιμασία, του. Άν πάρω τα βώδι δέ θάχω τουλάχι¬
στον φόβο να μ' αρρωστήσουν τα θηρία πού μπορεί νά την πάθω
μ' αυτό τό ψωφήμι.
— Έτοϋτο ψωφή;;.'.· καλά, μπράτιμε ! έφώναζεν ό χωριάτης
με άγανάχτησι γιατί του κατηγόρησαν τα ζώ. Τό βλέπίΐς πι¬
στεύω και δέν είνε ανάγκη νά σοϋ είπω πώς τ' άλογο έχει ψυχή
να ζήση χίλια χρόνια' μα τί νά του κάνω που σακα,τεύθηκε 'ς τόν
αραμπά.
— Ρε ποιας σέ ρωτάει για την ψυχή του· τί ν* την κάνω έγώ.
την ψυχή ; Κρέας 'έχει ; έγώ θέλω νά χορτάσω τα θηρία μου.
Ένω εκείνοι έπαζάρευαν έτσι τα παληάλογο έγώ έσήκωσα πάλι
229
τα μάτια μου 'ς το παραθύρι. Ή λυγερή ήταν ακόμη έκεϊ [λέ τα
μάτια κολλημένα 'ς το σαράβαλο, πάντα θλιμμένη και πονετική.
Άπο το μεγάλο της πόθο και καύμα τό πρόσωπο της σχεδόν
έκολλοΰσε 'ς τό γυαλί, τα μάτια της όλο κ' έθόλωναν, τα μα¬
γουλά της πότε άσπριζαν σαν τα χαρτί, πότ' έκοκκίνιζα,ν σαν τή
φωτιά, τό μεστωμένο στήθος της ανεβοκατέβαινε και τα συχνό
y
νώτο της έθάμπωνε τό γυαλί όσο που την έχαναν τα μάτια αου.
Άλλα έχανε τότί κ' εκείνη «πό τα μάτια της αγαπημένο πράγμα,
το παληάλογο, και αμέσως ένα κρινοδάχτυλο χέρι
se-spve
κεντητό
τριανταφυλλί μαντηλάκι κ' επερνε τόν άχνα άπό τό γυαλί κ' έπρό-
βαλλε πάλι τό γλυκά πρόσωπο, σαν φεγγάρι μεσ' άπά τα σύγνεφα
που θέλδί να συντροφέψω τόν ύπνο της τή οροσοπεριχυμένη
■πλάση. Κ' έγώ έχασκα τώρα 'ς τό παραθύρι εκείνο, 'ς τα πονε¬
τικό κορίτσι εμπρός και
Sèv
'έβλεπα τίποτ' άλλο πλέον παρ' 5,τι
έγινότουν πίσω άπό 'κείνο τό γυαλί. Και λίγο λίγο άπό 'κείνη
τή συχνή προσήλωση, την άφαντη αλυσίδα πού έσΰνδενί τόν
ψαρρή εκείνον με την κόρη, την κόρη μετά μένα, άρχισα ν'άπίΐ-
κάζω έ'να καρδιοχτύπι μέσα μου, μία τρυφερή αγάπη και ψυχο-
ιτόνια για. κείνο τα σαράβαλο. Ή κόρη με την αγάπη της σαν
τής νεράίδες των παραμυθιών πού ανασταίνουν ό,τι έγγίξουν, πού
ώμορφαίνουν δ,τι ίδουν, πού λαμπροστολίζουν ο,τι αγαπήσουν,
άλλαξε 'ς τα μάτια μου τό παληάλογο έκεϊνο και μ' έκαμε να
τα βλέπω ζηλεμένο και άξετίμητο. 'Σ τή φαντασία μου έδωκε
φτερά, έρριψε 'ς τό νου μου την ιδέα πώς ό ψαρρής εκείνος έσπάρ-
τ)ηκε μέσα 'ς του μαγιάπριλου τό χλιαρό ήλιοπύρι άπα κανένα
γοργογόνατο άτι τής αραπιά1;, πώς έγεννήθηκε κάτω 'ς τα τρο-
φαντα λειβάδια τής Λυκίας, εκεί που έ'ναν καιρό έβόσκησαν οί
■πύρινες φοράδες του Κύρου, πώς εμεγάλωσε 'ς τ άργυρί αχούρια
κανενός Πασά, πώς έκαβαλλικεύθηκε άπό λεβέντη πετροκατα,λύτη
και τόν έφερε 'ς την καλή του ή ανάμεσα άπό έχθρων κουφάρια
'ς τή ζηλευτή δόξα του πολέμου και τής νίκης. Κ' έψιχάλιζε
230
ή κ,χρδιχ μου μέσα γιατί τώρα που έσακ,ατεύθηκε τό άμοιρο,
που δεν ημπορεί όπως πριν νά. δούλεψη τον αφέντη του, αυτόν
και τα παιδιά, του και τή γενεά του, ό αχάριστος δεν τό ψυχο-
zovsï.
Δεν τό βγάζει νά. τό χλωρονοΐΛήστ) τουλάχιστον ελεύθερο
ώς που ναβργι ήσυχο θάνατο μέ φούντα δροσερό τριφύλλι ς τα.
δόντια του, ή δεν του φυτεύει έ'να βόλι 'ς τό ριζάφτι, να πέστι
νεκρό 'ς τάν τράφο, νά λυώση εκεί κάτω άιτό τόν γλυκόν ήλιο
'ς την ώρα που ψηλό τό χόρτο θα ήχα απάνω του και οί πλου¬
μιστές πεταλούδες θα χαμοπετοϋν περίγυρα και τα μα,μούδια θα.
βουίζουν και τα πουλιά, θα γλυκοκηλαιδοϋν κα,ί τα. καθαρά νερά
θά περιδροσίζουν τ' αφράτα χώματα και χιλιόχρωμα άνθη θά.
μοσχομυρίζουν τόν αέρα και μύριοι θ' άνασταίνωνται 'ς τή γί)
■/άμω και 'ς τάν χλιαρόν αιθέρα, ψηλά μικρόκοσμοι. Άλλ' άχόρ-
ταστος θέλει άκόαιη να κερδίση άπ' αυτό, νά. φάγγ) άπό πάνω·
του άκόμτ), άπό τη νέκρα του, και γιά εκατό γρόσια έρχεται νά.
τό παραδώση τροφή 'ς τ' ανήμερα θηρία !
Άξαφνα όμως είδα, την κόρη νά σηκώση τα θολωμένα υ,χτιχ
της ψηλά κα,ί νά τα να^ηλώση πέρα 'ς την έμπατή ίου κόλπου
έχει που ή θάλασσα έσμιγε μέ τόν ουρανό. Έκεϊ ανάμεσα σέ δύο
άντικρυνά, ακρωτήρια, χρυσογάλανα ό ήλιος στρηφογυρίζοντας σαν
άνεμίδ' δουλεύτρας λυγερής έγερνε να χα.θνί 'ς την άβυσσο' συγνε-
φάκια μικρά, άερουφαντα, χρυσορρόδινα, και πορφυρά και όλόξανθχ
άκλουθοϋσαν τό βασίλεμμα του· δύο κόκκινα καραβοφάναρα που·
στέκουν εκεί γιά νά δείχνουν, την ήμερα μέ τό χρώμα, τους, την
νύχτα αέ τό λαμπρό τους φως, τής δόλιες ς"έρες "ς τους θαλασσι¬
νούς, ένα μεγάλο μπάρκο Λ ά—λωμένα. πανιά, ποϋ άσπριζε σάν
σκαλιστή πέτρα ανάμεσα οΰρανοΰ και θάλασσας, [/.ία ψαρόβαρκα
αέ τ' ανοιχτό κατακόκκινο πανάκι της, καθώς επλεύρωναν 'ς τόν
ορίζοντα όλα μαζί, Ικαμναν μία, μεγάλη και άξετιυ.ητΥΐ θαλασσο¬
γραφία.
Ό ήλιος άφοΰ εβαψεν όλον τόν κόλπο ώς την πόλιν επάνω και
231
τα περίγυρα βουνά, με μία ολόχρυση βαφή, ϊχυσεν έπειτα μία άλλη
κρεμεζί, αργότερα άλλη αίματένια κα,ί άλλη χαλκοπράσινη ώς που
μέ μία σκοτεινή έβούτηξε μέσα 'ς τα νερά. Άλλα ή κόρη με το
θλιμμένο της πρόσωπο εμενεν ακόμη ίκεϊ μέ τα μάτια της ακίνητα,
αφαιρεμένη σαν άγγελοφόρετη. Κ' έγώ ,άπό τό ήλιόγερμα εκείνο
και της κόρης τό βλέμμα άρχισα ν' άπεικάζω μίαν αόριστη και
άφραστη θλίψη να μοϋ πλημμυρίζη τα στήθη. Τό συναπάντημα,
εκείνο των βλεμμάτων μας, πέρα εκεί 'ς τής γλυκο^αμμένες αορι¬
στίες του ορίζοντος, έφερε κ' έχυσε 'ς τό αίμα μου μέσα όλους της
κόρης τους θλιβερούς στοχασμούς, σαν εν' άπόφωνο μυρολογιοϋ χα-
ροκαμμένης μάννας. Και άρχισα πάλι νά κλαίω όχι μέ δικ-οΰς μου
πλέον παρά, μέ τής κόρης τους στοχασμούς, του άλογου εκείνου τη
μαύρη μοίρα. Έπειτ' άπό την αχαριστία τοϋ αφέντη του του
μέλλει να ΰπομει'νη του εργολάβου την πικρή ά,πονια και των θη¬
ρίων την άγρια λύσσα, θα έχη τάχα ό εργολάβος την εύσπλα-
/νί« νά τό σφάζγι πρώτα πριν τό παραδώση 'ς των θηρίων τό
κλουβί ; Δεν τα πιστεύω. Πώς ημπορεί νά λυπηθούν έ'ν' άλογο άν¬
θρωποι σαν αυτόν ποϋ ήμερανύχτα ζουν
y.i
λεοντάρια και τίγρεις
και ύαινες και κροκόδειλους, που μαζί ταςΥ.δεύουν και μαζί στα¬
ματούν και κοιτάζονται και συχνακοϋνε τό άγριο τους μουγκρισμα,
τό φοβερό δοντοχτύπημά τους και συχνοβλέπουν τ' ανήμερα τους
πρόσωπα και τα αίματοστάλαχτα σαγόνια, τους και τα μάτια τους
τ' αγριεμένα ; είνε δυνατόν νά μην επήραν και αύτοι άπό την
άγριότη τους, νά, μην έττέτρωσαν σέ κάθε τρυφερό αίσθημα την καρ¬
διά τους. Έτσι για ξεφάντωμα τους μάλιστα, για. νά γελάσουν
μέ τόν τρόμο του ζώου, μέ την άγρια, πείνα των θηρίων θά τα ρί¬
ξουν ολοζώντανο 'ς τό κλουβί. Και θ' ανοίξουν μέ βία την καγκε-
λωτην θυρίδα και θά σπρώξουν μέσα τό αθώο πλάσμα πού αμέσως
μέ τη μυρουδιά θά. ιδής ν' ανατρίχιαση όλο και να τρέμη σαν τό
φυλλοκάλαμο. Άπα τό φόβο τοϋ κινδύνου θά τα ιδής ν' άνεμίση
τή χαίτη του, νά φρυμάξη άγρια και να τινχχθη πίσω μ' όσην
232
εχίΐ δύνααη. Αλλά τή θυρίδα &α την εύρη κλεισμένη και ανοιγ¬
μένη θά ιδή την άλλη εκείνη πού τό έχώριζε πριν άπό τα θηρία.
θα γυρίσγι τότε τα άθλιο τα μάτια του δακρυσμένα γύρω ς τα
σιδηρίνια κάγκελα του κλουβιού, ψηλά ς την πάνινη ικεπή, χάμω
ς τό πάτωμα ζητώντας μέ λαχταρά τόπο για νά φύγη, μικρή
χαραμάδα να συμμαζωχθή, να μιχρύ^η όσον ημπορεί για νά χω-
ρβσγι μέσα, να γλυτώση άπό τό άδικο μαρτύριο. Και όταν απελ¬
πισθεί, όταν ιδ-?, πώς όλα άρν.ώνται νά τό βοηθήσουν, πώς όλα τό
παραδίνουν αλύπητα 'ς τα φοβερά εκείνα στόματα, θά ρίζη βαθύ
^λιμιντρισίλχ. πικρά μυρολόγι τής ζηλευτής ζωής που θέλουν νά
του πάρουν. Άλλα δεν θά προφθάση οΰτε αυτό ίχ δευτερώση. Τα
θηρία όλα 6α ρίςουν σϋνταχα ι/.ούγκρισιια δυνατό, σάλπισμα τής
χαράς και τής δύναμης των και τής σαρκοφάγου πείνας των και
θά χυθοϋν ΐί,έ στόματα βαραθρώδη, με δόντια ιπαθωτά και άλΰ-
γιστα ίχ τα πετσοκόψουν. Και σέ μία στιγμή δεν θά [.ιείνγ) έκεϊ
τίποτα άπό τα δυστυν·.σα£νο άλογο παρά λίγες σταλαγματιές αί-
μάτου ς το πατωαα κα· ή λαχτάρα τής ζωής του, του αφέντη
του ή αχαριστία, άφαντες 'ς τό·ν κούφιον αέρα . . .
Ένας ςα,φνικός θόρυβος μ' έβγαλε άπό τους μαύρους μου αύτους
στοχασμούς. Γυρίζω και βλέπω τα λαό νά σκορπάη υ.ί γέλοια κα.·
μέ χάχανα. Ό χωριάτης έπούλησε τα παληάλογο κ' επήγαινε να
τό παραδώση 'ς τό θοριοτροφεΐο και με τα γέλοια και τα χάχανα
αυτά,
ui
τα σουρίγματα ό λαός έ^υντρόφιαζε του ζώου την νεκρο-
πομπή. Σηκόνω τα μάτια ψηλά και βλέπω ν' άνοίγνι με βία, τό
παραθύρι και νά προβάλλη ή κόρη εξω μέ άναι/.αένο πρόσωπο,
ixs
ματόφυλλα κόκκινα και φ&υικ-ωαίνα και μέ δάκρυα ποϋ έπεφταν
βροχή ς τό λιθόστρωτο. Σ το ύστερνο της αυτό κίντ,μα όέν ημπό¬
ρεσα, κ έγω νά κρατηθώ" άρχισαν νά α έ ττούζουν τα μάτια. Τής
κόρτς 5κ5·νης ή αισθαντική καρδιά έστειλε βαρυν άντίχτυπο ς την
καρο'.χ !Λου /.χ: ηαπορώ να ορκισθώ πώς τέτοια πονετική νεκρο-
ποαπή. σάν έ«ινη του άλογου δεν έτυχε ποτέ άνθρωπος σ' όλη τή
il
•234
γη.Απόρησα όμως πώς ή κόρη, ή συντρόφισσα και ή πηγή της ψυ-
χοπόνιας μου, αντί
ta.
βλέπη δεξιά, πού επήγαινε το άλογο, έ'βλε-
—εν αριστερά και σκύφτοντας όσον ημπορούσε εξω, αδιάφορη 'ς το
λαό ποϋ την έβλεπε μ' απορία, 'έδειχνε τό θλιμμένο της πρόσωπο
κ' έκουνοϋσε 'ς το χέρι τό κα,τάβροχο άπά δάκρυα |Λα,ντηλάκι της
και τό βλέμμα της έφαίνοτουν πώς κάποιον εζητούσε ανάμεσα
'ς τό λαό'. Μήπως τάχα ζητεί άπό κ,εΐ τάλογο, έσκέφθηχα.
"Εσμιξα τα βλέμματα μου αέ τα δικά της και απόρησα όταν
έπεσαν πέρα. σ' ενα. νέο καλοντυμένο, ψηλόν και σγουρομάλλη ιτοϋ
κατέβαινεν αργά 'ς τή βάρκα ένω τό χλωμό του πρόσωπο έμενε
καρφωμένο πονετικά, 'ς της κόρης τα δχκρύβροχο παραθύρι.
— Φεύγει· είπεν ό φίλος μου.
Τότε κ' εγώ έκαταλαβα' εκατάλαβε, πόσο τα ό'νειρά μας είνε
μακράν άπό την αλήθεια. Τόσην ώρα ή Σμυρνιχ μου δεν έκλαιγε
γιά τα παληάλογο. Έκλαιγε πού εφευγεν ό άγαπητικός της ! . .
Ανδρέας Καρκαβίτσας
ΤΟ Τ^ΡΥΦΟ ΜΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Λιλιαδεσ στίφους σούγραιΐτα, κανείς δεν σε θυιιίζει,
ούτε κανείς αξίζει
δυό θεια σου φιλιά
Είνε στολίδια αταίριαστα 'ς την ώμορφιά σον εσένα,
λουλούδια μαραμένα
'ς τα ωραία σου μαλλιά.
Χιλιάδες στίχους έγραφα, κανείς δί,ν φανερόνει
τί βάσανα, τί πόνοι
για σΐ ιιε τυραννούν
Είνε καπνοί ποϋ χάνονται
al
χώραις ιιακρυσιιέναις,
σκιαϊς άποδιωγιιέναις
πού βιαστικά περνούν.
236
Άπ' τίι στιγμίι που εννοιωσα τό φλογερό σου πόνο
ενα τραγούδι μόνο
κρύβ' ή καρδιά μου εδώ.
Είνε κρυφό χι' απόκρυφο κι' ατελείωτο ειν' ακόμα,
δεν έρχεται 'ς τό στόμα
και δέ ν τό τραγουδώ.
Δεν βρίσκει λόγια ταιριαστά 'ς τα χείλη μου ν' άναίβη
κι ' ό
voûç
μου δέν πιστεύει
λόγια να βρή ποτέ·
Δεν βρίσκει μετρ' αρμονικά 'ς τίι σκέι|η να ταιριάζουν
για νά τ' άποθαυμάζουν
τού κόσμου οί ποιηταί.
Ενόσω ζω, απόκρυφο 'ς τα στήθη μου θα μένη
έκεΐ πούνε θαμμένοι
οί πόνοι ποΰ πονώ·
Και μόνο όταν μ£ θά^ουνε νεκρό 'ς τό χώμα κάτου
θ' άνοιξη τα φτερά του
να πάη 'ς τον ουρανό.
Και θα τό πάρουν άγγελοι και θα τό τραγουδήσουν
και θα τό κελαδήσουν
μ' αγγελική λαλιά . . .
ΚΓ άπ' δλα τα τραγούδια μου, αυτό θα σε θυμίζη,
μόνον αυτό θ' ά?ίζη
δυό θεία σου φιλιά.
ΙθΑΝΝΗΣ Π0ΛΕΜΗ2
Το γλωσσικόν ζήτημα είνε υπο συζήτησιν γενικήν και πολλά γράφονται
περί αυτοί από τινος χρόνου. Πολύ προ τής τελευταίας ζωηρϊς άναχινή-
σεως αΰτοϋ ό ημέτερος συνεργάτης κ. Ν. Σπανδωνής ε"/ε ζητήσει την
γνώμην ανδρών αληθώς επαϊόντων περί του σπουδαίου ζητήματος, την
γνώμην δ' ενός έκ των κορυφαίων έν τοίς έλληνιχοίς γράμμασι δημοσιεύο¬
μεν ενταύθα φρονούντες ότι ή γνώμη ανδρών δυναμένων ε'περ τις άλλος να
αποφανθώσιν εγκύρως περί του ζητήαατος δύναται να συντελέστ) είς την
όρθοτέραν αυτού εκτίμησιν χαι λύσιν.
Ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗΣ
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ
'Τπερ τής δημώδους. —Αδύνατος όμως πλέον ή χατίαχνβις αυτής. —ΆγνοιΙ
που &α ατα&^ ή τάπις προς τον άρχαιβμόν —Κατά τής διγΐωααίας.—
Τώ
açte%oveıv
οί ποιηταί μας.—Καταιιρίνιι την
IXXeiipiv
ρν&μον παρ'
αυτοίς. — Τό διήγτ,μα προοδεύει.—Πολλαί ενέργειαι
iytvovro
πρός Γδρυ-
αιν èlλτ)vιxoϋ θεατρον. — Εΐ&ι να έπιτνχιοβι
—- (_^τδΟλωσ πλέον αμφιβάλλω, ότι μεταξύ των όντων υφί¬
σταται τις ακατάληπτος και
«îıoupts;
»ΐυνεννόΎισις και επικοινωνία.
Ή συνεννόησις αΰτνι θά γίνεται βεβαίως ίια μορίων άπό των όντων
τούτων εκπεμπόμενων και άτινα, άν τυχόν ίέν παρχκωλυθώσιν ίν
238
τί) πορεία των, έρχονται
etc
επαφήν. "Ω ! περί τούτου οΰοόλως
πλέον αμφιβάλλω αφού σ&ς βλέπω ενώπιον [χου. Προχθές έλεγον
κατ* εμαυτόν, τί να γίνεται δ Σπανίωνης ; Τόσον καιρόν είχον να
σΛς ιδω η νά σας αναγνώσω. Και ίίού σεις ενώπιον μου σήμερον.
Και ταυτα, ειπών άνεκάγχασεν ό Στέφανος Κουμα,νούοης ύπο-
ίεχόμενός με έν τώ κατά την ό^όν Ζαλοκώστα μικροί ο'ικίσκω του,
εντός τοϋ λιτού είς έπιπλα, άλλα τοσούτον πλουσίου είς άριστα βι¬
βλία γραφείου του.
Είτα ο"έ έπιοεικνύων μοί φύλλον τι της γαλλικής
Illustration
μοί προσεθηκε :
— Την στιγμήν ταύτην ακριβώς περιειργαζόμην τό νεκρικόν
μνημεϊον τοϋ Βίκτωρος Ούγγώ, τό παρά τοϋ
Rodin
φιλοπονηθέν,
κατά τήνο'ε την ϊν τί)
Illustration
απεικόνισιν και έσκεπτόμην
πόσον κακόζτιλον είναι κα.1 άρρύθμιστον. Παρ»ιτνιργισατέ το. Ηύ-
χαριστήθγιν 5έ σφόίρχ, ότι της έμης γνώμης είναι κ,αί ό Γάλλος
τεχνΐκρίττις.
Ή τελευταία αυττι πχρατ-ήρησις έξεικινίζει, ώς άριστα, τό
iıap-
κές τού άνίρός ;/.έλνιμχ, τόν οΊ ' ολοκλήρου τού βίου αυτού σΊα-
πνέοντα θερμόν πρός την τέχνην έρωτα.
Ή τέχνγ) και κατ'εξοχήν και ίοΊαίτατα -ή 'Ελληνική τέχνη
άπτισχόλησε και καθνι^υνε και έο'ίο'αξε και εύίαίμονα εποιήσατο
τόν ΚουμανούοΊπν επί πεντηκονταετίαν ολτην. Ό έρως πρός πάν
δ,τι ή αρχαία τέχντ, παρήγαγε και πρός τόν συνα,φη αυτί) αρχαίον
βίον εν μόνον όριον εγνώρισε, τό τού ανθρωπίνου επιστάτου, άν
ί ' ύπάρχγι έλλτ,νική αρχαιολογική επιστήμη είς αυτόν οφείλεται
και περί τό όνομα, αυτού περιστρέφεται.
Ή ακάματος δμω; αυτού φιλεργία, τό ζητητικόν, ή επιστημο¬
νική περιεργία και πρός άλλας μελέτας τόν ώθησαν, θίλων ν ' άνα-
παύσγι τόν νούν άπό τα; βαθεία; μελέτας, ο'ίίεται είς περιερ-
239
γοτάτας λεξικολογικά; ερεύνας, ώς άλλοτε ποτέ ο οάσν)μος γερ¬
μανό; νομοδιδάσκαλος Θιβώ, όστι; τάς ώρα; τί,ς αναπαύσεως του
κατηναλισκεν εί; συγγραφών τοϋ τελειότατου γχλλο-γερμανικοϋ
λβζικοϋ. Έκ τής πάρεργου ταύτη; εργασία; τοϋ Στεφάνου Κου-
μανούίη παρήχθησαν ο"ύο πολυτιμότατα έργα, το μέν εκδοθέν ήοΎι
ήτοι
r.
Συλλογή λέξεων ά9"ηβανρίβτων, το ί ' έτερον άνέκδοτον
έτι, και φερ:ν τόν τίτλον : Λέξεις νεοελληνικά! υπο λογίων ποι-
η&εΐβαι άπα δύο περίπον αιώνων μέχρι τής βήμερον. Ή τελευ-
τοιία αυτή συναγωγή περιλαμβάνει 36.000 λέξεων φιλοτεχνηθεί-
σων παρά λογίων και εϊσανθεισών εί;
tyjv
καθωυ.ιλϊΐμέντιν, ώ; και
των παρά των Φράγκων σ"ι ' ίίίαν έπιστηαονικγ,ν γρίίσιν κχτεργα-
σθεισών εί; τ·ί)ν Υΐαετίραν

αετενενθεισών
Μη γράφΐντε; η 3ΐ~/,-?,ν «ϊκιζγρχφίαν τ:ϋ άνσρό; ο'έν νομίζομεν
άναγκαΐΐν να άπαριθαήσω;ο.£ν ένταϋθα τα αρχαιολογικά τί υ συγ¬
γράμματα η τα; άλλα; ίστίρικΐφιλίλογΐ/ΐάς μελέτα; του, η ττιν
σοφγιν συνεργασίαν του έν τω Ά&ηναίω,
ri
τνιν αΊίασκαλίαν τ;υ
ττ,ς Λατινικτ,; φιλολογία; έν τω ΙΙανεπ>.στη;-/.ίω,
r,
τέλος τα /α-
ριέστατα πΐινιμάτια τΐυ τα /.ατ£ΐΐπαρ|/.5να έίώ και έκεΐ, έν οί;
πρωτεύει ό οι^ακτικώτατ:; Στρατιά; ό Καλοπίχειρος Έν
u.ôv;v
αρκούμεθα να σημειώσωμεν : 5ιν υτταογίυν τρεΐ: τοφ:ί εύσυνΐίοτ,τ;!
παρ' Ϋιμΐν, «Ι; *ύτών 5ΐν£ και ό Στέφανος ΚΐυμχνΐύοΝη;.
Έν μι* ο"έ λέξει δ Στέφανος Κουμανϊύίτις είνε ό τελειότατος
παρ' ημίν τυπΐ; τΐϋ Γερμανού καθτ,γητΐϋ, τοϋ σ:φΐϋ Οΰτε ό πρός
τα οί*όπεσ*α ε'ρως, οΰτε ή πρό; τα; μετοχάς τ?,; Έθνικτ,ς Τραπέζης
στοργή, οΰτε ί πρό; ττ,ν πΐ7»ιτικήν τατι: Ιταραςαν π;τέ τόν με-
τριόφρΐνα τΐϋτ:ν σιφόν Ό Κΐυΐλανιυοτ,ς κατώρθωσε τό αληθώς
παρ ' ημίν ά^ατόρθωτίν, να ζγ, Ιντο: ενός και μόν;υ ΰπερνεφέλου
κχί κυανοϋ κόσμου, των καλών τής αρχαίας Έλλάο'ΐς νρόνων.
240
Ή 'Ακρόπολις, το Θέατρον του Διονύσου, το Άσκληπιεϊον, το
Δίπυλον, αί νεκρικαί παραστάσεις και επιγραφαί, αί ανέφικτου
κάλλους Ταναγραιαι κόραι, 'ιδού ο κόσμος έν ώ ζΐ) ό πανευδαίμων
ούτος άνθρωπος, τα λοιπά δι' αυτόν έχουσι την αυτήν σημασίαν,
ήν τό χώμα τό πέριξ καλοϋ τινος άγαλαατδς άνευρεθέν.
Έν τή τοιαύτη μελέτη τού υπερτάτου ν.αλοϋ ό Κουαανούδης
ζών και κινούμενος διεπλάσθη αγαθός, ήπιος, άθώοΐ, ώ; —αΐσιον,
ηκ,όνισε θχυαασίως την περί το καλόν κρίσιν του και ό νους αύτοϋ
διαπλέων άεννάως τα γλαυκά και πάγκαλα πελάγη τΐΰ αρχαίου
έλληνι/.ΐύ Ιξήρθη τής συνήθους πεζότητίς τής τελι/.ατουαΐνγις κοι¬
νωνίας μας και ίια—νεεται ύχό γλυκείας ποιητικής αύρας, ουδόλως
άήθους φαινΐι/.ένης πρός την λευχ-ανΟεϊσαν
y.ojj
-ην του.
— Πολύ περίεργος είμαι, κύριε Καθηγητά, να ααθω την γνώ¬
μην υμών έτ:ί τίνων ζητημάτων ιδιαιτέρως ΙχομΙνων ττ, συγχρόνω
ημών φιλολογική κινήσει. Μοί επιτρέπετε να υποβάλω υμίν ερω¬
τήσεις τίνα; ;
— Ευχαρίστως, άν κ.αί τίς ωφέλεια προσγενήσεται ύυΐν ι% τής
γνώσεως τής έιχής γνώμης !
— Και πρώτον τι φρονείτε περί της παρούσης καταστάσεως
τής γλώσσης ημών και τοϋ μέλλοντος αυτής ; Θα κ,ατισχύστ) ή
καθαρεύουσα, θα νικήση ή ο'ηΐλώίης, ν.ετά 10 η 15 έ'τη θα πλη-
σιάσωμεν Ιπαισθητώς πρό; την άρναίαν η θα γράφωμεν την
γλώσσαν των δημοτικών ασμάτων ;
— Τό ζήτηαα αυτό τής γλώσσης ανέκαθεν αε άπησχόλησεν,
είς πολλάς μιρίμνας ρ.ε έρριψε και είς πολλούς πειρασμούς μ,έ ένέ-
οαλε. Δεν έτόλμησα όμως να βγάλω 'διχή μόν παντιέρα, ώς. τόσοι
άλλοι, δειλίαν έσχον. Και ήξεύρετε διατί ; Άς κάαω και μίαν
μι/.ράν παρέκβασιν.
•241
Τα πρώτα ελληνικά γράμματα έδιδάχθην Ιν Βελιγραδίω παρά
του πολλοϋ τότε διδασκάλου 'Ιωάννου
Mtciou
Πανταζή, του έξ
'Ιωαννίνων. Ό διδάσκαλος αυτός, ακόμη τόν ενθυμούμαι, με το
κυανοϋν ΰαγιαχένιο άντερί τον ήτο δεινός της ελληνικής γλώσσης
γνώστης και δεινός επίσης ερμηνευτής αυτής και πρακτικώτατος.
'Ενθυμούμαι, όταν ημέραν τινά μδς έδίδασκε τόν Πλούτον τοΰ
Αριστοφάνους και έφθασεν είς τόν χαιρετισμόν του Πλούτου, ία-
θέντος έν τω Άσκληπιείω και άναβλεψχντος πρό; τόν Ήλιον και
τό Άστυ των Αθηνών, ηγέρθη και άπήγγειλε τους θαυμάσιους
στίχους ήξεύρετε πώς :
Νά ! και ό Κουμανούδης ηγέρθη και μιμ-ητικώτατα, ήρξατο
σταυροκοπούμενος :
Και προσκυνώ γε πρώτα αεν τον "Ηλιον
έπειτα σεμνής Παλλάδος κοινόν πεδον,
/ώραν τε πάσαν Κέκροπος, ή μ' έδεξατο.
Είς την εποχήν εκείνην και Τουρκομερίταις, ώς είμεθα, δεν ηδυ¬
νάμεθα άλλως νά έννοήσωμεν τους στίχους τούτους η διά στα,υρο-
κοπνιματος. Λοιπόν, διά νά ελθωυ,εν είς τό προκειμένον, μεταξύ
άλλων έδιδάχθη;/.εν τότε έκ της Χρηβτομα&είας 'Αντωνίου τοϋ
Βυζαντίου και τό περί Φιλίας, ού προετάσσετο το ρητόν 'όβον
άναγχαιότατον, τόβον χαΐ δνβχερέβτατον. Αϊ ! λοιπόν τό ρητόν
αυτό εφαρμόζεται και είς τό γλωσσικόν ζήτημα μας και αυτό μέ
έκαμε να δειλιάσω, ό'ττως αποφανθώ γνώμην Και νυν δε τή επι¬
θυμία υμών επόμενος, γενικώς πως μόνον θά ε'ί::ω υμίν τί φρονώ
περί τής γλώσσης ημών
Και ταυτα ειπών ό γηραιός καθηγητής ηγέρθη και δις συνέ-
στρεψε δια των δακτύλων του την μακράν κατάλευκον γενειάδα.
του, κατά την συνήθη αύτω χειρονομίαν, οσάκις θέλει να συγκεν¬
τρώση τας Ιδίας
« 'Εγώ ανέκαθεν ήγάπων την νεωτίραν γλώσσαν, την δημώδη,
και άείποτε έθχύμχσα τό ζωηρόν αυτής και τό είκονικόν και τό
• ' 16
h
242
εκφραστικό1». Είς τόν Στράτην τον Καλοκίχειρον ο"έν είπον μήπω: :
δημώδη λέγω και κολλά ή γλώββά μόν !
Ένώ 5ε έγραψα πολλά είς καθαρεύουσαν, έγραψα και πλείστα
είς δημώδη, ώς ποιήματα, εγκατεσπαρμένα έ£ώ και έκεϊ, τινά
ο" έγραψα, ώς έν τω Στράτη, και είς παγχυιΐαιοτάτην.
Την δημώδη την θέλω και την αγαπώ· εκείνο, όπερ δεν άνε-
χομαι έν αύτΐί είναι αί ξέναι λέξεις. ΤΑ ! ζένας λέξεις, οχι ! Μετά
την προσάρτησιν μάλιστα της Επτανήσου, κρίνων έν τω Φιλίβτορι
μετάφρασιν του Οιδίποδος παρά Ν. Κοντοπούλου εξέφραζα την
έλπισα, ότι ίσως, διά της προσελεύσεως των 'Επτανησίων, παρ' οίς
συχνότερα είναι ή χρϊ,σις ττις ίτιμώίους, ίσως έπιρρωσθη ό άγων
των υπέρ τής οΎιμώοΌυς. Άλλα και 7) ελπίς αΰττ) άπέβνι φρούοτ,
— "Ωστε νομίζετε, ότι είναι άούνατος πλέον ή χ,ατίσχυσις ττ,ς
οΊημώοΌυς ;
— Ύπίίρξδν εποχή καθ' ην τουτο θα ήν ίυνατόν. Περί τό 1760
παραδείγματος χάριν, επί Ευγενίου τοΰ Βουλγάρεως. "Αν τότε τα
ιστορικά, φιλολογικά, επιστημονικά έν γένει συγγράμματα συνε-
γράφοντο είς την οΎιμώίη, άν ή οιίασκαλία εγίνετο είς τ-ην
oVr
[Αώίτι, &ν οί γράφοντες άπεφάσιζον να γράφωσι με
xoivlg
χατά-
λι?ξε , τότε πιθανώτατα να κατίσχυεν ύ ίημώοΎις και να καθί¬
στατο τίμια γλώσσα τοϋ έθνους Άλλ'ή στιγμή εκείνη παρήλθεν
άνεπιστρεπτεί, και ηδη το τοιούτον είναι αδύνατον !
— Άλλα διατί νομίζετε, ότι αδύνατος είναι πλέον ή κ,ατί—
σχυσις της οΎιαώο'ους ;
— Φρονώ αύτην αδύνατον ίια τόνίε τόν λόγιν Ά φού οί νόμ,ει
τοϋ ΒασΛείου εγένοντο είς την κ,αθαρεύουσαν, άφοϋ τα στρατιω¬
τικά παραγγέλματα, τα διοικητικά έγγραφα, ή ιστορία, ή ία-
τρικ,ή, ή φιλΐσοφία, ή νομική κ,τλ. κτλ κτλ. αυτή ή δημοσιο¬
γραφία γράφονται είς καθαρεύουσαν, πώς θέλετε πλέον να κατί¬
σχυση ή ο'ημώο'ης; Ό λαός οά νά έκ,φράση τα αναγκαιότατα,
αυτό) πράγμ,ατα αναγκάζεται νά προσφεύγη είς την καθαρεύουσαν
243
Όλίγον κατ' ολίγον οιά της επηρείας των προηγουμένων ή καθα¬
ρεύουσα, επιβάλλεται είς τόν λαόν και εισδύει παρ' αύτω. Τούτου
ένεκα θεωρώ άούνατον την έπαναίρομήν ημών επί την οΎιμώόν).
— Τινές πιστεύουσιν, ό'τι ή έξοικείωσις αυτή τοϋ λαοϋ προς την
καθχρεύιυσαν και ή χρτΐσις παρ" αύτοϋ καθ' εκάστην νέων λέξεων
έκ ττίς αρχαίας θα μ,ας προσέγγισις άναγκαίως πρός την αρχαίαν
' Τί φρονείτε ύμεΐς ;
— Τίνες τό πιστεύουσι και μάλα. γε. Έγώ έχω αμφιβολίαν Έν
τούτοις είναι άλτιθες, ότι ό λαός ήρχισε χρώμενος ού μςνον αρχαίοις
λέξεσιν αλλά και αρχαίοις τύποις. Ούτω πρό πολλοϋ γίοΝη τα είς ω?
έπιρρτήιιχτα. εισήλθον είς τα καπνιλεϊα, ένω τα είς
og
θηλυκά, τέως
παντελώς άγνωστα τγ ο'τιμώο'ει, κατέστησαν κοινόν κτήμα των έξ
Άνιΐρου και Τήνου τροφών. Έν γένει ίέν ούνχμαι νά προφητεύβω
τί θα γίνγι. Έ/.εϊνο όμως όπερ δύναμαι νά βεβαιώσω είναι, ό'τι ή
ίτ,μώοΎις ίεν θα κατίσχυση, δτι τό λεξικόν του λαοϋ θα πλουτί¬
ζεται ίιτ,νεκ.ώς διά νέων λέξεων έκ της αρχαίας, και δτι πλεΐστοι
έκ των τύπων αΰτΫΐς θά εισαχθώσιν όλίγον κατ' όλίγον είς την
καθαρεύουσαν.
— "Ωστε θεωρείτε άσκοπον τόν αγώνα τοϋ Ψυχάρη και των
συν αυτώ ;
— Φοβοϋμαι, δτι ναι. Τό βέβαιον είναι, ότι ό αρχαϊσμός
ga¬
gne du terrain.
Μέχρι πόσου όμως ; αγνοώ! Πιθανόν ό Ψυχά¬
ρης κ,αί οί λοιποί λαμπροί λογογράφοι, οί γράφοντες την ίτιμώο'τ,
να κηλώσιν ή^.ας, ώς μάγοι, να μαγεύωσιν ϊΐ;ο.ας. Τούτου ομω;
πλΐον ά[ΐφιβάλλω &ν θα κατορθώσωσί τι.
— Άλλα δέν θά ήτο δυνατόν ΙπιστΥΐαονικΥΐ μέν γλώσσα νά
είναι ή καθαρεύουσα,
Six
δι τνιν ποίησιν και τ-ην οΊγιγτιμχτογρα-
φίαν ή ΟΥίμώοΎις ;
— Ά! μοϋ προβαλλίτε τό φάσιιχ τής οΊγλωσσίχ; ! ΤΑ ! νά
σας ειπώ μεθ' όλον τό ταλαντεύεσθαί με περί την γλώσσαν, την
οΊγλωσσίαν ο'εν τήν θέλω, την βδελύσσομχι, τν-,ν θεωρώ άτοπον.
244
To
πολύ, πολύ δια. την όιτιγτ,μ,ατογραφίαν δέχομαι την μετριω-
τεραν, οϊα φίρ' ειπείν δ Καλογιάννος έν τγ'Εβτία χρήται.
— Και εγκρίνετε την κα,τίσχυσιν ταύτην τής καθαρευούσης;
— Ουχί, εγω μάλιύτα πιβτεύω ακραδάντως, ότι ή κατιϋχνβις
τής δημώδους θα βυνίτί'λε» είς την ήδιχήν χατάρτιβιν τον
ε&νονς.
Έν γένει ο"ε γράφων δεικνύω την αγάπην μου πρός την
και την λύπην μου διότι δεν επικράτηβε τότε οπόταν έπρεπε !
— Και τίς ή γνώμη υμών επί της συγχρόνου
— Επ' αύτοϋ τοϋ ζητήματος Θα ήθελον να σας είπω όσον τό
δυνατόν ολιγώτερα, πράγματα. Οί 'Επτανήσιοι ποινιταί μοϋ αρέ¬
σκουν κ,χί Ίίία ό Σολωμός, όστις είναι λίαν μεμετριοαΕνΐς. Παρά
τοίς λοιπΐϊς παραττιρώ τάβιν προς το άλλόχοτον, και έ'λλειψιν εν
γένει παντός κανόνος. Έν γένει όμως οί νεώτεροι παρήγαγεν τίνα.
αρκούντως υποφερτά.
— Πώς σας φαίνεται ή
JCP^51?
τ^ΐ? οΊηαώοους έν τΫι ποιήσει ;
— Δέν είναι κακή, οπόταν διχαιολογηται, έκ των περιστά¬
σεων, ίέν συμφωνώ δμως μετά των ο";ξαζόντων, ό'τι δΊα την ανω¬
τέραν λυρικήν απαραίτητος είναι ή όημ,ώόΝης. Έν ττ, ανωτέρα λυ¬
ρική εκφράζονται Ίσ'έαι πολύ ύψηλαί, συχνάκις και φιλοσοφικ,αί.
Φιλοσοφικήν 8ι γλώσσοιν έχορ,εν την καθαρεύουσαν κχί ούχι την
ον)μ.ώοη. Εκείνο
ÖjJ
-ως, όπερ ίεον αυστηρώς να παταχθ^ παρά
τισι νεωτέρας πατάταις, είνε ή άρρυ&μία των βτίχων. Ταυτα,
λέγων ό ΚουμανούοΎις ήγέρθγι και οΊ' αστειότατων χειρονομιών ηθέ¬
λησε νά μου παραστήσν) τα λεγόμενα.
«Στίχοι κουτσοί, στραβοπόοΎιΛες εισάγονται. Οί παρά τοΰ Πο¬
λυλά εισαχθέντες ο"εκ,ατρισύλλα.βοι παρχπαίουσι. Τον καϋμένον τον
οεκα.πεντα.σύλλαβον, όστις είναι συμφυής τω ίλληνικω πνεύακτι,
245
τον έβτραβοΰλικβαν. Είς την γαλλικήν το τοιούτον παγαίνει,
παρ' ημίν δμως οχι Ό τροχαϊκός τετραυ.ετρος πρέπει να άφεθτ),
ώς έχει, ό ρυθμός πρέπει νά καθίσταται παρ' αύτω α'ισθτιτός κατά
^ιποο'ίαν.
— Είναι ορθή ή γνώμ·/) των οΊξαζόντων, ότι ελλείψει ποιητικής
ατμοσφαίρας στερούμεθα ποιητών ;
— Ουδαμώς Άμα γενντιθη ποιητικός νους, θα γράψη ποιήματα
και θα μορφώση περί εαυτόν ποιητικών ατμόσφαιραν.
— Ώς πρός ο"έ το ογ)γν)μ.α τί φρονείτε ;
— Δεν μοί υπολείπεται χρόνος πολύς ίιά την ανάγνωσιν οΊϊ)-
γνΐμάτων. Έξ δσων δμως άνέγνων βλέπω αίσθητην την πρόΐθΌν
και πολλά καλά περί της νεωτέρας ίΐΥΐγτιμα,τογραφίας προοιωνί¬
ζομαι.
-# *
*
— Περί
Si
θεάτρου ;
— Καλόν θα ήτο να έμορφοϋτο 'Ελληνικόν θέατρον. Έγώ άπό
τοΰ 1854 είργάσθην πρός τουτο και έν τη Μνημοβνντ] ΙοΎιμοσί-
ίυσα μελέττιν τινά τοϋ Σχιλλέριυ, οις έλαβον μέρος ώς επιτροπή
μετά τοϋ μακαρίτου Ζαλοκώστα Έκτοτε δμως πολλαί επίτροπο!
έγένιντ: και πολλαί προσπαθειαι και πολλά εγράφησαν,
o'èv
ειοΌν
: εισετι τίποτε κατορθωθίν. Άς ελπίσωμεν δμως !
Ν Ι. ΣΠΑΝΛΟΝΗΣ
ί.*·
Ο Τ Ρ ΤΓΟΣ
.—ΑΝΘΗ μαυρομμάτα
Τρυγά μέσ' στάμπέλι
Σταφύλια μοσχάτα
Γλυκά σάν το μέλι.
Με τδνα τό χέρι της
Βαστά τό μαχαίρι της,
Και κόφτει κι' άφίνει
Γοργά στό κοφίνι
Που στάλλο κρατεί.
'Αμούστακο αγόρι
Περνά με τουφέκι·
Την όμορφη κόρη
Κυττάζει και στέκει :
Κοντά στα σταφύλια σου
θωρώ και τα χείλια σου
Γλυκά, μεστωμένα·
Δεν πέρνεις κ' έμενα
Σαυτα τρυγητή ;
247
Ή κόρη γνωρίζει
Τό νχό ποΰ θα πάρη.
Τα μάτια γυρίζει
Στό χώμα με χάρι.
Τα χείλη τάφίλητα
Κι' αν νιένουν άιιίλητα,
Τα μάτια γελούνε,
Τα μάτια μιλούνε
Αγάπης μιλιά.....
Γυρνούν στό χωριό τους
Οί άλλοι τό βράδυ,
Και μόνον οί δυό τους
Εκεί στό σκοτάδι
Την ώρα δε χάνουνε,
Διπλό τρύγο κάνουνε,
Μέ χέρια και χείλια,
Τρυγώντας σταφύλια
Τρυγώντας φιλιά.
Γεωργιος Δροσίνης
• Ι
ΕΝΑΣ ΧΟΡΟΣ
Επέστρεψε μέ κεφάλι βαρύ. με 'μάτια κόκκινα
Έρριψε το μικρό (ΪεματάΛΐ της, το σκεπασμένο υ.έ εφημερίδα,
επάνω στην καθέκλα και είπε μια «καλησπέρα» ζερη, χωρί? να
φιληση το χέρι της μητέρας της, χωρίς να χαμογελάση εις τα
μικρά αδελφάκια της.
— Γιατί χθες
Sèv
ήλθες, Κλεοπάτρα μου : είπεν ή μήτηρ ανή¬
συχος. "Ετριψε λιγάκι τους όφθχλμούς, έ'ρριψε τόν πΐλόν της επάνω
είς άλλην καθέκλαν και άφοϋ έβηξε αρκετά, είπε χασμωμένη :
— 'Εγώ . . ξενΰκτισα στο νυχτέρι. Κακιά γυναίκα ή κυρία
μας, ούτε φωτιά ίέν άναψε, μόνο παγόνχνε τα ο"*κτυλάχια# μας
τ' άχνιζα με τέ ιτόμα μου χχί ζωντανεύχνε για να πιάσουν το
βελόνι.
— Νυχτέρευες ; "Αχ, δυστυχισμένο μου παι^ί, κ ' έγώ κΐιμ,ώμουνχ
στό ζεστό κρεβάτι μου. Σ' έφερα στον κόσμο για να σέ τυρα,ννώ
"Ηρχισε να κλαιν) πικρά δάκρυα. Ή Κλεοπάτρα ύψωσε τους
ώμους κα,ί μετέβη είς το δωμάτιον της, μικρόν, βκοτεινόν, με [λίαν
κλίνην άπεριποίτιταν.
ΈςεούΟτι όσα ενδύματα επρόφθχσε και έρρίφθγ) επί της κλίνης,
ψιθυρίζουσα :
— Χά χά χά νυχτέρι ! νυχτέρι μέ βάλς, μέ μαζοϋρχα Ρωσσική
και μέ λανσιέ' τί εύχολοπίστευταις ποϋ είναι ή μανούλες! Τώρα
249
κλαίει, ένώ βγω πέρασα την ωραιότερη νύκτα της ζωής μΐυ . . Τί
νύκτα . . . θαρρώ πώς ήταν όνειρο Έκ-είνΥ) ή σάλα ή στολισμένη
με οημαίαις κ.αί με χαλιά και μ
s
άνθη, τί μικρή πού φαίνουνταν
από το πλήθις ! 'Αλήθεια. ! ! διασκέδασα περίφημα ! Καλά μ,οϋ
είπε ή Σμαρώ : πώς δεν είναι οΰτε ντροπή, ούτε αμαρτία ! Ντρο¬
πή . . αμαρτία . . ένω υπάρχουν άνθρωποι, οί οπΐΐοι περνούν δλη
τους τη ζωή, μέ μια συλλογή μονάχα, πώς να διασκεδάσουν ;
Είναι αλήθεια, πώς έτρεμα λιγάκι στην αρχή, δταν ή Σμαρώ
μοϋ είπε" Ο κύριος είναι ό καβαλιέρος σ;υ και έβαλε τό χέρι μου
μέσα. στα χέρια ενός αγνώστου. Ή καρδιά μ,ΐυ κτυπούσε δυνατά
και κάτω άπό τή μάσκα, το πρόσωπο μου έ'βγαζε φλόγαις.
Δυο φοραίς τόν Ιτυράννησα εκείνον τον ώρα,ιο νέο. Μέ πήγε στο
μπουφέ νά μέ τρατάργι και έγώ ίεν έ*βγαλα τή μάτκ,α μου.
— Αυτή ή μάσκα ο"έν είναι ίυνατόν να παραστρατήσει λιγάκι,
για νά 8ω τό πρόσωπο ποϋ κρύπτει ;
Έγώ την έφόρεσα καλλίτερα Ήξευρα πώς θά ήτο εκπληξις
γι ' αυτόν τό ώρα,ΐο προσωπάκι μου
Τα μεσάνυκτα ή Σμαρώ έφόρεσε τό έπανωφόρι της και μ' έβοή-
6·ησε νά φορέσω τό 'ιδικόν μου.
— θα φύγουμε, Σμαρώ ; ερώτησα με πίκρα.
— Βλέπε χωρίς νά [/.ιλης.
Πήγαμε στό ξενοδοχείο Σπόνεκ νά φάμε στρείδια /.αί μαϋρΐ
χαβιάρι, δια τα όποια τρελλαίνεται ή Σμαρώ.
— Βγάλε τή μάσκα σου, μοϋ είπε άμα έκάθησε στό τραπέζι1
έγώ έτρεμα· τότε έκείντι εθ,υσε μόντ, της τή μασ/.α μΐυ και ό κα-
βαλιίρος μου είιτε μέ χ*ρά :
— Τί ώραιο κοριτσάκι !
Έγώ έ-Αοκκίνισα και έτρεμα περισσότερο δεν έφαγα τίποτε ή
Σμαρώ έτρωγε μέ φοβερή όρεξι.
"Ηθελα, νά επιστρέψουμε γρήγορα στό χορό προτιμούσα εκείνην
την φωτοπερεΥυίΛενΥ) αίθουσα απο το ξενοδοχείον.
250
Ό κα,βαλιερος μου μοϋ έφόρεσε τή μάσκα
j
/,ου /.αί έφίλησε θαρρώ
τα μαλλιά μου, οΊότι ή καρίιά μου -/ίρχιτε να κτυπκ σ"υνα.τά.
Πήγαμε «τό χορό.
— Μ' άγα.π*ς ; μ,' ε"λεγε στό ^ρόμο' μ' αγαπάς ; υ.' έ"λεγε ένω
χορεύαμε' μ'αγαπάς; μ' έλεγε ένω περιπατούσαμε.
'Εγώ δεν έφλεγα τίποτε, γιατί ή Σμαρώ μοϋ είχε 'πγι : « "Αν
θέλη; να οΊασκίο'άζης καλά άπό καμμιά φορά, πρίπει νά κχτορ-
θώσης να μην άγαπήσης κάνενα. άπό τους καβαλιερους αυτούς, ποϋ
φαίνουνται ταπεινοί, «άν σκλάβοι, γιχτί υστέρα γίνουνται άγριοι
και άπον:ι σαν άφένττ,ο'ες. Φάγε, πύ, &ς πλνιρόνουν, μην τους λυ¬
πάσαι . . . μά πρόσεξε μην τους πιστέψης και τΐύς άγαπήσης,
γιατί χάθηκες· ίεν θάχης πειά οΰτε κεφάλι για τό βελόνι οδτε
κχροΊά ήσυχτ).
Ή Σμαρώ
ir/t
ο^κηο.
Αυτά επτε μέσα, στα ίόντιχ τη;,
y.i
οφθαλμούς λάμποντας, με
χείλη ξηρά και μέσα είς τον ΰ'-νον της χαμογελά" τί ενθυμείται
αρά γε ; τό φίλημα επί της κόμης της, η τό «μ* άγα,πα;» εκείνο,
το ότ:οϊ:ν την συνώίευε τόιω έλκυττικόν, και το οποίον τόσα ύπό-
ιχεται είς
vexpàv
είκΐσαέτιο'α καρδίαν ;
Ή μητερχ της σιγά, σιγά, έρχεται και την καλοσκεπάζεΐ"
είναι ακόμη ιΐακρυιμίνη -/.αί φιλεΐ ιιγα τα χεράκια ποϋ τό βελόνι
τα —ληγόνει για νά της φέρουν ψαψ.ί.
'Μπαίνει στό άλλο ίωμάτιον και λέγει στα παιδάκια της :
— ΠαιοΊά, σιγά να παίζίτε· πολύ σιγά, γιατί κοιμάται ή
άοίλφίτσα σας, ποϋ Ιξενύκτισε για σας στό νυκτέρι.
Η μεγαλείτερη τα μαζεύει γύρω της και τα λέγει σιγά σιγά
έ'να παραμύθι και εκείνα άκούουν φρόνιμα, φρόνιμα.
Η Πατρίτσα την άλλη κυριακήν πήγε στης Σι/.χρώς τό δω¬
μάτιον. Ητο γεμάτο άπό κουρέλια. οΊαφόρων χρωμάτων και τό
_
25J
___
τραπεζάκι είχε άκ,όμη τα ψίχουλα και τα πιάτ* του χθεσινού σ*ιί-
ιτνου τη;. Ή Ιδία ήτο ντυμένη σαν πριγκηπΐσσα. σωστή, φορούσε
■λιγάκι στραβά το καπέλο της και ε'βαζε τα γάντια της.
— θάβγης ίξω ;
— "Εχω ά*ψ.η μισή ώρ*.
__"Εχω πολλά πράγμα.τα. να σου πω.
— Σ ' εοΊωζε ή κυρία σου ;
—"Οχι και σύ . . . μα ξεϋρεις . .
— Π ου νά ζερω.
— Τόν άγ*πώ . . .
— Τον άγ*π*ς; ! ! ! είσ*ι τρελλή, έχάθηκες.
Ή Κλεοπάτρα ήρχισε να κλαίη.
— Λέγε, νά 'οοΰμε . . .
— Άκουσε, έχω δίκηο να τον άγοιπώ.
— Σέ είπε πώς θα σε πα
-pv)
; χ* χα χ*, παλχιά δουλειά . . .
— "Ακουσε πρώτα. Τόν ε!ο*χ την ώρ* ποϋ ε*βγαινε άπ' το κα¬
τάστημα μ;υ καί με συνώοευσε έως στο σπίτι.
__"Α ... το οΊάβολο !
— Με ειπί -ώς με είδε στον ΰπνο του ότι χωρίς και 6 ΐίϊος
να τό ύποπτευθη με αγάπησε με τα σωστά του και τώρα θα με
ζητήση άπο την μητέρα αΐυ, ααα τελειώση ή ο*ίκη, την όποιαν
έχει και άπο την όποιαν ελπίζει πολλά Βλέπεις ; ίεν είναι κακός...
ο*έν λέγει ψεύαατ*.
— Αύτάς οικη έχει : άλλοι έχουνε μάναις ετοιμοθάνατα^, άλλοι
* άπο γρηαίς θειαίς περιμένουν κληρονομιάς, άλλοι άίελφή έχουνε
νά πάντρίψουνε κτλ. αυτά δλ* είναι ή παροιμία «οποίος «έ θέλει
νά ζυμώση, πέντε μεραις κοσκινίζει». Τώρα αυτά ήτανε δλ* ;
— Ναι . . ·
— Σε λυπούμαι, θα υποφέρη; πολύ, μά είναι αδύνατον, όπως
φαίνεται, νά μη'ν περάση ή καρδιά w'
in'
^το το μονοπάτι.
"Ετσι κ" εγώ αγάπησα μια φορά **ί πηρ* για άπάντησι «ίυο
ΕΡΜΟρΗΣΙ
Cinai
μικροί/λα μια εκκλησιά
■μες στους άγροί

χαμένη
και καταρτιμωμένη ·
Κ' έχει την πόρτα της παληό,
σκιστή, ξεκαρφωμένη,
κι' ολη ξεβδελωμένη.
Μέσα είναι οί τοίχοι της γυμνοί·
για στρώσι χώμα έχει
και άπό τίι στέγη βρέχει.
Και στη σαποϋρα την πολλίι
το τέμπλο δεν αντέχει
κ' εδώ κ' έκεϊ εξέχει.
Β
Σ' αύτην ηθέλησα να μπω
Να κάμω, πρός τό βράδυ,
μια δέησι στίνν Παρθένα.
Μα βρήκα όέπια τό Χριστό,
Την εκκλησιά σκοτάδι.
κι' άγιο γερό κανένα.
255
Μόνο τρεις πλάκες κατά γης
Έκοίτονταν στρωμέναις
γι' αΰτοΐ

πον εΐν' 'κει θαμμένοι.
Και σαν έσΐμωσα άγναντις
Ταίς ηΐ'ρα σκαλισμέναις
μ' επιγραφή αχνισμένη.
"Ελεγε ή πρώτη πώς έκεϊ
δνό άδερψάκια είχαν θαφτίι
άπό γονείς θλιμμένους.
Έγραφε ή άλλη πώς αύτίι
είχε τίι υ,άννα τους δεχτή
σαν πηε στους πεθαμμένους.
Κάτοο άπ' την τρίτη ήταν νεκρός
ό έρμος πατέρας πον στερνός
απόμεινε οώ κάτον
Μα γιατί πέθανε ορφανός
πάνου στίιν πλάκα τον είχε αυτός
μονάχα τ ονομά του.
Β. Γ ΣΤΕΦΕΛΙΔΗΣ
ıJ
Η ΔΙΩΡΥΞ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ
w
Ο
Ι
S
>
2?
ζ
s.
Ε ™
©,ί?
y*
Ο
ο.
C
17
Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ
V_(aoi
τ^ταχειριζόιιεθα την λέξιν, έννθΐϋντες δι' αΰττ,: ιταν
το υπερμέγεθες, το υπέρ φύσιν. Καταχρώμεθα αάλιστα τοϋ επιθέτου
κολοσσαΐο;
r,
άβτΐιότερον κολοσσιαίος Καθ ' εκάστην π
y.
έ—ανα-
λαμβάνοαεν τάς φράσεις, αΐτινες πυκνότερον οΊασταυροΰνται και
έκσφενοΐνίζοντκι έν τί) βουλγ) και έν τω τύπω, κολΐσσαϊα βαρτ(.
κολοσσαϊιχ ελλείμματα, κολοσσαΐα χρ£"/), χωρί? δ;ο.ως να λέγωμεν
και κίλΐσσαΐαι υ,ωρίχι, κ,ολοσσαία. τύφλωσις, τα οποί* έν
tsütsiî
θα τ,σαν τα άσοχλεστερχ υπόβαθρα των πρώτων κολοσσών
"Ολίί έ—ίση: γνωρίζθ|-ΐεν, ότι ή έννοια αίίτΥ) ί έπιθετΐΑη ϊο%
μιουργηθγ) έκ τςϋ ύπερΐ'.εγέθου; άγαλαατΐς. το όποιον
eıycv
στήσε'.
:ί Ρόοιοι ν.ί τιι/.7)ν τοϋ ιδιαζούσης λατρείας άπιλαύοντος παρ' αυ¬
τοίς θε:υ 'Ηλίου ( 'Απόλλωνος ) Ούτω και
si
Γάλλοι λεγουσι
Colossal,
άλλα και
Pyramidal,
ανάλογος ο"τ,λ πρός το υψοί
των Πυραμίδων, και τελευταίον
Aiffelien,
αν και αμφιβάλλω,
μετά την όίκην των Παναμαικών μάλιστα, άν Ϋ) Άκαο^Τίμία θά
υίοθεττ,σϊ) την λέξιν
Άλλα ο"έν είναι και πολύ όιαόεδομένχι λεπτομερείς ειδήσεις
περί του Κολΐσσοϋ τούτου, ενός των ίπτά του κόσμου θαυυατων
259
Διά τουτο χαράσσω ολίγας περί αύτίϋ γραμμάς, αίτινες, ελπίζω
ότι ο"έν θα είναι όλως εστερημένη οιαφέροντος οΊά τους ανα¬
γνώστας του ημερολογίου τούτου.
Ειχεν αποκάμει Δημήτριος Q ΙΙολιορκητής πολιορκών την "Ρό-
icv.
είχε ίαμασθη υπο της ηρωικής των 'Ροδίων αμύνης, οϋίέν
άλλο άπικτήσας έκ, τίς πολιορκίας ταύτης, ειμή τον τίτλον του,
όστις τον οΊακρίνει από την σωρείαν των άλλων Δημητρίων αρ¬
χαιοτέρων και νεωτΐρων του. Τον τίτλον τούτον τω προσεττόρισεν
ή έντεχνος χρήσις πολεμικών μηχανών πρωτοφανών, έν αίς πρω¬
τεύουσαν κατείχε θέσιν ή έλέπολις, ήτις ό'μως οικτρώς οΊέψευσε
τό ον;μα της πρό των τειχών της 'Ρόο"ΐυ, άτινα πΐλύ έσκότισαν
και τον Δημήτριον και την πολεμικήν αΰτοϋ ίόξα.ν.
Δια τΐϋτο ωραίαν τινά πρωίαν τοϋ έτους 304 ιλ. Χρ , άγνΐώ
εάν έα,ρινην η φθινοπωρινήν, αί υπερήφανοι αύτοϋ τριήρεις παρα-
λαβΐϋσαι τον τιτολιΐρκητικόν αύτοϋ στρατόν άνεπέτασαν τα λευκά
ίστίχ και υπό την πνιην Ίσχυροϋ άπηλιώτιυ, ίιηυθύνθησαν γ:ρ-
γα,ί χρός τόν Ιΐειραια, κληθέντος τοϋ Δημητρίου υπο των έκπε-
πτωκότων 'Αθηναίων, όπως τους απελευθέρωση άπο τη;
■pjpav-
νίας τοϋ Κασσάνδρου.
Εννοείται ότι ίεν ίυσηρΐστησε τΐύς 'Ροδίου; ή ;ο.εταβολή των
πολεμικών σχειΐίων τοϋ Δημητρίου' ώ; έπίση; ίέν ίυσηρέστησεν
κύτιύς ή εγκατάλειψιν των έλεπόλεων και λοιπών πΐλιΐρκητι/,ών
αϋτΐϋ αηχανών.
Περιελθόντες ο"ε κ.ετά την πολιορκίαν ταύτην εις μέγιστον άκ-
μης, ηθέλησαν έν ττ, άγερωχία αυτών, ίιαιωνίζοντες την μνήμην
της γιγαντίΐυ άαύνης των, να πήξωσι μνημεΐον άντάξιον αυτής,
ώς πολλούς αιώνας βραδύτερον
ci
Γάλλοι, μνημεϊον των νικών
αυτών την στήλην Βανο"ώμ.
Προώρισαν όθεν πρός τουτο οί 'ΡόοΊοι τοϋ πολέμου τα λάφυρα,
τό άντίτιαον των υπό τΐϋ Δημητρίου έγκαταλειφθεισύν πΐλεαι-
κών υ.ηνανών
260
Τοϋ
e"pycu
ο"έ την κατασκευήν άνεθηκαν είς τον εξοχον γλύ-
Χάρητα, τον άντάζιον μαθητήν τοϋ Λυσίππου.
Τουτο βεβαιοί ό Πλίνιος λέγων «
SolİS COİOSSUS
Rhodi,
quern fecerat Chares Lindius Lysippi discipulus»(').
Και
b
Στραβων(2) δι λέγει περί αύτοϋ.
«Άριστα ο" ' ότι τοϋ 'Ηλίου Κολοσσός, όν φησίν ό ποιήσας το
ίαμ,βεϊον
.....'Επτάκις δέκα
Χάρης έποίει πη/έων ό Λίνδιος».
Άλλα την άγαστήν ταύτην ομοφωνίαν, τιλθε να ταραξη χω¬
ρίον τι Κωνσταντίνου τοϋ Πορφυρογέννητου, έχον ώς έξης «__ Ώς
μ,αρτυρεΐ το επίγραμμα το πρός τνιν βάσιν τοϋ Κολοσσοϋ γεγραμ-
μενον, έχον ούτως
Τόν εν 'Ρόδω Κολοσσόν οκτάκις δέκα
Λάχης έποίει πηνέων ό Λίνδιος».
'Απέναντι της αντιφάσεως ταύτης
ci
κριτικοί, οΐτινες ίέν δια¬
κρίνονται ενίοτε επί δειλία, άποξέουσι το Λάχνις άντικαθιστώντες
αΰτο διχ τοϋ Χάρης κ,χί τό οκτάκις διχ τοϋ επτάκις, οϋ'τω ίέ
άποκαθιστώσι την ποθεινην σύμπνοιαν.
"Άλλοι δμως ισχυρίζονται ό'τι ο"έν υπάρχει άνάγκ,η αυτών των
/.ριτικών εγχειρίσεων, αΐτινες ενίοτε υπερβαίνουν και τας τοϋ
Μπιλρώτ κατά την τόλμην.
"Αν λάβωμεν λέγουν ύπ' όψιν τοϋ Πλινίου την μαρτυρίαν (3),
καθ' ην ή συντέλεσις τοϋ αγάλματος άαήτησε ο'ώίεκα έτη, λίαν
Λΐθανόν είναι ότι ό Χάρης δ"εν έ"λαβε την χαράν νά ϊο^η συντετε-
λεσμένον τό μεγαλούργημα του, όπερ έφερεν είς πέρας ό συμπολίτης
του Λάχης. Τοιούτω τρόπω αίρεται ή οΊχογνωμία, [Αεριζόμενης
(Μ Πλινίου, Φυσική 'Ιστορία, Βιβλ.
XXXIV.
Κεφ. 18 § 3.
(») Στράβωνος Γεωγρ.
XIV.
Κεφ.
II.
(3) Πλινίου, αύτόθι
«üuodecim annis efectum».
261
τής σ^άφνης επί τή κατασκευή του εξόχου έ'ργου μεταξύ των δύο
τούτων, ώς πράττουσι συνήθως οί παρ ' ημίν κ,ριταί των ποιητικών
διαγωνισμών.
Ούτω σκέπτεται πρώτος
b MoercilisC),
στηριζόμενος και είς
χωρίον τι Σήξτου τοϋ Εμπειρίκου (2) όστις και αυτοκτονιών πρό¬
ξενον, μόνο; αυτός ευτυχώς, μας παριστά τόν Κολοσσόν οΊότι λΐγει
«ΡόοΊοι,
éog
φασιν, Ιπύθοντο Χάρητος τοϋ άρχιτεκτονος πόσον
^απανηθήσεται χρήμα πρός κατασκευήν τοϋ Κολοσσού. Όρίσαντος
^έ αύτοϋ τι, πάλιν έπν,ρώτων πόσον
et,
εί θέλοιεν
κατά [-ΐέγεθΐς αυτόν κ,ατασκευάσαι. Τοϋ
8i
τό ίιπλασιον
σαντος οί μέν έ'οΌσαν, ο ο"έ, είς τάς αρχάς και τα προκεντήματα
^απανήσας τό δοθέν, εαυτόν άνεϊλεν Θανόντος 8ε αύτοϋ συνεϊοΌν
οί τεχνίται, ώς ού οΊπλασιον έχρην, άλλ' όχταπλάσιον αίττ,σαι·
«ΰ γάρ μ.ήχ.ος
[/.ovsv
άλλα και πάσαν οιάστασιν ώφειλε μεγεθο-
ττοιεΐν τοϋ ο'ημιουργήυ.ατ:;. 'Αναλογία γάρ εστίν έν πλαστικ?,,
ομοίως 5ε καί έν ζωγραφιά». Άν εγνώριζεν ό έξοχος καλλιτέχνης
Οποίον σ'ίττλωμ,α. μωρίας έμελλε να φιλοίωρήσΥΐ είς αυτόν Σέξτος ό
'Εμπειρικός ! Ούτω έν τούτοις αϊρουσι την διαφωνίαν καί οί νεώ¬
τεροι, ους έχω ύπ' όψιν, ό
Rothiers(3)
π. χ. και ό
Guerin (4),
δεχόμενοι ό'τι ΙσχεοΗασε και ήρξατο τής κατασκευής ό Χαρής, έπε-
ραίωσε δι τό άγαλμα ό Λάχης.
Άλλα λνισμ,ονούσι τόν Στράβωνα. Ούτος συμφωνών καθ' ολα
•πρός τόν Πλίνιον και ώς πρός τό ονο[/.α τοϋ καλλιτέχνου και ώς
πρός τό ΰψος τοϋ αγάλματος παραθέτει τό αυτό ίαμβειον τοϋ Σι—
(()
Moercius. — Rhod.
Κει.
XV.
(2j Adversus mathematicos,
I. VII.
(*)
Description des monuments de Rhodes par le colonel Ro-
thiers, p.
49.
[*}
Vojage dans l'île de Rhodes, p.
97.
262
αωνίοΌυ('), όπερ ήτο κ,εχαραγμένον επί τοϋ βάθρου του άνδριάντο;,
/.αί τό όποιον παρά Κωνσταντίνω τώ Πορφορογεννήτω κ.αί τγι 'Αν¬
θολογία (2) φέρει ώς γλύπτην τον Λάχητ* αντί τού Χάρητος και
ογδοήκοντα ά^τί εβδομήκοντα. Μετά τουτο δέν κργιμνίζεται από
θεμελίων ό συμβιβασμός, τον οποίον ώκοδόμτισεν ά
MoerCİUS
κ*ί
οί άκολουθΐϋντες αΰτφ ;
'Ορθώς λοιπόν διορθοϋσι κατ' εμέ τα κείμενον τοϋ ΙΙιρφυριγεν-
νήτΐυ, συμφώνως πρός τα κείμενα, τοϋ Στράβωνος και του Πλινίου,
τό οποίον πιθανώς περιήλθεν είς ήμοίς οΰ'τω εκ νυσταλέας διαθέσεως
τινος άντιγραφέως, κα'ι ούτω μένει αμέριστος είς τόν Χάρτιτα. τοϋ
αγάλματος Ϋ) πατρότης.
Τό μέγεθος του άγάλματίς, είτε έβδΐμνικοντχ πήχεων τό φαν-
τασθώμεν, κοιτά τόν μετριώτερον πρΐσδιορισαόν τΐϋ Π7ανίΐυ (3),
τοϋ Στράβωνος(4), και Φίλωνος τοϋ Βυζαντίου(°), ε'ίτε όγσοήκ.οντα,
ώς θέλει τούτον Κωνσταντίνος ό Πορφυρογέννητος (6), είτε ένενή-
/.οντα πςδών, ώς προσδιορίζει τουτο έν τοίς αύθ^ς αυτού ό 'Ιού¬
λιος Ύγΐνο;(7), παρέχει ημίν σαφή ιδέαν τοϋ επιβάλλοντος με¬
γαλείου τΐϋ θαυμαστοϋ έργου. — Έν*
[aovîv
πρΐσδιίρισαόν τού
ΰψους αύτ;ϋ απαγορεύεται α.ύστν)ρώς τω αναγνώστη να πιστευσνι
(') Άλλου βεβαίω? παρά Σΐυιωνίοην τόν Κεΐον, η τόν Άμοργίνον, οΐτινες
απέθανον πολύ ποίν έγερδ?, ό Κολοσσός.
(2)
Antholosria graeca Planudea, Lib. quart. S'l.
j3)
Αύτόθι ώς ανωτέρω.
«Septuaginta cubitorum altitııdinis
fuit».
(■*) Αύτόθ! Ός ανωτέρω.
(s)
Φίλωνος Βυζαντίου πεο! των επτά θεααάτων. « Έν ταύτγι κολοσσός
έστη πήνεων έβοο|Λ·ήκοντα, διεσκευασ;/.ένος είς Ήλιον».
(6) Αύτόδι. «Έχων υ'ψος πήχεις π' και πλάτος αναλόγως τοϋ ύ'ψου;».
(7)
Julü Hjgini. Fabulae,
XXIII «id"
est
colossus altus pc-
dibus
90».
■263
επί ποιντ) διπλώματος εξόχου αφέλειας, τόν του Νικήτα ('), ίίστις
επικαλούμενος την μαρτυρίαν 'Αριστοτέλους τινός, αναβιβάζει το
ϋψος τοϋ αδριάντος εί; εξακόσιους πήχεις ! ! Άν 8ϊ ό Νικήτα.;
ηθέλησε να προσφύγη ώ; εί; ψευδΌμάρτυρα, είς τον μέγαν Σταγει-
ρίτην, ήστόχησε, σιότι ούτος είχεν αποθάνει είκοσι περίπου έ'τη προ
τής έγέρσεως τοΰ Κολοσσού.
Άλλα πολύ θα σφάλη ό αναγνώστης, αν ύπολάβη, ότι το
καταπλήσσον έν τώ Κολοσσω ήτο μ.όνον ό όγκο; αύτοΰ. Δέν
ήσα,ν οΰτε Άσσύριοι, οΰτε Αιγύπτιοι
si
Ρόδιοι οΊα να άρκεσθώσιν
εί; τοιαύτην τΐϋ Καλΐΰ σύλληψιν. Έν τη άκμΫι τότε τοϋ 7.αθό-
λΐυ κ*ί Ίοία τοΰ Λαλλιτεχνιζ,ϊϋ αυτών πολιτισμού, άνυψώσα,ν-
τες την Τέχνην, κα,θ' ολα; αυτής τας μορφάς είς το άπόγειον,
έ'/οντες την άφνειάν αυτών πόλιν κε·/.οσμη;Λένην δια. τρισνιλίων
αγαλμάτων έξοχου τέχνη; και τού; ναού; αυτών πινακ,οθήκας των
έ*ργων τοΰ Άπελλοϋ, τοϋ Ζεύξιίος και τοϋ Πρωτογενούς, ίεν θα
έπήροντο βεβαίως ούτω επί τω
Kc
-λοσσω αυτών, αν πρό; τω άσυλ-
λήπτω τέως μεγέθει τοϋ αγάλματος ο"εν ήτο και αριστοτέχνημα
χάριτος και αναλογιών άπταιστων /.αθ' ό'λα,ς αύτοϋ τάς λεπτομε¬
ρείας. Ρόδιοι τοϋ καιρού έ/.είνου ήσαν μεταξύ πλείστων όμοιων
αύτοι; και οί Άγήσανδρος, Πολύοωρος, /.αί Άθηνόΐωρ!;;, οί γλύ-
ψαντες το θεσπέσιον τοϋ Λαοκόοντος σύμπλεγμα, περί ου λέγει ό
Βίγγελμ.αν. «Τον παρατηρούμενον σπασμον επί πάντων των τενόν¬
των κα,ί μυώνων τού σώματος νομίζομεν ότι αισθανόμεθα Ιν ημίν
αύτοι;· άλλ'
b
σπασμός ούτος οέν έκοτιλοϋται διά σημείου
Ttvi;
όογής, οΰτε έν τί) εκφράσει του προσώπου, ούτε έν τω σνήματΐ
των μελών. Αυτός ο"έν έκ,βάλλει τρομεράς κραυγάς ώς ό Λαοχόων
του Βιργιλίου' ό τρόπο; ϋι' ου ήμιανοίγει το στόμα, ιϊεν συγχωρεί
τοιαύτην υπόθεσιν, άλλ' ή φωνή του είναι μ.αλλον αγχών στε¬
ναγμός. Ή όο"ύνη του σώματος και ή σταθερότη; τής ψυνΫ,ς έκ-
,
Appendix ad Phil. Byzant.
264
φράζονται μετ' ίσης ισχύος και ίσιρροποϋσιν, ΐΰτως ύπεΐν,
etc
ολα.
τα μέρη τής εικόνος. Πάσχει, ναι, ό Λα;κόων άλλα πάσχει ώς τοϋ
Σοφοκλέους ό Φιλΐκτήτης. Διά να έκφραση τις επί τοϋ μαρμάρου
ψυχήν ούτω μεγάλην, ^έ=ν να ϋπερβγ) τα
opta
τοϋ φυσικΐϋ κάλλους,
δέιν νά έχη έν έαυτω την ισχύν εκείνην της ψυχής, ην θέλει να
αποτύπωση επί τοϋ λίθΐυ. Ή φιλοσοφία, έν 'Ελλάδι ίβιήθει την
Τέχνην και έπέχεεν είς τα έργα αυτής ψυχήν ανωτέραν της κοινής».
Τοιαύται ήσαν τότε τοϋ Καλΐϋ αί συλλήψεις έν Ρόδω -/.αί έν
τί, ^ωγραφι/.τ] /.αί έν τ?, γλυπτική και είς τοσΐϋσον ακμή; είχεν
ανέλθει παρ' αυτοίς ή Τέχνη.
"Αλλά ιΐέν περιεσώθγ, μέχρις ημών ό Κολοσσός, ώς τοϋ Λαοκό-
cvts;
το βύμ-λεγμα, και δεν εύμοιροϋμεν της τύχης, όπως θαυμά-
«ωμεν αυτόν άπό τής απόψεως τοϋ Καλΐϋ. Των συγγραφέων
Si
άφ'
ών άρυόν.εθα τάς
—.pi
αΰτοϋ είίήσεΐς εΐλκυσε μάλλον την προσοχήν
το καταπλήσσον υ.έγεθος αότοϋ. Είς τ:ϋτ= άναγκαίως θα έμμεί-
νωμεν κ*ί ήαεϊ;.
Ό Ιΐλϊνΐΐς επίτηδες άναχωρήσας έκ Καριάς, ης ηρχεν, δπω:
σκεφθη τα θαυμάσια τή; Ρόδου και ίδών επί τόπου κατακεί-
μενΐν τόν ΚΛΐ~όν σηαειοΐ ότι ύ δάκτυλοι τοϋ αγάλματος τούτου
τοϋ Ήλί--υ ήσαν μεγαλείτερΐΐ των πλείστων αγαλμάτων, και δτι
ολίγοι ηδύναντο νά περιβάλωσι δ(' αμφοτέρων των χειρών τον αντί¬
χειρα αϋτ=ϋ('). Άν δέν μέ -λανίί ή διά τής φαντασίας άναπα-
ράστασι: των αναλογιών, τα τελευταίον τουτο αοί φαίνεται αλίγ=ν
υπερβολικόν επί τοϋ ό'λου Οψους αγάλματος εβδομήκοντα πήχεων
κατ α,τον^ϋτ:ν τον Πλίν-.ον. Έξ Λ αποδεικνύεται Οτι κχί οί
αυτόπται δεν άπεφυγον π-.ιαν τίνα ύπερβολήν, όημιβυργοϋντε;
(·) Πλοίου αύτόθ,.
Majores
aunt disriti quam pleraeque statuae.
Paucı poliçem
ejus amplectuntur
'
Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ
266
ούτω; ελαφρυντικά; περιπτώσεις υπέρ τοϋ ταλαίπωρου Νικήτα,
όστις πολλούς αιώνας βραδύτερον άπετόλαησε να αυξήση το ανά¬
στημα τοϋ Κολΐσσΐϋ είς 5ψ;ς εξακοσίων πήχεων.
Και έτεραι λεπτομερειαι δύνανται να καταστήσωσιν αίσθητό-
τερον τοϋ Κολοσσού τό μέγεθος.
Ένω ό χαλκός εχρησίμευσεν απλώς ώς περίβλημα, τοϋ έσωτε-
ρικοϋ τοϋ αγάλματος πληρωθέντος διά λιθοδομ.ή; ενισχυθείση; οιά
σιδηρών συνδετικών άραών, τοιαύτην έν τούτοις άπήτησε ποσότητα
μετάλλου, ώστε κατά Φίλωνα (') «σπανίζειν έμελλε τα μέταλλα.·
τό γάρ χώνευμα τΐϋ κατασκευάσματος εγένετο χαλκούργημα τοϋ·
κόσμου». Δεν είναι βεβαίως υπερβολή, ότι ή ανέγερσις τοϋ αγάλ¬
ματος τούτου έφερε διατάραξιν είς τάς αγοράς τοϋ χαλκοϋ και
σπάνιν αΰτοϋ, άν λάβη τις ύπ' όψιν, ότι τ,ναλώθη δι* αυτόν ποσόν
250,000 οκάδων τουλάχιστον ναλκΐύ, άφοϋ, ώς εφεξής εκτίθεται,
μετά πολλούς αιώνας τα έναπ:λειφθ!ντα συντρίμματα. αΰτΐϋ απε¬
τέλεσαν τον φόρτΐν χιλίων — ερίπου καμήλων.
Περί δέ τής δαπάνης, ήν άττήτησεν ή κατασκευή του αόνος ό-
Ι1λίνιος(2), καθ'όσον γνωρίζω, παρέχει ημίν ειδήσεις, υπολογίζων
αύτην είς τριακόσια τάλαντα, άντιστοιχοϋντα πρός τό ποσόν
1,476,000 φράγκων χρυσών. Λέγω χρνβών, διότι ανευ τοϋ προσ-
διορισμοϋ τούτου, ένεκα τής τιμής, ήν ε"γει ή χάρτινη δραχαή,
καθ' ήν στιγμήν γράφω, θα έτρεχε τόν κίνδυνον ό αναγνώστης νχ
"λανηθη ύπολαμβανων την αξίαν τΐϋ αγάλματος, κατά τό ήμισυ-
μικροτεραν τής πραγματικής. 'Αλλά και πάλιν καταπλήσσει και
των μετάλλων και τής εργασία; ή μυθώδης ευθήνια, διά νά απαι¬
τήση τόσω αικράν δαπάνην τοιούτον έργον. Φαίνεται ότι έν Ρόδω-
ή εμπορική πλάστιγξ ήτο πλέον ή ευνοϊκή, ότι δέν είχον αναγκα¬
στικήν κυκλοφορίαν, διά τόν απλούστατον λόγον ότι δέν είχον οΰτε
Ι1) Φίλωνος τοϋ Βυζαντίου, αύτόθι.
Ι2) Αύτόθ·.
267
χαρτονόμισμα και ότι δεν τους άπησχόλει διόλου τό τοκ,οΐΛίρίδιον,
όιά τόν ακόμη άπλούστερον λόγΐν, ό'τι δεν ώφειλον εί; τους
'Εβραίους τοϋ Λονδίνου, των Παρισίων και τοϋ Βερολίνου οΰτε
όϋ/ήκαόσια εκατομμύρια, οϋτε ολιγώτερα.
Διά νά επανέλθω δέ εις τον Κολοσσόν, άπό τόν οποίον με
άπεμάκρυνε ή άνάμνησις τής κολοσσαία; αθλιότητος μας, προσ¬
θέτω ότι διά την κατασκευήν τοϋ Κολοσσού ουδόλως έβαρύνθη.
ό προϋπολογισμός των Ροδίων, ή μάλλον τό πρός τουτο ποσόν ελή¬
φθη έκ τοϋ κεφαλαίου τοϋ προϋπολογισμού των εσόδων τοϋ έπιγρα-
φομένου «έκποίησις αχρήστου ύλικ,οϋ», των έλεπόλεων δηλ: τοϋ-
Ληυ.ητρίου, όπως και σήμερον είχομεν τοιούτον κονδύλιον, έξ εκ¬
ποιήσεως 'ίππων και ήμιόνων αγορασθέντων έ/.άστοτε δια τους τρείς
κατά τής οθωμανικής αυτοκρατορίας αιματηρού; πολέμου;, ους
διεξηγάγομεν άπό τοϋ 1878 [-»-έχρι τή; σήμερον. Την λογιστικήν-
ταύτην λεπτομέρειαν βεβαιοί /.αί ό Πλίνιο;.
Ex apparatu,
λέγει,
reeis Demetrii relicto, morae toedio, obsessa Rhodo.
Άλλα τό άρ«τ:ύργηαα τουτο της τέχνης, τό τοιαύτας χχτε-
χον διαστάσεις έΒίχρυ«ν άγαλμα τΐϋ Ήλιου έβάρυνε την Γήν.
ήτις άχθομένη όιίσεισε τα στέρνα της, έφ' ών βαρύς έπχτει.
Ή φύσι; έθεώρησε την Τέχνην χροπετή, τόσΐν εκκαγλον ττερι-
βληθεΐσαν μεγαλείον /.αί ττληγεϊτχ έ/, φθόνου /.αί άγχου.ίνη συνε-
/.λόνισε την 'Ρόίον
Six
ίεινοϋ σεισ-Αου.
Κατέπεσε τότε μετ' άφράστου
fipou.su
ό Κολοσσό; είς τεν.αχια,
θραυτείς άττό των γονάτων έν ετει 222 πρό Χ?.«τΛ, ώστε υ,όνίν
56 ε"τη ορθός άντέβλεπε χρυσΐζων τόν Ήλιον.
Ούτω συνετρίβη ή ανθρωπίνη άγίοωχί*. ^ιότ·. ό τεχνίτης, ώς
λέγει Φίλων ό Βυζάντιο;. «Τώ θεώ τόν θεόν ίσον
i
-οίησε
y
-ίγα τή
τόλμη (ϊαστάσας ίργβν. Ήλιον γάρ δεύτερον άντίθη/.ε τω /.όσαω ».
Και
Ö
Φίλων ούτος και ό Πλίν-ος /.αί ό Στράβων εΐόΐν συντε-
268
τριμμένον είς τει/.αχια, κ*τ3'/.εί[/.εν;ν τον Κολοσσόν Και ό μεν
Στραβων(') λέγει περί αύτιΰ «Κείται
8i
νυν υπό σεισ^ϋ πέσων,
ιτερικλχσθείς άπό των γονάτων», ό δε Πλίνιος(2) τό αυτό αφη¬
γούμενος γεγονός και προσιΐΐΐρίζων τόν χρόνον, καθ' όν παρέμεινεν
ορθός, κατάπληκτος πρό του μεγαλείου, τό οποίον άπεπνεΐν τα
συντρίαματα εκείνα, προσθέτει, « Άλλα και κ.ατακείμεν:ν έτι θαύμα.
Ίίεΐν»
(Sed jacens quoque miraculo est).
Πτολεμαίος ό Ευεργέτη:, ό'στΐ£
sùoWiav
παρελειπεν ευκαιρίαν,
■όπως περιποιήται τΐυς 'Ροδίους, πρΐσεφερεν αυτοίς τρισχίλι* τα-
7,avTa(J) ilâ
την ανέγερσιν Κολοσσού υπό ίιαστασεις άσυγκρί-
τω; μεγαλειτέρας. Άλλ' οί 'ΡόοΊοι άπεποιήθησαν την προσφοράν
α'ιτιώ^.ίνιι την υπό γρησμοϋ άπαγόρευσιν τούτου, όπερ και ό
Στραβων(4) υπαινίσσεται λίγων «Ουκ άνεστησαν αυτόν κατά τι
λόγιον»
"Ισω; 6ι/.ως σιεβλεπον τόν κίνδυνον νέας
i/,
τεισμΐυ καταπτώ¬
σεως, οΊότι ή "Ρόίο:, ώς ιστορικώς μαρτυρεϊται, πολλάκις ίί;κι-
(λασθη υπό καταστρεπτικών σειστών, ίσως έφρόνουν, /.αί δικαίως,
•ότι πεπτωκώς και κ,ατακείμενος προΙ'ΐιο'εν άπτότερον τό μεγα¬
λείον τ;υ
Ήση ολίγα περί τΐϋ τρόπου, κ,αθ' δν ηγέρθη ό Κολοσσός
Ό
Rottİers(°)
άφορων εΐί τοΰ Πλινίΐυ
(fi)
την περιγραφήν,
Ί Αύτόθι
Ι3) Πολυβίου.
V.
88. 89.
Ο
XIV.
Κεφ. 2.
(5ι Αυτόθι, ώς άνωτέεω.
(6j
Αυτόθι.
Vasti specus hiant defractis membris. Spectantur
intus magnai molis saa quorum pondère stabiliverat consti-
tuens.
269
καθ' ην «ευρέα, σπήλαια χούνουσιν έν τώ κενω των μελών του»
των τεθραυσαένων, διά των οποίων διαφαίνονται λίθ;ι πελώριοι,
6V
ών ό καλλιτέχνης ήσφαλισε τοϋ αγάλματος την ίσορροπίαν»,
ώς έξης υποθέτει, ότι ήγειρε τον Κολοσσόν ό καλλιτέχνης
Λαι/.βανίμΙνου, λέγει, ύπ' όψιν, ότι δέν ήτο δυνατόν να χυθντ.
ακέραιος, οΰτε ορθός άυ-έσως, ούτε κατακείμενος και κ,ατόπιν να.
στήθη, ηγέρθη πιθανώς, ώς εξής. Έκτίσθη κατά πρώτον τό έσω-
τερικ,όν τον; άγαλμ,ατΐς διά λίθων, Ιπιφυλαχθείσης έν τω κορυ.ω
εσωτέρας ελικοειδούς κλίμακος δια την άνςδον είς την κεφαλήν
προς υπηρεσίαν τ;ϋ επ' αυτής φάρου, κ,αί κατόπιν περιεκ,τίσθη τό-
ολΐν δια χάλκινων επίχρυσων πλακών.
'Επικαλείται δε ώς παράδειγμα, την κατασκευήν τής στήλης
Βανδώμ. 'Αλλ' ότι ήτο ευχερές προκείμενου περί τοϋ άπλοϋ και
ομοιομόρφου σχήματος στήλης, οεν θα ήτο δυνατόν υποκείμενης
τής κατασκευής άνδριάντος, τοϋ όποιου τοιούτω τρόπω θά ήτο-
αδύνατον να τηρηθΐ) ή εύρυθμος αναλογία των μερών.
Άλλα δεν είχεν ϋπ'οψιν, καθ' ά' φαίνεται, ό
Rottiers
Φίλωνα
τον Βυζαντιον, όστις ααθηαατικ-ός ών και μηχανικός είδε τα τε-
θραυσμενα τεαάχια τΐϋ Κολ:σσοϋ ούχι πολλά μετά την πτώσιν
έτη, πολύ δέ πρό τοϋ Πλινίου και τοϋ Στράβωνος- καθόλου δέ
αρμόδιος ήτο ό'πως περιγραψη τής κατασκευής του τόν τρόπον.
Διό παραθέτω αΰτολεξεί τό σχετικόν κείμενον, ώς όντως χαρακ,τη-
ριστικόν και πεΐθΐν.
«Τοϋτον ό τεχνίτης έ'σωθεν
uâv
σχεδίαις σιδηραϊς και τετρα-
πέδοις διησφαλίσατο λίθοις, ών οί διαπηγες
[J
-οχλοι κυκλώπιΐν
έμφαίνουσι ραιστηροκοπία,ν, και τό κεκρυμρ,ενΐν τοϋ πόνου τού βλε-
πομένου μείζον εστί. Έπαπορεΐ γάρ ό θαυμαστής των θεωρΐύν—
των, ποίαις πυράγραις ή πηλίκαις ΰποστάσεσιν άκμώνων, η πο-
ταπαϊς υπηρετών ρώμαις τα τηλι/.αϋτα, βάρη των οβελίσκων
Ιχαλκεύθη. Ύποθείς δέ βάσιν Ικ λευκής και μαρμαρίτιδος πέτρας,
επ' αυτής μέχρι των αστραγάλων πρώτους ήρεισε τους πόδας
270
■II
■του Κολΐσσΐΰ, νοών την συμμ,ετρίαν εφ' ών έμελλε θεός έβοομν;-
κοντάπηχυς έγείρεσθατ το γαρ 'ίχνος της βάσεως
-/ioNr)
τους άλλους
ανδριάντας ύπερεκ-υπτε. Τοιγαροϋν ούκ ένην έπιθηναι βαστάσαντα
ce
λοιπόν, Ιπιχωνεύειν ο" ε"ίει τα σφυρά και κ,αθάπερ επί των οίκ;-
•οΌαουμένων άναβηναι το παν έργον έττ* αύτοϋ. Και οιά τοΰτ:
τους μεν άλλους ανδριάντας οί τεχνίται πλάσσουσι πρώτον, είτα
κατά μελή οΊελόντες χωνεύουσι και τέλος όλους συνθεντε; έστη¬
σαν ούτω 8ζ τω πρώτω χωνεύματι το δεύτερον [Αέρος έπιιτεπλα-
σται και τςύτω χαλκουργνιθέντι το τρίτον έπιόεδόμνιται, και τό
μετά τουτο πάλιν ττιν αύτην της εργασίας έ'σχτικεν έπίνοιαν ού
γάρ
èvr,v
τα μελτι των μετάλλων κινησαι. Της χωνείας δι γεν:-
μένης επί των τετελεσμένων έργων, αϊ τε οΊαιρΙσεις των μοχλών
και τό πήγμα της σχεδίας έτνιρεϊτο, και των έντιθει/.ένων πε¬
τρών ήσφαλίζετο τα σήκωμα, ϊνχ 8ιχ τής εργασίας τηρήση την
έιτίνϊΐαν άσαλευτον, άεί τοίς ΐυπω συντελεσθεϊσι μελεσι τοϋ Κο-
λοσσΐϋ, χούν γης άπλατον περιχέων, κρυπτών τό πεπΐνημενον •ίίο'η,
κατάγειον την των Ιχομ,ένων επίπεδων έποιεΐτΐ χωνίαν. Έκ δέ
τοϋ κατ'ολίγον άναβάς επί τό τέρμα της ΙλπίοΊς και πεντακόσια
(λεν χαλκού τάλαντα ο'απανήσας, τριακόσια.
Si
σιίήρου τω θεώ
τόν θεόν ίσον έποίησε μέγα ττ( τόλμη βχστάσας έργον».
"Εννέα σχεδόν αιώνας η άκριβέστερον έτη 875 έμενε συντετριμ¬
μένων, /.ατακείμενιν, εύλαβοϋς θαυμασμού πρΐσκ,ύνϊ)|7.α, τό μεγα¬
λούργημα τοϋ Χάρητος.
Τίς δμως θα φαντασθη τ, τίς καν θα πιστεύση όποια ανέμενε
τύχη τοϋ Κολοσσού τα συντρίΐΛματα !
'Εβραϊοι, νχί, 'Εβραϊοι επί δημοπρασίας ηγόρασεν τόν χαλκόν
αυτοϋ ολόκληρον, γενόμενοι ούτω κύριοι των αγορών τοϋ χαλκίϋ,
όπως πρό τριετίας απόγονοι αυτών, τραπεζίται τοϋ Λονδίνου και
271
των ΙΙαρισίων συνέστησαν συνδικάτον — ρό; /.ολοσσαίαν συνώνησιν
χαλκού, έξ όλων του κόσμου των μεταλλείων, όπως έπιβάλωσι την
τιμήν χύτοϋ είς τάς αγοράς, άπό το όποιον όμως άλλο ίέν κατώρ¬
θωσαν τα με7.η της ίιαβοήτου ταύτης εταιρίας των μετάλλων
Ύ] να έξέλθωσιν εξ αυτής χαλκ,οπρόσωποι. 'Αλλ' ας αφήσωμεν
αυτού; /.αί ας επανέλθωμεν είς τού: προγόνους των.
Το καλλιτεχνικόν μεγαλείον του αληθώς αίθεροβάμονο; γλύπτου
8ιε$ίγ§τ, το κερ^οσκοπικόν μεγαλείον των 'Εβραίων. "Αλλ ' αντί νά
Ικθέσω ν.όνο; την άλγεινήν ιστορίαν, άς $ώσω τον λόγον
si;
τον
Κωνσταντίνον τόν Πΐρφυρογέννητον ('). « Ίστεον, λέγει, ότι ο των
'Αράβων αρχηγό; Μαβιάς, πέμπτος άπό του Μωάμεθ αετά χειρός
ισχυράς και καταφράκ,των νηών «σ'. έλθών έν τνί Ρόίω κχθεΐλε ....
Έλαβε
Si
τόν χαλκόν αύτοϋ και ιΐίεπερασεν είς Συρίαν και έβτη-
fev
αυτόν
sig
αγοράν παντί τω βιυλοαένω1 ώνήιτα.τΐ
îâ
αυτόν
^Εβραίος 6 Έμεόινος έπιφΐρτώσα; αυτόν καμήλου: έννεχ%οτία.ς
και όγίΐη'Λΐντχ».
Ιΐαοεθηκ,α. ολόκληρον τού Πορφυρογέννητου τό χωρίον, ίνα άπαλ-
λάςω αυτόν τη; άδικου κατηγορία;.
r,v
απευθύνει /.ατ ' αΰτοϋ ό
Guerin(').
λέγων, ότι ό ΙΙορφυρογΙννητος αναβιβάζει τόν άριθαόν
των καμήλων εί; 30,000 και παραπεαπων παραίόξω; είς αυτό τό
-παρατεθέν χωρίον. Είς άλλον φαίνεται συγγραφέα βυζαντινοί, όν
οέν έχω ύττ' όψιν εύρε ταύτην την ΰπερβολήν, κατά παραίρου.ην
οέ την ρίπτει είς βάρο; τοϋ ΙΙορφυρογεννήτου, όστις μόνον κατά
όγοοήχ.οντα καμήλων τόν φόρτον υπερβάλλει τόν αριθμόν των 900
καμήλων όν όρίζουσι Παϋλο; ό Διάκονο;, ό Ζωναρά; και ό Κείρηνός.
(Μ Αύτόθι.
(2)
Étude sur l'île de Rhodes, page
103
«Constantin Porphy-
rogénète (de administ.
imp. C. XX)
porte le nombre dos cha¬
meaux à
30,000
exagération si étrange, et si deraisonable qu'il
est inutile de la réfuter ici».
272
ΙΙεριτόν ΐσως νά προστεθεί, ώς προς τόν χρόνον της υπό των Σα¬
ρακηνών διαρπαγης και είς τόν Έβραΐον Έμεσινόν πωλήσεως των
συντριμμάτων τού Κολοσσού, ό'τι ή υπο τοϋ μνησθεντος στρατηγού
αυτών Μΐαβία καταληψις της Ρόδου εγίνετο το 656 έτος μ
Χριστόν, κατά το δωδίκατον έτος τής βασιλείας Κωνσταντίνου
τοϋ τρίτου.
Ό Πορφυρογέννητος ο"έν παρέχει είς ήμ«ς καμμίαν πληροφορίαν
αν Ιπέτυχεν ή κερδοσκοπική επιχείρησις του εβραίου Έ'Λεσινού
Πολύ θα άνεκ,ουφίζετο ή ψυχή μου, αν ηδύνατο τις να
ys.
βε-
βχιώση, ότι έ'λαβε την τύχην της των Λονδρέζων και Παρισινών
άπιγόνων του
Λ
α ποϋ ήτο έστηαένος ό Κολοσσός κατά τόν βραχύν, τόν
Ιφή[λερ;ν αΰτΐϋ βίον ;
Παραδόξως επί χρόνους ιτολλούς έττιστεύθτ, ότι είχε στηθίί επί
τοϋ στομίου τοΰ μεγάλου λιμένος, με ανοικτά τα σκέλη, έπίρείίων
é^artpov
των ποίων, τόν μεν επί τοϋ ίεξιοϋ άκρου τοϋ βραχίονοιι,
τόν σε επί τοϋ αριστερού, διερχομένων κάτωθεν των σκελών αύτιϋ
των ε'ισπλίόντων και έκπλεόντων πλοίων.
Την θέσιν ταύτην άποοιοουσ'.ν είς τόν Κολοσσόν πάντες οί αρ¬
χαιότεροι, δ
Bergier('),
ό
Cheuvrau (2),
ό
Rolün (3),
περι¬
ελήφθη
Si
ή
f
-εχρι τού γελοίου αλλόκοτος αυτή γνώμη έν τί) συγ-
γραφτί τοϋ
Thévenot (4),
όστις έν τούτοις εΐίεν επί τόπου την
θέσιν Ταύτην σε την γνώαην μετέδωκαν και είς ημάς τα στοι¬
χειώδη της παιδικής ηλικίας μαθήματα.
ι41
Histoire de grands chemins,
Ι,
V,
eh.
XV.
(2)
Histoire du monde,
Ι,
VII
eh.
II.
'3ı
Histoire ancienne, t.
VII,
p.
268.
4
Vovage au Levant p.
221.
273
Άλλ' όρθότεραι σκέψεις, άν και πολύ όψιμοι ε"θ«ΐκν σήμιρ:ν
εκποδών την αυτόχρημα γελοίαν ταύτην γνώμην.
Έν πρώτοις δ
Savary
και δ
de Caylus(')
έκαμαν την έξϊί;
άκ,ατα,γώνιστον σκέψιν. Άν ήτο Ικεΐ τοποθετημένος δ Κολοσσό;,
όταν κατέπεσεν έκ του σεισμού,
nfçixlaa&eïg
άχο των γονάτων,
τα συντρίμματά του θα ύπεο"έχετο της θαλάσσης ό βυθός και ίεν
θα κατέκειντο επί τΐίς ζηρ2ς εννέα αιώνας είς κοινήν των ανθρώ¬
πων θέαν.
Άλλα μήπως τουτο μονον αποδεικνύει της κοινώς παραόεκττ,;
ταύτης γνώμας το άνόητον ;
Άς λάβγι τις ύπ' όψιν, Οτι το εύρος τοϋ στομίου τοϋ λιμεν:ς
είναι 230 μέτρων, ουδεμίαν καθ' ά φαίνεται έκ των υφάλων αρχαίων
φάσεων ΰποσταν άλλοίωσιν, και ύστερον άς φχντασθί) άγαλμα
Ιδψους εβδομήκοντα πήχεων, έστω και όγίοήκοντα, τοϋ οποίου τό
Ιίιάνοιγμ* της υπο των σκελών αποτελούμενης γωνίας να ήνχι 230
«τρων !
Άλλα κχί αν τοϋ ταλαίπωρου Ήλιου τό ε'ζοχον άγαλμα ήθελε
Ποιήσει δ Χάρης, κατά τό ύπόοειγμα. των πλανοδίων γυμναστών,
ίτινες οΊανοίγουσιν οριζοντίως τα σκέλη, μέχρις ού άπιτελέσωσι
ϊι ' αυτών ευθείαν γραμμήν έφχπτομέντιν τού έίάφους, πρώτον μέν
F
θα άτΐέφρασσον τοϋ λιμένος τό στόμιΐν, δεύτερον
Si
έπρεπε /.αι
ροΰτω έκάτεοΐς των ποίων να εχν) μίίκος 115 μέτρων επί δλικ,ΐΰ
ΰψ:υ; τ:ϋ αγάλματος 35 μέτρων ! Δεν θα Τίτο τότε ανθρώπινον
ωΐΑχ, αλλ' έπρεπε να ε"χγ) ίημιουργ^θτ, κατά τό υπόδειγμα.
'. των ύίατίναρών εκείνων πτ-ηνών, των ϋπαγ:αένων είς την ομοτα-
ξίαν των — αρύίρων σχιζοπόίων, των δποίων οί ποίες αποτελούσι
τα ένενήκΐντα ίννέα εκατοστά τού όλου ΰψους.
Απορριπτόμενης ταύτας τί,ς γνώμη;, ήτις άγνωστον πώς επί

De Caylus.
Hist,
de l'academ. des inscriptions. Mémoire
sur la sculpture des anciennes.
18
•276
της καταχωσθείση: ίιωρυγος ευρίσκεται έν τελεία άρμς-
νία πρός το ΰψος Τοϋ αγάλματος,
slov
άναφέρουσι τουτο'ό Πλί¬
νιος. 6 Στράβων, ό Φίλων κλπ.
Ό συνταγματάρχης
Rottİers,
μελέτησα: επί τόπου επί πολύ
έν ετει 1825 της Ρόίου τα σωζόμενα ρ.νημεΐα, όπου ,.ετίβη δι '
Ολλανί,κου πολεμικού δρόμωνος *ατά διαταγήν τοϋ' Βασιλέως
της 'Ολλανδίας, είς δν και άφοροι το περ^πούίαστον έργον του
γράφει τα έξης: « Έμέτρησα την απόστασιν, ήτις χωρίζει τού: δύο
πύργους (δρα εικόνα) και ών αί βάσεις απετέλουν άλλοτε τα βάθρα
του Κολοσσού- εύρον οί ταύτην 32 γαλλίων ποίων. Προσέθηκα
İU
όαχτΛους διά την Ινείσίυσιν των ποίων εντός των βάθρων
και ηχθην εί: το συμπέρασμα, οτ, τό δ,άνο,γμοι τών σκελών ^
Κολοσσού ν,το 35 ποίων .αί 4 ίακτύλων -ρίπ0υ. Διετύπωσα
τότε το εξής πρόβλημα.
'Εάν εί: άγαλμα έ'ξ πΐίών ( φυ7ικΐυ ^ } το χ
των σκελών ίυναται να ηναι ένας ποίος και «τώ ίακτυλων, ποίον
««ναι το υψος αγάλματος, τοϋ οποίου τό ί^νοιγαα τών σκελών
είναι τριάκοντα «ντε ποίων *αί επτά ίακτύλων ·,,
άνα,λογί
•tav
τριάκοντα πέντε ποίων *αί επτά ίακτύλων ·,,
_ Διατυπών δ
Rottİers
την αντίστροφον ταύτην
ευρίσκει τον άγνωστον Χ = 106 ποίας.
"Οντος ηίη δείομίνου ότι ο ρωμαϊκός πηχυς ίσοίυνααεΐ πρός

U
ϊ~Λ««ν ποία, τό ϋψο: τοϋ Κολοσσοί, ανακύπτει αυτό τούτο
τουπο τ,υ Πλινίου και τών λοιπών αρχαίων αναφέρουν.
Αλλ &ν ήτο ,ετα τα ανωτέρω ίυνατόν να υπάρξη *„-
- -τη η? η θέσις τοϋ Κολοσσοϋ ίρχιι νά άρη ^οϋτον τό
&rA
πρόσθετον·
«t
παράκεινται ταύτη τα ερείπια ναισ,ου,
fe-e
ί?.ρ.ν
-ιτων ιπποτών τον ονο,α Άγιος 'Ιωάννης δ Κολοσσό, '
f
Η χαρχτ^εμνη εικών παριστά τόν Κολοσσόν οίον έσχείίασεν
αυτόν επι τόπου 0 της αποστολή τοϋ
Rottİers
καλλιτέχνες Ρ·
Ι.
Wrtdoeck
Εναντίον πρός τόν τρόπον καθ' δν άλλοι ε'ΐνίζουν
■ όν Κολοσσον θέτει τόν φάρον επί
,r,
Μφαλ,ιβ τβ5 4 Λ(1βΤβΐ

•277
και όχι κ,ρχτούμενον οΊά τή; χειρός προτεταμένης. Και ό σκοπός
τού φάρου, λέγει ό
Rottiers,
πληρούται μάλλον όσον ύψηλότερον
ευρίσκεται ούτος, και είς την ίσορρόπησιν του πελωρίου αγάλματος
αντιστρατεύεται ή υπόθεσις προτεταμένης χειρός κρατούσης τόν
«άρον και δύσκολος θα ήτο ή υπηρεσία αυτού, ένω επί της κε¬
φαλής ήτο ευχερής οι ' εσωτέρα; ελικοειδούς κλίμ,ακο; είς ην
εΐσήρχοντο βεβαίως
Six
θύρας επί τοϋ άκρου τινός των ποίων
άνοιγομένης. Άλλ' έν τω παρατιθίμένω σχείίω ό καλλιτέχνη; της
αποστολής του
Rottiers
λησμονεί ό'τι πρέπει να τοποθέτηση κατά
τα ανωτέρω τόν Κολοσσόν επί των α,ίμασιών μακράς ίιώρυγος
εφ' ής ή πτώσις και ολίγον έ* πλαγίου γινομένη έρριψε τα συν-
τρίμματα επί της ξηράς και τοποθετεί τούτον ούτως ώστε να νο¬
μίζη τις ότι έπερείίεται επί των άκρων βραχιόνων προκυμαία.;.
Και ό κ.
Guerin,
αρχαίον μέλος της παρ'ημίν γαλλικής άρχαιο-
λΐγικής σχολής, ταύτην την γνώμην ασπάζεται μετά μακράν ϊν
Ρόίω τυπογραφικήν μελετην. Ευρίσκει
Si
μόνον άντιτιθεμενόν πως
είς τουτο τό χωρίον τοϋ μνησθεντος Φίλωνος τού Βυζαντίου: « Ύπο-
θεί;
Si
βάβιν, έκ λευκής και μχρμαρίτιοος πέτρας επί ταύτης
ήρεισε τους ποίας τοϋ Κολΐσσοΰ».
Έρωτα ήίη ό ·/..
Guerin,
αν οί ποίες τοϋ Κολοσσού ήρείίοντο
έκάτερος επί εκατέρας των πλευρών ίιώρυγος θά ώμίλιι δ Φίλων
εί; ένικόν αριθμόν περί μια; ;ο.όνη; βάσεω; ;
Άλλα νιμίζω ότι παρεΐίίν ό κ.
Guerin
την ύφήν τη; ήαετέ-
ρα; γλώσση; επί τού προκειαενου. Ή χρήσις τοϋ ένικοϋ οΰίόλω;
προϋποθέτει άναγκαίω; βάσιν ένιαίαν και άίιάσπαστΐν. Άφοϋ
Si
ό Φίλων ίεν είχε σκοπόν νά περιγράψη την στάσιν τΐϋ άγάλρ.ατος,
άν μετεχειρίζετο τόν πληθυντιχόν, τότε ήθελεν εγείρει μείζονα απο¬
ρίαν, τότε ήθελεν εΐσθαι ίύσληπτος ή έκφρασίς του.
Έκεΐ λοιπόν ίπίχρυσον, αίγλήεν, ίστατο τό ύπερήφανΐν πελώριον
άγαλμα τοϋ Ήλιου. Κάτωθεν αυτού ταπειναί, πτιροϋσαι τάς
κώιτας εί; προσκύνημα τοϋ θεοϋ εξήρχοντο α,ί τριήρει;. Ό αληθή;
278
ήλιος καταοΊιόμενος περιέβαλλε
Six
χρυσής φλογός, οΊ ' ανέκφραστου
αίγλης το έκπαγλον αΰτοϋ ομοίωμα Όταν
Si
το σκότος ^πλούτο
επί τής γτ,ς,
b
Κολοσσός
ilâ
τοϋ επί ττ,ς κεφαλής αΰτοϋ φάρου
έφώτιζε τους υπερήφανους στόλους, τους οχυρούς λιμένας συνεχίζων
το έργον τοϋ θίοϋ, τού όποίευ παριστά την μορφ-ήν
Εμμανουήλ Σ Λυκοτδησ
ΝΥΧΤΑ ΠΛΑΚΩΝΕΙ
ΙΝγχτΑ πλακώνει σκοτεινή·
Σαν τροιιασμένα εδώ κ' έκεϊ
Μαύρα πουλιά πετούνε.
Κρύος αέρας τα ξερά
Φύλλα σαρώνει, ποϋ στοιχειά
θαρρείς γνρνοϋνε.
Κάποτε σύννεφο πυκνό
ΙΙερνά και φεύγει βιαστικό
Κι' ό ουρανός ανοίγει.
280
Βλέπεις φεγγάρι θολερό,
Που λες σα σύννεφο κι' αυτό.
Μαζ'ι θα φύγη.
Λυγίζουν τα γυμνά κλωνιά,
Στενάζ' ή πεύκη θλιβερά,
Βογκά το κυπαρίσσι.
Μόνο στο μνήμα — σιιοπή !
"Οποιος κοιμάται μέσα εκεί,
Δε θα ξυπνήση !
Αργύρης Εφταλιώτης
Ι
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΚΟΥ ΚΑΠΝΟΥ
ΣΚΕΨΕΙΣ
iyi!
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣ-ΕΙΣ-
συνδιάλεξις είνε διά τόν βλάκα ο,τι τό κάτοπ¬
τρον δια την άσχημον γυναϊκα.
-Διά δύο συμβάντα δέν πρέ^ κανείς νά θυμόνη : 8,' εκείνα τα
οποία δεν δύναται πλέον νά μεταβάλη, και δεύτερον δι' εκείνα τα
οποία δύναται
va
μεταβάλη.
-Ό εγωισμός τής γραικός ικανοποιείται όταν αισθάνεται ότι
φθονείται υπο των άλλων ομοφύλων της.
- Έξ όλων των ζώων περισσότερον χρόνον προς στολισμόν δαπα-
νωσιν αι μυΐαι, αί γάται και αί γυνβΐχβς.
^"νί Μρω™}Τ>τ0™1 ™Ρ'* ™ν άλλων συγγνώμην όταν λέγω*
την^ληθειαν ενω έπρεπε τουναντίον νά συμδαίνη : όταν Λεγωσι ψεύδος.
_ υ μη δυνάμενος νά χύση δάκρυα δεν δύναται ούτε νά ξηράνν;
τα των άλλων.
-Φιλαρέσκεια είνε ή τέχνη τής γυναικός, 8ι« τής ^ κερδίζει
τας^ξενας καρδίας χωρίς νά χάνη την ιδικήν σας.
Η ευφυία διά νά ανοίξη δρόμον έχει ανάγκην τής βοηθείας των
ΧΟΛ W ή μεγαλΐ?.,:α το^^ ^'^
σεως των πολλών.
283
— Πολλά μυστικά θά έ'μενον εντελώς άγνωστα εάν δεν ήσαν ποσώς
μυστικά.
— Τό σιωπαν διδάσκεται τις άπό τους φλύαρους.
— Ό πλούσιος ό μή δυνάμενος νά κερδίση τι περισσότερον είνε δυσ¬
τυχέστερος τού πτωχού τού μή δυναμένου νά χάση τι περισσότερον.
— Άνθρωποί τίνες θεωρούσι τό ευγενώς φέρεσθαι ώς έ'νδυμα επι¬
σκέψεως, τό όποιον πρέ-ει νά φορώσι μόνον όταν ευρίσκωνται έν
συναναστροφή σαλονιού.
— Αί μεγαλείτεραι ιδέαι γεννώνται συγχρόνως υπό τής κεφαλής
και τής καρδίας.
-— Ουδείς άνθρωπος είνε τόσον άσημος, ώστε νά μή δύναται νά σέ
βλάψη ώς εχθρός.
— Ή κολακεία καταστρέφει πολύ περισσοτέρους ανθρώπους χαρά
ή διαβολή.
—■ ΕΓς τίνα ποιήματα βλέπομεν αρίστους πόδας, άλλ' ούδαμοϋ
κεφαλήν.
— Τους σιωπώντας έν συναναστροφή ή αμάθεια βαπτίζει σοφούς.
— Τό δεύτερον ήμισυ τής ζωής είνε συχνότατα το μαχμουρλουκι
τού πρώτου.
Έν τω σιδηροδρόμω μεταςύ
Îjs
φίλων μετά μακρόν χρόνον συναν-
τωμένων
Α. — Κα'ι ύπανδρεύθης ;
Β. — (Άφίνει βαθΰν στεναγμόν).....
Α. — Ά! λοιπόν ΰπανδρεύθης.....
ΕΞ ΟΓΡΑΝΟΤ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
ϊης ττρομήτορος Ενας ΐτοός τίνα απόγονον της.
'Λγαπψή μόν κόρη,
Α πό --Λλών χ,λ,,δων ετών άποθανοϋσα και εύρομεν- είς
τους ουρανούς, βΰόεποτε ίπχυσχ παρακολουθούσα *.& των οφθαλ¬
μών τής ψυχής την πρόο^ν τοϋ ανθρωπίνου γένους έν
tîï:
πλεί¬
στοι? των εθνών, έφ' ή χαίρω *αί υπερηφανεύομαι, ελπίζω
Si
πάν¬
τοτε ότι τα καλά τοϋ ικλιτισμοϋ έξαπλωθή-νται ήμερχν τινά
και είς τους έπιλοίχους των ά^τίστων και έν άγρια κ«τ«στ«ει
λαών. 'Αλλ' άντιβίτω; πρός τα ^.ν,τρικά μβυ α'ι^.ατ,,
h x*xix
**ι αχαριστία των απογόνων μβυ μί 6λίζ6ι καθ·
iTOp69^Vı
Χ*ί
at
«ρων.καί -ρί ^ 1κ^>ώ«ις «ς ό.« των φράσεων, περίεργος
ω; Λ Ευα, άχε,θής ώς η προμήτωρ Ευα. φιλάρεσκος ώς πάσα κόρη
ττ; Εύας, ό,.γ.ίρΐυβ, την αγανάκτησίν ρυ Τη άληθεία οί,όε^τε
εκερ.αενον «ιαύτην περιφρόνησιν τής μνήμη; μΐυ
. Βεβαίως *έν όύναμ*. ν' αρνηθώ ότι πάρήκ,υσχ είς τον θεόν έκ
«ίριεργείας, χλ>α όΝ.ατί αΚΐίίό«-, πάντοτε α-ασαν την ευθύνην
τη; παρακοή; είς *μί ; Μη ί,ά τοΰτ: ολιγώτερον άπειθης και πεοί-
·?γ»ΐ '^Ρξεν Κ Άίάμ ; Λεν άγνΐ,ϊτ, β4βχίως παντ£ς κχ1
285
ότι είς την παρακοήν πχρεπείσθην υπό του Διαβόλου. 'Αλλ' εάν ό
Αδάμ είνε μικράν τίνα δόσιν κρίσεως, ουδέποτε ήθιλε πεισθή
ti;
τους λόγους έμοϋ, ήτις απλώς μόνον διά το ήσ"ύ τοΰ μήλου εδωσα
είς αυτόν να γευθγι από του απαγορευμένου καρπού. "Ίσως δε μη
πειθόμενος ήθελεν επιτύχει τής συγγνώμη; τοϋ Υψίστου υπέρ έμ,οϋ.
Και αν ήπείθησα πρό; τον θεόν, μήπως είχον μητίρα, ϊνχ με
διδάξη τό όλέθριον τής παρακοή; και πάσης άλλης κακίας; Μή¬
τηρ μου υπήρξεν αυτός ό 'Αδάμ, καθώς γνωρίζετε, έπομένω;, βάν
πιστεύση τις τους συγχρόνους υμιν ιατρού;,
sÏTtvs;
παν ψυχικόν
και σωματικήν ελάττωμα παραιΐεχΐνται ώς κλιορονομικόν, βεβαίως
τή παρακοή καθώς και ή περιέργεια τττ,γαζιυσιν έκ μ,όνου τοΰ 'Αδάμ.
"Οσον δέ άφορα την φιλαρεσκειαν, μάθετε, ώ κομψαί μ:υ δεσπΐι-
νίδε; και κυρίαι, αΐτινες δαπανάτε ολόκληρον ώραν καθ' έκαστην
πρό τΐϋ κατόπτρου σ*ς, ινα βοστρυχίστιτε'τήν κόμην σας, ότι ουδέ¬
ποτε άλλως έκτενισα την μακράν ξανθήν υ.ου κόυ.ν)1/ άυ.Ύι δια των
δακτύλων. Όσζκι; δε διέρχεσθε όλοκλήρΐυ; -/ίαέρα; πρός κατα¬
σκευήν ενδυμασίας, ενθυμείσθε ότι ουδόλως σχεδόν μέ άπγισνόλγ;-
σαν τα δερμάτινα μου φιρίματα, ώ: μόννιν δε φρ;ντίδα και
[/.Épt-
f
/.ναν
eıvsv
νά πρίετ^ιμασω τροφήν και να έςίι/.ονο.αήσω έκ. των
ολίγων δερμάτων, άπερ ό 'Αδάμ με έφερε, θερμ.ά ενδύματα διά
τού; μικρού; υϊ:ύς μου Κάιν και Άβίλ. Άθώέ μ;υ "Άβελ! Δυσ¬
τυχή μου Καιν ! Και μήπως ηδυνάμην να πρΐίδω τό έγκλημα είς
τον απότομον χαρακτήρα τοΰ υίοϋ μου ; Μή~ω: είδομεν τότε ιστο¬
ρίαν, είχομεν φιλοσοφίαν, είχομεν θρησκίίαν, την άλάνθαστον ταύ¬
την διδασκαλον πκση: ηθικής : Άλλα τώρα Οτε σεις έχετε γονείς,
γράμματα, επιστήμας, κ,αί έν συντόμω πίν τό συντελοΰν πρό; την
πρόοδον και τόν πολιτισμόν τοϋ κόσμου, δεν είσθε τάχα αδελφο¬
κτόνοι, παιδοκτόνοι, κλέπται, λησταί, και τό χείριστον. ήκιστα
έπιεικεϊ; προ; τού; ατυχεί; υμών προπάτορας ! Και ομω; οί τελευ¬
ταίοι ούτοι, μετά την έκ τή; Έδεμ ε'ζωσιν, ώ; μέγιστον αυτών
ατύχημα εθεώρησαν την παντιλή ε")Λειψιν προγόνων.
286
Δέν αρνούμαι ότι ποιηταί τινίς ώς ό Μίλτων και άλλοι είχον
την εύγενη πρωτοβουλίαν να με έζυΐλνήσωσιν επί καλλονή και χά-
ριτι, οΊα τουτο ευγνωμονώ άπειράκις αυτοίς. Και σία μέν τα πρώ¬
τον έχουσι ίίκαΐϊν: πράγματι υπήρξα ώραίχ. 'Αλλ'όσον άφορα
τό ίεύτερον, χαρίεσσα ίέν ηαην, μήτε ήτο (δυνατόν να τιμαί, δταν
ε'ίακνον τα επί τοϋ πυρός ήμιεψημένχ κρέατα, μεταχειριζομένν)
αντί περόνης τόν άντίχειρχ και τον ο'είκτγιν. Χάριν σ"εν είχεν άκόμτ)
κατόπιν μήτε ή 'Ρίβέκκα, μήτε ή 'Ραχήλ, μήτε πολλαί μεταγε-
νεστίραι γυναίκες, οιότι ή χάρις είναι μία των έπικττότων αρετών.
άς ίίστίζε κατόπιν ό πολιτισμός,";/.εθ' δσα και αν λεγγι ί απέραν¬
τος φαντασία των ποιητών σας, ην έν τούτοις εκτιμώ τα
j
/.έγιστα.
Βίβαίως 5έν περιμένω ελεγεία, ο"έν ΘΙλω κολακείας. Άφετε με
ήσυχίν τουτο μόνον ζητώ παρ' υμών. Διά σοϋ ο*έ, κόρη μου, ήτις
ΐΛΟνη
cîèv
με παρεγνώρισες περιφρΐνοϋσ* τέ ό'νομά μου, έπίθύμουν
να γνωσθώσι τα παράπονα μιυ ταυτα.
Η ΠροΜΗταρ σου Ευα
ΣΗΜ. Λϊ,μοσιεύ&υσα την ανωτέρω επιστολήν της σεβαστής υιας προαή"
τορος νοαίζω ότι εκτελώ το καθήκον μου.
Έν Κωναταντινοντιόλίι
Ευα
Ο ΛΩΠΟΔΓΤΗΣ
ΔΙΗΓΗΜΑ
ΓΊ προκήρυξι; τοϋ Ποιητικού Διαγωνισμού ένΕβχλίν είς συλ¬
λογισμού; τον ΙΙαν:ν Γελχίάν. Δεν ήτο μόνον δικηγόρο; άνευ πελα¬
τείας, άλλα, όπως οί περισσότερα συνααελφοί του
iv
'Αθήναι; κατά
την ί-τοχήν εκείνην, και ποιηττ,;. Είχεν ί*$ώσΐι και α,ύτό; τάς
συλλογα; του, είχεν άπ*γγ«ίλιι πιιήαατα «Ίς την 25"!ν Μαρτίου
αχ·, εΐίγεΐχ. είχε γίνει λόγος περί αύτιϋ είς τόν τύπον, ιιχιν ακού¬
σει ΐπαίνΐυς και συγχαρητήρια. Διατί λοιπόν να μή λάβτι μέρος
el;
τόν οΊαγωνισμόν ; Ήσαν αρά γε πολύ καλλίτεροι του :ί έγιί-
ροντες σήμερον αξιώσει; επί ττ,ς (ΐάφνη; και τοϋ χΛΐΐίραχαΐυ γΙ-
ρχτος ; Ναί ! σταθήτε, νά μην είνε τόρχ καλλίτερες
si
σάχ/6; τον
Α και τοϋ Β, άιτό τους ωραίου; λαζευτΐύς στίχου; τού; 6—ΐίΐυς είχε
γράψει αυτό; ! ... Και έπειτα υ.τ, βλέπετε τί έγραψεν, άλλα τί
ήμπίροϋσε νά γράψτ) Γιά νά βαλτρ μιά τα ουνατά τΐυ ό Πάνος Γε-
x8xi
και έττειτα νά Ίι$Λυ.ί τί γ-νονται ;ί ποιηταί ττ,ς ρεκλάμα;,
—ου τους άφτ,σε νά του πάρουν σήμερίν τό μονοπώλιον. ΤΑ, 5γι
όχι ! Αί άσχολίαι τοϋ επαγγέλματος του τον έκαμαν νά καλύψτι
wpè;
στιγμήν μέ τίφραν τό π5ΐτ;τικέν πϋρ, άλλ ' έκεΐν; έλάνθχνε
καϊίν ακόμη εί; τα σττήθτ) του. Ύττηρχΐν στιγμαί ττοϋ τό ήσθά-
288
νετο. Φθάνει να ήθελε και χίλιοι στίχοι θερμοί θά έπλήρουν είς
μίαν ήυ-έραν τόν λευκόν χάρτην του οΊκηγορικοϋ του γραφείου.
Και οχτί τάχα είς μ,ία,ν ημέραν ; Τίς ή άνάγκγ) να βιασθγι ; Ή
προθεσμία. έληγε την 31ΐν Αυγούστου και σήμερον ήτο μόλις ή
İ1
Μαρτίου. ΊοΌύ ενώπιον του εξ μήνες
ilâ
va
εργασθή μέ την
ησυχίαν του. Και άπό τρείς στίχους την ημέραν να έγραφε, πάλιν
θα υπερέβαινε τα ποσόν, τό οποίον απήτει ό όρος τοΰ διαγωνισμού.
Ό άπλοϋς αυτός υπολογισμός τον έστήριξε περισσότερον όλων
είς την απόφασιν του. Να γράψνι. Έπρεπε να γράψγι και τα άλλα.
θα ήρχοντο μόνα. των. Άν α"έν έβραβεύετο τάχοι τί θα έχανεν ;
'Αλλ' αν έβρίΐβεύετο, έ", ήτο μικρά ίόξα και ίκανοπΐίγισις οΊά τον
κόπον του ; Δεν είπεν είς κανένα τίποτε, ούτε είς αυτόν τον πατέρα,
του, ό όποιος επέμενε πάντοτε νά τόν έρωτα « αν κύτταξε να βρή
καμμιά σΌυλειά », και ήρχισε να γράφη. Μετά τινάς ημέρας είχε
καταστρώσει πλήρες το σχέδιον του, είχεν ευρεί δλους τους τίτλους,
οί όποιοι θά τω έχρειάζοντο, και σημειώσει μάλιστα και πολλούς
στίχους οί όποιοι τω ήρχοντο αυτόματοι, έν ώ έμελέτα. την υπό¬
θεσιν ενός εκάστου των ποιημάτων τ;υ. Κατήρτισε αίαν συλλογήν
έρωτικ,ήν, είς την όποιαν έ$ωσε τόν γενικόν τίτλον « Έρωτος
Στόνοι w. Είνε περιττόν να είπωμεν ότι ό Πάνος Γελαίά; έπροτίμα
την καθαρεύουσα,ν. Πρώτον ότι ή οΝιμοτική άπεκλείετο τότε άπό
τους ποιητικούς διαγωνισμούς, (σήμερον επιτρέπεται και Ίίού
jaî*
άνχμφισβήτ/ιτος πρόΐίος, άν ιΐεν καταλήξτρ ποτέ είς την άπαγό-
ρευσιν τής κα.θαρευούβγ)ςΕ ) έξ άλλου ό ποιητής μας ήτο μαθγ,τής
των Σούτσων, τοΰ Καρασούτσα. και του Ραγκ,αβή, εμβαπτισμένο;
είς τα νάματα τής καθαρολογίας κα,ί συνειθισμένος νά. παρατάβσγι
είς στίχου; χαλαρού; και ύδαρεί;, οί όποιοι εθεωρούντο τότε τό
άκρον άωτον τή; κομψόττ,τος, λέξει; ήχνιράς, αρχαϊκά;, ακατά¬
ληπτους, στρυφνώ; συνεχόμενα; πρός αλλήλας, με ήχηραν όμοιο-
καταλτιξίαν, είς την οποίαν ενίοτε περιωρίζετο ολ-η ή έκ του ποιή¬
ματος απόλαυσις
289
Τοιούτους στίχους, μόνος καθήμενος πρό τοΰ γραφείου έν τί) σιγϊί
της νυκτός και υπό τό φως της λυχνίας, έ'γρχφεν δσάκις τόν Ικεντ*
ο οίστρο;. Ή ε"μπν£υσίς τιυ και ή έφευρετικότη; του περιωρίζετο
είς τό να εκλεγή λέξεις επιδεκτικά; ομοιοκαταληξίας παραδόξου
και επί τούτων να προσκολλά μίαν οιανδήποτε έννοιαν, άοΊαφο-
ρών αν ΐίτε ή καρδία του την ύπηγόρευεν, ούτε πολλάκις τό λο¬
γικόν του. Έκ τοιαύτης εργασίας προέκυπτΐν φυσικ,ω τω λόγω
ποιήιιατα, όχι μόνον πάσης ΘΙρμης εσωτερικής και ζωηρότητος
έστερημένα, άλλα και προς τόν ορθόν λόγον και την κοινήν παρα¬
τήρησιν συχνότατα αντικείμενα. 'Απλή μετάφρασις αυτών είς
γλώσσαν καθιστώσαν άμέσω; φανερά τα νοήματα, θά εκίνει και
αύτ;ϋ τ:ΰ πΐιητοϋ την έκπληξιν και τόν γέλωτα. 'Αλλ' ό Πά¬
νος Γελαίας ήτο είς άκρΐν ευχαριστημένος Ία τΐϋ έργου του.
Άπήγγελλε μόνΐς κ.αί μετά στόμφου τ:ύς στίχους, τΐύς οποίους
έ'γραφεν ολοέν και ο"έν ήξευρε πώς νά εκφράση τόν θαυμασμόν,
τόν όποιον ησθάνετο πρός την ποιητικήν του Άοφυίαν. Οσάκις
έπενείρει τουτο ϋιχ κινήματος η επιφωνήματος, εγίνετο γελοίος —
ο'ηλαο'ή έγελα μόνος του, σΊότι και δ αύτοθαυμασμός έχει την
τέχνην του. Ενίοτε άπήγγελλε κ,αί είς κανένα φίλον του κανέν
ποίημα. Ήτο
Si
πολύ ευτυχής ότι ό'λοι, ώς έκ συνθήματος, μετά
την ακρόασιν, τόν προέτρεπον να υποβάλη είς τόν Ποιητικόν Δια¬
γωνισμόν.
α Δέν βαριέσαι, τους μασκαράίες ! » άπήντα πρός όλους ανεξαι¬
ρέτως. « Άμ' είνε ικανοί αύτοι νά κρίνουν ποιήματα ^ικά μΐυ !
— Ναί, άλλ ' άν πάρ/ις τό βραβείο ;
— Και τί με τουτο ;
— θα τσιμπήσης βρε τής χίλιες, νά !
— ΓΊά χρήαατα ; Σε μένα λες για χρήαατα ι ΙΙόσο είσαι μα-
κρυα νά με γνώρισες άκόι».η ! "Αν θά το έκανα εγώ να υποβάλω,
θά το έκανα για την ηθική ίκανοποίησι, για τή ο^όξα. ΕΊ
Si
μή
τα χίλια φράγκα τους τα χαρίζω!»
19
290
ν
Έλεγε !ίέ ταυτα μορφαζων και χειρονιμών μεγαλοπρεπώς.
μεθ' δ παρε^ίιΐετο είς σιωπτιλήν ρψβγιν, στρήφων τόν λεπτόν και
μακρόν του μαύρον μύστακα. "Ηθελε να ίείζν) είς τους φίλους τΐυ
ότι ένεπνέετΐ άπό την ευγενή φιλοδοξίαν, την όποιαν τω άφύπνιζον
μ έ τους λόγευς των. 'Αλλ' αύτάς «5εν ήκουεν, οχι. Δεν κατεοΊχετ;
να υποβάλη έργεν του είς Διαγωνισμόν.
E?ysv
δ άνθρωπος του:
λόγους του
Και οι/.ω:
«iye
τελειώσει και ή Συλλογή του καθ' δν χρόνον
έ'λεγεν άκόμν; αυτά τα υποκριτικά Έπεξειργάσθη
Six
τελευταίαν
φοράν του: στίχους — ή επεξεργασία συνίστατο κυρίως είς το νά
καταστρέφτ, όλας τας κάπως ζωντανάς Εκφράσεις, αί οποίαι τώ
έξέφυγον έίώ κ ' εκεί, — την είωκεν ίίς την άίελφήν τ:υ, νεα-
ράν άρσακεια^α, ή όποια την αντίγραψε
Six
καλλιγραφΐκοϋ
ya-
ρακττΐρος επί στιλ—νών και χονδρών φύλλων, ίιώρθωσεν έκεΐνΐ:
κατά το ενόν τάς ανορθογραφίας, συνέρραψε τα φύλλα οΊά στεν?,:
/ί,υανοχρόου ταινίας, και έζωγράφισί μάλλον τ, άνεγραψίν επί τον
Ίΐχρόΐυ εξωφύλλου τάν τίτλον "Ερωτος Στόνοι. Τα πάντα ήσαν
έτοιμα. Άκόι/.Τ) και αυτό τό έπισκεπτήριον τΐΰ Πάνου Γίλα^ί
οοατιγόρου, κεκλίΐσΐΛενον εντός φακίλλιυ άιΐιαφανΐϋς, επί τ;ϋ δττοίΐυ
έπεγραψε ττ,ν φράσιν
«Words, words, words.»
την οποίαν
προσφυΐστατχ είχεν επιγράψει και επί τΐ,ς Συλλογής του Μολα-
ταϋτα ή προθεσμία της ύιτοβΐλής «ΐεν ηγγιζεν έτι να λϊίξη. περιέ-
[ο.εινε ίέ ό ·ποΐ7)τγ)ς αρκετάς ημέρας εως ότου έκρινε καλόν νάπι-
στείλν·, τα ποπόματα του έν ττάσν; [λυστικότητΐ πρός τόν αξιότιμον
κύριον Πρύτανιν τιυ 'Εθνικού Πανεπιστημίου
Την ημέραν έκείνΐην, λαβών -πάλιν αφορμήν νά σκεφθή πολλά.
άπέτεινε πρός τόν εαυτόν του την ερώτησιν : Διά τί άρα γε,
Six ttjv
Δόξαν
r,
όια τα Χρήματα κατήρχετο είξ τόν 'Αγώνα ;— Ή απορία
τ,-τζ ένίόμυχος και ειλικρινή: Έν τούτοις τω ήτο αδύνατον νάττ:-
κριθη ώρισμένως. Βεβαίως άν τό άθλΐν ήτο μόνον στέφανος, είνε
άν θα τό επεδίωκε
aszx
τόσης σττουίτ,ς 'Αλλά θά ήτΐ
291
άρα γε τελείως ευχαριστημένος αν τω έδιδε κανείς σήμερον χιλία;
δραχμάς και τόν έστερει τής δάφνης ; Ήτο πρόβλημα άλυτον δι '
αυτόν.Το αληθές είνε ότι συνεκροτεΐτο κάποια πάλη Ιντός του, «κ τή;
οποίας δεν ήτο δυνατόν να πορισθή τι Οετικ,όν και ωρισμένον. Ώ;
άνθρωπος δε μη λαμβάνων την ενόχλησιν νά έμβαθύνη, και μάλι¬
στα είς ζητήματα αφορώντα την βαθυτάτην όψιν τοϋ έαυτοϋ του,
εκείνην ακριβώς την όπίίαν ουδέποτε έβλεπεν
b
κόσμος και διά την
όποιαν έπ:μένω; ελάχιστα, έφρόντιζεν, άπεφυγεν έξ αποφάσεως το
5ίλν;μ[Α«. χαί αφήκε νά το λύσν) ό χρόνος η ή τΰχτ).
Αί θύραι τής μεγάλης αιθούσης τοϋ Ιΐανεπιστημίου είχον άνα-
χετασθή από τής ενάτης. Ό κόσμος ανήρχετο αθρόος. Οί σΊαγω-
νισαοί άλλοτε σ"έν έτελΐϋντο μετά τής σημερινής ψυχρότητος.
Ti
καινόν έίείκνυεν ενδιαφέρον θερμόν υπέρ αυτών και έσπευδε νά περι-
στοιχίση τό βήμα τοϋ Εισηγητού »αί νά ίδη τόν εΰτυ/ή τιυ
γΐρατος κατακτητήν. Κυρίαι, άζιωΐΛχτικΐί, κχθηγητχί. φοιτη-
τ*ί, δημοσιογράφοι, ό κόσμος των γραμμάτων σύσσωμος έ~λήρου
την αίθουσαν, ήτις κ,οαψή και ευρεία, ώς ήτΐ και πολυάνθρωπος,
παρίστχ θέαμα ώραιότατον. Έπλησίαζεν ή ώρα του αναγνώστα-
τις και οί άκροαταί άνεδιδον βόμβον τινά φαιδρόν συγχρόνως και
άνυπόαονΐν.
Μεταξύ των πρώτων έφθασε και
b
Πάν:; Γελαδί; Ήτο έν-
δεδυαένος επιμελώς, ώς εάν επρόκειτο νά εμφανισθή αυτό; πρό
τςϋ κςινΐϋ, διότι ΐύδεποτε είχεν άπΐβά)νει την έλπισα ότι θά
έβραβεύετο. Οί μύστακες τιυ προπάντων ήσαν έστριμμένιι κατά
τρόπον άρειαάνιον και προχλητικόν. Πρΐύχώρησεν υψηλός και
εΰσταλής διά τοϋ διαδρόμου, χωρίς να χαιρετίση κανένα των
εκατέρωθεν γνωστών, εΰρεν εν κάθισμα είς την πρώτην σειράν και
έκαθισε. Πλησίΐν τ:υ έκάθητο εί; καθηγητής τοϋ Πανεπιστημίου,
γνώριμο; του. Κατεδέχθη νά τω θλίψτ, την χείρα και νά τόν έρω-
292
τήση
wspt
της υγείας του. Αυτό μόνον και έσιώπησεν. Ή άλή-
θειχ είνε ότι ή καρδία του έ'πχλλεν. Έστρεφε τους οφθαλμούς
πρός την όροφήν την κυχνόχρΐυν, την έσπαρμένην με αστέρας, πρός
την ίεξιάν στοάν, ό'που είχον τοποθετηθή αί κυρίαι, — συλλογή
•πολύχρωμων υφασμάτων κ,αί λαμπρών οφθαλμών, κ,αταυγαζιμενη
υπό τοϋ εαρινού ηλίου, εισερχομένου οΊά των όπισθεν των παρα¬
θύρων — προς την μελανήν μάζαν των ακροατών συνωθουι/.ένων
όπισθεν του και προς την πινακοθηκών, την καλύπτουσαν τους
τΐίχιυ; είς τό βάθος με κακότεχνα και σκυθρωπά πρόσωπα έντος
πλαισίων χρυσών. Άλλα μάτην προσεπάθει με τας γύρωθεν εν¬
τυπώσει; νάποτίνάξη την επίμονον ίίεαν, ήτις τόν έβασάνιζε και
τον συνεκίνει. Θα ΐβραβεύετο ;
Δέν ήξευρε τίποτε περί τής τύχης του, απολύτως τίποτε. Είχε
προσπαθήσει, είχε βάλει μέσα να μάθη άπό τους κριτάς, άπό τόν
ε'ισηγητήν, άπό τους φίλους των, άπό δημοσιογράφους, άλλα σέν
κατώρθωσε τίποτε. Την φοράν αύτην είχε τηρηθη μυστικότης
άκρα, είς άντίρροπον ίσως τής άκριτομυθίας τοΰ παρελθόντος ίια-
γωνισ^.οϋ, ότε τό
ôvsu.x
τοΰ βραβευθέντος είχε καταστή γνωστόν
είς την πρωτεύουσαν και είς τάς επαρχίας δεκαπέντε ήμίρας πρό
τής κρίσεως. Άλλα τόσον τό καλλίτίρον
Six
τόν Πάνον Γελα^^ν.
Τό
«lise
τής συγκινήσεως, την οποίαν ύφίστατο την ώραν εκεί¬
νην, ήρχισε να μη τω φαίνεται δυσάρεστον. Έπειτα τώ είχε μείνγ)
είς τα στήθη άκεραίχ ή ελπίς, ή όποίχ τίς οίίε εάν ίέν θά είχε
τόρα άπιστη μ έ κχμΐλίαν άκριτομυθίχν. Ά, τόσω τό καλλίτερον !
Μετ' ολίγας στιγμάς τα πάντα θά έτελείωνχν. Και η την ευτυ¬
χίαν του θά έμάνθανεν όλος έκεϊνις ό κόσμος η την άτυχίαν
του . . . μόνος αυτός.
Τέλος πάντων ανήλθεν ΐπί τοϋ βήματος ό Εισηγητής. Ήτο είς
καθηγητής τοϋ Πανίπιστημίου κατά τό σύνηθες, τοϋ δποίου ή Επι¬
στήμη ουδεμίαν είχε σχέσιν με την α'ισθητικήν, άλλ ' & οποίος εγένετο
κριτής ποιητικοϋ αγώνος και μάλιστα εισηγητής —, τί πχράοΌξχ
293
•πράγματα έγειναν είς αυτόν τόν τόπιν ! — οΊότι ούτως ήθελεν ό
άγωνΐθέτης. Ώς ιατρός που ήτο άρχισε την είσήγησίν του υ.'ί αε¬
ρικά; συνταγά; περί ποιήσεω;, ήλθε
Si
είς την άπαρίθμησιν /.αί είς
την κατάταξιν των συλλογών, αί οποίαι υπεβλήθησαν υπό την
κρίσιν του. Ήσαν έν ό'λω πεντήκοντα τρείς. Ό Πάνος Γελαία; είχε
"Xci—
όν να πολεμήση πρός πίντήκοντα.
Suo.
Άλλ' οί τεσσαράκΐντα
ευθύς άαέσω; έτίθεντο εκτός μάχης, χ®' ού τα έργα των έχαρακτη-
ρίζίντΐ ώς ανόητα και παισ'αριώο'η υπό τοϋ εισηγητού, συλλήβδην
οέ /.αί άπόνω; έρρίπτοντο είς τόν καιάσ'αν τ?,ς λήθης και τη;
—εριφρινήσεως. Ό είστηγτιττις άπιορίθμγισε τους τίτλους των πολλοί
των όποιων έκ,ίνουν τόν γέλωτα τοϋ ακροατηρίου. 'Αλλ' οΰτ£ καν
κατεο^εχθη να προσέξν) είς αύτ:ύς ό Πάνος Γελαίας. Ήτι τόσω
(iiêats;
ότι ή ΣυλλΐγΥΐ του θα ήτο,—όπως και πράγματι — ι/.ΐταξυ
τί,ς εκλεκτές ο'ωίεκάίος ! Έξ αυτών Ιννεα έχωρίσθτισαν των άλλων
τριών — των άριστων — και ώνομάσθησαν ποιήματα ανώτερα τςϋ
{λετρίου. Πώς έτρεμε μην άκούσν) τον τίτλον της συλλΐγτ,: του
μεταξύ αυτών των ουδετέρων, ττερί των οποίων ένόμιζεν ότι επίτη¬
δες έγραψεν ό Δάντνΐς τό
non raggioniam
di lor
! 'Ανηγγέλθη
και ό ε"νχτος τίτλος, αλλά ίέν ήτο «"Ερωτος Στόνοι» Νία αγω¬
νία. 'Ιδού έφοάσαμεν είς τάς τρείς αρίστα;.... Προ; ου; αόνον
-/■,γωνίσθη ό ποιητής μα;, αλλά πΐϊο; νά ήτον ισχυρότερο;. 10ν "Λν&η
και Σχιαί. Έγλύτωσ' άπό τόν ένα, οΊελιγίσθη ό πιιητή; [ο.α;
2OV "Oi'ccç
6 βίος. Έγλύτωσα! είπε πλήρη; χ*ρα; και σχεδόν ;ο.ε-
γαλΐοώνω; ό Πάνο; Γελάδας, συγκρούων τάς παλάμα;. Εύτυνώ:
το τρελόν του κίνημα ολίγων μόν;ν παρακ.α.θηαενων εκίνησε την
•πρίσιχήν. 3ον "Ερωτος Στόνοι. Νά τι! Τέλος πάντων . . .
ν Αυτή βραβεύεται» ηκούσθησαν ψιθυρισμοί άπό τοϋ π/ή&5υ;
Οί παλμ:ί τΐϋ Πάνου Γελαία έπεταχύνθησαν. Κατόπι παοε-
ο"όθη εί; ρεμβην γλυκείαν, ητι; τόν ήμπόοισε νάκούσγι την κρί¬
σιν. Ή βραχνή φωνή τοϋ εισηγητού τόν ένανάριζεν. Ώ; αίχ
στιγμή Οιί,λθε
Six
τόν ευτυχή αυτόν ή δλόκληρο; ώρα τη; ομιλίας
294
του. Ώς έν όνείρω ήκουσε τους επαίνους, τους όποιους έπεσ'αψίλευ-
σαν είς τα ποιήματα του οί κριταί Ήσαν αριστουργήματα, αν¬
τάξια τοΰ Πετράρχου και ώς πρός τάς ίο"ε*ς και ώς προς την
γλώσσαν, πρΐωρισμένα,
Six
την αθανασίαν. Εύγε ! Εύγε ! Εύγε Γ
Συγκίνησις εί; τό πλήθος μεγάλη. Φωναί, κάτω ! κάτω ! Ό Πρύ-
τανις άπεσφράγισε τό δελτίον και άνΐγνωσε βροντοφώνως τό όνομα :
— Πάνος Γελαίας !
Χειροκροτήματα ανταποκρίνονται παταγώδη. Ό ποιητής ηγέρθη
και έπαρουσιάσθη. "Ελαβε τόν ιΐάφνινον στέφανον και εντός φακέ¬
λου τάς χιλίχς ίρχχαας "Εθεσε τόν φάκελλον είς τό άνοιγμα τοϋ-
—ορτοφολίου του, τό πορτοφόλιον είς τό εσωτερικόν θυλάκιΐν τής
ρεοΊγκότα: του, έκράτησίν είς την χείρα τόν στέφανον και ΐΰτως
ώπλισμένος εδέχθη τα συγχαρητήρια των παρισταμένων Ήτο
θρίαμβος Οί φίλ:ι του τόν περιεστ;ίχισαν και τόν κατεφίλουν.
Την στιγμήν έκείντ,ν κατασιγάζεται παν υ.ϊηοζ, πας φθόνος, πασχ
αντιζηλία. Είνε ή λάμψις τής ευτυχίας, στιγμιαί* μεν άλλ' υπο
την οποίαν θαΐλβόνονται ολΐι. Ό Πάνος Γελάδας εξήλθε τής αι¬
θούσης εκείνης, είς την όπιίαν είςήλθε με τόσην σοβαρόττιτα, άπα-
γόμενος ώς έν θριαμβω, συνωθούαενος, συι».τ:ιεζό|Λενΐς, ίίο'ων χειρα¬
ψίας, άνταλλάσσων φιλήματα,γελών, κραυγαζων, ερυθρός, περιρρεό—
αενος εξ ί^ρώτος.. Ά, ήτο ευτυχής Ή Δόξ* είνε τό ώραιότερ;ν
πράγΐΛο. τΐΰ κόσμου
«Έμενα ίίν με μέλει για τα χρήματα» έλεγε καθ' όα'όν πρός
τίος φίλους, οΐτινες απέμειναν πλησίον τΐυ καί τον συνώο*ευ;ν είς
την οικίαν του. «Καλά είνε και τα χίλιχ φράγκα ο*έν σοΰ λέω.
Άλλα όσω έχω εγώ αυτό τό κλαδί, ο*έν εχω όλα τα πλούτη τοϋ
κόσμΐυ ».
Και έν τή ιλϊΘυι τ:υ ένόαισε ότι ε"7>υσί την στιγμήν εκείνην τό·
ιίίλτ,ιο.μα, το όπιΐον τόν είχε άλλοτε πειράξει. Δεν υπήρχε καμμίχ
αμφιβολία. Ό,τι έκαμνε τό έκαμνε για την ίόξαν.
295
Έν τω γραφείω τοϋ εστεμμένου πολτού άπετελέσθη μετ' όλί-
γΐν κύκλος ίύρύς έκ των φίλων,
si
οποίοι τον συνωθούταν. Ή
αήτηρ τον, 6 πατήρ του, ή άό'ελφή του, με -ρόσωπα άκτινοβο-
λούντα έκ. της χαρ*; και ιΐάκρυα είς τους οφθαλμούς, εδένοντο
συγχαρητήρια και προσεφέρον κονιάκ. Ό στέφανο; τής ο"άφνη;
άνηρτήθη επί του τοίχου ττροχείρως, ά—ό τού καρφιού μιίς ίίκ,ό—
vs:,
και οιετέθησαν φιλοκάλως αί λευκοκύανοι αυτού ταινίαι. Τό
έ*(λβλ·η;Λκ της Δόξης εΐλκυε περιστότερον τα βλέμματα τοϋ πατρός,
ό όποΐ:: τ,ιτόρει
iià
την α'ιφν.ο'ίχν έκείνην επιτυχίαν /.χι ίίρ/ισε
να έλπίζγι περί τοϋ υΐοϋ του, ίιά τον όπιϊΐν ήτο άπηλπισμενος
;ο.έχρι ττ,ζ ώρας εκείνης. Έν τω μεταξύ εγίνετο συζήττ,ιις μεταξύ
των φίλων περί της άξιας των ιυναγων.σθΕντων, έζήθΐντο
îè

«Έρωτΐς Στόνοι» ύφ' δλων και τταρακαλούιο.ενος ό πΐιητής ά~ήγ-
γελλεν έξ αυτών διαφόρους στροφάς χ_εΐροκροτ;υαένας.
Έν τούτοις ίέν έ'βλεπε την ώραν νά φύγουν, να μείνη μόν:; ό
ΙΙάνος Γελάδας. Ήιϊθάνετΐ έ«" αύτιϋ εν βάρΐς, τα /ίλια φράγκα,
«ίύΐ γραμμάτια πεντακΐ'ΐιόο'ρχ/αα, ώς τω εφάνη
ix.
της άφης,
κλεισμένα εντός τού φακέλλου. Δκκαίετο υπο της επιθυμία; νά τα
ϊιΐη, νά τ* ψαύση, νά τα καμαρώση, νά τα ίιτιοείζη. Ήτι —ΐλύ
φιλογρήματος, ήτο
Si
ή πρώτη φ;ρά, καθ' ήν εγίνετο κύριος τόσω
μεγάλου ποσΐϋ ό δικηγόρος και -ΐΐητής . . . Επί τέλους αϊ
ιυζητήιεις οΊεκόΐϊη'ϊαν και :ί φίλιι άττηλθον. Ό Πάν;; Γελάδας
ϊυ.ν.Ίΐ ΐΛΟνΐς. Έφερεν ευθύς την χείρα είς τό θυλάκΛΐν /.αί εξήγαγε
τό πορτοφόλιον τΐυ. Τόήνΐιξε... Φρίχ,η! Ήτο κενόν.
Msxp·.
τη; ώρα;
Ε/.είνη; ίέν «υνεκλόνιτε τα ιτήθη τ;υ ίΐιαιότερο; ΐταλ|ο.ός. Ό φά-
κελλΐ;, τόν ό~;ϊ:ν εϊ^εν ενθέσει είς το άνΐιγιι.χ τού ~ΐρτ:φ;λίου,
Γ/.ει-ε . . . Μην ε'πετε υ.ίηχ
si;
τό θυλάκιόν τιυ ; "Ονι, όέν ήτο
εκεί... Μην τω έπεσεν άπεξω, όταν τό έφυλαισιν ; 'Αδύνατον. Τό
έ*ράτει ιφιγκ,τά, «ιφιγκτα τό πορτοφόλιον ώστε αδύνατον νά έςί-
φυγεν ό φακελλ:;. Έτελείωιε. Κάποιος Ιπιο"ίξΐΐ; λωποδύτη; Ηχ τ:ν
έχλεψεν επωφεληθεί; τη;
Tapayr.;
και τοϋ περί αυτόν συνωττι-
296
υ, θα έχωσε το χέρι του είς τα θυλακιόν του και θα ήρπασί
τον φάκίλλον, ο όποιος έξειδ/εν άπό τό πιρτοφόλιον. Αυτό θα
è'yetvs
χωρίς άλλο. Άλλ ' ώς έξ ένστικτου ό τετχραγμενίς ποιητής ήρεύ-
νησε και τα άλλα του θυλάκια. Τίποτε, πουθενά. Τού τα ε"κλε-
ψ*ν . . . Και τόρα πΐϋ να ύπάγτ) ; Άπό ττοΓον νά τα ζητήση :
'Αλλοίμονον !
Μετά την στΐγμιαίαν και ονειρώδη λάμψιν, ή όποια τόν Ιφώ—
τισεν, ευρεθή αίφνης είς ζόφον πυκνότατον Τα όνειρα τα όποια
είχε στηρίξει έ—ί των χρημάτων εκείνων, ίΐίλόθησαν άκαριαίως.
Χά;ς και καταστροφή. Δέν τω ε"ι/.ενε ~αρά ή Δόξχ και ή απελ¬
πισία .
Έστρεψε τους οφθαλμούς προ? τόν τοΐχον, ό'πΐυ έκρεματο ό
στέφανος της ίάφνης. Κατά τΐϋ ιττωχίϋ εκείνου εμβλήματος
νΐσθάνθη αίφνης έκχειλίζςυσαν την λύσσαν του, την μανίαν του.
Τω εφαίνετο ώς ειρωνεία της μεγαλειτέρας τΐυ συμφοράς. "Ωρ¬
μησε κατ' αύτοΰ παράφορος, τό ήρχασε. τό ίιΕσκασε, τό έρριψε
χαΐλαί και τό κατεπάτησεν υπό τού? ΛΟο'ας του. Είς τόν κρότον
τοΰ αργίλου κινήματος προσείραμεν ή άίίλφή του και
tie's
τόν
Πανον Γελαίίν
sv
τώ μέσω τοϋ γραφείου όρθιον, ώχρόν ώς χτώμα
και πατώντα επί κλάδου ίάφνης στρεβλίϋ. με τα φύλ>α άτϊί-
σπασμενα . . . οΊεσκοριτισμενα . . .
Τό ψυχολογικόν πρόβλημα, τό όιτΐϊον εγεννήθη εί; την κεφαλήν
τοΰ ποιητοϋ. ό λω—ΐίύτης τό ε"λυσεν οριστικώς.
Γρηγοργοσ Ξενόπουλος
_' ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ
—αν έβλεπα τα χείλια σου που χαρωπά γελούσαν,
και ιι' άδολη καρδιά
κελαϊδιστα τα λόγια σου ολόγυρα πετουσην
όπως πουλάκια άπό κλαδιά α' άλλα πετούν κλαδιά,
δέ ν ένκοθα ή γλυκιά φ(·)νίι πώς· πίκρες·
uoû
τοιμάζει,
κ' ή αΥ.ΠΓ.η πατιά
συ σπίθα ποϋ σε θ»ιικονιες· ήλιόστεγνες· φοολιάζει
πώς άσουστη μέσ' σ' την ύυχη θα
u'
άναβε φωτιά.
Φίοτιά που πάντα θρέφεται ;ά πάντα δυναμοίνει,
γιατί σέ λαχταρώ
και ϋέλ(ο ή φ?ιόγα μέσα
uou
λά ^(Ίσκει. να
ut
λιώνει,
ιια να σ' ακούω πάντα και νά οε Οωριο.
Αλ. Παλληε
ΤΟ ΕΑΡ ΕΠΙ ΤΟΝ ΘΕΣΣΑΛ1ΚΩΝ
OPEÛN
ΚΑΣΤΟΝ εαρ, όταν ι χιών αρνιζν) να τήκεται επι των υψη¬
λών κορυφών της Πίνίου, έκτακτος ζωή και κίνησις γίνεται εί;
τάς υψηλάς Ικείνας όρεινάς τοποθεσίας.
Οϊ κάτοικοι των αραιώς σΊεσπαρμένων ορεινών χωρίων ώ; επί
το πλείστον μεταναστεύουν τό φθινόπωρον και ιϊιέρχοντα'. τόν
y,
ι-
αώνα εντός τής θεσσαλικ,τ,ς πίοΊάοΌς, μόνον ο" ολίγαι οικογένειαι
y.ivouo-tv
ώς φύλακες ίντός των ορεινών χωρίων, οπού ή άφθόνως
πίπτουσα χιών τΐύς παραχώνει επί πολλάς έβο'ομάο'ας, ενίοτε επί
ς ολόκληρους εντός των μικρών άλλα στερεών οικιών των.
μακράν των όι/.ΐίων των, άπομεμονωμενβτ παστις συγκοινω¬
νία: διέρχονται τόν χειμώνα συσπειρώι/.ενοι παρά την ίστίχν, ένω
ΐ;ω [ίοα ό βορράς και άναστεναζουσι κ,αί βΐγκΐϋσι τα πελώρια ίεν—
οΰχ των (ίασών σειόμενα και καο—τόμενα υπό ^.χνιώσΌυς
iviıj.zu.
Μετά χαράς χαιρετώσι τόν αϊθριον ουρανόν και τόν θερμόν
»)7>ι;ν τΐϋ Άπρι7ίΐυ, όστι; τήκει τό πολλών πήχεων παχΐυς
στρώαα ττ,ς χιόν:; /.%>. τ:υ; απελευθερώνει 'Εντός ολίγου φθανΐυν
£/. ττ,ς πεοιάοις και οί κάτω σΊχχε'.αασαντες συγχωρικΐί των. αϊ
•299
οικίαι επισκευάζονται και καθαρίζονται,
si
"έρις χυτών περίφρα-
κτοι χώροι -καλλιεργοϋνται και μεταβάλλονται διά πολλών
xept-
ποιήσεων είς θαλερούς λαχανόκηπους. Άλλοι επιδίδονται είς την
καλλιέργειαν τοϋ αραβοσίτου, των φασιόλων, και κάπου κάπου και
των γεωμήλων. Ή γεωργία των όρεων ένεκα τη; ψυχρότητος τοϋ
κλίματος και της ώς έκ τούτου βραδύτατη; ώρ'.αάνσεως των προϊ¬
όντων δεν είναι βεβαίως πολύ επικερδής, ούχ ήττον είς μερικούς
προσήλιους ορεινούς εξώστας, είς τινάς κοιλάδας οπού δεν είσχω-
ροϋσιν οί ψυχροί άνε[Λ«, οί ορεινοί καλλιεργοϋσιν επιμόνως τους μι¬
κρούς αγρούς των, επωφελούμενοι των άφθονων πηγών και ρυάκων
πρό; άρδευσιν αυτών. Ίσως τα συναίσθημα τη; Ιδιοκτησία; και
της ελευθερίας κ.αί απαλλαγής από των βαρών της έπιμόρτου
καλλιέργειας καθιστά την τέχνην τοϋ γεωργού συμπ-ίθεστέραν είς
τους καλλιεργητάς.
Πολλοί επιδίδονται είς εργασίας δασικά; και αντηχεί είς τα
δάση ό πέλεκυς των υλοτόμων. "Αγριοι ορμητικοί ρύακε; καθυπΐ-
τάσσονται είς τού; ΰλοτό;Αΐυ; και σχηματίζοντες αφρίζοντας καταρ-
ράκτα; κινΐϋίι τον νεροπρίονα,
öo-rt;
τέμνει έκ των κορμών των
πεύκων και των ελατών τας χονοράς εκείνα; σανίδα;, αίτινες φη¬
μίζονται άν ούχι διά την κοαψότητα, τούλα/'.στον διά την στί-
ρεοτητά των.
Ό άσ-ρο; ποταμό; (ό Άνελωος) όστι; διαρρΐει την δασώδη
εκείνην ορεινήν θεσσαλίαν την καλουαίνην
iz.
αϋτοϋ Άσπροπό-
ταμον, κυλίων κατ'άρχα; μεταξύ των δύο υψηλότερων σειρών της
Πίνδου, έπειτα δια ;->.6σου της 'Ακαρνανία; τα άγρια, άφρίζοντχ
ΰδατά του, μετακομίζει τού; ογκώδεις και βχρεί; όγκου; της
wapà
τα; ϊχθα; του φυομένη; δασική; ζυλεία; ;οεχρ'. των εκβολών του.
Άρά γε τα ούρανομήκη εκείνα, δένδρα, τα όποια, θάλλουσιν επί
των υψηλών ορέων και ρεαβαζουσι χιονοσκεπή έν τω μέσω των
πάγων κατά τους ατελεύτητους δριμίΐ; χειμώνα; έντο; των βου¬
νών, φαντάζονται ότι οί κοραοί των θα ταξειδεύσωσί ποτέ επί
300
:l
των άφροέντων κυμάτων του 'Αχελώου μέχρι τοϋ Κορινθιακού
κόλπου, οπού μεταβαλλόμενοι είς κομψά καθαρώτατα κιβώτια, θα
περιβάλωσΐ την γλυκείαν σταφίδα, τα τέκνον τής μεσημβρίας,
και Θα ταξειίεύσωιιν είς τα πέρατα τής Οικουμένης ώς σταφι-
θίκιβώτια. ;
Άλλα τό σπουοΌκότίρον στοιχείον τοΰ πληθυσμού των αρεων
είναι οί βλαχΐποιμενες κτηνοτρόφοι. Μόλις το θάλπος τού έχρινοϋ
•ήλιου τήξη την χιόνχ αναφαίνεται άφθινο; χλόη και πρασινίζουν
αί κλιτυες και αί κορυφχί των βουνών. Τότε
et
νομάδες βλχχΐποι-
μένες έγκαταλείπουσι τάς πείιάο'ας οπού είχον οΊαχίΐ;ο.ασει τα
ποίμνια των και ανέρχονται είς τα ορη.
Το πρόβατον, το νυσταλέον και άποκΐιμισμενον τουτο ζώον αλ¬
λάζει και αυτό χαρακτήρα χ,ατά τ
-ijv
εποχήν ταύτην της άνόίιυ.
Γίνεται ζωηρότερον, εΰκινητότερον, υψώνει την κεφαλήν του,
devsi-
γει τους ρώθωνας του και με λάμποντχ βλίαματα στρέφεται προς
τα ορη όθεν πνέει ή ζωογόνος εαρινή αΰρα, ένω
si
τηκόμενοι τταγε-
τώνες φαίνονται έκπεμποντες σπινθήρας ύιτο την λάαψιν και την
φωτεινήν άντανάκλασιν τοϋ ηλίου. Το ϋπομίνητικον και εύκυβέρ-
νητον τουτο ζώον αίφνης γίνεται ίσχυρογνώΐΑΐν και άτίθασσον τα
~oi[Xvtx.
αυθορμήτως προβαίνουσι πρό; τα ορη. 'Εάν τις ήθελεν έμ-
ποίίσει την πορείαν των, θά ε"βλεπεν ότι ταυτα είς πείσιχα των
πΐΐμένων και των κυνών θα έξηκολούθιυν πρΐχωροϋντα πρός τα άνω.
Έκ των κτηνοτρόφων πολλοί
Sit
έχουσι χωρία μέ μονίμους
κατοικίας άλλα περιφέρονται με τα ποίμνια των ώς σκηνϊται.
Ένοικιάζουσιν άπό
kcivî'J
μεγάλας όρεινάς περιφερείας και έκεΐ
έμπηγνϋουσιν έκαστον έαρ τα; σκηνάς των, ή κατασκευαζουσι υ.ι-
κράς πρ5χείρου; καλύβα; έκ κλαίων η έξ άκρΐσανίο'ων Είς τα;
μικρά; καλύβα; των ίίοΌυσι τό λίαν πομπώδες ονΐυ.α β κονάκια».
"Οσΐΐ έχουσι ταξεκΐεύσει ποτέ άνα τα όρη βεβαίως γνωρίζουσα έκ
πείρας την φιλοξενίαν των βλάχικων κονακίων. Οί άνθρωποι μ'όλην
την
tvSuxv
των θυσιαζουσι χάριν τΐϋ μονόαφίρη τόν καλλίτερον
301
άμνόν, το ώρχιότερον γάλχ, την παχυτέραν γιαονρτην, τοϋ στρώ¬
νουν στιβάδα πυκνομάλλων θιρμών βΑεντζών πρός ύπνον. Τα
ωραία ταυτα ααλλινα κλινοσκεχάσματα, τα χράμια κτλ. είναι
προϊόν τής κ,χτοικιοίΐυ βιομηχανίας των γυναικών, ένιαχΐϋ
Si
και
των άνίρών. Ή βαφή των υφασμάτων τούτων, ήτις άλλοτε εγί¬
νετο λίαν στοιχειωδώς, σήμερον χάριν τής γενικής οΊχίόσεως των
χρωμάτων τής άνθινης, εβελτιώθη πολύ και βλέπομεν &.ιϊ έριοϋχα
υφάσματα ποικιλόχροχ των λαι/,προτέρων τής "ΙριθΌς χρωαάτων,
αληθή άριττουργν)ΐ/.ατα βχφικής.
Μετά των βλαχΐποιμίνων ανέρχονται το £"αρ είς τα ό"ρ·η και οί
τυροκόμοι, είς την ε'ντιμον συντεχνίαν των οποίων συμπεριλαμβάνει
ό γράφων το παρόν και τόν έχυτόν του ώς ίίιοκτνιτγιν ενός τυρΐκο-
υ.ίίΐυ χ-χτασκευάζοντος μάλιστχ τυρόν ενρωπαίχόν. θέλετε να
μάθητε, ώ άναγνώσται χαμπίβιοι, πώς ή^είς οί βοννίβιοι κατχ-
ικευάζιμεν τόν τυρόν και τό βΐύτυρον κχί ητώς ίιάγίυ.εν τας ημέ¬
ρας μας επί των αιθέριων εκείνων υψών όπου ίέν φθάνει των πε-
οΊάίων ό καύσων, ό'που οέν ίιαταράττουιι τόν ΰπν;ν υ.ας ;ί κώνω¬
πες, όπου
s'jpavsjAriKiıç
φηγοί κχί ελχτοι ύψοϋνται έν τί; δροσερά
άταίσφαίρα χωρίς νά άλευρΐϋται τό ιφριγοΰν πράσινιν φύλλωαα
των υπό τΐϋ φρικχλέΐυ κίνιορτοϋ της πρωτευούσνι; ττόλίω; της
ΈλλάοΌς ; Έκεΐ όπου αντί οίνου ρεττινάτ;υ γυψωμένΐυ, πίνομεν
το κρυστάλλινον κρυότχτον ΰ'ΐωρ τή; κάτωθεν πελωρίων ο'ένο'ρων
άναβλυζούση; πτιγής, ό'πΐυ οί άνθρωποι φτιάνονν καινούρια βη-
χότια, κχί βλέπεις άκαχίους γέροντα; εκχτΐντούτεις κχί παρθένους
ίΐιΪοπαρείου;. κχί άγνίεΐται τό μικρόβιον τής Ίαφλΐυέντζχς.
Οί μικροί κτηνοτρόφοι ■ τχηριχτίζουσι κτηνΐτρΐφικά;
iaaix;
ένιϋντες τα πρόβατα των είς τρόπν ώστε νά άποτελώνται μεγάλα
ποίμνια τα
ôrsïx
άμελγονται εντός αιάς βτάνης. Τό πχρχγόμενον
γάλα τωλεΐτχι εί; τυροκόμον, όστι; αγοράζει ολην την παραγωγήν.
Ό ευτυχή; ούτος θνητό;
b
κχλΐύμενος γχλατίς, στέλλει

των ττοοτίρων τού: μαστόρους τίυ κχί τού; υπηρέτα; του είς τόν
Γ
Ι1
302
τόπον όπου πρόκειται να γείνγι ή στάνγ). Έκεΐ υποφέρουν αρκετά
άπό το ψϋχος και τάς βροχάς έως ότου κατορθώσωσι να κατασκ,ευά-
σωσι προχείρους καλύβας πρός κατοικίαν, εργασίαν και άποθήκευ-
σιν του τυροϋ.
Έκαστον πλήρες τυροΑομεΐον περιλαμβάνει κυρίως τρία μέρν),
πρώτον το κ,αζαναριό (ανοικτόν ύπόστεγον) ό'που τοποθετούνται οί
λέβ-ητε; και κατασκευάζεται ό τυρός. Δεύτερον ή καλύβα ήτοι απο¬
θήκη εντός της όποιας αποθηκεύονται ό τυρός και τό βούτυρον και
τρίτον /.αί τελευταίον ή κατοικία, (τό λημέρι) δπου κχτοικοΰσιν οί
άνθρωποι. Τα ιδικά ιχου τυροκομεία, τα όποια λειτουργοϋσι /.ατά
πρότυπον Έλβετικόν έχουσιν επί πλέον ιδιαίτερον διαμέρισμα δπου
τοποθετούνται τα πιεστήρια *χί λοιπά μηχανήματα τα απαιτού¬
μενα οΊά την κατασκευήν τοΰ Ελβετικού τυροϋ, τοϋ γλυκύτατου
κχί παχύτατου βαβιλέως των τνρ&ν,
der König
aller Kaese,
ώς τόν άποχ,αλοϋσιν
ci
Ελβετοί
'Επειδή ολϊ) αυτή ή έγκ,ατάστασις είνε εφήμερος, μόλις οί κατα-
«κευχσταί εκλεκτών πολυτίμων ειδών τυροϋ δύνανται να ύποστώσι
τάς δαπάνας ευρύχωρου και καλής εγκαταστάσεως, οί λοιποί καί
ούτοι είναι οί πολυαριθμότεροι αναγκάζονται χάριν οικονομία: νά
περιορίσουν τό εξοδον των καλυβών καί παραρτημάτων, τόσον ώστε
πολλάκις είς τό ύπαιθρον
ri
είς τό καζαναρώ άναγκάζουσι τους
ανθρώπους των να κοιμώνται, ένω τα προϊόντα, αποθηκεύονται έντό;
καλυβών έκ κλάδων υπό των Βλάχων δωρεάν κατεσκευασμένων,
αί οποίαι ούτε άπό τής βροχής δέν προστα,τεύουσ'.ν αυτά
Εάν λοιπόν σας έρωτήσγι κανείς διατί τα περισσότερα
opr,
τής
Ελλάδος μέ τάς παχυτερας βοσκάς καί τό δροσερώτερον κλίμα
κατορθοϋσι νά κατασκευαζωσιν έκ λάμπρου γάλακτος τυρούς κοι-
νου;) κοινότατους, καί διατί δεν διαδίδεται ταχύτερον ή βελτιω-
μέννι τέχνν, τής Ελβετικής τυροκομίας έν 'Ελλάδι, νά τοϋ εϊπνιτε
ότι τουτο οφείλεται πρωτίστως είς την παντελή έλλειψιν /.αταλ-
λήλων προς τυροκου,ίαν άποθτ,κών των όρεων
30;-!
'Εάν το ίημόσιΐν ίοΊίε τό καλόν παράδειγμα ί^ρϋον καταλλή¬
λου; άποθήκα; είς τα ογ||ΛΟστκ λειβάσια, η ϋπίχρεωνε τάς κοινό¬
τητα; νά κατασκευάζωσι τοιαύτας εντός των μεγάλων ορεινών κοι¬
νοτικών βοσκών, αναμφιβόλως ή κατασκευή τυρών πολυτίμων θα
^ιεσιδετΐ ταγέω;.
Την ΐΛΐκράν ταύτην πλουτολογικήν παρέκ,βασιν έκαμον άφ ' ενός
μέν οιότι με πνίγει το δίκαιον, άφ ' ετέρου σΊότι είναι ενδεχόμενον
να μεταφρασθώ τό παρόν άρθρίιΐιόν ΐ-ΐ.ΐυ είς την Άβυσσινιακήν
y,
εί;
τν)ν Καφρικήν γλώσσαν, και οΊότι ίσως αί Κυβερνήσεις των βασι¬
λέων Μενελίκιυ και Κετσαβάγιου να λάβωσιν ύττ' όψιν τας τόσον
λογικά: και θετικ,άς παραττιρήσει; υ.ου ταύτας περί τυροκομίας,
τόσω μάλλον καθόσον αί γώραί των ίύρισκόΐΛεναι είς οικονομικάς
ουσχερείας εγουσιν άνάγκγ,ν νά αΰξήσωσι τΐύ; πόρους της έθνικτ,ς
παραγωγής των
Τα ορεινά τυρ:κο|ο.ε'.α τα
ô~sîï
εύρίσκΐνται επί των κΐρυφών
σγεοον των ορέων μακράν παντός χωρίου κχί παντός ταχυορΐαι-
κοϋ σταθμού
sïvai
τρόπιν τινά τα ^ιανιητικά κέντρα τϊ,ς ύψγ,λτ·;
ταύτης μόνον υπό Νομάδων π5ΐ|ο.£·/ων /.ατΐικΐυμένη; ζώντις. Έκεϊ
καταλύιυσι περι;ο"εύ:ντε: άπισπασαατάρναι και ίασάρ^αι και
φέρουν την εϊοΎισιν εάν εγεινε το δάνειον και πάϋον πάει, ή λίρα.
'Κ/.έ·. συναθρςίζονται
ci
ποιμένες όταν ο"εν έχωσιν εργασίαν, και οΐίι
έχουσι πΐιτ,τικγ,ν φλεβαν τερπιυσι του; όν.οίΐυ; των οΊά ιο.ονΐτόνων
άοςΐΑενων επικών ποί-ψ-άτων περιγραφόντων ερωτικά επεισόδια,
τ, ήρωι/.:υ; θανάτους ληστών υ.ί την ζωτ,ράν όμηρικήν αντίληψιν
των ανθρώπων τί,; φύσίως. Έγώ ^ιά τον εαυτόν μου ε"νω ώ; Ιγ-
κόλπιΐν τα είούλλια τ:ΰ Θεοκρίτΐυ. τα παλαιά και τετριααενα
και έν τούτοι; τταντοτε
via.
ά7.7.' ί'γω
el;
την οΊάθεσιν των αν¬
θρώπων |λθυ τα πρΐιόντα τη; Μΐύση; του κ. Κρυστάλλϊ), και όταν
έ"ρχωμαι εί; τό κέφι, τ:υ; τέρπω οΊά τη; άναγνώσεω; αυτών. Τα
τεχνητά ταυτα αν&η, ώ; εκλήθησαν τα τραγούδια του, 4έν είναι
και τόσον τεχνητά οσΐν φαίνονται εί; τιύ; άστ:ύς, επάνω εί; τα
Γ
304
βουνά τουλάχιστον μεταφυτευομενα ριζώνουν και βλχστάνιυν, άπό-
ίειζις ότι ό τραγουδιστής του χωρίου και της στάνης είναι πράγ¬
ματι ποιητής
«von Gottes Gnaden»
ώς λέγουσιν οί Γερμανοί.
Ώς βλέπετε, έν καλόν όρεινόν τυροχομειον αποβαίνει ό οΊχνονιτι-
κ,ός εγκέφαλος των ορίων της περιφερείας του, ό'που ή εγχώριος
μ,οϋσα. οεν άπαξιοϊ να στολίζεται οΊά των τεχνητών ανθέων τοϋ
κ. Κρυστάλλη και να ποτίζγιτα! οΊά τοϋ ακατάσχετου ρεύματος
των Ιφτιμερων αλβανικών η αλβανοφώνων ασμάτων, των υπο οΊα-
βατών τυχαίως εισαγομένων. Μοί φαίνεται ότι πέραν των συνόρων
υπάρχει αληθές εργοστάσιον αλβανοφώνων άσαάτων τ?,ς ώρας, τα
όπΐΐχ αναφαίνονται και χάνονται εντός των ορέων, Οπως τα νέ*
couplets
των Παρισίων, τα όποια κυριεύουσιν δλα τοϋ
boule-
vards
της γαλλικής πρωτευοϋσης, άκτινοβολοϋσι μέχρι τοϋ τε¬
λευταίου
Café-chantants
των εσχατιών ττ,ς Οικουμένης και
σβέννυνται μετά τινάς
ieoOaaiac
όπως ήλθον, άφίνοντα τον τό¬
πον ίίς άλλα.
Ταυτα λοιπόν και άλλα, πϊΑ/α γίνονται είς τα πρόχειρα εκείνα.
τυροκομεία, τα δποΐα ιδρύονται έκαστον ε"αρ επί των υψηλών ορίων.
Α; μας συγχωρήση ό αναγνώστης την περί αυτών πολυλογίαν,
αναλογιζόμενος ότι έν ΈλλάοΊ οί τυροκόμοι κατέχουσα ύψηλήν
θέσιν (ώς κατοικοϋντες εί; ΰψις 3000 μέτρων άπό της επιφανείας
της θαλάσσης) και είναι κατά συνέπειαν κυριολεκτικώς άνθρωποι
άς περιωπές.
Ραϊνολδοσ Δημητριάδης
Ο ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
Ωραίαν και ούτίαστικωτάτην μελετην

ηδύνατο τις να γράψ-/) περί
του Ελληνικού τύπου. Έν αυτή θα έβλεπε τι; την βραδεϊαν άλλα βεβαίαν
πρόοδον τή? ελληνικής έφημεριδογραφίας από του πρώτου άριθμοΰ των
Χρονιχων
row
ΜίβοΧογγίον ή της μικροσκοπικής Έφημίρίδος των Ά&η-
νών μέχρι των μεγάλων χαί εντελώς Ευρωπαϊκών φύλλων τής Ακροπόλεως,
τής 'Εφημιρίδος, του Άβτιος. Τοσούτω δέ μάλλον ή μελέτη αύτη θα ήν
έπιτεοπής χαί ωφέλιμος, όσον, δια πλείστους λόγους, ους νυν ού τοΰ παρόν¬
τος ν άναπτυξωμεν, έν αυτν] ού μόνον θα εδλεπέ τις την βαθμιαίαν πρόο¬
δον τής έφημεριδογραφιας, άλλα χα! αυτής τής γλώσσης, άλλα χα! αυτών
των συγχρόνων γραμμάτων. Κα! τουτο, διότι δια πλείστους λόγους είνε χα!
δια πολύν χρόνον θα έςακολουθήστ] εισέτι ούσα ή εφημερίς ή μόνη τροφή
τοΰ 'Έλληνος.
Αλλ' επί πάντων τούτων δ χώρος τοΰ παρόντος 'Ημερολογίου δεν
μας επιτρέπει να έχταθώμεν, δι' δ χαί περιοριζόμεθα άφ' ενός μέν είς βρα-
/υτάτας στατιστιχας πληροφορίας και άφ' ετέρου είς απλήν σχιαγραφίαν
των διευθυντών χα! άρ/ισυντακτών των πρωτευόντων φυλλοιν των 'Αθηνών.
Απονέμοντες δέ την οφειλομένην τιμήν είς τα πρεσβεία, τας σκιαγραφίας
ταύτας έτάςαμεν κατ' αρχαιότητα των εφημερίδων, λυπούμεθα δέ μόνον
ότι έν τ?| πινακοθήχϊ) ταύτν) μία θέσις έμεινε κενή, ή τής Έπι&ιωρήα(ως,
μή παραδοθείσης ημίν έν χαιρώ φωτογραφίας τοΰ διευθυντού αυτής κ.
Αλεξανδροπούλου.
Καθ' όλον τό Κράτος νυν εκδίδοντα·. 13) εφημερίδες μικρά! κα' ΐλίγαλαι,
(όν 56 έν τη πρωτευούσγι χϊι ^5 έν ταίς έπαρ/ίαις. Ούτω δ' ανα/ογε? μία
εφημερίς επί 16,696 κατοίκων. Την μεγίστην αναλογίαν παΐουσιαζει ό
Νομός Άττιχής και
BoiojTi'ac
έν ω μία εφημερίς ανάλογε? είς 4.6··2 /.ατο-
χους, την δέ έλα/ίστην ό τής Μεσσηνίας, μία εφημερίς είς 91,616 κατοχ'^ς.
'Αρχαιοτάτη πασών των εκδιδομένων εφημερίδος είνε ή 'Αρχαιολογική
'Εφημερίς ( 1837), μετ' αυτήν δ' έπονται ή Παίιγγινιαία και ή Εφημερίς.
Κατά πόλεις τέλος χατανενόμΐνχ: αί εφημερίδες εκδίδονται ε!ς 31 τοιαύτας.
Εννοείται ότ'. έν τα;ς έ^ημ £;·.;: ~£5'£/άβομεν και τα περιοδικά.
20
306
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ
ϊ ιός τον 'Ιωάννου Άγγελοποι-
?.ον, τον ιδρυτού της «Παλιγγενε¬
σίας» ό Κίονοταντΐνος 'Αγγελόπου¬
λος είνε μία των γνωστότατων
μορφών τοϋ δημοσιογραφικόν των
'Αθηνών κόομον. Διευθυντής της
« ΙΙαλιγγενεούκ; », άνθρωπος τον
κόομον, πολύγλωσσος, χαριέντως
εύψυολόγος, έτήρησε μέν τό αντί ι
σχεδόν
d^iï^iu
της εφημερίδος τοΐ'
και τόν αυτόν τρόπον της συντά¬
ξεως άλλα μιτεδωκεν αντ μ πολ-
λην την πρωτοτυπίαν και ">?.ιιν
την δροσερότητα τού νόν τοΐί, και
την μέχρι κακίας έξικνουμένην
εστίν ότι επιθετικότητα και σαρ-
κασιιόν τον καλάμου τον. Ή «11α-
λιγγενευία» ι ν ιιέσωτών τόσων και
τοιΐων ΐ,φιιιιεριοων και
tv
ιιέθι·)
των τόθων μεταοολών
tv
τω ιθνι-
κω και κοινωνικω βίιο κατώρθωοι
να τηρΰιίι.ι ίδιΓιζοικίιιν πρ(οτοτν-
πιαν
ıcııı t
τι
hûa?.ov
ίδκ'ιζουσαν
Oédiv LV
τώ ίλληνικώ χι τϊω. ΚκοοΗιϊσα είς ί,.πο(Η'. καθ' Γιν αί
εφημερίδες έξεοίδοντο ώς κομηται, καθ' ην κατηναΛΐοκοντο εκ
μακρά και δτθνραη(>ικα άρθρα και έξειΐπαθωνον
oxt utv
νπέρ
τού ίνός. ότε δ' υπέρ τον άλλον, προώλαίίεν ευθύς
et
αρχής και
f
/φος και τρόπον νοικοκυρήοΊον, υπό την ιπίδραοΊν τον Ιωάν¬
νου Άγγεί.οπουλον, διι.πλαοθη είς εφημερίδα των αστών, αί'τών
ôiEpfiiivtifoudtt
τα φρονηιιατα. παρ' αντώλ'
tinrvtoutvn
και προι.
αυτούς άποτεχνομι
vu
ι ιι τι·>ς ίπι ι η ικ χ > ;;>ι>νον ι'ι «ΙΙαλιγγενε-
σΐα», δχαδοθεΐσα κιιταπλιιι.τικοι..
avu/jp.oı
τ.Τ> ι;αιρών άνα τάι
επαρχίας,
fiJiÎïpftv
η απαραίτητος καινοϋΉρικοι; άρτος τον ΐλλιι-
νικοΰ λαού και ι πό την ιποτ^'ΐν ταύτην Λ επίδρασις της νπήρί;ί
όμολογονμένίος μεγάλη και Αναιιφήρκ5τος. Ή δέ πολιτική τικ.
υπήρξε καθαρώς καιροσκοπική.
Ό Ιωάννης Άγγε?.όπονλος ηκολούθει φρονιμιος και προθεκτι-
κώς τοις καιροΐς, ρυμουλκούμενος άπό την φοράν των πραγμά¬
των και άπό τα ίθχύοντα κόμματα. Όλα ομως
auTu
μαλακά
απαλά, ήού^ιος, ^ο>ρ'ις ίξαρϋεις, άλλα και ;^ωρις αιφνίδιας μετα-
πτώΰεις.
Φυσικώς υπο τον Κωνσταντίνον Λ" " ί.·οπονλον και ύ ούνταί-κ.
ιδία
ôuî.ji
ή πολιτική τας
Ila/.r
·
t vtmıu
» ιιετι(Ί/.ιιΟηοαν 'ϊ"πι>
307
το ζωιιρόν και ανήσυχον πνεϋμά του. Γι «Παλιγγενεσία» από φρο¬
νίμου και ήσυχου 'νοικοκυράς προοέλαοεν όλην την δυστροπίαν
και την βιαιοπάθειαν γεροντοκόρης, καϊ από ήσυχου αστυκον
φύλλον μετεβλήθη είς πολεμικώτατον όργανον, πολύ αναγινωιίκό-
μενον καΛ βεβαίως ούκ ολίγον επιδρών επι ττί; δημοσίας γνώμης.
Τό ϋφος του Κωνσταντίνου 'Αγγελοπούλου είνε δριμύ, σθενα-
ρύν, έπιθετικώτατον. τολπηρότατον και έλεγχον και πολι^ιναγνίο-
(i(iv
και
tmiKiıe
ννώσειι·.
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΡΟΥΚΗΣ
•Νεότατος, εύθυμότατος. πί.Γι-
ρης σφρίγους, πλήρης ίωιΐς. η
άπειρον πολιτικήν τόλμην, ιιέ ί)ά;>-
ρος. ;ιε γενναιιΊτιιτα. έργον των
ιδίων
;;t uuôv
τον. όψείλων είς εαυ¬
τόν και μόνον την ταχυτάτην και
ηοναδικην οχειΐόν, αν έ^αιρέσωμεν
και την του συμπαθέστατου άρ-
;;ιο"υντάκτου τοϋ «Άοτεος», πρόο¬
δον του, ό Διευθυντής της Έ φ η-
ιιερίδος Αριστείδης 'Ρούκης είνε
είς"των ΐυμπαθεστατο>ν και ζωη-
ροτάτων ΆΟηναίκιοΛ' τύπ·ν.
1'νωρίί·)ν τους πάντας, παριι
πάντων γνωριξόμενης. άιικίνητος.
«κούραοτος, τραχύς ολιγον είς την
επίθεσιν, αλλ' άγαθίότιιτος την
καρδίαν, κέκτηται πλείστους φί¬
λους, άλλα και ούκ ολίγους έ;;-
(inorc
. Φίλος από μακρών ετών
us
τι ι τηύ Αθηναίου πολιτευτοϋ και νυν ίπουργοϋ των
'EuVj~tpı-
κιον ι. Λημ. 'Ρύί.λη, έπολέμησεν υπέρ των αρχών τοϋ πολιτικού
τυι ιπ>;;ηγοϋ. αΐτινες ν;αι οΊηιτιίπτουιΙι μετά των ιδικών του, μετ/ι
πολλής τόλιηις. ΟΓίροους". ει''ι(τιιοΦίας πνεύματος και (δραστηριό¬
τητος.
Γεννιιθεις έν 'ΛΗήναις. πληιιιις ευφυίας και ιΊιωτος ποό·
tu
γράμματα, κατέγεινε
înru
πυλί.Γις επιμελείας είς αΰτιι, ενώ ταυτο¬
χρόνως έπλήρου τόν νουν του παντοδαπών γνώσεων, γλωσσών
κλ. γενόμενος οΰτω έγκυκλοπαιδικώτατος. Σπουδάθας τα Νομι¬
κά, ιιετέίίη είς Γερμανίαν, ένθα Γιφιερώθη είς την ο'πουοήν τ'.·Λ·
Γιθικη-πολιτικών έπιοτημών και κατύοτΐιίεν εαυτόν ι;ι'ι/.λΐι(τιΐ
cir
Γ
308
τό στάδιον, όπερ έξελέξατο. Έδημοσιογράφησεν είς τάς πλείστας
των 'Αθηναϊκών εφημερίδων, ιδία όμως είς την «Ακροπολιν», εν η
και το πρώτον έδειξε την δύναμιν τού ταλάντου του. Έν τφ «Ε¬
στία» εγραΐτε καλάς μελέτας, ών έξέχουσιν Ιδία αί περϊ τού 'Ραγ¬
καβή, τού Βλάχου και τού Άν. Βυζαντίου. Επανελθών έκ Γερ¬
μανίας, ειργάσθη επί τίνα καιρόν ώς συντάκτης είς την «Εφημε¬
ρίδα» και είτα α